قرآن کریم

متن کامل قرآن کریم با ترجمه حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی(مد ظله العالی)

[1] سوره حمد

[2] سوره بقره

[3] سوره آل عمران

[4] سوره نساء

[5] سوره مائده

[6] سوره انعام

[7] سوره اعراف

[8] سوره انفال

[9] سوره توبه

[10] سوره یونس

[11] سوره هود

[12] سوره یوسف

[13] سوره رعد

[14] سوره ابراهیم

[15] سوره حجر

[16] سوره نحل

[17] سوره اسراء

[18] سوره کهف

[19] سوره مریم

[20] سوره طه

[21] سوره انبیاء

[22] سوره حج

[23] سوره مومنون

[24] سوره نور

[25] سوره فرقان

[26] سوره شعرا

[27] سوره نمل

[28] سوره قصص

[29] سوره عنكبوت

[30] سوره روم

[31] سوره لقمان

[32] سوره سجده

[33] سوره احزاب

[34] سوره سبا

[35] سوره فاطر

[36] سوره يس

[37] سوره صافات

[38] سوره ص

[39] سوره زمر

[40] سوره غافر

[41] سوره فصلت

[42] سوره شورى

[43] سوره زخرف

[44] سوره دخان

[45] سوره جاثيه

[46] سوره احقاف

[47] سوره محمد

[48] سوره فتح

[49] سوره حجرات

[50] سوره ق

[51] سوره ذاريات

[52] سوره طور

[53] سوره نجم

[54] سوره قمر

[55] سوره الرحمن

[56] سوره واقعه

[57] سوره حديد

[58] سوره مجادله

[59] سوره حشر

[60] سوره ممتحنه

[61] سوره صف

[62] سوره جمعه

[63] سوره منافقون

[64] سوره تغابن

[65] سوره طلاق

[66] سوره تحريم

[67] سوره ملك

[68] سوره قلم

[69] سوره حاقه

[70] سوره معراج

[71] سوره نوح

[72] سوره جن

[73] سوره مزمل

[74] سوره مدثر

[75] سوره قيامه

[76] سوره انسان

[77] سوره مرسلات

[78] سوره نبا

[79] سوره نازعات

[80] سوره عبس

[81] سوره تكوير

[82] سوره انفطار

[83] سوره مطففين

[84] سوره انشقاق

[85] سوره بروج

[86] سوره طارق

[87] سوره اعلى

[88] سوره غاشيه

[89] سوره فجر

[90] سوره بلد

[91] سوره شمس

[92] سوره ليل

[93] سوره ضحى

[94] سوره شرح

[95] سوره تين

[96] سوره علق

[97] سوره قدر

[98] سوره بينه

[99] سوره زلزله

[100] سوره عاديات

[101] سوره قارعه

[102] سوره تكاثر

[103] سوره عصر

[104] سوره همزه

[105] سوره فيل

[106] سوره قريش

[107] سوره ماعون

[108] سوره كوثر

[109] سوره كافرون

[110] سوره نصر

[111] سوره مسد

[112] سوره اخلاص

[113] سوره فلق

[114] سوره ناس

▲

[1] سوره حمد

بِسمِ اللّهِ الرَّحمانِ الرَّحيمِ

بنام خداوند بخشنده مهربان

2 الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعالَمينَ

حمد و سپاس مخصوص خداوندى است كه پروردگار جهانيان است(2)

3 الرَّحْمنِ الرَّحيمِ

بخشنده و مهربان است(3)

4 مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ

مالك روز جزاست(4)

5 إِيّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيّاكَ نَسْتَعينُ

(پروردگارا) تنها تو را مى پرستيم و تنها از تو يارى مى جوييم(5)

6 اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقيمَ

ما را به راه راست هدايت كن(6)

7 صِراطَ الَّذينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لاَ الضّالِّينَ

راه كسانى كه به آنان نعمت دادى، نه كسانى كه مورد غضب واقع شده اند و نه گمراهان(7)

▲

[2] سوره بقره

بِسمِ اللّهِ الرَّحمانِ الرَّحيمِ

بنام خداوند بخشنده مهربان

1 الم

الم(1)

 2 ذالِكَ الْكِتابُ لارَيْبَ فيهِ هُدىً لِلْمُتَّقينَ

اين كتاب با عظمتى است كه هيچگونه شكى در آن نيست و مايه هدايت پرهيزكاران است(2)

3 الَّذينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَ يُقيمُونَ الصَّلاةَ وَ مِمّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ

(همان) كسانى كه به غيب [= حقايقى كه از حس پوشيده و پنهان است] ايمان مى آورند و نماز را برپا مى دارند و از نعمتهايى كه به آنان روزى داده ايم انفاق مى كنند(3)

4 وَ الَّذينَ يُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ وَ بِالآْخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ

و كسانى كه به آنچه بر تو نازل شده، و آنچه پيش از تو (بر پيامبران پيشين) نازل گرديده ايمان مى آورند و به سراى ديگر يقين دارند(4)

5 أُولئِكَ عَلى هُدىً مِنْ رَبِّهِمْ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

آنان بر طريق هدايت پروردگارشانند و رستگاران آنها هستند(5)

6 إِنَّ الَّذينَ كَفَرُوا سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَ أَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لايُؤْمِنُونَ

كسانى كه كافر شدند، براى آنان يكسان است كه آنان را (از عذاب الهى) بيم دهى يا ندهى; ايمان نخواهند آورد.(6)

7 خَتَمَ اللّهُ عَلى قُلُوبِهِمْ وَ عَلى سَمْعِهِمْ وَ عَلى أَبْصارِهِمْ غِشاوَةٌ وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظيمٌ

خدا بر دلها و گوشهاى آنان مهر نهاده; و بر چشمهايشان پرده اى افكنده شده; و عذاب بزرگى در انتظار آنهاست.(7)

8 وَ مِنَ النّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنّا بِاللّهِ وَ بِالْيَوْمِ الآْخِرِ وَ ما هُمْ بِمُؤْمِنينَ

گروهى از مردم كسانى هستند كه مى گويند: «به خدا و روز بازپسين ايمان آورده ايم». درحالى كه ايمان نياورده اند.(8)

9 يُخادِعُونَ اللّهَ وَ الَّذينَ آمَنُوا وَ ما يَخْدَعُونَ إِلاّ أَنْفُسَهُمْ وَ ما يَشْعُرُونَ

(به گمان خود) خدا و مؤمنان را فريب مى دهند; در حالى كه جز خودشان را فريب نمى دهند; ولى نمى فهمند.(9)

10 في قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزادَهُمُ اللّهُ مَرَضاً وَ لَهُمْ عَذابٌ أَليمٌ بِما كانُوا يَكْذِبُونَ

در دلهاى آنان يك نوع بيمارى است; خداوند بر بيمارى آنان افزوده; و به خاطر دروغهايى كه مى گفتند، عذاب دردناكى در انتظار آنهاست.(10)

11 وَ إِذا قيلَ لَهُمْ لاتُفْسِدُوا فِي الأَرْضِ قالُوا إِنَّما نَحْنُ مُصْلِحُونَ

و هنگامى كه به آنان گفته شود: «در زمين فساد نكنيد!» مى گويند: «ما فقط اصلاح كننده ايم»!(11)

12 أَلا إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ وَ لكِنْ لايَشْعُرُونَ

آگاه باشيد! اينها همان مفسدانند; ولى نمى فهمند.(12)

13 وَ إِذا قيلَ لَهُمْ آمِنُوا كَما آمَنَ النّاسُ قالُوا أَ نُؤْمِنُ كَما آمَنَ السُّفَهاءُ أَلا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهاءُ وَ لكِنْ لايَعْلَمُونَ

و هنگامى كه به آنان گفته شود: «ايمان آوريد، همانگونه كه (ساير) مردم ايمان آورده اند!». مى گويند: «آيا همچون ابلهان ايمان بياوريم؟!» آگاه باشيد اينها همان ابلهانند ولى نمى دانند!(13)

14  وَ إِذا لَقُوا الَّذينَ آمَنُوا قالُوا آمَنّا وَ إِذا خَلَوْا إِلى شَياطينِهِمْ قالُوا إِنّا مَعَكُمْ إِنَّما نَحْنُ مُسْتَهْزِؤُنَ

و هنگامى كه افراد با ايمان را ملاقات مى كنند، مى گويند: «ما ايمان آورده ايم!» ولى هنگامى كه با شيطانها (و هم كيشان) خود خلوت مى كنند، مى گويند: «ما با شماييم! ما فقط (آنها را) استهزا مى كنيم!».(14)

15 اللّهُ يَسْتَهْزِئُ بِهِمْ وَ يَمُدُّهُمْ في طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ

خداوند آنان را استهزا مى كند; و آنها را در طغيانشان نگه مى دارد، تا سرگردان شوند.(15)

16 أُولئِكَ الَّذينَ اشْتَرَوُا الضَّلالَةَ بِالْهُدى فَما رَبِحَتْ تِجارَتُهُمْ وَ ما كانُوا مُهْتَدينَ

آنان كسانى هستند كه گمراهى را با (از دست دادن) هدايت خريده اند; و (اين) تجارت آنها سودى نداده; و هدايت نيافته اند.(16)

 17 مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ ناراً فَلَمّا أَضاءَتْ ما حَوْلَهُ ذَهَبَ اللّهُ بِنُورِهِمْ وَ تَرَكَهُمْ في ظُلُمات لايُبْصِرُونَ

آنان[ =منافقان] همانند كسانى هستند كه آتشى افروخته اند(تا از تاريكى وحشتناك رهايى يابند)، ولى همين كه آتش اطرافشان را روشن ساخت، خداوند روشنايى آنها را گرفته; و در تاريكيها رهايشان مى سازد، در حالى كه (چيزى را) نمى بينند.(17)

18 صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لايَرْجِعُونَ

آنها كر و لال و كورند; لذا (از راه خطا) باز نمى گردند!(18)

19 أَوْ كَصَيِّب مِنَ السَّماءِ فيهِ ظُلُماتٌ وَ رَعْدٌ وَ بَرْقٌ يَجْعَلُونَ أَصابِعَهُمْ في آذانِهِمْ مِنَ الصَّواعِقِ حَذَرَ الْمَوْتِ وَ اللّهُ مُحيطٌ بِالْكافِرينَ

يا همچون بارانى كه از آسمان، در شب تاريك همراه با رعد و برق (در بيابان) ببارد. آنها از ترس مرگ، انگشتانشان را در گوشهاى خود مى گذارند; تا صداى صاعقه ها را نشنوند. و خداوند به كافران احاطه دارد.(19)

20 يَكادُ الْبَرْقُ يَخْطَفُ أَبْصارَهُمْ كُلَّما أَضاءَ لَهُمْ مَشَوْا فيهِ وَ إِذا أَظْلَمَ عَلَيْهِمْ قامُوا وَ لَوْ شاءَ اللّهُ لَذَهَبَ بِسَمْعِهِمْ وَ أَبْصارِهِمْ إِنَّ اللّهَ عَلى كُلِّ شَيْء قَديرٌ

 (روشنايى خيره كننده) برق، نزديك است چشمانشان را بربايد. هر زمان كه (برق صفحه بيابان را) براى آنها روشن مى سازد، (چند گامى) در پرتو آن راه مى روند; و چون تاريكى آنها را فرا مى گيرد، مى ايستند. و اگر خدا مى خواست، گوش و چشم آنها را از بين مى برد; زيرا خداوند بر هر چيزى تواناست.(20)

21 يا أَيُّهَا النّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمُ الَّذي خَلَقَكُمْ وَ الَّذينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

اى مردم! پروردگارتان را كه شما، و كسانى را كه پيش از شما بودند آفريد، پرستش كنيد; تا پرهيزگار شويد.(21)

22 الَّذي جَعَلَ لَكُمُ الأَرْضَ فِراشاً وَ السَّماءَ بِناءً وَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَراتِ رِزْقاً لَكُمْ فَلا تَجْعَلُوا لِلّهِ أَنْداداً وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ

آن كس كه زمين را بستر شما، و آسمان [=جوّ زمين ]را سقفى بر فرازتان قرار داد; و از آسمان آبى فروفرستاد; و بوسيله آن، ميوه ها (و انواع محصولات) را براى روزى شما روياند. بنابراين، براى خدا همتايانى قرار ندهيد، در حالى كه مى دانيد (هيچ يك از آنها، نه شما را آفريده، و نه روزى مى دهند).(22)

23 وَ إِنْ كُنْتُمْ في رَيْب مِمّا نَزَّلْنا عَلى عَبْدِنا فَأْتُوا بِسُورَة مِنْ مِثْلِهِ وَ ادْعُوا شُهَداءَكُمْ مِنْ دُونِ اللّهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقينَ

و اگر درباره آنچه بر بنده خود نازل كرده ايم ترديد داريد، يك سوره همانند آن بياوريد; و گواهان خود را ـ غير خداـ (براى اين كار) فرا خوانيد اگر راست مى گوييد!(23)

24 فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا وَ لَنْ تَفْعَلُوا فَاتَّقُوا النّارَ الَّتي وَقُودُهَا النّاسُ وَ الْحِجارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكافِرينَ

پس اگر چنين نكنيد ـ كه هرگز نخواهيد كرد ـ از آتشى بترسيد كه مردمِ (گنهكار) و سنگها [= بتها] هيزم آن هستند; و براى كافران، آماده شده است!(24)

25 وَ بَشِّرِ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنّات تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ كُلَّما رُزِقُوا مِنْها مِنْ ثَمَرَة رِزْقاً قالُوا هذَا الَّذي رُزِقْنا مِنْ قَبْلُ وَ أُتُوا بِهِ مُتَشابِهاً وَ لَهُمْ فيها أَزْواجٌ مُطَهَّرَةٌ وَ هُمْ فيها خالِدُونَ

به كسانى كه ايمان آورده، و كارهاى شايسته انجام داده اند، بشارت ده كه باغهايى بهشتى براى آنهاست كه نهرها از پاى درختانش جاريست. هر زمان كه ميوه اى از آن، روزى آنان شود، مى گويند: «اين همان است كه قبلاً به ما روزى داده شده بود. (ولى اينها چقدر از آنها بهتر و عاليتر است.)» وميوه هايى كه براى آنها آورده مى شود، همه (ازنظرخوبى و زيبايى) يكسانند. و براى آنان همسرانى پاكيزه است، و جاودانه در آن خواهند بود.(25)

26 إِنَّ اللّهَ لايَسْتَحْيي أَنْ يَضْرِبَ مَثَلاً ما بَعُوضَةً فَما فَوْقَها فَأَمَّا الَّذينَ آمَنُوا فَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَ أَمَّا الَّذينَ كَفَرُوا فَيَقُولُونَ ما ذا أَرادَ اللّهُ بِهذا مَثَلاً يُضِلُّ بِهِ كَثيراً وَ يَهْدي بِهِ كَثيراً وَ ما يُضِلُّ بِهِ إِلاَّ الْفاسِقينَ

خداوند از اين كه به (موجودات ظاهراً كوچكى مانند) پشه، و حتى كمتر از آن، مثال بزند باكى ندارد.در اين ميان، كسانى كه ايمان آورده اند، مى دانند كه آن (مثال، گوياى) حقيقتى است از طرف پروردگارشان; وامّا كسانى كه كافر شده اند (بهانه جويى كرده) مى گويند: «منظور خداوند از اين مثال چه بوده است؟!» (آرى،) خدا جمع زيادى را با آن گمراه، و گروه بسيارى را هدايت مى كند; ولى تنها فاسقان را با آن گمراه مى سازد!(26)

27 الَّذينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللّهِ مِنْ بَعْدِ ميثاقِهِ وَ يَقْطَعُونَ ما أَمَرَ اللّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَ يُفْسِدُونَ فِي الأَرْضِ أُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ

(همان) كسانى كه پيمان خدا را، پس از محكم ساختن آن، مى شكنند; و پيوندهايى را كه خدا دستور داده برقرار سازند، قطع نموده، و در روى زمين فساد مى كنند; آنها زيانكاران (واقعى) هستند.(27)

28 كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللّهِ وَ كُنْتُمْ أَمْواتاً فَأَحْياكُمْ ثُمَّ يُميتُكُمْ ثُمَّ يُحْييكُمْ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

چگونه به خداوند كفر مىورزيد، در حالى كه شما مردگان (و اجسام بى روحى) بوديد، و او به شما زندگى بخشيد; سپس شما را مى ميراند; و بار ديگر شما را زنده مى كند; سپس به سوى او بازگردانده مى شويد؟!(28)

29 هُوَ الَّذي خَلَقَ لَكُمْ ما فِي الأَرْضِ جَميعاً ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ فَسَوّاهُنَّ سَبْعَ سَماوات وَ هُوَ بِكُلِّ شَيْء عَليمٌ

او كسى است كه همه آنچه را در زمين وجود دارد، براى شما آفريد; سپس به آسمان پرداخت; و آنها را به صورت هفت آسمان مرتّب نمود; و او به هر چيزى دانا است.(29)

30 وَ إِذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي جاعِلٌ فِي الأَرْضِ خَليفَةً قالُوا أَ تَجْعَلُ فيها مَنْ يُفْسِدُ فيها وَ يَسْفِكُ الدِّماءَ وَ نَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَ نُقَدِّسُ لَكَ قالَ إِنِّي أَعْلَمُ ما لا تَعْلَمُونَ

(به ياد آور) هنگامى را كه پروردگارت به فرشتگان فرمود: «من بر روى زمين، جانشينى [= نماينده اى] قرار خواهم داد». فرشتگان گفتند: «(پروردگارا!) آيا كسى را در آن قرار مى دهى كه فساد و خونريزى كند؟! حال آنكه ما تسبيح و حمد تو را به جا مى آوريم، و تو را تقديس مى كنيم(و براى جانشينى شايسته تريم)». فرمود: «من حقايقى را مى دانم كه شما نمى دانيد.»(30)

31 وَ عَلَّمَ آدَمَ الأَسْماءَ كُلَّها ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلائِكَةِ فَقالَ أَنْبِئُوني بِأَسْماءِ هؤُلاءِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقينَ

سپس، تمامى علم اسماء [= علم اسرار آفرينش و نامگذارى موجودات] را به آدم آموخت. آنگاه آنها را به فرشتگان عرضه داشت و فرمود: «اگر راست مى گوييد، (و از آدم شايسته تر هستيد) اسامى اينها را به من خبر دهيد!»(31)

32 قالُوا سُبْحانَكَ لا عِلْمَ لَنا إِلاّ ما عَلَّمْتَنا إِنَّكَ أَنْتَ الْعَليمُ الْحَكيمُ

گفتند: «منزّهى تو! ما جز آنچه به ما تعليم داده اى، نمى دانيم; زيرا تويى كه دانا و حكيمى.»(32)

33 قالَ يا آدَمُ أَنْبِئْهُمْ بِأَسْمائِهِمْ فَلَمّا أَنْبَأَهُمْ بِأَسْمائِهِمْ قالَ أَ لَمْ أَقُلْ لَكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ غَيْبَ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ أَعْلَمُ ما تُبْدُونَ وَ ما كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ

فرمود: «اى آدم! آنان را از اسامى (و اسرار) اين موجودات آگاه كن.» هنگامى كه آدم آنان را آگاه كرد، خداوند فرمود: «آيا به شما نگفتم كه من، غيب آسمانها و زمين را مى دانم؟! و مى دانم آنچه را شما آشكار مى كنيد، و آنچه را پنهان مى داشتيد!»(33)

34 وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لإِدَمَ فَسَجَدُوا إِلاّ إِبْليسَ أَبى وَ اسْتَكْبَرَ وَ كانَ مِنَ الْكافِرينَ

و (ياد كن) هنگامى را كه به فرشتگان گفتيم: «براى آدم سجده (و خضوع) كنيد!» همگى سجده كردند; جز ابليس كه سرباز زد، و تكبّر ورزيد، و (بخاطر نافرمانى و تكبّرش) از كافران شد.(34)

35 وَ قُلْنا يا آدَمُ اسْكُنْ أَنْتَ وَ زَوْجُكَ الْجَنَّةَ وَ كُلا مِنْها رَغَداً حَيْثُ شِئْتُما وَ لاتَقْرَبا هذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُونا مِنَ الظّالِمينَ

و گفتيم: «اى آدم! تو با همسرت در بهشت سكونت كن; و از (نعمتهاى) آن، از هرجا مى خواهيد، در كمال فراوانى بخوريد; (ولى) نزديك اين درخت نشويد; كه از ستمكاران خواهيد شد.»(35)

36 فَأَزَلَّهُمَا الشَّيْطانُ عَنْها فَأَخْرَجَهُما مِمّا كانا فيهِ وَ قُلْنَا اهْبِطُوا بَعْضُكُمْ لِبَعْض عَدُوٌّ وَ لَكُمْ فِي الأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَ مَتاعٌ إِلى حين

پس شيطان موجب لغزش آنها از بهشت شد; و آنان را از آنچه در آن بودند، بيرون كرد. و (دراين هنگام به آنها) گفتيم: «(همگى از مقام خويش) فرود آييد! در حالى كه دشمن يكديگر خواهيد بود. و براى شما در زمين، تا مدّت معيّنى محل اقامت و وسيله بهره بردارى خواهد بود.»(36)

37 فَتَلَقّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِمات فَتابَ عَلَيْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوّابُ الرَّحيمُ

سپس آدم از پروردگارش كلماتى دريافت داشت; (و با آنها توبه كرد.) و خداوند توبه او را پذيرفت; زيرا او توبه پذير و مهربان است.(37)

38 قُلْنَا اهْبِطُوا مِنْها جَميعاً فَإِمّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدىً فَمَنْ تَبِعَ هُدايَ فَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ

گفتيم: «همگى از آن، فرود آييد! ولى هرگاه هدايتى از طرف من براى شما آمد، كسانى كه از آن پيروى كنند، نه ترسى بر آنهاست،و نه اندوهگين مى شوند».(38)

39 وَ الَّذينَ كَفَرُوا وَ كَذَّبُوا بِآياتِنا أُولئِكَ أَصْحابُ النّارِ هُمْ فيها خالِدُونَ

و كسانى كه كافر شدند، و آيات ما را تكذيب كردند اهل دوزخند; و جاودانه در آن خواهند بود.(39)

40 يا بَني إِسْرائيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَ أَوْفُوا بِعَهْدي أُوفِ بِعَهْدِكُمْ وَ إِيّايَ فَارْهَبُونِ

 اى بنى اسرائيل! نعمتم را، كه به شما ارزانى داشتم به ياد آوريد; و به پيمان من وفا كنيد، تا من نيز به پيمان شما وفا كنم. و (در اين راه) تنها از من بترسيد!(40)

 41 وَ آمِنُوا بِما أَنْزَلْتُ مُصَدِّقاً لِما مَعَكُمْ وَ لاتَكُونُوا أَوَّلَ كافِر بِهِ وَ لاتَشْتَرُوا بِآياتي ثَمَناً قَليلاً وَ إِيّايَ فَاتَّقُونِ

و به آنچه نازل كرده ام ايمان بياوريد; كه نشانه هاى آن، با آنچه در كتاب شماست، مطابقت دارد; و نخستين كافر به آن نباشيد; و آيات مرا به بهاى ناچيزى نفروشيد; و تنها از (مخالفتِ) من بپرهيزيد!(41)

 42 وَ لاتَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْباطِلِ وَ تَكْتُمُوا الْحَقَّ وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ

و حق را با باطل نياميزيد; و حقيقت را با اين كه (از آن) آگاهيد، كتمان نكنيد.(42)

43 وَ أَقيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ وَ ارْكَعُوا مَعَ الرّاكِعينَ

و نماز را بر پا داريد، و زكات را بپردازيد، و همراه ركوع كنندگان ركوع كنيد.(43)

44 أَ تَأْمُرُونَ النّاسَ بِالْبِرِّ وَ تَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ وَ أَنْتُمْ تَتْلُونَ الْكِتابَ أَ فَلا تَعْقِلُونَ

آيا مردم را به نيكى (و ايمان به پيامبرى كه صفات او در تورات آمده) دعوت مى كنيد، امّا خودتان را فراموش مى نماييد; با اين كه شما كتاب آسمانى(تورات) را مى خوانيد؟! آيا نمى انديشيد؟!(44)

45 وَ اسْتَعينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ وَ إِنَّها لَكَبيرَةٌ إِلاّ عَلَى الْخاشِعينَ

از صبر و نماز يارى جوييد; (و با شكيبايى و مهار هوسهاى درونى و توجه به پروردگار، نيرو بگيريد;) و اين كار، جز براى خاشعان، دشوار و سنگين است.(45)

46 الَّذينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ وَ أَنَّهُمْ إِلَيْهِ راجِعُونَ

(همان) كسانى كه مى دانند پروردگارشان را ملاقات خواهند كرد، و به سوى او باز مى گردند.(46)

47 يا بَني إِسْرائيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَ أَنّي فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعالَمينَ

اى بنى اسرائيل! نعمتم را كه به شما ارزانى داشتم به خاطر بياوريد; و (نيز به ياد آوريد كه) من، شما را بر جهانيان، برترى بخشيدم.(47)

48 وَ اتَّقُوا يَوْماً لاتَجْزي نَفْسٌ عَنْ نَفْس شَيْئاً وَ لايُقْبَلُ مِنْها شَفاعَةٌ وَ لايُؤْخَذُ مِنْها عَدْلٌ وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ

و از روزى بترسيد كه كسى مجازات ديگرى را نمى پذيرد و شفاعتى از كسى پذيرفته نمى شود; و غرامتى از او قبول نخواهد شد; و (به هيچ صورت) يارى نخواهند شد.(48)

49 وَ إِذْ نَجَّيْناكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذابِ يُذَبِّحُونَ أَبْناءَكُمْ وَ يَسْتَحْيُونَ نِساءَكُمْ وَ في ذالِكُم بَلاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظيمٌ

و (نيز به ياد آوريد) آن زمان كه شما را از چنگال فرعونيان رهايى بخشيديم; كه همواره شما را به بدترين صورت آزار مى دادند: پسران شما را سرمى بريدند; و زنان شما را (براى كنيزى) زنده نگه مى داشتند. و در اينها، آزمايش بزرگى از طرف پروردگارتان بود.(49)

50 وَ إِذْ فَرَقْنا بِكُمُ الْبَحْرَ فَأَنْجَيْناكُمْ وَ أَغْرَقْنا آلَ فِرْعَوْنَ وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ

و (ياد كنيد) هنگامى كه دريا را برايتان شكافتيم; و شما را نجات داديم; و فرعونيان را غرق ساختيم; در حالى كه شما تماشا مى كرديد. (50)

51 وَ إِذْ واعَدْنا مُوسى أَرْبَعينَ لَيْلَةً ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِهِ وَ أَنْتُمْ ظالِمُونَ

و (به ياد آوريد) هنگامى را كه با موسى چهل شب وعده گذارديم; (و او، براى گرفتن فرمانهاى الهى، به ميعادگاه آمد;) سپس شما گوساله را بعد از او (براى پرستش) انتخاب نموديد; در حالى كه ستمكار بوديد.(51)

52 ثُمَّ عَفَوْنا عَنْكُمْ مِنْ بَعْدِ ذالِكَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

سپس شما را بعد از آن (گناه بزرگ) بخشيديم; شايد شكرگذارى كنيد.(52)

53 وَ إِذْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ وَ الْفُرْقانَ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ

و (نيز به ياد آوريد) هنگامى را كه به موسى، كتاب و وسيله تشخيص (حق از باطل) داديم; شايد هدايت شويد.(53)

54 وَ إِذْ قالَ مُوسى لِقَوْمِهِ يا قَوْمِ إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنْفُسَكُمْ بِاتِّخاذِكُمُ الْعِجْلَ فَتابَ عَلَيْكُمْ إِنَّهُ هُوَ التَّوّابُ الرَّحيمُ

و زمانى را كه موسى به قوم خود گفت: «اى قوم من! شما با انتخاب گوساله (براى پرستش) به خود ستم كرديد; توبه كنيد; و به سوى آفريننده خود بازگرديد; و خود را [= يكديگر را] به قتل برسانيد; اين كار، براى شما در پيشگاه آفريدگارتان بهتر است.» سپس خداوند توبه شما را پذيرفت; زيرا اوست توبه پذير مهربان.(54)

55 وَ إِذْ قُلْتُمْ يا مُوسى لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتّى نَرَى اللّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْكُمُ الصّاعِقَةُ وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ

و (نيز به ياد آوريد) هنگامى را كه گفتيد: «اى موسى! ما هرگز به تو ايمان نخواهيم آورد; مگر اين كه خدا را آشكارا (با چشم خود) ببينيم;» پس صاعقه شما را گرفت; درحالى كه تماشا مى كرديد.(55)

56 ثُمَّ بَعَثْناكُمْ مِنْ بَعْدِ مَوْتِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

سپس شما را پس از مرگتان، حيات بخشيديم; شايد شكرگذارى كنيد.(56)

57 وَ ظَلَّلْنا عَلَيْكُمُ الْغَمامَ وَ أَنْزَلْنا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَ السَّلْوى كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ وَ ما ظَلَمُونا وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

و ابر را بر شما سايبان قرار داديم; و «مَنّ» [=نوعى صمغ شيرين گياهان ]و «سلوى» [=پرنده اى مانند بلدرچين ]را براى شما فرستاديم ; (و گفتيم:) «از نعمتهاى پاكيزه اى كه به شما روزى داده ايم بخوريد;» و (آنها كفران كردند، ولى با اين كار;) آنها به ما ستم نكردند; بلكه به خود ستم مى نمودند.(57)

58 وَ إِذْ قُلْنَا ادْخُلُوا هذِهِ الْقَرْيَةَ فَكُلُوا مِنْها حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَداً وَ ادْخُلُوا الْبابَ سُجَّداً وَ قُولُوا حِطَّةٌ نَغْفِرْ لَكُمْ خَطاياكُمْ وَسَنَزيدُ الْمُحْسِنينَ

و (ياد كنيد) زمانى را كه گفتيم: «در اين شهر[= بيت المقدس ]وارد شويد; و از نعمتهاى فراوان آن، از هرجا مى خواهيد بخوريد; و از در (معبد بيت المقدس) با خضوع وارد گرديد; و بگوييد: «خداوندا! گناهان ما را بريز.» تا خطاهاى شما را ببخشيم; و به نيكوكاران پاداش بيشترى خواهيم داد».(58)

59 فَبَدَّلَ الَّذينَ ظَلَمُوا قَوْلاً غَيْرَ الَّذي قيلَ لَهُمْ فَأَنْزَلْنا عَلَى الَّذينَ ظَلَمُوا رِجْزاً مِنَ السَّماءِ بِما كانُوا يَفْسُقُونَ

امّا افراد ستمكار، اين سخن را به غير آنچه به آنها گفته شده بود، (به صورتى استهزاآميز) تغيير دادند; لذا بر ستمكاران، در برابر اين نافرمانى،عذابى از آسمان فرستاديم.(59)

60 وَ إِذِ اسْتَسْقى مُوسى لِقَوْمِهِ فَقُلْنَا اضْرِبْ بِعَصاكَ الْحَجَرَ فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتا عَشْرَةَ عَيْناً قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُناس مَشْرَبَهُمْ كُلُوا وَ اشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ اللّهِ وَ لاتَعْثَوْا فِي الأَرْضِ مُفْسِدينَ

و (به ياد آوريد) زمانى را كه موسى براى قوم خويش، آب طلبيد; به او گفتيم: «عصاى خود را بر آن سنگ مخصوص بزن!» ناگاه دوازده چشمه آب از آن جوشيد; آن گونه كه هر طايفه (از طوايف دوازده گانه بنى اسرائيل)، چشمه خود را مى شناختند (و گفتيم:) «از روزىِ خداوند بخوريد و بياشاميد; و در زمين به فساد نكوشيد».(60)

61 وَ إِذْ قُلْتُمْ يا مُوسى لَنْ نَصْبِرَ عَلى طَعام واحِد فَادْعُ لَنا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنا مِمّا تُنْبِتُ الأَرْضُ مِنْ بَقْلِها وَ قِثّائِها وَ فُومِها وَ عَدَسِها وَ بَصَلِها قالَ أَ تَسْتَبْدِلُونَ الَّذي هُوَ أَدْنى بِالَّذي هُوَ خَيْرٌ اهْبِطُوا مِصْراً فَإِنَّ لَكُمْ ما سَأَلْتُمْ وَ ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَ الْمَسْكَنَةُ وَ بائوُا بِغَضَب مِنَ اللّهِ ذالِكَ بِأَنَّهُمْ كانُوا يَكْفُرُونَ بِآياتِ اللّهِ وَ يَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ذالِكَ بِما عَصَوْا وَ كانُوا يَعْتَدُونَ

 و (نيز به ياد آوريد) زمانى را كه گفتيد: «اى موسى! هرگز حاضر نيستيم به يك نوع غذا اكتفا كنيم از پروردگارت بخواه كه از آنچه زمين مى روياند، از سبزيجات و خيار و سير و عدس و پيازش، براى ما فراهم سازد.» موسى گفت: «آيا غذاى پست تر را به جاى غذاى بهتر انتخاب مى كنيد؟! (اكنون كه چنين مى خواهيد) در شهرى فرود آييد; زيرا هرچه خواستيد، (در آن جا) براى شما هست.» و مُهر ذلّت و نياز، بر آنها زده شد; و به خشم خداوند گرفتار شدند; چرا كه آنان نسبت به آيات خداوند، كفر مىورزيدند; و پيامبران را به ناحق مى كشتند. اين به خاطر آن بود كه نافرمانى كرده و تجاوز مى نموده اند.(61)

62 إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ الَّذينَ هادُوا وَ النَّصارى وَ الصّابِئينَ مَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَ الْيَوْمِ الآْخِرِ وَ عَمِلَ صالِحاً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَكسانى كه (به پيامبر اسلام) ايمان آوردند، و كسانى كه به آيين يهود گرويدند و نصارى و صابئان [= پيروان يحيى ]هركدام كه به خدا و روز بازپسين ايمان آورده، و كارى شايسته انجام دهند، پاداششان نزد پروردگارشان مسلّم است; و نه ترسى بر آنهاست و نه اندوهگين مى شوند.(62)

 63 وَ إِذْ أَخَذْنا ميثاقَكُمْ وَ رَفَعْنا فَوْقَكُمُ الطُّورَ خُذُوا ما آتَيْناكُمْ بِقُوَّة وَ اذْكُرُوا ما فيهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

و (به ياد آوريد) زمانى را كه از شما پيمان گرفتيم; و كوه طور را به فرازتان برافراشتيم; (و گفتيم:) «آنچه را (از آيات و فرمان ها) به شما داده ايم،با قدرت بگيريد; و آنچه را در آن است به ياد داشته باشيد (و به آن عمل كنيد); تا پرهيزگار شويد».(63)

64 ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ مِنْ بَعْدِ ذالِكَ فَلَوْلا فَضْلُ اللّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ لَكُنْتُمْ مِنَ الْخاسِرينَ

سپس شما پس از اين، رويگردان شديد; و اگر فضل و رحمت خداوند بر شما نبود، از زيانكاران بوديد. (64)

65 وَ لَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذينَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِي السَّبْتِ فَقُلْنا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خاسِئينَ

به طور قطع از حال كسانى از شما، كه در روز شنبه نافرمانى و گناه كردند، آگاه شده ايد; ما به آنها گفتيم: «به صورت بوزينه هايى طرد شده درآييد!» (65)

66 فَجَعَلْناها نَكالاً لِما بَيْنَ يَدَيْها وَ ما خَلْفَها وَ مَوْعِظَةً لِلْمُتَّقينَ

ما اين مجازات را درس عبرتى براى مردم آن زمان و نسلهاى بعد از آنان، و اندرزى براى پرهيزگاران قرار داديم.(66)

67 وَ إِذْ قالَ مُوسى لِقَوْمِهِ إِنَّ اللّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً قالُوا أَ تَتَّخِذُنا هُزُواً قالَ أَعُوذُ بِاللّهِ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْجاهِلينَ

و (به ياد آوريد) هنگامى را كه موسى به قوم خود گفت: «خداوند به شما دستور مى دهد گاوى را ذبح كنيد (و قطعه اى از آن را به بدن مقتول بزنيد، تا زنده شود و قاتل را معرفى كند.)» گفتند: «آيا ما را مسخره مى كنى؟» گفت: «به خدا پناه مى برم از اين كه از جاهلان باشم!»(67)

68 قالُوا ادْعُ لَنا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنا ما هِيَ قالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّها بَقَرَةٌ لا فارِضٌ وَ لا بِكْرٌ عَوانٌ بَيْنَ ذالِكَ فَافْعَلُوا ما تُؤْمَرُونَ

 گفتند: «از پروردگارت بخواه كه براى ما روشن كند اين گاو چگونه گاوى بايد باشد؟» گفت: او مى فرمايد: «گاوى كه نه پير و از كارافتاده باشد، و نه بكر و جوان; بلكه ميان اين دو باشد. آنچه به شما دستور داده شده، (هر چه زودتر) انجام دهيد.»(68)

69 قالُوا ادْعُ لَنا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنا ما لَوْنُها قالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّها بَقَرَةٌ صَفْراءُ فاقِعٌ لَوْنُها تَسُرُّ النّاظِرينَ

گفتند: «از پروردگار خود بخواه كه براى ما روشن سازد رنگ آن چگونه باشد؟» گفت: او مى فرمايد: «گاوى باشد زرد يكدست، كه بينندگان را شاد و مسرور سازد.»(69)

70 قالُوا ادْعُ لَنا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنا ما هِيَ إِنَّ الْبَقَرَ تَشابَهَ عَلَيْنا وَ إِنّا إِنْ شاءَ اللّهُ لَمُهْتَدُونَ

گفتند: «از پروردگارت بخواه براى ما روشن كند كه چگونه (گاوى) بايد باشد؟ زيرا اين گاو براى ما مبهم شده و اگر خدا بخواهد ما هدايت خواهيم شد»(70)

71 قالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّها بَقَرَةٌ لا ذَلُولٌ تُثيرُ الأَرْضَ وَ لاتَسْقِي الْحرْثَ مُسَلَّمَةٌ لا شِيَةَ فيها قالُوا الآْنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ فَذَبَحُوها وَ ما كادُوا يَفْعَلُونَ

گفت: او مى فرمايد: «گاوى باشد كه نه براى شخم زدن رام شده; و نه براى زراعت آبكشى كند; از هر عيبى بركنار بوده، و رنگ ديگرى در آن نباشد.» گفتند:«الان حق مطلب را آوردى.» سپس (چنان گاوى را با زحمت پيدا كردند و) آن را سر بريدند; ولى مايل نبودند اين كار را انجام دهند.(71)

72 وَ إِذْ قَتَلْتُمْ نَفْساً فَادّارَأْتُمْ فيها وَ اللّهُ مُخْرِجٌ ما كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ

و (به ياد آوريد) هنگامى را كه فردى را به قتل رسانديد; سپس درباره (قاتل) او به نزاع پرداختيد; و خداوند آنچه را پنهان مى كرديد، آشكار مى سازد.(72)

73 فَقُلْنا اضْرِبُوهُ بِبَعْضِها كَذالِكَ يُحْيِ اللّهُ الْمَوْتى وَ يُريكُمْ آياتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ

سپس گفتيم: «قسمتى از گاو را به مقتول بزنيد (تا زنده شود و قاتل را معرفى كند). خداوند اين گونه مردگان را زنده مى كند; و آيات خود را به شما نشان مى دهد; شايد بينديشيد.»(73)

74 ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذالِكَ فَهِيَ كَالْحِجارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً وَ إِنَّ مِنَ الْحِجارَةِ لَما يَتَفَجَّرُ مِنْهُ الأَنْهارُ وَ إِنَّ مِنْها لَما يَشَّقَّقُ فَيَخْرُجُ مِنْهُ الْماءُ وَ إِنَّ مِنْها لَما يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللّهِ وَ مَا اللّهُ بِغافِل عَمّا تَعْمَلُونَ

سپس دلهاى شما بعد از اين (همه كفران) سخت شد; همچون سنگ، يا سخت تر! چرا كه پاره اى از سنگها مى شكافد، و از آن نهرها جارى مى شود; و پاره اى از آنها شكاف برمى دارد، و آب از آن تراوش مى كند; و پاره اى از خوف خدا (از فراز كوه) به زير مى افتد; (امّا دلهاى شما، نه از خوف خدا مى تپد، و نه سرچشمه دانش و عواطف انسانى است) و خداوند از آنچه انجام مى دهيد غافل نيست.(74)

75 أَ فَتَطْمَعُونَ أَنْ يُؤْمِنُوا لَكُمْ وَ قَدْ كانَ فَريقٌ مِنْهُمْ يَسْمَعُونَ كَلامَ اللّهِ ثُمَّ يُحَرِّفُونَهُ مِنْ بَعْدِ ما عَقَلُوهُ وَ هُمْ يَعْلَمُونَ

آيا (شما مسلمانان) انتظار داريد آنها به آيينتان ايمان بياورند، با اين كه عدّه اى از آنان، سخنان خدا را مى شنيدند و پس از فهميدن، آن را تحريف مى كردند، در حالى كه آگاه بودند؟!(75)

76 وَ إِذا لَقُوا الَّذينَ آمَنُوا قالُوا آمَنّا وَ إِذا خَلا بَعْضُهُمْ إِلى بَعْض قالُوا أَ تُحَدِّثُونَهُمْ بِما فَتَحَ اللّهُ عَلَيْكُمْ لِيُحَاجُّوكُمْ بِهِ عِنْدَ رَبِّكُمْ أَ فَلا تَعْقِلُونَ

و هنگامى كه مؤمنان را ملاقات كنند، مى گويند: «ايمان آورده ايم.» ولى هنگامى كه با يكديگر خلوت مى كنند، (بعضى به بعضى ديگر اعتراض كرده،) مى گويند: «چرا مطالبى را كه (درباره صفات پيامبر اسلام) خداوند براى شما بيان كرده، به مسلمانان بازگو مى كنيد تا (روز رستاخيز) در پيشگاه پروردگارتان، بر ضد شما به آن استدلال كنند؟! آيا نمى فهميد؟!»(76)

77 أَ وَ لا يَعْلَمُونَ أَنَّ اللّهَ يَعْلَمُ ما يُسِرُّونَ وَ ما يُعْلِنُونَ

 آيا اينها نمى دانند خداوند آنچه را پنهان مى دارند يا آشكار مى كنند مى داند؟!(77)

 78 وَ مِنْهُمْ أُمِّيُّونَ لايَعْلَمُونَ الْكِتابَ إِلاّ أَمانِيَّ وَ إِنْ هُمْ إِلاّ يَظُنُّونَ

و پاره اى از آنان عوامانى هستندكه كتاب خدا را جز (يك مشت خيالات و) آرزوها نمى دانند; و تنها به پندارهايشان دل بسته اند.(78)

 79 فَوَيْلٌ لِلَّذينَ يَكْتُبُونَ الْكِتابَ بِأَيْديهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هذا مِنْ عِنْدِ اللّهِ لِيَشْتَرُوا بِهِ ثَمَناً قَليلاً فَوَيْلٌ لَهُمْ مِمّا كَتَبَتْ أَيْديهِمْ وَ وَيْلٌ لَهُمْ مِمّا يَكْسِبُونَ

پس واى بر آنها كه نوشته اى بادست خود مى نويسند، سپس مى گويند: «اين، از طرف خداست.» تا آن را به بهاى اندكى بفروشند. پس واى بر آنها از آنچه با دست خود نوشتند; و واى بر آنان از آنچه (از اين راه) به دست مى آورند!(79)

80 وَ قالُوا لَنْ تَمَسَّنَا النّارُ إِلاّ أَيّاماً مَعْدُودَةً قُلْ أَتَّخَذْتُمْ عِنْدَ اللّهِ عَهْداً فَلَنْ يُخْلِفَ اللّهُ عَهْدَهُ أَمْ تَقُولُونَ عَلَى اللّهِ ما لا تَعْلَمُونَ

و گفتند: «هرگز آتش دوزخ،جز چند روزى، به ما نخواهد رسيد.» بگو: «آيا پيمانى از خدا گرفته ايد؟! ـ كه خداوند هرگز از پيمانش تخلّف نمىورزد ـ يا چيزى را كه نمى دانيد به خدا نسبت مى دهيد»؟! (80)

81 بَلى مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَ أَحاطَتْ بِهِ خَطيئَتُهُ فَأُولئِكَ أَصْحابُ النّارِ هُمْ فيها خالِدُونَ

آرى، كسانى كه مرتكب گناه شوند، و آثار گناه، سراسر وجودشان را بپوشاند، آنها اهل آتشند; و جاودانه در آن خواهند بود.(81)

82 وَ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمْ فيها خالِدُونَ

و كسانى كه ايمان آورده، و كارهاى شايسته انجام داده اند، آنان اهل بهشتند; و جاودانه در آن خواهند بود. (82)

83 وَ إِذْ أَخَذْنا ميثاقَ بَني إِسْرائيلَ لاتَعْبُدُونَ إِلاَّ اللّهَ وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً وَ ذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكينِ وَ قُولُوا لِلنّاسِ حُسْناً وَ أَقيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ إِلاّ قَليلاً مِنْكُمْ وَ أَنْتُمْ مُعْرِضُونَ

و (به ياد آوريد) زمانى را كه از بنى اسرائيل پيمان گرفتيم كه جز خداوند يگانه را پرستش نكنيد; و به پدر و مادر و خويشاوندان و يتيمان و مستمندان نيكى كنيد; و به مردم سخن نيك بگوييد; و نماز را برپا داريد; و زكات بپردازيد. سپس (با اين كه پيمان بسته بوديد) همه شما ـ جز عدّه كمى ـ سرپيچى كرديد; و (از وفاى به پيمان خود) روى گردان شديد.(83)

84 وَ إِذْ أَخَذْنا ميثاقَكُمْ لاتَسْفِكُونَ دِماءَكُمْ وَ لاتُخْرِجُونَ أَنْفُسَكُمْ مِنْ دِيارِكُمْ ثُمَّ أَقْرَرْتُمْ وَ أَنْتُمْ تَشْهَدُونَ

و هنگامى را كه از شما پيمان گرفتيم كه خون هم را نريزيد; و يكديگر را از سرزمين خود، بيرون نكنيد.سپس شما پذيرفتيد; و (بر اين پيمان) گواه بوديد. (84)

85 ثُمَّ أَنْتُمْ هؤُلاءِ تَقْتُلُونَ أَنْفُسَكُمْ وَ تُخْرِجُونَ فَريقاً مِنْكُمْ مِنْ دِيارِهِمْ تَظاهَرُونَ عَلَيْهِمْ بِالإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ وَ إِنْ يَأْتُوكُمْ أُسارى تُفادُوهُمْ وَ هُوَ مُحَرَّمٌ عَلَيْكُمْ إِخْراجُهُمْ أَ فَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْكِتابِ وَ تَكْفُرُونَ بِبَعْض فَما جَزاءُ مَنْ يَفْعَلُ ذالِكَ مِنْكُمْ إِلاّ خِزْيٌ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يُرَدُّونَ إِلى أَشَدِّ الْعَذابِ وَ مَا اللّهُ بِغافِل عَمّا تَعْمَلُونَ

و شما آنهايى هستيد كه يكديگر را مى كشيد و جمعى از خودتان را از سرزمينشان بيرون مى كنيد; و در اين گناه و تجاوز، از يكديگر پشتيبانى مى كنيد; (و اينها همه نقض پيمانى است كه با خدا بسته ايد) درحالى كه اگربعضى از آنها به صورت اسيران نزد شما آيند، فديه آنان را مى دهيد (و آزادشان مى كنيد); با اين كه بيرون ساختن آنان بر شما حرام بود. آيا به بعضى از دستورات كتاب خدا ايمان مى آوريد، و به بعضى كافر مى شويد؟! كيفر كسى از شما كه اين عمل (تبعيض در ميان احكام و قوانين الهى) را انجام دهد،جز رسوايى در اين جهان، چيزى نخواهد بود، و روز رستاخيز به شديدترين عذابها گرفتار مى شوند. و خداوند از آنچه انجام مى دهيد غافل نيست.(85)

86 أُولئِكَ الَّذينَ اشْتَرَوُا الْحَياةَ الدُّنْيا بِالآْخِرَةِ فَلا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ

آنها كسانى هستند كه زندگى دنيا را با (از دست دادن) آخرت خريده اند; از اين رو از عذاب آنها كاسته نمى شود; و (به هيچ صورت) يارى نخواهند شد.(86)

87 وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ وَ قَفَّيْنا مِنْ بَعْدِهِ بِالرُّسُلِ وَ آتَيْنا عيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّناتِ وَ أَيَّدْناهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ أَ فَكُلَّما جاءَكُمْ رَسُولٌ بِما لاتَهْوى أَنْفُسُكُمُ اسْتَكْبَرْتُمْ فَفَريقاً كَذَّبْتُمْ وَ فَريقاً تَقْتُلُونَ

ما به موسى كتاب (تورات) داديم; و بعد از او، پيامبرانى پى در پى فرستاديم; و به عيسى بن مريم دلايل روشن داديم; و او را با روح القدس تاييد كرديم.آيا چنين نيست كه هر زمان، پيامبرى چيزى برخلاف هواى نفس شما آورد، در برابر او تكبّر كرديد (و از ايمان آوردن به او خوددارى نموديد); پس عدّه اى را تكذيب كرده، و جمعى را به قتل رسانديد؟!(87)

88 وَ قالُوا قُلُوبُنا غُلْفٌ بَلْ لَعَنَهُمُ اللّهُ بِكُفْرِهِمْ فَقَليلاً ما يُؤْمِنُونَ

و (آنها از روى استهزا) گفتند: «دلهاى ما در غلاف است; (و ما از گفته تو چيزى نمى فهميم»، همين طور است;) خداوند آنها را بخاطر كفرشان، از رحمت خود دور ساخته، و كمتر ايمان مى آورند.(88)

89 وَ لَمّا جاءَهُمْ كِتابٌ مِنْ عِنْدِ اللّهِ مُصَدِّقٌ لِما مَعَهُمْ وَ كانُوا مِنْ قَبْلُ يَسْتَفْتِحُونَ عَلَى الَّذينَ كَفَرُوا فَلَمّا جاءَهُمْ ما عَرَفُوا كَفَرُوا بِهِ فَلَعْنَةُ اللّهِ عَلَى الْكافِرينَ

و هنگامى كه از طرف خداوند، كتابى براى آنها آمد كه هماهنگ با نشانه هايى بود كه با خود داشتند، و پيش از اين، به خود نويد (آمدن اين كتاب و) پيروزى بر كافران را مى دادند، با اين همه، هنگامى كه اين (كتاب، و پيامبرى) را كه شناخته بودند نزد آنها آمد، به او كافر شدند; پس لعنت خدا بركافران باد!(89)

90 بِئْسَمَا اشْتَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ أَنْ يَكْفُرُوا بِما أَنْزَلَ اللّهُ بَغْياً أَنْ يُنَزِّلَ اللّهُ مِنْ فَضْلِهِ عَلى مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ فَبائُوا بِغَضَب عَلى غَضَب وَ لِلْكافِرينَ عَذابٌ مُهينٌ

آنها در مقابل بهاى بدى، خود را فروختند; كه به آياتى كه خدا فرستاده بود، كافر شدند. و از روى حسادت گفتند: چرا خداوند به فضل خويش، بر هر كس از بندگانش بخواهد، آيات خود را نازل مى كند؟! از اين رو به خشمى بعد از خشمى (از سوى خدا) گرفتار شدند. و براى كافران مجازاتى خواركننده است.(90)

91 وَ إِذا قيلَ لَهُمْ آمِنُوا بِما أَنْزَلَ اللّهُ قالُوا نُؤْمِنُ بِما أُنْزِلَ عَلَيْنا وَ يَكْفُرُونَ بِما وَراءَهُ وَ هُوَ الْحَقُّ مُصَدِّقاً لِما مَعَهُمْ قُلْ فَلِمَ تَقْتُلُونَ أَنْبِياءَ اللّهِ مِنْ قَبْلُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ و هنگامى كه به آنها گفته شود: «به آنچه خداوند نازل فرموده، ايمان بياوريد!» مى گويند: «ما به چيزى ايمان مى آوريم كه بر خود ما نازل شده است.» و به غير آن، كافر مى شوند; در حالى كه حق است; و با نشانه هايى كه بر آنها نازل شده، هماهنگ مى باشد. بگو:«اگر (راست مى گوييد، و به آياتى كه بر خودتان نازل شده) ايمان داريد، پس چرا پيامبران خدا را پيش از اين، به قتل مى رسانديد؟!»(91)

 92 وَ لَقَدْ جاءَكُمْ مُوسى بِالْبَيِّناتِ ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِهِ وَ أَنْتُمْ ظالِمُونَ

 و (نيز)موسى آن همه دلايل روشن براى شما آورد، و شما پس از (غيبت) او، گوساله را (براى پرستش) انتخاب كرديد; در حالى كه ستمكار بوديد.(92)

 93 وَ إِذْ أَخَذْنا ميثاقَكُمْ وَ رَفَعْنا فَوْقَكُمُ الطُّورَ خُذُوا ما آتَيْناكُمْ بِقُوَّة وَاسْمَعُوا قالُوا سَمِعْنا وَ عَصَيْنا وَ أُشْرِبُوا في قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ بِكُفْرِهِمْ قُلْ بِئْسَما يَأْمُرُكُمْ بِهِ إيمانُكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ

و (به ياد آوريد) زمانى را كه از شما پيمان گرفتيم; و كوه طور را بر فرازتان برافراشتيم; (و گفتيم:) «آنچه را (از آيات و فرمان ها) به شما داده ايم با قدرت بگيريد، و بشنويد (و اطاعت كنيد).» آنها گفتند: «شنيديم; ولى مخالفت كرديم.» و دلهاى آنها، بر اثر كفرشان، با محبّت گوساله آميخته شد. بگو: «ايمان شما، چه فرمان بدى به شما مى دهد، اگر ايمان داريد!»(93)

94 قُلْ إِنْ كانَتْ لَكُمُ الدّارُ الآْخِرَةُ عِنْدَ اللّهِ خالِصَةً مِنْ دُونِ النّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صادِقينَ

بگو: «اگر (آن چنان كه مدّعى هستيد) سراى آخرت در نزد خدا، مخصوص شماست نه ساير مردم، پس آرزوى مرگ كنيد اگر راست مى گوييد.»(94)

95 وَ لَنْ يَتَمَنَّوْهُ أَبَداً بِما قَدَّمَتْ أَيْديهِمْ وَ اللّهُ عَليمٌ بِالظّالِمينَ

ولى آنها، بخاطر اعمال بدى كه پيش از خود فرستاده اند، هرگز آرزوى مرگ نخواهند كرد; و خداوند از ستمكاران آگاه است.(95)

96 وَ لَتَجِدَنَّهُمْ أَحْرَصَ النّاسِ عَلى حَياة وَ مِنَ الَّذينَ أَشْرَكُوا يَوَدُّ أَحَدُهُمْ لَوْ يُعَمَّرُ أَلْفَ سَنَة وَ ما هُوَ بِمُزَحْزِحِهِ مِنَ الْعَذابِ أَنْ يُعَمَّرَ وَ اللّهُ بَصيرٌ بِما يَعْمَلُونَ

و (آنان نه تنها آرزوى مرگ نمى كنند، بلكه) آنها را حريص ترين مردم ـ حتى حريص تر از مشركان ـ بر زندگى (اين دنيا، و اندوختن ثروت) خواهى يافت; (تا آن جا) كه هر يك از آنها آرزو دارد هزار سال عمر به او داده شود; در حالى كه اين عمر طولانى، او را از كيفر (الهى) باز نخواهد داشت. و خداوند به آنچه انجام مى دهند بيناست.(96)

97 قُلْ مَنْ كانَ عَدُوّاً لِجِبْريلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللّهِ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ وَ هُدىً وَ بُشْرى لِلْمُؤْمِنينَ

(آنها مى گويند: «ما با جبرئيل، پيك وحى خدا بر تو، دشمن هستيم.) بگو: «كسى كه دشمن جبرئيل باشد (دشمن خداست; چرا كه) او به فرمان خدا، قرآن را بر قلب تو نازل كرده است; در حالى كه با كتب آسمانى پيشين هماهنگ بوده; و هدايت و بشارت است براى مؤمنان.»(97)

98 مَنْ كانَ عَدُوّاً لِلّهِ وَ مَلائِكَتِهِ وَ رُسُلِهِ وَ جِبْريلَ وَ ميكالَ فَإِنَّ اللّهَ عَدُوٌّ لِلْكافِرينَ

كسى كه دشمن خدا و فرشتگانش و پيامبران او و جبرئيل و ميكائيل باشد (كافر است; و) خداوند دشمن كافران است.(98)

99 وَ لَقَدْ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ آيات بَيِّنات وَ ما يَكْفُرُ بِها إِلاَّ الْفاسِقُونَ

به يقين ما نشانه هاى روشنى براى تو فرستاديم; و جز فاسقان كسى به آنها كفر نمى ورزد.(99)

100 أَ وَ كُلَّما عاهَدُوا عَهْداً نَبَذَهُ فَريقٌ مِنْهُمْ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لايُؤْمِنُونَ

و آياچنين نيست كه هر بار آنها [=يهود ] پيمانى (با خدا و پيامبر) بستند، گروهى از ايشان آن را شكستند؟! آرى، بيشتر آنان ايمان نمى آورند.(100)

101 وَ لَمّا جاءَهُمْ رَسُولٌ مِنْ عِنْدِ اللّهِ مُصَدِّقٌ لِما مَعَهُمْ نَبَذَ فَريقٌ مِنَ الَّذينَ أُوتُوا الْكِتابَ كِتابَ اللّهِ وَراءَ ظُهُورِهِمْ كَأَنَّهُمْ لايَعْلَمُونَ

و هنگامى كه فرستاده اى از سوى خدا به سراغشان آمد، و با نشانه هايى كه نزد آنها بود هماهنگى داشت، گروهى از آنان كه به آنها كتاب آسمانى داده شده بود، كتاب خدا را پشت سر افكندند; گويى هيچ از آن آگاهى ندارند!(101)

102 وَ اتَّبَعُوا ما تَتْلُوا الشَّياطينُ عَلى مُلْكِ سُلَيْمانَ وَ ما كَفَرَ سُلَيْمانُ وَ لكِنَّ الشَّياطينَ كَفَرُوا يُعَلِّمُونَ النّاسَ السِّحْرَ وَ ما أُنْزِلَ عَلَى الْمَلَكَيْنِ بِبابِلَ هارُوتَ وَ مارُوتَ وَ ما يُعَلِّمانِ مِنْ أَحَد حَتّى يَقُولا إِنَّما نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلاتَكْفُرْ فَيَتَعَلَّمُونَ مِنْهُما ما يُفَرِّقُونَ بِهِ بَيْنَ الْمَرْءِ وَ زَوْجِهِ وَ ما هُمْ بِضارِّينَ بِهِ مِنْ أَحَد إِلاّ بِإِذْنِ اللّهِ وَ يَتَعَلَّمُونَ ما يَضُرُّهُمْ وَ لا يَنْفَعُهُمْ وَ لَقَدْ عَلِمُوا لَمَنِ اشْتَراهُ ما لَهُ فِي الآْخِرَةِ مِنْ خَلاق وَ لَبِئْسَ ما شَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ

 و (يهود) از آنچه شياطين در عصر سليمان بر مردم مى خواندند پيروى كردند. و سليمان كافر نشد (و هرگز دست به سحر نيالود); ولى شياطين كفر ورزيدند; و به مردم سحر آموختند. و (نيز يهود) از آنچه بر دو فرشته بابل «هاروت» و «ماروت»، نازل شد پيروى كردند. حال آنكه آن دو به هيچ كس چيزى (از سحر) ياد نمى دادند، مگر اين كه (از پيش به او) مى گفتند: «ما وسيله آزمايشيم، كافر نشو (و سوء استفاده نكن.)» ولى آنها از آن دو فرشته، مطالبى را مى آموختند كه بتوانند بوسيله آن، ميان مرد و همسرش جدايى بيفكنند; در حالى كه هيچ گاه نمى توانند بدون اجازه خداوند، به كسى زيان برسانند. آنها مطالبى را فرا مى گرفتند كه به آنان زيان مى رسانيد و نفعى نمى داد. به يقين مى دانستند هر كسى خريدار اين گونه متاع باشد، در آخرت بهره اى نخواهد داشت. و چه بد و ناپسند بود آنچه خود را به آن فروختند، اگر مى دانستند!  (102)

 103 وَ لَوْ أَنَّهُمْ آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَمَثُوبَةٌ مِنْ عِنْدِ اللّهِ خَيْرٌ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ

و اگر آنها ايمان مى آوردند و پرهيزگارى پيشه مى كردند، به يقين پاداشى كه نزد خداست، براى آنان بهتر بود، اگر آگاهى داشتند.(103)

104 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لاتَقُولُوا راعِنا وَ قُولُوا انْظُرْنا وَ اسْمَعُوا وَ لِلْكافِرينَ عَذابٌ أَليمٌ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! (هنگامى كه از پيامبر تقاضاى مهلت براى درك آيات قرآن مى كنيد) نگوييد: «راعنا»; بلكه بگوييد: «انظرنا». (زيرا كلمه اوّل، هم به معناى «ما را مهلت بده»، و هم به معناى «ما را تحميق كن» مى باشد; و دستاويزى براى دشمن است) و (به دستورات الهى) گوش فرا دهيد! و براى كافران عذاب دردناكى است.(104)

105 ما يَوَدُّ الَّذينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ وَ لاَ الْمُشْرِكينَ أَنْ يُنَزَّلَ عَلَيْكُمْ مِنْ خَيْر مِنْ رَبِّكُمْ وَ اللّهُ يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ يَشاءُ وَ اللّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظيمِ

كافران اهل كتاب، و (همچنين) مشركان، دوست ندارند كه از سوى پروردگارتان، خير و بركتى بر شما نازل گردد; در حالى كه خداوند، هركس را بخواهد، ويژه رحمت خود سازد; و خداوند، صاحب فضل و بخشش بزرگ است.(105)

106 ما نَنْسَخْ مِنْ آيَة أَوْ نُنْسِها نَأْتِ بِخَيْر مِنْها أَوْ مِثْلِها أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللّهَ عَلى كُلِّ شَيْء قَديرٌ

هر (حكم و) آيه اى را نسخ كنيم، و يا (نسخ) آن را به تأخير اندازيم، بهتر از آن، يا همانند آن را مى آوريم. آيا نمى دانستى كه خداوند بر هر چيزى تواناست؟!(106)

107 أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللّهَ لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ ما لَكُمْ مِنْ دُونِ اللّهِ مِنْ وَلِيّ وَ لا نَصير

آيا نمى دانستى كه حكومت آسمانها و زمين، تنها از آن خداست؟! (و مى تواند هرگونه تغيير و تبديلى در احكام خود طبق مصالح بدهد؟!) و جز خدا، سرپرست و ياورى براى شما نيست. (و اوست كه مصلحت شما را مى داند).(107)

108 أَمْ تُريدُونَ أَنْ تَسْئَلُوا رَسُولَكُمْ كَما سُئِلَ مُوسى مِنْ قَبْلُ وَ مَنْ يَتَبَدَّلِ الْكُفْرَ بِالإيمانِ فَقَدْ ضَلَّ سَواءَ السَّبيلِ

آيا مى خواهيد از پيامبر خود، همان تقاضا (ى نامعقولى) را بكنيد كه پيش از اين، ازموسى كردند؟! (و با اين بهانه جويى ها، از ايمان آوردن سرباز زدند.) كسى كه كفر را به جاى ايمان بپذيرد، به يقين از راه مستقيم (عقل و فطرت) گمراه شده است. (108)

109 وَدَّ كَثيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ لَوْ يَرُدُّونَكُمْ مِنْ بَعْدِ إيمانِكُمْ كُفّاراً حَسَداً مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ فَاعْفُوا وَ اصْفَحُوا حَتّى يَأْتِيَ اللّهُ بِأَمْرِهِ إِنَّ اللّهَ عَلى كُلِّ شَيْء قَديرٌ

بسيارى از اهل كتاب، از روى حسد ـ كه در وجود آنها ريشه دوانده ـ آرزو مى كردند شما را بعد از ايمان آوردن، به حال كفر باز گردانند; با اين كه حق براى آنها كاملاً روشن شده است. شما آنها را عفو كنيد و گذشت نماييد; تا خداوند فرمان خودش (فرمان جهاد) را بفرستد; زيرا خداوند بر هر چيزى تواناست.(109)

110 وَ أَقيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ وَ ما تُقَدِّمُوا لاَِنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْر تَجِدُوهُ عِنْدَ اللّهِ إِنَّ اللّهَ بِما تَعْمَلُونَ بَصيرٌ

و نماز را برپا داريد و زكات را بپردازيد; و هر كار خيرى را براى خود از پيش مى فرستيد، آن را نزد خدا (در سراى ديگر) خواهيد يافت; زيرا خداوند به اعمال شما بيناست.(110)

111 وَ قالُوا لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلاّ مَنْ كانَ هُوداً أَوْ نَصارى تِلْكَ أَمانِيُّهُمْ قُلْ هاتُوا بُرْهانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقينَ

آنها گفتند: «هيچ كس، جز يهود يا نصارى، هرگز داخل بهشت نخواهد شد.» اين (پندار و) آرزوى آنهاست. بگو: «اگر راست مى گوييد، دليل خود را (بر اين موضوع) بياوريد!»(111)

112 بَلى مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ فَلَهُ أَجْرُهُ عِنْدَ رَبِّهِ وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ

آرى، (بهشت در انحصار هيچ گروهى نيست) هر كس خود را تسليم خدا كندو نيكوكار باشد، پاداش او نزد پروردگارش محفوظ است; نه ترسى بر آنهاست و نه اندوهگين مى شوند.(112)

113 وَ قالَتِ الْيَهُودُ لَيْسَتِ النَّصارى عَلى شَيْء وَ قالَتِ النَّصارى لَيْسَتِ الْيَهُودُ عَلى شَيْء وَ هُمْ يَتْلُونَ الْكِتابَ كَذالِكَ قالَ الَّذينَ لايَعْلَمُونَ مِثْلَ قَوْلِهِمْ فَاللّهُ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ فيما كانُوا فيهِ يَخْتَلِفُونَ

يهوديان گفتند: «مسيحيان هيچ موقعيتى (نزد خدا) ندارند»، و مسيحيان نيز گفتند: «يهوديان هيچ موقعيتى ندارند (و بر باطلند)»;در حالى كه هر دو دسته، كتاب خدا را مى خوانند (و بايد از اين گونه تعصبها بركنار باشند). افراد نادان (ديگر، همچون مشركان نيز)، سخنى همانند سخن آنها داشتند! خداوند، روز قيامت، درباره آنچه در آن اختلاف داشتند، ميان آنها داورى مى كند.(113)

114 وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَساجِدَ اللّهِ أَنْ يُذْكَرَ فيهَا اسْمُهُ وَ سَعى في خَرابِها أُولئِكَ ما كانَ لَهُمْ أَنْ يَدْخُلُوها إِلاّ خائِفينَ لَهُمْ فِي الدُّنْيا خِزْيٌ وَ لَهُمْ فِي الآْخِرَةِ عَذابٌ عَظيمٌ

كيست ستمكارتر از آن كس كه از بردن نام خدا در مساجد او جلوگيرى كرد و سعى در ويرانى آنها نمود؟! چنين كسانى نمى توانند، جز با ترس و وحشت، وارد اين (كانونهاى عبادت) شوند. بهره آنها در دنيا رسوايى است و در آخرت، عذاب عظيم (الهى)!(114)

115 وَ لِلّهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللّهِ إِنَّ اللّهَ واسِعٌ عَليمٌ

مشرق و مغرب، از آن خداست! پس به هر سو رو كنيد، رو به خدا كرده ايد. خداوند داراى قدرت وسيع و (به همه چيز) داناست.(115)

116 وَ قالُوا اتَّخَذَ اللّهُ وَلَداً سُبْحانَهُ بَلْ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ الأَرْضِ كُلٌّ لَهُ قانِتُونَ

و (كافران) گفتند: «خداوند، فرزندى براى خود انتخاب كرده است». ـ منزّه است او ـ بلكه آنچه در آسمانها و زمين است، از آن اوست; و همه در برابر او خاضعند.(116)

117 بَديعُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ إِذا قَضى أَمْراً فَإِنَّما يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ

پديد آورنده آسمانها و زمين اوست! و هنگامى كه فرمان وجود چيزى را صادر كند، تنها مى گويد: «موجود باش!» و آن، (چيز، بى درنگ) موجود مى شود. (117)

118 وَ قالَ الَّذينَ لايَعْلَمُونَ لَوْ لا يُكَلِّمُنَا اللّهُ أَوْ تَأْتينا آيَةٌ كَذالِكَ قالَ الَّذينَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِثْلَ قَوْلِهِمْ تَشابَهَتْ قُلُوبُهُمْ قَدْ بَيَّنَّا الآْياتِ لِقَوْم يُوقِنُونَ

افراد ناآگاه گفتند: «چرا خدا با ما سخن نمى گويد؟! و يا چرا نشانه اى براى (خود) ما نمى آيد؟!» پيشينيان آنها نيز، همين گونه سخن مى گفتند; دلها و افكارشان مشابه يكديگر است; ولى ما (به اندازه كافى) آيات و نشانه ها را براى اهل يقين (و حقيقت جويان) روشن ساخته ايم.(118)

119 إِنّا أَرْسَلْناكَ بِالْحَقِّ بَشيراً وَ نَذيراً وَ لاتُسْئَلُ عَنْ أَصْحابِ الْجَحيمِ

ما تو را به حق، براى بشارت و بيم دادن (همه مردم) فرستاديم; و تو مسئول (گمراهى) دوزخيان (پس از ابلاغ رسالت) نيستى.(119)

120 وَ لَنْ تَرْضى عَنْكَ الْيَهُودُ وَ لاَ النَّصارى حَتّى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ قُلْ إِنَّ هُدَى اللّهِ هُوَ الْهُدى وَ لَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْواءَهُمْ بَعْدَ الَّذي جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ ما لَكَ مِنَ اللّهِ مِنْ وَلِيّ وَ لا نَصير

هرگز يهود و نصارى از تو راضى نخواهند شد، تا (به طور كامل تسليم خواسته هاى آنها شوى، و) از آيين (تحريف يافته) آنان، پيروى كنى. بگو: «هدايت واقعى، هدايت خدا است.» واگر از هوا و هوسهاى آنان پيروى كنى، بعد از آن كه آگاه شده اى، هيچ سرپرست و ياورى از سوى خدا براى تو نخواهد بود. (120)

121 الَّذينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ يَتْلُونَهُ حَقَّ تِلاوَتِهِ أُولئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَ مَنْ يَكْفُرْ بِهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ

كسانى كه كتاب آسمانى به آنها داده ايم [= يهود و نصارى ]و آن را چنان كه شايسته آن است مى خوانند (و عمل مى كنند); آنها به پيامبر اسلام ايمان مى آورند; و كسانى كه به او كافر شوند، زيانكارند.(121)

122 يا بَني إِسْرائيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَ أَنِّي فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعالَمينَ

اى بنى اسرائيل! نعمتم را، كه به شما ارزانى داشتم، و شما را بر جهانيان برترى بخشيدم به ياد آوريد.(122)

123 وَ اتَّقُوا يَوْماً لاتَجْزي نَفْسٌ عَنْ نَفْس شَيْئاً وَ لايُقْبَلُ مِنْها عَدْلٌ وَ لاتَنْفَعُها شَفاعَةٌ وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ

و از روزى بترسيد كه كسى مجازات ديگرى را نمى پذيرد; و هيچ گونه غرامتى از او قبول نمى شود; و شفاعتى، او را سود نمى دهد; و (به هيچ صورت) يارى نخواهند شد.(123)

124 وَ إِذِ ابْتَلى إِبْراهيمَ رَبُّهُ بِكَلِمات فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّي جاعِلُكَ لِلنّاسِ إِماماً قالَ وَ مِنْ ذُرِّيَّتي قالَ لايَنالُ عَهْدِي الظّالِمينَ

و (ياد كنيد) هنگامى كه پروردگار ابراهيم، او را با دستوراتى آزمود; و او به طور كامل از عهده آنها برآمد. خداوند به او فرمود: «من تو را امام و پيشواى مردم قرار دادم.» ابراهيم گفت: «از دودمان من (نيز امامانى قرار بده)» خداوند فرمود: «پيمان من، به ستمكاران نمى رسد (مگر آنها كه شايسته اند)».(124)

125 وَ إِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثابَةً لِلنّاسِ وَ أَمْناً وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهيمَ مُصَلّىً وَ عَهِدْنا إِلى إِبْراهيمَ وَ إِسْماعيلَ أَنْ طَهِّرا بَيْتِيَ لِلطّائِفينَ وَ الْعاكِفينَ وَ الرُّكَّعِ السُّجُودِ

و (به ياد آوريد) هنگامى كه خانه كعبه را محل بازگشت (و اجتماع) مردم و مركز امن قرار داديم. و (به مردم گفتيم:) از مقام ابراهيم، عبادتگاهى براى خود انتخاب كنيد. و از ابراهيم و اسماعيل پيمان گرفتيم كه: «خانه مرا براى طواف كنندگان و مجاوران و ركوع كنندگان سجده گزار [= نماز گزاران] پاكيزه سازيد.»(125)

 126 وَ إِذْ قالَ إِبْراهيمُ رَبِّ اجْعَلْ هذا بَلَداً آمِناً وَ ارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَراتِ مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللّهِ وَ الْيَوْمِ الآخِرِ قالَ وَ مَنْ كَفَرَ فَأُمَتِّعُهُ قَليلاً ثُمَّ أَضْطَرُّهُ إِلى عَذابِ النّارِ وَ بِئْسَ الْمَصيرُ

و (به ياد آوريد) هنگامى را كه ابراهيم گفت: «پروردگارا! اين سرزمين را شهر امنى قرار ده; و اهل آن را ـ آنها كه به خدا و روز بازپسين، ايمان آورده اند ـ از ثمرات (گوناگون)، روزى ده.» فرمود: «(خواسته ات را پذيرفتم) و به هركس كه كافر شود، بهره اندكى خواهم داد; سپس آنها را به عذاب دوزخ مى كشانم; و چه بد فرجامى است!»(126)

127 وَ إِذْ يَرْفَعُ إِبْراهيمُ الْقَواعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَ إِسْماعيلُ رَبَّنا تَقَبَّلْ مِنّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّميعُ الْعَليمُ

و (به ياد آوريد) هنگامى را كه ابراهيم و اسماعيل، پايه هاى خانه كعبه را بالا مى بردند; (و مى گفتند:) «پروردگارا! از ما بپذير، كه تويى شنوا و دانا.(127)

128 رَبَّنا وَ اجْعَلْنا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِنا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ وَ أَرِنا مَناسِكَنا وَ تُبْ عَلَيْنا إِنَّكَ أَنْتَ التَّوّابُ الرَّحيمُ

پروردگارا! ما را تسليم (فرمان) خود قرار ده; و از دودمان ما، امّتى كه تسليم (فرمان) تو باشند، به وجود آور; و شيوه عبادتمان را به ما نشان دهو توبه ما را بپذير، كه تويى توبه پذير مهربان.(128)

129 رَبَّنا وَ ابْعَثْ فيهِمْ رَسُولاً مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِكَ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ يُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزيزُ الْحَكيمُ

پروردگارا! پيامبرى در ميان آنها از خودشان برانگيز، تا آيات تو را بر آنان بخواند، و آنها را كتاب و حكمت بياموزد، و پاكيزه كند; زيرا تو تواناو حكيمى(وبر اين كار، قادرى).»(129)

130 وَ مَنْ يَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ إِبْراهيمَ إِلاّ مَنْ سَفِهَ نَفْسَهُ وَ لَقَدِ اصْطَفَيْناهُ فِي الدُّنْيا وَ إِنَّهُ فِي الآخِرَةِ لَمِنَ الصّالِحينَ

جز افراد سفيه و نادان، چه كسى از آيين ابراهيم، (كه آيين پاكى و يگانه پرستى است) روى گردان خواهد شد؟! ما او را در دنيا برگزيديم; و او در آخرت، از صالحان است.(130)

131 إِذْ قالَ لَهُ رَبُّهُ أَسْلِمْ قالَ أَسْلَمْتُ لِرَبِّ الْعالَمينَ

(و ياد آوريد) هنگامى را كه پروردگارش به او فرمود: اسلام بياور (و در برابر حق، تسليم باش. او فرمان پروردگار را از جان و دل پذيرفت; و) گفت: «در برابر پروردگار جهانيان، تسليم شدم.»(131)

132 وَ وَصّى بِها إِبْراهيمُ بَنيهِ وَ يَعْقُوبُ يا بَنِيَّ إِنَّ اللّهَ اصْطَفى لَكُمُ الدِّينَ فَلا تَمُوتُنَّ إِلاّ وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ

و ابراهيم و يعقوب (در واپسين لحظات عمر،) فرزندان خود را به اين آيين، وصيّت كردند; (و هر كدام به فرزندان خويش گفتند:) «فرزندان من! خداوند اين آيين (پاك) را براى شما برگزيده است; و شما، جز به آيين اسلام (و تسليم در برابر فرمان خدا) از دنيا نرويد.»(132)

133 أَمْ كُنْتُمْ شُهَداءَ إِذْ حَضَرَ يَعْقُوبَ الْمَوْتُ إِذْ قالَ لِبَنيهِ ما تَعْبُدُونَ مِنْ بَعْدي قالُوا نَعْبُدُ إِلهَكَ وَ إِلهَ آبائِكَ إِبْراهيمَ وَ إِسْماعيلَ وَ إِسْحاقَ إِلهاً واحِداً وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ

آيا هنگامى كه مرگ يعقوب فرا رسيد، شما حاضر بوديد؟! در آن هنگام كه به فرزندان خود گفت: «پس از من، چه چيز را مى پرستيد؟» گفتند: «خداى تو، و خداى پدرانت، ابراهيم و اسماعيل و اسحاق، خداى يگانه را، و ما در برابر او تسليم هستيم.»(133)

134 تِلْكَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ لَها ما كَسَبَتْ وَ لَكُمْ ما كَسَبْتُمْ وَ لاتُسْئَلُونَ عَمّا كانُوا يَعْمَلُونَ

آنها امّتى بودند كه درگذشتند. اعمال آنان، مربوط به خودشان بود و اعمال شما نيز مربوط به خود شماست; و شما مسؤول اعمال آنها نخواهيد بود.(134)

135 وَ قالُوا كُونُوا هُوداً أَوْ نَصارى تَهْتَدُوا قُلْ بَلْ مِلَّةَ إِبْراهيمَ حَنيفاً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكينَ

(اهل كتاب) گفتند: «يهودى يا مسيحى شويد، تا هدايت يابيد.» بگو: «(اين آيينهاى تحريف شده و شرك آلود، هرگز نمى تواند موجب هدايت گردد،) بلكه از آيين ابراهيم، كه ايمانى خالص داشت و از مشركان نبود، پيروى كنيد.»(135)

136 قُولُوا آمَنّا بِاللّهِ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْنا وَ ما أُنْزِلَ إِلى إِبْراهيمَ وَ إِسْماعيلَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ وَ الأَسْباطِ وَ ما أُوتِيَ مُوسى وَ عيسى وَ ما أُوتِيَ النَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لانُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَد مِنْهُمْ وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ

بگوييد: «ما به خدا ايمان آورده ايم; و به آنچه بر ما نازل شده; و آنچه بر ابراهيم و اسماعيل و اسحاق و يعقوب و اسباط [=پيامبران از فرزندان يعقوب ]نازل گرديده، (و همچنين) آنچه به موسى و عيسى و ساير پيامبران از طرف پروردگارشان داده شده است، و فرقى ميان آنها نمى گذاريم، و ما در برابر (فرمان) خدا تسليم هستيم»(136)

137 فَإِنْ آمَنُوا بِمِثْلِ ما آمَنْتُمْ بِهِ فَقَدِ اهْتَدَوْا وَ إِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّما هُمْ في شِقاق فَسَيَكْفيكَهُمُ اللّهُ وَ هُوَ السَّميعُ الْعَليمُ

اگر آنها به مانند آنچه شما به آن ايمان آورده ايد ايمان بياورند، هدايت يافته اند; و اگر سرپيچى كنند، از حق جدا شده اند و خداوند، شَرّ آنها را از تو دفع مى كند; و اوست شنواى دانا.(137)

138 صِبْغَةَ اللّهِ وَ مَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللّهِ صِبْغَةً وَ نَحْنُ لَهُ عابِدُونَ

رنگ خدايى (بپذيريد: رنگ ايمان و توحيد و اسلام.) و چه رنگى از رنگ خدايى بهتر است؟! و (بگوييد) ما تنها او را عبادت مى كنيم.(138)

139 قُلْ أَ تُحَاجُّونَنا فِي اللّهِ وَ هُوَ رَبُّنا وَ رَبُّكُمْ وَ لَنا أَعْمالُنا وَ لَكُمْ أَعْمالُكُمْ وَ نَحْنُ لَهُ مُخْلِصُونَ

بگو: «آيا درباره خداوند با ما مجادله مى كنيد؟! در حالى كه او، پروردگار ما و شماست; و اعمال ما از آن ما، و اعمال شما از آن شماست; وما تنها بندگان مخلص او هستيم».(139)

140 أَمْ تَقُولُونَ إِنَّ إِبْراهيمَ وَ إِسْماعيلَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ وَ الأَسْباطَ كانُوا هُوداً أَوْ نَصارى قُلْ أَ أَنْتُمْ أَعْلَمُ أَمِ اللّهُ وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَتَمَ شَهادَةً عِنْدَهُ مِنَ اللّهِ وَ مَا اللّهُ بِغافِل عَمّا تَعْمَلُونَ

يا مى گوييد: «ابراهيم و اسماعيل و اسحاق و يعقوب و اسباط، يهودى يا نصرانى بودند»؟! بگو: «شما بهتر مى دانيد يا خدا؟! (چرا حقيقت را كتمان مى كنيد؟!)» و چه كسى ستمكارتر است از آن كس كه گواهى و شهادت الهى را كه نزد اوست، كتمان مى كند؟! و خدا از اعمال شما غافل نيست. (140)

141 تِلْكَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ لَها ما كَسَبَتْ وَ لَكُمْ ما كَسَبْتُمْ وَ لاتُسْئَلُونَ عَمّا كانُوا يَعْمَلُونَ

(به هر حال) آنها امّتى بودند كه درگذشتند. اعمال آنان مربوط به خودشان بود; و اعمال شما نيز، مربوط به خودتان است; و شما مسئول اعمال آنها نخواهيد بود.(141)

142 سَيَقُولُ السُّفَهاءُ مِنَ النّاسِ ما وَلاّهُمْ عَنْ قِبْلَتِهِمُ الَّتي كانُوا عَلَيْها قُلْ لِلّهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ يَهْدي مَنْ يَشاءُ إِلى صِراط مُسْتَقيم

به زودى مردم سبك مغز مى گويند: «چه چيز آنها [= مسلمانان ]را، از قبله اى كه بر آن بودند، بازگردانيد؟!» بگو: «مشرق و مغرب، از آنِ خداست، خدا هركس را بخواهد، به راه راست هدايت مى كند.»(142)

143 وَ كَذالِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النّاسِ وَ يَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهيداً وَ ما جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتي كُنْتَ عَلَيْها إِلاّ لِنَعْلَمَ مَنْ يَتَّبِعُ الرَّسُولَ مِمَّنْ يَنْقَلِبُ عَلى عَقِبَيْهِ وَ إِنْ كانَتْ لَكَبيرَةً إِلاّ عَلَى الَّذينَ هَدَى اللّهُ وَ ما كانَ اللّهُ لِيُضيعَ إيمانَكُمْ إِنَّ اللّهَ بِالنّاسِ لَرَؤُفٌ رَحيمٌ

همان گونه (كه قبله شما، يك قبله ميانه است) شما را نيز، امتى ميانه (و معتدل) قرار داديم تا بر مردم گواه باشيد; و پيامبر هم بر شما گواه باشد. و ما، آن قبله اى را كه قبلاً بر آن بودى، تنها براى اين قبله قرار داده بوديم كه افرادى كه از پيامبر پيروى مى كنند، از آنها كه به جاهليّت باز مى گردند، مشخّص شوند. و مسلّماً اين حكم، جز بر كسانى كه خداوند آنها را هدايت كرده، دشوار بود. و خدا هرگز ايمان (و نمازهاى گذشته) شما را ضايع نمى گرداند; زيرا خداوند، نسبت به مردم، رئوف و مهربان است.(143)

144 قَدْ نَرى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّماءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضاها فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ وَ إِنَّ الَّذينَ أُوتُوا الْكِتابَ لَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَ مَا اللّهُ بِغافِل عَمّا يَعْمَلُونَ

نگاههاى انتظارآميز تو را به سوى آسمان (براى تعيين قبله نهايى) مى بينيم! اكنون تو را به سوى قبله اى كه از آن خشنود باشى، باز مى گردانيم. پس روى خود را به سوى مسجدالحرام كن. و هر جا باشيد، روى خود را به سوى آن بگردانيد. و كسانى كه كتاب آسمانى به آنها داده شده، بخوبى مى دانند اين فرمان حقّى است از ناحيه پروردگارشان; (كه در كتاب هاى خود خوانده اند). و خداوند از آنچه (براى مخفى داشتن اين آيات) انجام مى دهند، غافل نيست.(144)

145 وَ لَئِنْ أَتَيْتَ الَّذينَ أُوتُوا الْكِتابَ بِكُلِّ آيَة ما تَبِعُوا قِبْلَتَكَ وَ ما أَنْتَ بِتابِع قِبْلَتَهُمْ وَ ما بَعْضُهُمْ بِتابِع قِبْلَةَ بَعْض وَ لَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْواءَهُمْ مِنْ بَعْدِ ما جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ إِنَّكَ إِذاً لَمِنَ الظّالِمينَ

سوگند كه اگر براى (اين گروه از) كسانى كه كتاب آسمانى به آنها داده شده، هر گونه (دليل و) نشانه اى بياورى، از قبله تو پيروى نخواهند كرد; و تو نيز، هيچ گاه از قبله آنان، پيروى نخواهى نمود. و حتّى هيچ يك از آنها، پيروى از قبله ديگرى نخواهد كرد! و اگر تو، پس از اين آگاهى، از هوسهاى آنها پيروى كنى، به يقين از ستمكاران خواهى بود.(145)

146 الَّذينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ يَعْرِفُونَهُ كَما يَعْرِفُونَ أَبْناءَهُمْ وَ إِنَّ فَريقاً مِنْهُمْ لَيَكْتُمُونَ الْحَقَّ وَ هُمْ يَعْلَمُونَ

كسانى كه كتاب آسمانى به آنان داده ايم، او [=پيامبر ]را همچون فرزندان خود مى شناسند; ولى جمعى از آنان،حق را در حالى كه از آن آگاهند كتمان مى كنند. (146)

147 أَلْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرينَ

اين (فرمان تغيير قبله) حكم حقّى از طرف پروردگار توست; بنابراين، هرگز از ترديدكنندگان در آن مباش.(147)

148 وَ لِكُلّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيها فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ أَيْنَ ما تَكُونُوا يَأْتِ بِكُمُ اللّهُ جَميعاً إِنَّ اللّهَ عَلى كُلِّ شَيْء قَديرٌ

هر امتى قبله اى دارد كه خداوند آن را تعيين كرده است; (و به جاى گفتگو درباره قبله،) در نيكيها و اعمال خير، بر يكديگر سبقت جوييد. هر جا باشيد، خداوند همه شما را (در روز رستاخيز) حاضر مى كند; زيرا او، بر هر چيزى تواناست.(148)

149 وَ مِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ إِنَّهُ لَلْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ وَ مَا اللّهُ بِغافِل عَمّا تَعْمَلُونَ

از هر سو خارج شدى، (به هنگام نماز،) روى خود را به جانب «مسجد الحرام» كن. اين دستور حقّى از جانب پروردگار توست; و خداوند، از آنچه انجام مى دهيد، غافل نيست.(149)

150 وَ مِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ لِئَلاّ يَكُونَ لِلنّاسِ عَلَيْكُمْ حُجَّةٌ إِلاَّ الَّذينَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ فَلاتَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْني وَ ِلأُتمَّ نِعْمَتي عَلَيْكُمْ وَ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ

و از هر سو خارج شدى، روى خود را به جانب مسجدالحرام كن. و هر جا بوديد، روى خود را به سوى آن كنيد; تا مردم، دليلى بر ضدّ شما نداشته باشند; مگر آنها كه ستمكار (و لجوج) هستند. از آنها نترسيد; و از من بترسيد! و (بدانيد اين تغيير قبله، بخاطر آن بود كه) نعمت خود را بر شما تمام كنم، شايد هدايت شويد.(150)

151 كَما أَرْسَلْنا فيكُمْ رَسُولاً مِنْكُمْ يَتْلُوا عَلَيْكُمْ آياتِنا وَ يُزَكِّيكُمْ وَ يُعَلِّمُكُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ يُعَلِّمُكُمْ ما لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ

همان گونه كه (براى هدايت شما) پيامبرى از خودتان در ميان شما فرستاديم; تا آيات ما را بر شما بخواند; و شما را پاكيزه سازد; و به شما، كتاب و حكمت بياموزد; و آنچه را نمى دانستيد، به شما ياد دهد.(151)

152 فَاذْكُرُوني أَذْكُرْكُمْ وَ اشْكُرُوا لي وَ لاتَكْفُرُونِ

پس مرا ياد كنيد، تا شما را ياد كنم; و شكر مرا به جاى آوريد و (نعمتهاى مرا) كفران نكنيد.(152)

153 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اسْتَعينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ إِنَّ اللّهَ مَعَ الصّابِرينَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! از صبر (و استقامت) و نماز، يارى بگيريد; زيرا خداوند با صابران است.(153)

154 وَ لاتَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ في سَبيلِ اللّهِ أَمْواتٌ بَلْ أَحْياءٌ وَ لكِنْ لاتَشْعُرُونَ

و به آنها كه در راه خدا كشته (و شهيد) مى شوند، مرده نگوييد! بلكه آنان زنده اند، ولى شما نمى فهميد.(154)

155 وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْء مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْص مِنَ الأَمْوالِ وَ الأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصّابِرينَ

به يقين همه شما را با امورى همچون ترس، گرسنگى و كاهش در مالها و جانها و ميوه ها آزمايش مى كنيم; و بشارت ده به صابران. (155)

156 الَّذينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصيبَةٌ قالُوا إِنّا لِلّهِ وَ إِنّا إِلَيْهِ راجِعُونَ

(همان) كسانى كه هر گاه مصيبتى به ايشان مى رسد، مى گويند: «ما از آنِ خداييم; و به سوى او بازمى گرديم.»(156)

157 أُولئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ رَحْمَةٌ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ

آنها كسانى هستند كه الطاف و رحمت خدا شامل حالشان شده; و آنانند هدايت يافتگان.(157)

158 إِنَّ الصَّفا وَ الْمَرْوَةَ مِنْ شَعائِرِ اللّهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلا جُناحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِما وَ مَنْ تَطَوَّعَ خَيْراً فَإِنَّ اللّهَ شاكِرٌ عَليمٌ

«صفا» و «مروه» از شعائر الهى است; بنابراين، هركس كه حجِّ خانه خدا و يا عمره انجام دهد، باكى بر او نيست كه برآن دو طواف كند; (و سعىِ صفا و مروه به جاى آورد.) و كسى كه فرمان خدا را در انجام كارهاى نيك اطاعت كند، خداوند (نسبت به عمل او) قدردان، و (از آن) آگاه است.(158)

159 إِنَّ الَّذينَ يَكْتُمُونَ ما أَنْزَلْنا مِنَ الْبَيِّناتِ وَ الْهُدى مِنْ بَعْدِ ما بَيَّنّاهُ لِلنّاسِ فِي الْكِتابِ أُولئِكَ يَلْعَنُهُمُ اللّهُ وَ يَلْعَنُهُمُ اللاّعِنُونَ

كسانى كه دلايل روشن، و هدايتى را كه نازل كرده ايم، پس از آن كه آن را در كتاب (آسمانى آنها) براى مردم بيان نموديم، كتمان كنند، خدا آنها را لعنت مى كند; و همه لعن كنندگان نيز، آنها را لعن مى كنند;(159)

160 إِلاَّ الَّذينَ تابُوا وَ أَصْلَحُوا وَ بَيَّنُوا فَأُولئِكَ أَتُوبُ عَلَيْهِمْ وَ أَنَا التَّوّابُ الرَّحيمُ

مگر كسانى كه توبه كردند، و (اعمال بد خود را) جبران نمودند، و (آنچه را كتمان كرده بودند،) بيان كردند; من توبه آنها را مى پذيرم; كه من توبه پذير و مهربانم.(160)

161 إِنَّ الَّذينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النّاسِ أَجْمَعينَ

كسانى كه كافر شدند، و در حال كفر از دنيا رفتند، لعنت خداوند و فرشتگان و همه مردم بر آنها خواهد بود.(161)

162 خالِدينَ فيها لايُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ

و هميشه در آن (لعن و دورى از رحمت پروردگار) باقى مى مانند; نه از عذابشان كاسته مى شود،و نه مهلتى به آنان داده مى شود.(162)

163 وَ إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحيمُ

و خداى شما، خداوند يگانه اى است، كه غير از او معبودى نيست!. اوست بخشنده و مهربان (و داراى رحمت عام و خاصّ).(163)

164 إِنَّ في خَلْقِ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ وَ الْفُلْكِ الَّتي تَجْري فِي الْبَحْرِ بِما يَنْفَعُ النّاسَ وَ ما أَنْزَلَ اللّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ ماء فَأَحْيا بِهِ الأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَ بَثَّ فيها مِنْ كُلِّ دابَّة وَ تَصْريفِ الرِّياحِ وَ السَّحابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّماءِ وَ الأَرْضِ لاَ يات لِقَوْم يَعْقِلُونَ

در آفرينش آسمانها و زمين، و آمد و شد شب و روز، و كشتيهايى كه در دريا به نفع مردم در حركتند، و آبى كه خداوند از آسمان نازل كرده، و با آن، زمين را پس از مردنش حيات بخشيده، و انواع جنبندگان را در آن گسترده ساخته، و (همچنين) در وزش بادها
و ابرهايى كه ميان زمين و آسمان قرار گرفته اند، نشانه هايى است (از ذات پاك خدا و يگانگى او) براى گروهى كه عقل خود را به كار مى گيرند.(164)

165 وَ مِنَ النّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللّهِ أَنْداداً يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللّهِ وَ الَّذينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبّاً لِلّهِ وَ لَوْ يَرَى الَّذينَ ظَلَمُوا إِذْ يَرَوْنَ الْعَذابَ أَنَّ الْقُوَّةَ لِلّهِ جَميعاً وَ أَنَّ اللّهَ شَديدُ الْعَذابِ

بعضى از مردم، غير از خداوند همتايانى (براى پرستش) انتخاب مى كنند; و آنها را همچون خدا دوست دارند. امّا كسانى كه ايمان آورده اند، محبتشان به خدا، شديدتر است. وكسانى كه ستم كردند، (و معبودى غير خدا برگزيدند،) هرگاه عذاب الهى را مشاهده كنند، خواهند دانست كه تمامِ قدرت، از آنِ خداست; و خداوند، سخت كيفر است;(165)

166 إِذْ تَبَرَّأَ الَّذينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذينَ اتَّبَعُوا وَ رَأَوُا الْعَذابَ وَ تَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْاَ سْبابُ

در آن هنگام، پيشوايان (گمراه كننده) از پيروان خود، بيزارى مى جويند; و عذاب الهى را مشاهده مى كنند; و دستشان از همه جا كوتاه مى شود. (166)

167 وَ قالَ الَّذينَ اتَّبَعُوا لَوْ أَنَّ لَنا كَرَّةً فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ كَما تَبَرَّؤُا مِنّا كَذالِكَ يُريهِمُ اللّهُ أَعْمالَهُمْ حَسَرات عَلَيْهِمْ وَ ما هُمْ بِخارِجينَ مِنَ النّارِ

(در اين هنگام) پيروان مى گويند: «كاش بار ديگر به دنيا برمى گشتيم، تا از آنها [= پيشوايان گمراه] بيزارى جوييم، آن چنان كه آنان (امروز) ازمابيزارى جستند!»(آرى،) خداوند اين چنين اعمال آنها را به صورتى حسرت آور به آنان نشان مى دهد; و از آتش دوزخ، هرگز خارج نخواهند شد.(167)

168 يا أَيُّهَا النّاسُ كُلُوا مِمّا فِي الأَرْضِ حَلالاً طَيِّباً وَ لاتَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبينٌ

اى مردم! از نعمتهاى حلال و پاكيزه اى كه در زمين است بخوريد; و از گامهاى شيطان، پيروى نكنيد; زيرا او، دشمن آشكار شماست.(168)

169 إِنَّما يَأْمُرُكُمْ بِالسُّوءِ وَ الْفَحْشاءِ وَ أَنْ تَقُولُوا عَلَى اللّهِ ما لا تَعْلَمُونَ

او شما را فقط به بدى و كار زشت فرمان مى دهد; (و نيز دستور مى دهد) آنچه را كه نمى دانيد، به خدا نسبت دهيد.(169)

170 وَ إِذا قيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا ما أَنْزَلَ اللّهُ قالُوا بَلْ نَتَّبِعُ ما أَلْفَيْنا عَلَيْهِ آباءَنا أَ وَ لَوْ كانَ آباؤُهُمْ لايَعْقِلُونَ شَيْئاً وَ لايَهْتَدُونَ

و هنگامى كه به آنها گفته شود: «از آنچه خدا نازل كرده است، پيروى كنيد.» مى گويند: «نه، ما از آنچه پدران خود را بر آن يافتيم، پيروى مى نماييم.» آيا اگر پدران آنها، چيزى نمى فهميدند و هدايت نمى يافتند (باز هم بايد از آنها پيروى كنند)؟!(170)

171 وَ مَثَلُ الَّذينَ كَفَرُوا كَمَثَلِ الَّذي يَنْعِقُ بِما لايَسْمَعُ إِلاّ دُعاءً وَ نِداءً صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لايَعْقِلُونَ

مَثَل (تو در دعوت) كسانى كه كافر شدند، بسان كسى است كه حيوانات را (براى نجات از خطر،) صدا مى زند; ولى آنها چيزى جز سر و صدا نمى شنوند; (كافران) كر و لال و كورند; از اين رو چيزى نمى فهمند.(171)

172 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ وَ اشْكُرُوا لِلّهِ إِنْ كُنْتُمْ إِيّاهُ تَعْبُدُونَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! از روزى هاى پاكيزه اى كه به شما داده ايم، بخوريد و شكر خدا را به جا آوريد; اگر او را پرستش مى كنيد.(172)

173 إِنَّما حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَ الدَّمَ وَ لَحْمَ الْخِنْزيرِ وَ ما أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللّهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغ وَ لا عاد فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحيمٌ

خداوند، تنها (خوردن گوشت) مردار، خون، گوشت خوك و حيوانى كه نام غير خدا (به هنگام ذبح) بر آن گفته شود، حرام كرده است. ولى آن كس كه ناچار شود، در صورتى كه ستمكار و متجاوز نباشد، گناهى بر او نيست; زيرا خداوند آمرزنده مهربان است.(173)

174 إِنَّ الَّذينَ يَكْتُمُونَ ما أَنْزَلَ اللّهُ مِنَ الْكِتابِ وَ يَشْتَرُونَ بِهِ ثَمَناً قَليلاً أُولئِكَ ما يَأْكُلُونَ في بُطُونِهِمْ إِلاَّ النّارَ وَ لا يُكَلِّمُهُمُ اللّهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ لا يُزَكِّيهِمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَليمٌ

كسانى كه آيات كتاب آسمانى را كه خدا نازل كرده كتمان مى كنند; و آن را به بهاى كمى مى فروشند، آنها در درونشان جز آتش چيزى نمى خورند; (و اموالى كه از اين رهگذر به دست مى آورند، درحقيقت آتش سوزانى است.) و خداوند، روز قيامت، با آنها سخن نمى گويد; و آنان را پاكيزه نمى سازد; و براى آنها عذاب دردناكى است.(174)

175 أُولئِكَ الَّذينَ اشْتَرَوُا الضَّلالَةَ بِالْهُدى وَ الْعَذابَ بِالْمَغْفِرَةِ فَما أَصْبَرَهُمْ عَلَى النّارِ

آنها كسانى هستند كه گمراهى را با (از دست دادن) هدايت، و عذاب را با آمرزش، خريده اند; راستى چه قدر در برابر آتش دوزخ، شكيبا هستند؟!(175)

176 ذالِكَ بِأَنَّ اللّهَ نَزَّلَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ وَ إِنَّ الَّذينَ اخْتَلَفُوا فِي الْكِتابِ لَفي شِقاق بَعيد

اينها، بخاطر آن است كه خداوند،كتاب آسمانى را به حق، (و توأم با نشانه ها و دلايل روشن،) نازل كرده; و آنها كه در آن اختلاف مى كنند، (و با كتمان و تحريف، اختلاف به وجود مى آورند،) از حق، بسيار دور شده اند.(176)

177 لَيْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ وَ لكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَ الْيَوْمِ الآْخِرِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ الْكِتابِ وَ النَّبِيِّينَ وَ آتَى الْمالَ عَلى حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكينَ وَ ابْنَ السَّبيلِ وَ السّائِلينَ وَ فِي الرِّقابِ وَ أَقامَ الصَّلاةَ وَ آتَى الزَّكاةَ وَ الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذا عاهَدُوا وَ الصّابِرينَ فِي الْبَأْساءِ وَ الضَّرّاءِ وَ حينَ الْبَأْسِ أُولئِكَ الَّذينَ صَدَقُوا وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ

نيكى، اين نيست كه (به هنگام نماز،) روى خود را به سوى مشرق يا مغرب كنيد; (و تمام گفتگوى شما، درباره قبله و تغيير آن باشد;) بلكه نيكوكار كسى است كه به خدا وروز واپسين و فرشتگان و كتاب خدا و پيامبران، ايمان آورده; و مال خود را، با همه علاقه اى كه به آن دارد، به خويشاوندان و يتيمان و مستمندان و واماندگان در سفر و سائلان و بردگان، انفاق مى كند; و نماز را برپا مى دارد و زكات را مى پردازد; و (همچنين) كسانى كه به عهد خود ـ به هنگامى كه عهد بستند ـ وفا مى كنند; و در برابر سختى ها و زيان ها و هنگام جنگ، استقامت مىورزند; اينها كسانى هستند كه راست مى گويند; (و گفتار و كردارشان با اعتقادشان هماهنگ است;) و اينها پرهيزگارانند(177)

178 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصاصُ فِي الْقَتْلى الْحُرُّ بِالْحُرِّ وَ الْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَ الْأُنْثى بِالْأُنْثى فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ أَخيهِ شَيْءٌ فَاتِّباعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَ أَداءٌ إِلَيْهِ بِإِحْسان ذالِكَ تَخْفيفٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ رَحْمَةٌ فَمَنِ اعْتَدى بَعْدَ ذالِكَ فَلَهُ عَذابٌ أَليمٌ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد!حكم قصاص در مورد كشتگان، بر شما مقرر شده است: آزاد در برابر آزاد، و برده در برابر برده، و زن در برابر زن. پس اگر كسى ازسوى برادر (دينى) خود، چيزى به او بخشيده شود، (و حكم قصاص تبديل به خونبها گردد، ولىّ مقتول) بايد از راه پسنديده پيروى كند; (و شرايط پرداخت كننده را در نظر بگيرد) و او نيز به نيكى ديه را (به ولىّ مقتول) بپردازد (و مسامحه نكند); اين، تخفيف و رحمتى است از ناحيه پروردگار شما. و كسى كه بعد از آن، تجاوز كند، عذاب دردناكى خواهد داشت.(178)

179 وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ يا أُولِي الْأَلْبابِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

و قصاص، براى شما مايه حيات (و امنيت) است، اى صاحبان خرد! شايد پرهيزكارى پيشه كنيد. (179)

180 كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْراً الْوَصِيَّةُ لِلْوالِدَيْنِ وَ الأَقْرَبينَ بِالْمَعْرُوفِ حَقّاً عَلَى الْمُتَّقينَ

بر شما مقرر شده: «هنگامى كه مرگ يكى از شما فرارسد، اگر چيز ارزشمندى [= مالى] از خود به جاى گذارده، براى پدر و مادر و خويشاوندان، بطور شايسته وصيّت كند. اين وظيفه اى است بر پرهيزگاران»(180)

181 فَمَنْ بَدَّلَهُ بَعْدَ ما سَمِعَهُ فَإِنَّما إِثْمُهُ عَلَى الَّذينَ يُبَدِّلُونَهُ إِنَّ اللّهَ سَميعٌ عَليمٌ

و هركس بعد از شنيدنش آن را تغيير دهد، گناه آن، بر همان كسانى است كه آن (وصيّت) را تغيير مى دهند; كه خداوند، شنوا و داناست.(181)

182 فَمَنْ خافَ مِنْ مُوص جَنَفاً أَوْ إِثْماً فَأَصْلَحَ بَيْنَهُمْ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحيمٌ

و كسى كه از انحراف وصيّت كننده (و تمايل يك جانبه او به بعض ورثه)، يا از گناه او بترسد، و ميان آنها را اصلاح دهد، (مشمول حكم تبديل وصيت نمى باشد و) گناهى بر او نيست; زيرا خداوند، آمرزنده و مهربان است.(182)

183 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

اى افرادى كه ايمان آورده ايد! روزه بر شما مقرر شده، همان گونه كه بر كسانى كه قبل از شما بودند مقرر شد; تا پرهيزگار شويد.(183)

184 أَيّاماً مَعْدُودات فَمَنْ كانَ مِنْكُمْ مَريضاً أَوْ عَلى سَفَر فَعِدَّةٌ مِنْ أَيّام أُخَرَ وَ عَلَى الَّذينَ يُطيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعامُ مِسْكين فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْراً فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ وَ أَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

روزهاى محدودى را (بايد روزه بداريد.) و هر كس از شما بيمار يا مسافر باشد، بايد تعدادى از روزهاى ديگر را (روزه بدارد.) و بر كسانى كه روزه براى آنها طاقت فرساست، (همچون بيماران، و پيران) لازم است با اطعام مستمندى، كفاره دهند. و هركس فرمان خدا را در انجام كارهاى نيك اطاعت كند، به نفع اوست. و روزه داشتن به نفع شماست اگر مى دانستيد. (184)

185 شَهْرُ رَمَضانَ الَّذي أُنْزِلَ فيهِ الْقُرْآنُ هُدىً لِلنّاسِ وَ بَيِّنات مِنَ الْهُدى وَ الْفُرْقانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ وَ مَنْ كانَ مَريضاً أَوْ عَلى سَفَر فَعِدَّةٌ مِنْ أَيّام أُخَرَ يُريدُ اللّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لايُريدُ بِكُمُ الْعُسْرَ وَ لِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَ لِتُكَبِّرُوا اللّهَ عَلى ما هَداكُمْ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

(روزه، واجب در) ماه رمضان است; ماهى كه قرآن، به عنوان راهنماى مردم، و نشانه هاى هدايت و جدا كننده حق از باطل، در آن نازل شده است. پس آن كس از شما كه در ماه رمضان در سفر نباشد، بايد آن را روزه بدارد. و آن كس كه بيماريا در سفر است، بايد روزهاى ديگرى را به همان مقدار، روزه بگيرد. خداوند، آسايش شما را مى خواهد، نه زحمت شما را. هدف اين است كه اين روزها را تكميل كنيد; و خدا را به خاطر اين كه شما را هدايت كرده، بزرگ بشماريد; باشد كه شكرگزارى كنيد.(185)

186 وَ إِذا سَأَلَكَ عِبادي عَنِّي فَإِنِّي قَريبٌ أُجيبُ دَعْوَةَ الدّاعِ إِذا دَعانِ فَلْيَسْتَجيبُوا لي وَ لْيُؤْمِنُوا بي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ

و هنگامى كه بندگان من، از تو درباره من سؤال كنند، (بگو:) من نزديكم; دعاى دعاكننده را، به هنگامى كه مرا مى خواند، پاسخ مى گويم. پس بايد دعوت مرا بپذيرند، و به من ايمان بياورند، تا راه يابند (و به مقصد برسند).(186)

187 أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيامِ الرَّفَثُ إِلى نِسائِكُمْ هُنَّ لِباسٌ لَكُمْ وَ أَنْتُمْ لِباسٌ لَهُنَّ عَلِمَ اللّهُ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتانُونَ أَنْفُسَكُمْ فَتابَ عَلَيْكُمْ وَ عَفاعَنْكُمْ فَالْآنَ باشِرُوهُنَّ وَ ابْتَغُوا ما كَتَبَ اللّهُ لَكُمْ وَ كُلُوا وَ اشْرَبُواحَتّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيامَ إِلَى اللَّيْلِ وَ لاتُبَاشِرُوهُنَّ وَ أَنْتُمْ عاكِفُونَ فِي الْمَساجِدِ تِلْكَ حُدُودُ اللّهِ فَلا تَقْرَبُوها كَذالِكَ يُبَيِّنُ اللّهُ آياتِهِ لِلنّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ

آميزش جنسى با همسرانتان، در شبِ روزهايى كه روزه مى گيريد، حلال است. آنها لباس شما هستند، و شما لباس آنها; (هر دو زينت هم و سبب حفظ يكديگريد). خداوند مى دانست كه شما به خود خيانت مى كرديد; (و اين كار ممنوع را انجام مى داديد;) پس توبه شما را پذيرفت و شما را بخشيد.اكنون با آنها آميزش كنيد، و از آنچه خداوند به شما اجازه داده بهره مند شويد. و بخوريد و بياشاميد،تا رشته سپيد صبح، از رشته سياه (شب) براى شما آشكار گردد; سپس روزه را تا شب، كامل كنيد و نيز، در حالى كه در مساجد به اعتكاف پرداخته ايد، با زنان آميزش نكنيد. اينها، مرزهاى الهى است; پس به آنها نزديك نشويد! خداوند، اين چنين آيات خود را براى مردم، روشن مى سازد، تا پرهيزگار شوند. (187)

188 وَ لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ وَ تُدْلُوا بِها إِلَى الْحُكّامِ لِتَأْكُلُوا فَريقاً مِنْ أَمْوالِ النّاسِ بِالْإِثْمِ وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ

و اموال يكديگر را بباطل (و ناحق) در ميان خود نخوريد. وبراى خوردن بخشى از اموال مردم به گناه، (قسمتى از) آن را (به عنوان رشوه) به قضات ندهيد، در حالى كه مى دانيد (اين كار، گناه است).(188)

189 يَسْئَلُونَكَ عَنِ الأَهِلَّةِ قُلْ هِيَ مَواقيتُ لِلنّاسِ وَ الْحَجِّ وَ لَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِها وَ لكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقى وَ أْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ أَبْوابِها وَ اتَّقُوا اللّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

درباره «هلالهاى ماه» از تو سؤال مى كنند; بگو: «آنها، بيان اوقات (و تقويم طبيعى) براى (نظام زندگى) مردم و (تعيين وقت) حج است». و كار نيك، آن نيست كه از پشت خانه ها وارد شويد (آنچنان كه در جاهليت در حال احرام مرسوم بود); بلكه نيكى اين است كه پرهيزگار باشيد.و از در خانه ها وارد شويد و تقوا پيشه كنيد، تا رستگار گرديد. (189)

190 وَ قاتِلُوا في سَبيلِ اللّهِ الَّذينَ يُقاتِلُونَكُمْ وَ لا تَعْتَدُوا إِنَّ اللّهَ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدينَ

و در راه خدا، با كسانى كه با شما مى جنگند، نبرد كنيد; و از حدّ تجاوز نكنيد، كه خدا متجاوزان را دوست ندارد.(190)

191 وَ اقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَ أَخْرِجُوهُمْ مِنْ حَيْثُ أَخْرَجُوكُمْ وَ الْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ وَ لا تُقاتِلُوهُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ حَتّى يُقاتِلُوكُمْ فيهِ فَإِنْ قاتَلُوكُمْ فَاقْتُلُوهُمْ كَذالِكَ جَزاءُ الْكافِرينَ

و آنها[= مشركان فتنه گر ] را هر كجا يافتيد، به قتل برسانيد; و از آن جا كه شما را بيرون ساختند، آنها را بيرون كنيد و فتنه از كشتار نيز بدتر است و با آنها، در نزد مسجدالحرام [= در تمام حرم] جنگ نكنيد; مگر اين كه در آن جا با شما بجنگند. پس اگر (در آن جا) با شما پيكار كردند، آنها را به قتل برسانيد. چنين است جزاى كافران!(191)

192 فَإِنِ انْتَهَوْا فَإِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحيمٌ

و اگر (از جنگ و فتنه) خوددارى كردند، خداوند آمرزنده و مهربان است.(192)

193 وَ قاتِلُوهُمْ حَتّى لا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَ يَكُونَ الدِّينُ لِلّهِ فَإِنِ انْتَهَوْا فَلا عُدْوانَ إِلاّ عَلَى الظّالِمينَ

و با آنها پيكار كنيد; تا فتنه (و بت پرستى، و سلب آزادى از مردم،) باقى نماند; و دين، مخصوص خدا گردد. پس اگر (از روش نادرست خود) دست برداشتند، (مزاحم آنها نشويد; زيرا) تعدّى جز بر ستمكاران روا نيست.(193)

194 الشَّهْرُ الْحَرامُ بِالشَّهْرِ الْحَرامِ وَ الْحُرُماتُ قِصاصٌ فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدى عَلَيْكُمْ وَ اتَّقُوا اللّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ مَعَ الْمُتَّقينَماه حرام، در برابر ماه حرام. (اگر آنها، احترام آن را شكستند، شما نيز مى توانيد مقابله به مثل كنيد.) و تمام حرمت ها (ى شكسته شده، قابل) قصاص است. و (بطور كلّى) هركس به شما حمله كرد، همانند حمله وى بر او حمله كنيد و از (مخالفت فرمان) خدا بپرهيزيد (و زياده روى ننماييد); و بدانيدخدا با پرهيزگاران است (194)

 195 وَ أَنْفِقُوا في سَبيلِ اللّهِ وَ لا تُلْقُوا بِأَيْديكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ وَ أَحْسِنُوا إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنينَ

و در راه خدا انفاق كنيد; و (با ترك انفاق،) خود را به دست خود، به هلاكت نيفكنيد; و نيكى كنيد كه خداوند، نيكوكاران را دوست مى دارد.(195)

196 وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ لِلّهِ فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ وَ لا تَحْلِقُوا رُؤُسَكُمْ حَتّى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهُ فَمَنْ كانَ مِنْكُمْ مَريضاً أَوْ بِهِ أَذىً مِنْ رَأْسِهِ فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيام أَوْ صَدَقَة أَوْ نُسُك فَإِذا أَمِنْتُمْ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيامُ ثَلاثَةِ أَيّام فِي الْحَجِّ وَ سَبْعَة إِذا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كامِلَةٌ ذالِكَ لِمَنْ لَمْ يَكُنْ أَهْلُهُ حاضِرِي الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ اتَّقُوا اللّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ شَديدُ الْعِقابِ

و حجّ و عمره را براى خدا به اتمام برسانيد. و اگر محصور شديد (و از اتمام آن به جهت بيمارى يا ممانعت دشمن بازمانديد)، آنچه از قربانى فراهم شود (ذبح كنيد، و از احرام خارج شويد)!. و سرهاى خود را نتراشيد، تا قربانى به محلّش برسد (و در قربانگاه ذبح شود). و اگر كسى از شما بيمار بود، و يا ناراحتى در سر داشت، (و ناچار بود سر خود را پيش از آن بتراشد،) بايد با روزه يا صدقه يا گوسفند كفاره دهد. و هنگامى كه (از بيمارى و دشمن) در امان بوديد، هر كس با اتمام عمره، حجّ را آغاز كند، آنچه از قربانى براى او ميسّر است (ذبح كند). و هر كه نيافت، سه روز در ايام حجّ، و هفت روز هنگامى كه باز مى گرديد، روزه بدارد. اين، ده روز كامل است. (البتّه) اين براى كسى است كه خانواده او، نزد مسجد الحرام ساكن نباشد [= اهل مكّه و اطراف آن نباشد]. و از (مخالفت فرمان) خدا بپرهيزيد; و بدانيد كه خداوند، سخت كيفر است.(196)

197 أَلْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ فَمَنْ فَرَضَ فيهِنَّ الْحَجَّ فَلا رَفَثَ وَ لا فُسُوقَ وَ لا جِدالَ فِي الْحَجِّ وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْر يَعْلَمْهُ اللّهُ وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزّادِ التَّقْوى وَ اتَّقُونِ يا أُولِي الأَلْبابِ

حجّ، در ماههاى معينى است. و كسانى كه (با بستن احرام،) در اين ماه ها حجّ را بر خود فرض كرده اند، (بايد بدانند كه) در حجّ، آميزش جنسى، و گناه و جدال، روا نيست و هر كار نيكى انجام دهيد، خدا آن را مى داند. و زاد و توشه تهيه كنيد، و بهترين زاد و توشه، پرهيزگارى است. و از (مخالفت) من بپرهيزيد اى خردمندان!(197)

198 لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلاً مِنْ رَبِّكُمْ فَإِذا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفات فَاذْكُرُوا اللّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرامِ وَ اذْكُرُوهُ كَما هَداكُمْ وَ إِنْ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الضّالِّينَ

گناهى بر شما نيست كه از فضل پروردگارتان (و از منافع اقتصادى در ايّام حجّ) بهره گيريد (كه از منافع حجّ، پى ريزى، اقتصاد صحيح اسلامى است). و هنگامى كه از «عرفات» كوچ كرديد، خدا رانزد «مشعر الحرام» ياد كنيد. او را ياد كنيد همانگونه كه شما را هدايت نمود; و قطعاً شما پيش از اين، از گمراهان بوديد.(198)

199 ثُمَّ أَفيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفاضَ النّاسُ وَ اسْتَغْفِرُوا اللّهَ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحيمٌ

سپس از همان جا كه مردم كوچ مى كنند، (به سوى سرزمين منى) كوچ كنيد; و از خداوند، طلب آمرزش كنيد، زيرا خدا آمرزنده مهربان است.(199)

200  فَإِذا قَضَيْتُمْ مَناسِكَكُمْ فَاذْكُرُوا اللّهَ كَذِكْرِكُمْ آباءَكُمْ أَوْ أَشَدَّ ذِكْراً فَمِنَ النّاسِ مَنْ يَقُولُ رَبَّنا آتِنا فِي الدُّنْيا وَ ما لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلاق

و هنگامى كه مناسك (حجّ) خود را انجام داديد، خدا را ياد كنيد، همانند يادآورى شما از پدرانتان (آن گونه كه رسم آن زمان بود) بلكه از آن هم بيشتر. (در اين مراسم، مردم دو گروهند:) بعضى از مردم مى گويند: «خداوندا ! به ما در دنيا، (نيكى) عطا كن.» در حالى كه در آخرت بهره اى ندارند.(200)

201 وَ مِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ رَبَّنا آتِنا فِي الدُّنْيا حَسَنَةً وَ فِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنا عَذابَ النّارِ

و بعضى مى گويند: «پروردگارا ! به ما در دنيا «نيكى» عطا كن; و در آخرت نيز «نيكى» مرحمت فرما; و ما را از عذاب دوزخ نگاه دار.»(201)

202 أُولئِكَ لَهُمْ نَصيبٌ مِمّا كَسَبُوا وَ اللّهُ سَريعُ الْحِسابِ

اين گروه به سبب آنچه انجام داده اند، نصيب و بهره اى (از فضل خدا) دارند; و خداوند، سريع الحساب است.(202)

203 وَ اذْكُرُوا اللّهَ في أَيّام مَعْدُودات فَمَنْ تَعَجَّلَ في يَوْمَيْنِ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ لِمَنِ اتَّقى وَ اتَّقُوا اللّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّكُمْ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

و خدا را در روزهاى معيّنى ياد كنيد: (روزهاى 11 و 12 و 13 ماه ذى حجّه). و هر كس شتاب كند، و (ذكر خدا را) در دو روز انجام دهد، باكى بر او نمى باشد; و هر كه تأخير كند، (و سه روز انجام دهد نيز) باكى بر او نيست; براى كسى كه تقوا پيشه كند. و از (مخالفت فرمان) خدا بپرهيزيد; و بدانيد شمابه سوى او محشور خواهيد شد!(203)

204 وَ مِنَ النّاسِ مَنْ يُعْجِبُكَ قَوْلُهُ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ يُشْهِدُ اللّهَ عَلى ما في قَلْبِهِ وَ هُوَ أَلَدُّ الْخِصامِ

بعضى از مردم، گفتارشان در زندگى دنيا مايه اعجاب تو مى شود; (در ظاهر، اظهار محبّت شديد مى كنند) و خدا را بر آنچه در دل دارند گواه مى گيرند. در حالى كه آنان، سرسخت ترين دشمنانند.(204)

205 وَ إِذا تَوَلّى سَعى فِي الأَرْضِ لِيُفْسِدَ فيها وَ يُهْلِكَ الْحَرْثَ وَ النَّسْلَ وَ اللّهُ لا يُحِبُّ الْفَسادَ

(نشانه آنها، اين است كه) هنگامى كه روى برمى گردانند (و از نزد تو خارج مى شوند)، در راه فساد در زمين، كوشش مى كنند، و زراعتها و چهارپايان و انسان ها را نابود مى سازند; (با اين كه مى دانند) خدا فساد را دوست نمى دارد.(205)

206 وَ إِذا قيلَ لَهُ اتَّقِ اللّهَ أَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالإِثْمِ فَحَسْبُهُ جَهَنَّمُ وَ لَبِئْسَ الْمِهادُ

و هنگامى كه به آنها گفته شود: «از خدا بترسيد!» لجاجت و تعصب، آنها را به گناه مى كشاند. آتش دوزخ براى آنان كافى است; و چه بد جايگاهى است!(206)

207 وَ مِنَ النّاسِ مَنْ يَشْري نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللّهِ وَ اللّهُ رَئُوفٌ بِالْعِبادِ

بعضى از مردم (با ايمان و فداكار، همچون على(عليه السلام)در «ليلة المبيت» به هنگام خفتن در جايگاه پيغمبر(صلى الله عليه وآله)) جان خود را بخاطر خشنودى خدا مى فروشند; و خداوند نسبت به همه بندگان مهربان است. (207)

208 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبينٌ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد; همگى (در پرتو ايمان) در صلح و آشتى درآييد! و از گامهاى شيطان، پيروى نكنيد; كه او دشمن آشكار شماست.(208)

209 فَإِنْ زَلَلْتُمْ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْكُمُ الْبَيِّناتُ فَاعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ عَزيزٌ حَكيمٌ

و اگر بعد از (اين همه) نشانه هاى روشن، كه براى شما آمده است، لغزش كرديد (و گمراه شديد)، بدانيد (گريزى از مجازات الهى نخواهيد داشت،) زيرا خداوند، توانا و حكيم است.(209)

210 هَلْ يَنْظُرُونَ إِلاّ أَنْ يَأْتِيَهُمُ اللّهُ في ظُلَل مِنَ الْغَمامِ وَ الْمَلائِكَةُ وَ قُضِيَ الأَمْرُ وَ إِلَى اللّهِ تُرْجَعُ الأُمُورُ

آيا (پيروان فرمان شيطان، پس از اين همه نشانه ها) انتظار دارند كه خداوند و فرشتگان، در سايه هايى از ابرها به سوى آنان بيايند (و دلايل تازه اى در اختيارشان بگذارند؟!) درحالى كه آنچه لازم بوده انجام شده، و همه امور به سوى خدا باز مى گردد.(210)

211 سَلْ بَني إِسْرائيلَ كَمْ آتَيْناهُمْ مِنْ آيَة بَيِّنَة وَ مَنْ يُبَدِّلْ نِعْمَةَ اللّهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُ فَإِنَّ اللّهَ شَديدُ الْعِقابِ

از بنى اسرائيل بپرس: «چه اندازه نشانه هاى روشن (و نعمت هاى فراوان) به آنها داديم؟» و كسى كه نعمت خدا را، پس از آن كه به سراغش آمد، تبديل كند (و در مسير خلاف به كار گيرد، گرفتار عذاب خواهد شد) كه خداوند سخت كيفر است. (211)

212 زُيِّنَ لِلَّذينَ كَفَرُوا الْحَياةُ الدُّنْيا وَ يَسْخَرُونَ مِنَ الَّذينَ آمَنُوا وَ الَّذينَ اتَّقَوْا فَوْقَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ اللّهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِساب

زندگى دنيا براى كافران زينت داده شده است; (از اين رو) افراد باايمان (و تهى دست) را مسخره مى كنند; در حالى كه پرهيزگاران در روز رستاخيز، بالاتر از آنان هستند; و خداوند، هر كس را بخواهد بدون حساب روزى مى دهد.(212)

213 كانَ النّاسُ أُمَّةً واحِدَةً فَبَعَثَ اللّهُ النَّبِيِّينَ مُبَشِّرينَ وَ مُنْذِرينَ وَ أَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النّاسِ فيمَا اخْتَلَفُوا فيهِ وَ مَا اخْتَلَفَ فيهِ إِلاَّ الَّذينَ أُوتُوهُ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ الْبَيِّناتُ بَغْياً بَيْنَهُمْ فَهَدَى اللّهُ الَّذينَ آمَنُوا لِمَا اخْتَلَفُوا فيهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْنِهِ وَ اللّهُ يَهْدي مَنْ يَشاءُ إِلى صِراط مُسْتَقيم

مردم (در آغاز) امت واحدى بودند; (بتدريج جوامع و طبقات پديد آمد و اختلافاتى پيدا شد; در اين حال) خداوند، پيامبران را برانگيخت; تا مردم را بشارت و بيم دهند و كتاب آسمانى را، كه به سوى حق دعوت مى كرد، با آنها نازل نمود; تا در ميان مردم، درباره آنچه اختلاف داشتند، داورى كند. تنها(گروهى از)كسانى كه كتاب را دريافت داشته بودند، پس از آنكه نشانه هاى روشن به آنها رسيده بود، به سبب انحراف از حق و ستمگرى، در آن اختلاف كردند. ولى خداوند، كسانى را كه ايمان آورده بودند، بر حقيقت آنچه مورد اختلاف بود، به فرمان خودش، هدايت نمود; و خدا، هر كس را بخواهد، به راه راست هدايت مى كند.(213)

214 أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَ لَمّا يَأْتِكُمْ مَثَلُ الَّذينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ مَسَّتْهُمُ الْبَأْساءُ وَ الضَّرّاءُ وَ زُلْزِلُوا حَتّى يَقُولَ الرَّسُولُ وَ الَّذينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتى نَصْرُ اللّهِ أَلا إِنَّ نَصْرَ اللّهِ قَريبٌ

آيا گمان كرديد داخل بهشت مى شويد، بى آن كه حوادثى همچون حوادث گذشتگان به شما برسد؟! همانان كه سختى ها و زيان ها به آنها رسيد، و آنچنان بى قرار شدند كه پيامبر و افرادى كه با او ايمان آورده بودند گفتند: «پس يارى خدا كى خواهد آمد؟!» (به آنها گفته شد:) آگاه باشيد، يارى خدا نزديك است!(214)

215 يَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ قُلْ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْر فَلِلْوالِدَيْنِ وَ الأَقْرَبينَ وَ الْيَتامى وَ الْمَساكينِ وَ ابْنِ السَّبيلِ وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْر فَإِنَّ اللّهَ بِهِ عَليمٌ

از تو سؤال مى كنند چه چيز انفاق كنند؟ بگو: «هر خير و نيكى (و سرمايه سودمند مادّى و معنوى) كه انفاق مى كنيد، بايد براى پدر و مادر و خويشاوندان و يتيمان و مستمندان و درماندگان در سفر باشد.» و هركار خيرى كه انجام دهيد، خداوند از آن آگاه است. (و پاداش شما محفوظ خواهد بود).(215)

216 كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتالُ وَ هُوَ كُرْهٌ لَكُمْ وَ عَسى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ عَسى أَنْ تُحِبُّوا شَيْئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَكُمْ وَ اللّهُ يَعْلَمُ وَ أَنْتُمْ لاتَعْلَمُونَ

جهاد در راه خدا، بر شما مقرّر شده; در حالى كه برايتان ناخوشايند است. چه بسا چيزى را خوش نداشته باشيد، حال آن كه خير شما در آن است;و يا چيزى را دوست داشته باشيد، حال آن كه شرّ شما در آن است. و خدا مى داند، و شما نمى دانيد.(216)

217 يَسْئَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرامِ قِتال فيهِ قُلْ قِتالٌ فيهِ كَبيرٌ وَ صَدٌّ عَنْ سَبيلِ اللّهِ وَ كُفْرٌ بِهِ وَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ إِخْراجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَكْبَرُعِنْدَ اللّهِ وَ الْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ وَ لا يَزالُونَ يُقاتِلُونَكُمْ حَتّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دينِكُمْ إِنِ اسْتَطاعُوا وَ مَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دينِهِ فَيَمُتْ وَ هُوَ كافِرٌ فَأُولئِكَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ وَ أُولئِكَ أَصْحابُ النّارِ هُمْ فيها خالِدُونَ

از تو، درباره جنگ كردن در ماه حرام، سؤال مى كنند; بگو: «جنگ در آن، (گناهى) بزرگ است; ولى جلوگيرى از راه خدا (و گرايش مردم به آيين حق)و كفر ورزيدن نسبت به او و (هتك احترام) مسجدالحرام، و اخراج ساكنان آن، نزد خداوند مهمتر از آن است; و ايجاد فتنه، (و محيط نامساعد، كه مردم را به كفر، تشويق و از ايمان باز مى دارد) حتّى از قتل مهم تر است. و مشركان، پيوسته با شما مى جنگند، تا اگر بتوانند شما را از آيينتان برگردانند; ولى هركس از شما كه از آيينش برگردد، و در حال كفر بميرد، تمام اعمال (نيك گذشته) او، در دنيا و آخرت، بر باد مى رود; و چنين كسانى اهل دوزخند; و جاودانه در آن خواهند بود.(217)

218 إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ الَّذينَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا في سَبيلِ اللّهِ أُولئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللّهِ وَ اللّهُ غَفُورٌ رَحيمٌ

كسانى كه ايمان آورده و كسانى كه هجرت كرده و در راه خدا جهاد نموده اند، آنها اميد به رحمت پروردگار دارند و خداوند آمرزنده و مهربان است.(218)

219 يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ قُلْ فيهِما إِثْمٌ كَبيرٌ وَ مَنافِعُ لِلنّاسِ وَ إِثْمُهُما أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِما وَ يَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ كَذالِكَ يُبَيِّنُ اللّهُ لَكُمُ الْآياتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ

درباره شراب و قمار از تو سؤال مى كنند، بگو: «در آن دو گناه و زيان بزرگى است; و منافعى (از نظر مادى) براى مردم در بردارد; ولى گناه آنها از نفعشان بيشتر است.» و از تو مى پرسند: «چه چيز انفاق كنند؟» بگو: «از مازاد نيازمندى خود.» اينچنين خداوند آيات را براى شما روشن مى سازد; شايد بينديشيد.(219)

220 فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْيَتامى قُلْ إِصْلاحٌ لَهُمْ خَيْرٌ وَ إِنْ تُخالِطُوهُمْ فَإِخْوانُكُمْ وَ اللّهُ يَعْلَمُ الْمُفْسِدَ مِنَ الْمُصْلِحِ وَ لَوْ شاءَ اللّهُ لْأَعْنَتَكُمْ إِنَّ اللّهَ عَزيزٌ حَكيمٌ

(بينديشيد) درباره دنيا و آخرت. و از تو درباره يتيمان سؤال مى كنند، بگو: «اصلاح كار آنان بهتر است. و اگر زندگى خود را با زندگى آنان بياميزيد، (مانعى ندارد;) آنها برادر (دينى) شما هستند». (و همچون يك برادر با آنها رفتار كنيد.) خداوند، مفسدان را از مصلحان، باز مى شناسد. و اگر خدا مى خواست، شما را (با دستورات سختگيرانه درباره يتيمان) به زحمت مى افكند (ولى چنين نكرد) زيرا خداوند توانا و حكيم است.(220)

221 وَ لا تَنْكِحُوا الْمُشْرِكاتِ حَتّى يُؤْمِنَّ وَ لاَ َمَةٌ مُؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكَة وَ لَوْ أَعْجَبَتْكُمْ وَ لا تُنْكِحُوا الْمُشْرِكينَ حَتّى يُؤْمِنُوا وَ لَعَبْدٌ مُؤْمِنٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِك وَ لَوْ أَعْجَبَكُمْ أُولئِكَ يَدْعُونَ إِلَى النّارِ وَ اللّهُ يَدْعُوا إِلَى الْجَنَّةِ وَ الْمَغْفِرَةِ بِإِذْنِهِ وَ يُبَيِّنُ آياتِهِ لِلنّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكـَّرُونَ

و با زنان مشرك و بت پرست، تا ايمان نياورده اند، ازدواج نكنيد; (اگر چه مجبور شويد با كنيزان ازدواج كنيد; زيرا) كنيز با ايمان، از زن (آزاد) بت پرست، بهتر است; هرچند (زيبايى يا ثروت او) توجه شما را به خود جلب كند. و زنان (قوم) خود را به ازدواج مردان بت پرست، تا ايمان نياورده اند، در نياوريد; (زيرا) غلام باايمان، از مرد (آزاد) بت پرست، بهتر است; هر چند (ثروت يا موقعيّت او،) توجه شما با به خود جلب كند. آنها دعوت به سوى آتش مى كنند; و خدا به فرمان خود، دعوت به بهشت و آمرزش مى نمايد، و آيات خويش را براى مردم روشن مى سازد; شايد متذكّر شوند!(221)

222 وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْمَحيضِ قُلْ هُوَ أَذىً فَاعْتَزِلُوا النِّساءَ فِي الْمَحيضِ وَ لاتَقْرَبُوهُنَّ حَتّى يَطْهُرْنَ فَإِذا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللّهُ إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ التَّوّابينَ وَ يُحِبُّ الْمُتَطَهِّرينَ

و از تو، درباره حيض (و عادت ماهانه) سؤال مى كنند، بگو: «مايه ناراحتى و آلودگى است; از اين رو در حال حيض، از زنان كناره گيرى كنيد. و با آنها نزديكى ننماييد، تا پاك شوند. و هنگامى كه پاك شدند! آنگونه كه خدا به شما فرمان داده، با آنها آميزش كنيد! چراكه خداوند، هم توبه كنندگان را دوست دارد، و هم پاكان را».(222)

223 نِساؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنّى شِئْتُمْ وَ قَدِّمُوا لاِ َنْفُسِكُمْ وَ اتَّقُوا اللّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّكُمْ مُلاقُوهُ وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنينَ

زنان شما، محل بذرافشانى شما هستند; پس هر زمان كه بخواهيد، مى توانيد با آنها آميزش كنيد. و (با پرورش فرزندان صالح،اثر نيكى)براى خود،ازپيش بفرستيد.واز (مخالفت فرمان) خدا بپرهيزيد و بدانيد او را ملاقات خواهيد كرد. و به مؤمنان، بشارت ده.(223)

224 وَ لاتَجْعَلُوا اللّهَ عُرْضَةً لاِ َيْمانِكُمْ أَنْ تَبَرُّوا وَ تَتَّقُوا وَ تُصْلِحُوا بَيْنَ النّاسِ وَ اللّهُ سَميعٌ عَليمٌ

خدا را در معرض سوگندهاى خود قرار ندهيد; و براى اين كه نيكى كنيد، و تقوا پيشه سازيد، و در ميان مردم اصلاح كنيد (با سوگند خود به خداوند، مانع تراشى نكنيد و بدانيد) خداوند شنوا و داناست.(224)

225 لايُؤاخِذُكُمُ اللّهُ بِاللَّغْوِ في أَيْمانِكُمْ وَ لكِنْ يُؤاخِذُكُمْ بِما كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ وَ اللّهُ غَفُورٌ حَليمٌ

خداوند شما را بخاطر سوگندهايى كه بدون توجّه ياد مى كنيد، مؤاخذه نخواهد كرد، اما به آنچه دلهاى شما (با قصد و اختيار پذيرفته و) كسب كرده، مؤاخذه مى كند. و خداوند، آمرزنده و داراى حلم است.(225)

226 لِلَّذينَ يُؤْلُونَ مِنْ نِسائِهِمْ تَرَبُّصُ أَرْبَعَةِ أَشْهُر فَإِنْ فائُوا فَإِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحيمٌ

كسانى كه زنان خود را «ايلاء» مى نمايند [= سوگند مى خورند كه با آنها، آميزش نكنند،] حق دارند چهار ماه انتظار بكشند; اگر بازگشت كنند، (چيزى بر آنها نيست); زيرا خداوند، آمرزنده و مهربان است.(226)

227 وَ إِنْ عَزَمُوا الطَّلاقَ فَإِنَّ اللّهَ سَميعٌ عَليمٌ

و اگر تصميم به جدايى گرفتند، (آن هم با شرايطش مانعى ندارد;) چرا كه خداوند شنوا و داناست. (227)

228 وَ الْمُطَلَّقاتُ يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ ثَلاثَةَ قُرُوء وَ لا يَحِلُّ لَهُنَّ أَنْ يَكْتُمْنَ ما خَلَقَ اللّهُ في أَرْحامِهِنَّ إِنْ كُنَّ يُؤْمِنَّ بِاللّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ بُعُولَتُهُنَّ أَحَقُّ بِرَدِّهِنَّ في ذالِكَ إِنْ أَرادُوا إِصْلاحاً وَ لَهُنَّ مِثْلُ الَّذي عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَ لِلرِّجالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ وَ اللّهُ عَزيزٌ حَكيمٌ

زنان مطلّقه، بايد تا سه مرتبه عادت ماهانه ديدن (و پاك شدن) انتظار بكشند (و عدّه نگه دارند); و اگر به خدا و روز بازپسين، ايمان دارند، براى آنها حلال نيست كه آنچه را خدا در رحمهايشان آفريده، كتمان كنند. و همسرانشان، براى بازگرداندن آنها (به زندگى زناشويى) در اين مدّت،(ازديگران) سزاوارترند; اين در صورتى است كه (براستى) خواهان اصلاح باشند. و براى زنان، همانند وظايفى كه بردوش آنهاست، حقوق شايسته اى قرار داده شده; و مردان بر آنان برترى دارند; و خداوند توانا و حكيم است.(228)

229 الطَّلاقُ مَرَّتانِ فَإِمْساكٌ بِمَعْرُوف أَوْ تَسْريحٌ بِإِحْسان وَ لا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَأْخُذُوا مِمّا آتَيْتُمُوهُنَّ شَيْئاً إِلاّ أَنْ يَخافا أَلاّ يُقيما حُدُودَ اللّهِ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاّ يُقيما حُدُودَ اللّهِ فَلا جُناحَ عَلَيْهِما فيمَا افْتَدَتْ بِهِ تِلْكَ حُدُودُ اللّهِ فَلا تَعْتَدُوها وَ مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللّهِ فَأُولئِكَ هُمُ الظّالِمُونَ

طلاق، (طلاقى كه رجوع و بازگشت دارد،) دو مرتبه است; (و پس از دو طلاق،) بايد يا به طور شايسته همسر خود را نگاهدارى كند (و آشتى نمايد)، يا با نيكى او را رها سازد. و براى شما حلال نيست كه چيزى از آنچه به آنها داده ايد، پس بگيريد; مگر اين كه (دو همسر،) بترسند كه حدود الهى را برپا ندارند. در اين حال اگر بترسيد كه حدود الهى را رعايت نكنند، گناهى بر آنها نيست كه زن، فديه و عوضى بپردازد. (تا شوهر او را طلاق دهد). اينها حدود الهى است; از آن، تجاوز نكنيد. و هر كس از حدود الهى تجاوز كند، ستمكار است.(229)

230 فَإِنْ طَلَّقَها فَلا تَحِلُّ لَهُ مِنْ بَعْدُ حَتّى تَنْكِحَ زَوْجاً غَيْرَهُ فَإِنْ طَلَّقَها فَلا جُناحَ عَلَيْهِما أَنْ يَتَراجَعا إِنْ ظَنّا أَنْ يُقيما حُدُودَ اللّهِ وَ تِلْكَ حُدُودُ اللّهِ يُبَيِّنُها لِقَوْم يَعْلَمُونَ

و اگر (بعد از دو طلاق و رجوع، بار ديگر، شوهر) او را طلاق داد، بعد از آن، زن بر او حلال نخواهد بود; مگراين كه همسر ديگرى انتخاب كند، كه اگر (همسر دوم) او را طلاق گفت، گناهى ندارند كه بازگشت كنند; (و با يكديگر ازدواج نمايند;) اگر اميد داشته باشند كه حدود الهى را محترم مى شمرند. و اينها حدود الهى است كه خدا آن را براى گروهى كه آگاهند، بيان مى نمايد.(230)

231 وَ إِذا طَلَّقْتُمُ النِّساءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوف أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوف وَ لا تُمْسِكُوهُنَّ ضِراراً لِتَعْتَدُوا وَ مَنْ يَفْعَلْ ذالِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ وَ لا تَتَّخِذُوا آياتِ اللّهِ هُزُواً وَ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللّهِ عَلَيْكُمْ وَ ما أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنَ الْكِتابِ وَ الْحِكْمَةِ يَعِظُكُمْ بِهِ وَ اتَّقُوا اللّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ بِكُلِّ شَيْء عَليمٌ

و هنگامى كه زنان را طلاق داديد، و به پايان عده خود رسيدند، يا به طور شايسته آنها را نگاه داريد (و آشتى كنيد)، و يا به طرز پسنديده اى آنها را رها سازيد; و آنها را به خاطر زيان رساندن نگاه نداريد تا (به حقوقشان) تجاوز كنيد. و كسى كه چنين كند، به خويشتن ستم كرده است. و (با اين كارها) آيات خدا را به استهزا نگيريد. و نعمت خدا را بر خود بياد بياوريد، و كتاب آسمانى و علم و دانشى را كه بر شما نازل كرده، و شما را با آن، پند مى دهد. و از خدا پروا كنيد و بدانيد خداوند از هر چيزى (حتى از نيّت هاى شما) آگاه است.(231)

232 وَ إِذا طَلَّقْتُمُ النِّساءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلا تَعْضُلُوهُنَّ أَنْ يَنْكِحْنَ أَزْواجَهُنَّ إِذا تَراضَوْا بَيْنَهُمْ بِالْمَعْرُوفِ ذالِكَ يُوعَظُ بِهِ مَنْ كانَ مِنْكُمْيُؤْمِنُ بِاللّهِ وَ الْيَوْمِ الآْخِرِ ذالِكُم أَزْكى لَكُمْ وَ أَطْهَرُ وَ اللّهُ يَعْلَمُ وَ أَنْتُمْلاتَعْلَمُونَ

و هنگامى كه زنان راطلاق داديد و به پايان عدّه خود رسيدند، مانع آنها نشويد كه با همسران (سابق) خويش، ازدواج كنند; اگر رضايت در ميان آنان، به طرز پسنديده اى برقرار گردد. اين دستورى است كه تنهاافرادى از شما، كه ايمان به خدا و روز قيامت دارند، از آن، پند مى گيرند. اين (دستور)، براى رشد (خانواده هاى) شما و پاكيزگى (جامعه) مفيدتر است; و خدا مى داند و شما نمى دانيد.(232)

233 وَ الْوالِداتُ يُرْضِعْنَ أَوْلادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كامِلَيْنِ لِمَنْ أَرادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضاعَةَ وَ عَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَ كِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ لا تُكَلَّفُ نَفْسٌ إِلاّ وُسْعَها لا تُضَارَّ والِدَةٌ بِوَلَدِها وَ لا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ وَ عَلَى الْوارِثِ مِثْلُ ذالِكَ فَإِنْ أَرادا فِصالاً عَنْ تَراض مِنْهُما وَ تَشاوُر فَلا جُناحَ عَلَيْهِما وَ إِنْ أَرَدْتُمْ أَنْ تَسْتَرْضِعُوا أَوْلادَكُمْ فَلا جُناحَ عَلَيْكُمْ إِذا سَلَّمْتُمْ ما آتَيْتُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَ اتَّقُوا اللّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ بِما تَعْمَلُونَ بَصيرٌ

مادران، فرزندان خود را دوسال تمام، شير مى دهند. (اين) براى كسى است كه بخواهد دوران شيردادن را تكميل كند. و آن كس كه فرزند براى او متولّد شده [=پدر]، بايد خوراك و پوشاك مادر را به طور شايسته (در مدّت شيردادن) بپردازد. (البته) هيچ كس تكليفى بيش از مقدار توانايى خود ندارد. (بنابراين) نبايد بر مادر و فرزندش به خاطر يكديگر زيانى وارد شود; و نه بر پدر و فرزندش (از ناحيه يكديگر ضررى وارد آيد). و بر وارث (او نيز) لازم است مثل اين كار را انجام دهد (و هزينه مادر را در دوران شيردادن تأمين نمايد). واگر آن دو، با رضايت يكديگر و مشورت بخواهند (كودك را زودتر) از شير بازگيرند، گناهى بر آنها نيست. و اگر خواستيد دايه اى براى فرزندان خود بگيريد، گناهى بر شما نيست; به شرط اين كه حق مادران را به طور شايسته بپردازيد. و از (مخالفت فرمان) خدا بپرهيزيد; و بدانيد خدا، به آنچه انجام مى دهيد، بيناست.(233)

234 وَ الَّذينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَ يَذَرُونَ أَزْواجاً يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُر وَ عَشْراً فَإِذا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلا جُناحَ عَلَيْكُمْ فيما فَعَلْنَ فيأَنْفُسِهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَ اللّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبيرٌ

و كسانى كه از شما مى ميرند و همسرانى باقى مى گذارند، بايد چهار ماه و ده روز، انتظار بكشند (و عدّه نگه دارند);و هنگامى كه به پايان مدّتشان رسيدند، گناهى بر شما نيست كه هر چه مى خواهند، درباره خودشان به طور شايسته انجام دهند (و با مرد دلخواه خود، ازدواج كنند). و خدا به آنچه انجام مى دهيد، آگاه است. (234)

235 وَ لا جُناحَ عَلَيْكُمْ فيما عَرَّضْتُمْ بِهِ مِنْ خِطْبَةِ النِّساءِ أَوْ أَكْنَنْتُمْ في أَنْفُسِكُمْ عَلِمَ اللّهُ أَنَّكُمْ سَتَذْكُرُونَهُنَّ وَ لكِنْ لا تُواعِدُوهُنَّ سِرّاً إِلاّ أَنْتَقُولُوا قَوْلاً مَعْرُوفاً وَ لا تَعْزِمُوا عُقْدَةَ النِّكاحِ حَتّى يَبْلُغَ الْكِتابُأَجَلَهُ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ يَعْلَمُ ما في أَنْفُسِكُمْ فَاحْذَرُوهُ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللّهَغَفُورٌ حَليمٌ

و گناهى بر شما نيست كه به طور كنايه، (از زنانى كه همسرانشان مرده اند) خواستگارى كنيد، و يا (بى آنكه اظهار كنيد) دردل تصميم بگيريد. خداوند مى دانست شما به ياد آنها خواهيد افتاد; البته پنهانى با آنها قرار (زناشويى) نگذاريد، مگر اين كه به طرز پسنديده اى (بطور كنايه) اظهار كنيد; (ولى در هر حال،) اقدام به ازدواج ننماييد، تا عدّه مقرّر سرآيد. و بدانيد خداوند آنچه را در دل داريد، مى داند. از مخالفت او بپرهيزيد; و بدانيد خداوند، آمرزنده و داراى حلم است (و در مجازاتِ بندگان، عجله نمى كند).(235)

236 لا جُناحَ عَلَيْكُمْ إِنْ طَلَّقْتُمُ النِّساءَ ما لَمْ تَمَسُّوهُنَّ أَوْ تَفْرِضُوا لَهُنَّ فَريضَةً وَ مَتِّعُوهُنَّ عَلَى الْمُوسِعِ قَدَرُهُ وَ عَلَى الْمُقْتِرِ قَدَرُهُ مَتاعاً بِالْمَعْرُوفِ حَقّاً عَلَى الْمُحْسِنينَ

اگر زنان را قبل از آميزش جنسى يا تعيين مهر، (به عللى) طلاق دهيد، گناهى بر شما نيست. و (در اين موقع،) آنها را(باهديه اى مناسب،) بهره مند سازيد! آن كس كه توانايى دارد، به اندازه تواناييش، و آن كس كه تنگدست است، به اندازه توانش، هديه اى شايسته (كه مناسب حال دهنده و گيرنده باشد) بدهد. و اين بر نيكوكاران، الزامى است.(236)

237 وَ إِنْ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَمَسُّوهُنَّ وَ قَدْ فَرَضْتُمْ لَهُنَّ فَريضَةً فَنِصْفُ ما فَرَضْتُمْ إِلاّ أَنْ يَعْفُونَ أَوْ يَعْفُوَا الَّذي بِيَدِهِ عُقْدَةُ النِّكاحِوَ أَنْ تَعْفُوا أَقْرَبُ لِلتَّقْوى وَ لا تَنْسَوُا الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ إِنَّ اللّهَبِما تَعْمَلُونَ بَصيرٌ

و اگر زنان را، پيش از آن كه با آنها تماس بگيريد (و آميزش كنيد) طلاق دهيد، در حالى كه مَهرى براى آنها تعيين كرده ايد، بايد نصف آنچه را تعيين كرده ايد به آنها بدهيد، مگر اين كه آنها گذشت كنند; يا (در صورتى كه صغير و سفيه باشند، ولىّ آنها، يعنى) آن كس كه گره ازدواج به دست اوست، آن را ببخشد. و گذشت كردن شما (و بخشيدن تمام مهر به آنها) به پرهيزگارى نزديكتر است. و گذشت و نيكوكارى را در ميان خود فراموش نكنيد، كه خداوند به آنچه انجام مى دهيد بيناست.(237)

238 حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى وَ قُومُوا لِلّهِ قانِتينَ

در انجام (به موقع و كامل) همه نمازها و (به خصوص) نماز وسطى [= نماز ظهر ]كوشا باشيد و از روى خضوع و اطاعت، براى خدا به پاخيزيد(238)

239 فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجالاً أَوْ رُكْباناً فَإِذا أَمِنْتُمْ فَاذْكُرُوا اللّهَ كَما عَلَّمَكُمْ ما لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ

و اگر (به خاطر جنگ، يا خطر ديگرى) بترسيد، (نماز را) در حال پياده يا سواره انجام دهيد; امّا هنگامى كه امنيّت خود را باز يافتيد، خدا را ياد كنيد [= نماز را به صورت معمول بخوانيد ]همان گونه كه خداوند، چيزهايى را كه نمى دانستيد، به شما تعليم داد. (239)

240 وَ الَّذينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَ يَذَرُونَ أَزْواجاً وَصِيَّةً لاِ َزْواجِهِمْ مَتاعاً إِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ إِخْراج فَإِنْ خَرَجْنَ فَلا جُناحَ عَلَيْكُمْ في ما فَعَلْنَ في أَنْفُسِهِنَّ مِنْ مَعْرُوف وَ اللّهُ عَزيزٌ حَكيمٌ

و كسانى كه از شما در آستانه مرگ قرار مى گيرند و همسرانى از خود به جا مى گذارند، بايد براى همسران خود وصيّت كنند كه تا يك سال، آنها را (با پرداختن هزينه زندگى) بهره مند سازند; به شرط اين كه آنها (از خانه شوهر) بيرون نروند (و اقدام به ازدواج نكنند). و اگر بيرون روند، (حقّى ندارند; ولى) گناهى بر شما نيست نسبت به آنچه آنها درباره خود، به طور شايسته انجام مى دهند. و خداوند، توانا و حكيم است.(240)

241 وَ لِلْمُطَلَّقاتِ مَتاعٌ بِالْمَعْرُوفِ حَقّاً عَلَى الْمُتَّقينَ

و (بر شوهران) لازم است كه به زنان مطلّقه، هديه مناسبى بدهند. اين، حقّى است بر عهده مردان پرهيزگار.(241)

242 كَذالِكَ يُبَيِّنُ اللّهُ لَكُمْ آياتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ

اين چنين، خداوندآيات خود را براى شما شرح مى دهد; شايد بينديشيد!(242)

243 أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذينَ خَرَجُوا مِنْ دِيارِهِمْ وَ هُمْ أُلُوفٌ حَذَرَ الْمَوْتِ فَقالَ لَهُمُ اللّهُ مُوتُوا ثُمَّ أَحْياهُمْ إِنَّ اللّهَ لَذُو فَضْل عَلَى النّاسِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النّاسِ لايَشْكُرُونَ

آيا نديدى گروهى (از بنى اسرائيل) را كه از ترس مرگ، از خانه هاى خود فرار كردند و آنان هزاران نفر بودند» (و به بهانه فرار از طاعون، از شركت در ميدان جهاد خوددارى نمودند). و خداوند فرمان مرگ آنها را صادر كرد (و به همان بيمارى مردند.) سپس آنها را زنده كرد; زيرا خداوند نسبت به مردم، داراى احسان و بخشش است; ولى بيشتر مردم، شكر (او را) به جا نمى آورند.(243)

244 وَ قاتِلُوا في سَبيلِ اللّهِ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ سَميعٌ عَليمٌ

و در راه خدا، پيكار كنيد; و بدانيد كه خداوند، شنوا و داناست.(244)

245 مَنْ ذَا الَّذي يُقْرِضُ اللّهَ قَرْضاً حَسَناً فَيُضاعِفَهُ لَهُ أَضْعافاً كَثيرَةً وَ اللّهُ يَقْبِضُ وَ يَبْصُطُ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

كيست كه به خدا قرض نيكويى دهد، (و بدون منت، انفاق كند،) تا خداوند آن را براى او، چندين برابر كند؟ و خداوند است كه (روزىِ بندگان را) محدود يا گسترده مى سازد; (و انفاق، هرگز باعث كمبود روزى كسى نمى شود). و (سرانجام همگى) به سوى او بازمى گرديد.(245)

246 أَ لَمْ تَرَ إِلَى الْمَلاَ ِ مِنْ بَني إِسْرائيلَ مِنْ بَعْدِ مُوسى إِذْ قالُوا لِنَبِيّ لَهُمُ ابْعَثْ لَنا مَلِكاً نُقاتِلْ في سَبيلِ اللّهِ قالَ هَلْ عَسَيْتُمْ إِنْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتالُ أَلاّ تُقاتِلُوا قالُوا وَ ما لَنا أَلاّ نُقاتِلَ في سَبيلِ اللّهِ وَ قَدْ أُخْرِجْنا مِنْ دِيارِنا وَ أَبْنائِنا فَلَمّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتالُ تَوَلَّوْا إِلاّ قَليلاً مِنْهُمْ وَ اللّهُ عَليمٌ بِالظّالِمينَ

آيا مشاهده نكردى جمعى از بنى اسرائيل را بعد از موسى، كه به يكى از پيامبرانشان گفتند: «زمامدار (و فرماندهى) براى ما برگزين، تا (زير فرمان او) در راه خدا پيكار كنيم.» (پيامبر آنها) گفت: «شايد اگر دستور پيكار به شما داده شود، (سرپيچى كنيد، و) در راه خدا،جهاد و پيكار نكنيد!» گفتند: «چگونه ممكن است در راه خدا پيكار نكنيم، در حالى كه از خانه ها و فرزندانمان رانده شده ايم، (و شهرهاى ما بوسيله دشمن اشغال، و فرزندان ما اسير شده اند)؟!» امّا هنگامى كه دستور پيكار به آنها داده شد، جز عدّه كمى از آنان، همگى سرپيچى كردند. و خداوند از (اعمال و نيات) ستمكاران، آگاه است.(246)

247 وَ قالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ اللّهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طالُوتَ مَلِكاً قالُوا أَنّى يَكُونُ لَهُ الْمُلْكُ عَلَيْنا وَ نَحْنُ أَحَقُّ بِالْمُلْكِ مِنْهُ وَ لَمْ يُؤْتَ سَعَةً مِنَ الْمالِ قالَ إِنَّ اللّهَ اصْطَفاهُ عَلَيْكُمْ وَ زادَهُ بَسْطَةً فِي الْعِلْمِ وَ الْجِسْمِ وَ اللّهُ يُؤْتي مُلْكَهُ مَنْ يَشاءُ وَ اللّهُ واسِعٌ عَليمٌ

و پيامبرشان به آنها گفت: «خداوند«طالوت» را براى زمامدارى شما برگزيده است.» گفتند: «چگونه او بر ما حكومت كند، با اين كه ما از او شايسته تريم، و او ثروت زيادى ندارد؟!» گفت: «خدا او را بر شما برگزيده، و او را دردانش و توانايى جسمانى، فزونى بخشيده است. خداوند، مُلكش را به هر كس بخواهد، مى بخشد; و احسان خداوند، گسترده است; و (از لياقت افراد) آگاه است.»(247)

248 وَ قالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ آيَةَ مُلْكِهِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ التّابُوتُ فيهِ سَكينَةٌ مِنْرَبِّكُمْ وَ بَقِيَّةٌ مِمّا تَرَكَ آلُ مُوسى وَ آلُ هارُونَ تَحْمِلُهُ الْمَلائِكَةُ إِنَّ في ذالِكَ لآَيَةً لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ

و پيامبرشان به آنها گفت: «نشانه حكومت او، اين است كه «صندوق عهد» به سوى شما خواهد آمد. كه در آن، آرامشى از پروردگار شما، و يادگارهايى از خاندان موسى و هارون قرار دارد; در حالى كه فرشتگان، آن را حمل مى كنند. در اين موضوع، نشانه اى (روشن) براى شماست; اگر ايمان داشته باشيد.»(248)

249 فَلَمّا فَصَلَ طالُوتُ بِالْجُنُودِ قالَ إِنَّ اللّهَ مُبْتَليكُمْ بِنَهَر فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّي وَ مَنْ لَمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّي إِلاّ مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِيَدِهِ فَشَرِبُوا مِنْهُ إِلاّ قَليلاً مِنْهُمْ فَلَمّا جاوَزَهُ هُوَ وَ الَّذينَ آمَنُوا مَعَهُ قالُوالا طاقَةَ لَنَا الْيَوْمَ بِجالُوتَ وَ جُنُودِهِ قالَ الَّذينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا اللّهِ كَمْ مِنْ فِئَة قَليلَة غَلَبَتْ فِئَةً كَثيرَةً بِإِذْنِ اللّهِ وَ اللّهُ مَعَ الصّابِرينَ

و هنگامى كه طالوت (به فرماندهى لشكر بنى اسرائيل منصوب شد، و) سپاهيان را با خود بيرون برد، (به آنها) گفت: «خداوند، شما را بوسيله يك نهر آب، آزمايش مى كند; آنها كه از آن بنوشند، از من نيستند; و آنها كه بيشتر از يك پيمانه با دست خود، از آن نخورند، از من هستند.» و همگى جز عدّه كمى، از آن نوشيدند. سپس هنگامى كه او، و كسانى كه به او ايمان آورده بودند، (و از بوته آزمايش، سالم به در آمدند،) از آن نهر گذشتند، (از كمىِ نفرات خود، ناراحت شدند; و) گفتند: «امروز، ما توانايى مقابله با «جالوت» و سپاهيان او را نداريم.» امّا آنها كه مى دانستند خدا را ملاقات خواهند كرد (و ايمان بيشترى داشتند) گفتند: «چه بسيار گروههاى كوچك كه به خواست خدا، بر گروههاى بزرگ پيروز شدند.» و خداوند با صابران (و استقامت كنندگان) است.(249)

250 وَ لَمّا بَرَزُوا لِجالُوتَ وَ جُنُودِهِ قالُوا رَبَّنا أَفْرِغْ عَلَيْنا صَبْراً وَ ثَبِّتْ أَقْدامَنا وَ انْصُرْنا عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرينَ

و هنگامى كه در برابر «جالوت» و سپاهيان او قرار گرفتند گفتند: «پروردگارا! شكيبايى و استقامت را بر ما فرو ريز; وقدمهاى ما را ثابت بدار; و ما را بر جمعيّت كافران، پيروز گردان;»(250)

251 فَهَزَمُوهُمْ بِإِذْنِ اللّهِ وَ قَتَلَ داوُدُ جالُوتَ وَ آتاهُ اللّهُ الْمُلْكَ وَ الْحِكْمَةَ وَ عَلَّمَهُ مِمّا يَشاءُ وَ لَوْ لا دَفْعُ اللّهِ النّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْض لَفَسَدَتِ الأَرْضُ وَ لكِنَّ اللّهَ ذُو فَضْل عَلَى الْعالَمينَ

آنگاه به خواست خدا، آنها سپاه دشمن را به هزيمت وا داشتند; و «داوود» (نوجوان شجاعى كه در لشكر «طالوت» بود)، «جالوت» را كشت; و خداوند، حكومت و دانش را به او بخشيد; و از آنچه مى خواست به او تعليم داد. و اگر خداوند، بعضى از مردم را بوسيله بعضى ديگر دفع نمى كرد، زمين را فساد فرا مى گرفت، ولى خداوند نسبت به جهانيان، لطف و احسان دارد.(251)

252 تِلْكَ آياتُ اللّهِ نَتْلُوها عَلَيْكَ بِالْحَقِّ وَ إِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلينَ

اينها، آيات خداست كه به حق، بر تو مى خوانيم; و به يقين تو، از پيامبران (ما) هستى.(252)

253 تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْض مِنْهُمْ مَنْ كَلَّمَ اللّهُ وَ رَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجات وَ آتَيْنا عيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّناتِ وَ أَيَّدْناهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ وَ لَوْ شاءَ اللّهُ مَا اقْتَتَلَ الَّذينَ مِنْ بَعْدِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ الْبَيِّناتُ وَ لكِنِ اخْتَلَفُوا فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ وَ مِنْهُمْ مَنْ كَفَرَ وَ لَوْ شاءَ اللّهُ مَا اقْتَتَلُوا وَ لكِنَّ اللّهَ يَفْعَلُ ما يُريدُ

ما بعضى از آن پيامبران را بر بعضى ديگر برترى بخشيديم; برخى از آنها، خدا با او سخن مى گفت; و بعضى را درجاتى برتر داد;و به عيسى بن مريم، نشانه هاى روشن داديم; و او را با «روح القدس» تأييد نموديم; (ولى فضيلت و مقام آن پيامبران، مانع اختلاف امّتها نشد.) و اگر خدا مى خواست،كسانى كه بعد از آنها بودند، پس از آن همه نشانه هاى روشن كه براى آنها آمد، جنگ و ستيز نمى كردند; ولى (خداوند آنها را آزاد گذارده و) آنها با هم اختلاف كردند;بعضى ايمان آوردند و بعضى كافر شدند; و (جنگ و خونريزى بروز كرد. و باز) اگر خدا مى خواست، با هم پيكار نمى كردند; ولى خداوند، آنچه را مى خواهد، انجام مى دهد (و هيچ كس را به قبول چيزى مجبور نمى سازد). (253)

254 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِمّا رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لا بَيْعٌ فيهِ وَ لا خُلَّةٌ وَ لا شَفاعَةٌ وَ الْكافِرُونَ هُمُ الظّالِمُونَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! از آنچه به شما روزى داده ايم، انفاق كنيد; پيش از آن كه روزى فرار رسد كه در آن، نه خريد و فروشى هست (تا بتوانيد نجات را خريدارى كنيد)، و نه دوستى سودى دارد، و نه شفاعتى شامل حالتان مى شود و كافران، خود ستمكارند;(254)

255 اللّهُ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ لا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَ لا نَوْمٌ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الأَرْضِ مَنْ ذَا الَّذي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلاّ بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ ما بَيْنَ أَيْديهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ وَ لا يُحيطُونَ بِشَيْء مِنْ عِلْمِهِ إِلاّ بِما شاءَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّماواتِ وَ الأَرْضَ وَ لا يَؤُدُهُ حِفْظُهُما وَ هُوَ الْعَلِيُّ الْعَظيمُ

هيچ معبودى جز خداوندِ يگانه زنده و پاينده نيست، (خداوندى كه قائم به ذات خويش است، و موجودات ديگر، قائم به او). هيچ گاه خواب سبك و سنگينى او را فرا نمى گيرد; (و لحظه اى از تدبير جهان هستى، غافل نمى ماند;) آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است، از آن اوست. كيست كه در نزد او، جز به فرمانش شفاعت كند؟! آينده و گذشته بندگان را مى داند; و كسى از علم او آگاه نمى گردد; جز به مقدارى كه او بخواهد. (اوست كه به همه چيز آگاه است; و علم و دانش محدود ديگران، پرتوى از علمِ بى پايان و نامحدود اوست). تخت (حكومت) او، آسمانها و زمين را دربرگرفته; و نگاهدارى آن دو [= آسمان و زمين]، او را خسته نمى كند. و اوست بلند مرتبه و با عظمت.(255)

256 لا إِكْراهَ فِي الدِّينِ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطّاغُوتِوَ يُؤْمِنْ بِاللّهِ فقد استَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقى لاَ انْفِصامَ لَها وَ اللّهُ سَميعٌ عَليمٌ

اكراهى در قبول دين، نيست. (زيرا) راه درست از راه انحرافى، روشن شده است. بنابراين، كسى كه به طاغوت [= بت و شيطان، و هر موجود طغيانگر] كافر شود و به خدا ايمان آورد، به محكم ترين دستگيره چنگ زده است، كه گسستن براى آن نيست. و خداوند، شنوا و داناست.(256)

257 اللّهُ وَلِيُّ الَّذينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ الَّذينَ كَفَرُوا أَوْلِياؤُهُمُ الطّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُماتِ أُولئِكَ أَصْحابُ النّارِ هُمْ فيها خالِدُونَ

خداوند، ولىّ و سرپرست كسانى است كه ايمان آورده اند; آنها را از ظلمتها خارج ساخته، به سوى نور مى برد. ولى كسانى كه كافر شدند، اولياى آنها طاغوتها هستند; كه آنها را از نور خارج ساخته، به سوى ظلمتها مى برند; آنها اهل دوزخند و جاودانه در آن خواهند بود.(257)

258 أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذي حَاجَّ إِبْراهيمَ في رَبِّهِ أَنْ آتاهُ اللّهُ الْمُلْكَ إِذْ قالَ إِبْراهيمُ رَبِّيَ الَّذي يُحْيي وَ يُميتُ قالَ أَنَا أُحْيي وَ أُميتُ قالَ إِبْراهيمُ فَإِنَّ اللّهَ يَأْتي بِالشَّمْسِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَأْتِ بِها مِنَ الْمَغْرِبِ فَبُهِتَ الَّذي كَفَرَ وَ اللّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظّالِمينَ

آيا نديدى (و آگاهى ندارى از) كسى [= نمرود ]كه بر اثر (غرور ناشى از) حكومتى كه خدا به او داده بود با ابراهيم درباره پروردگارش محاجّه و گفتگو كرد؟ و هنگامى كه ابراهيم گفت: «خداى من آن كسى است كه زنده مى كند و مى ميراند.» گفت: «من نيز زنده مى كنم و مى ميرانم.» (و دستور داد دو زندانى را حاضر كردند، فرمان آزادى يكى و قتل ديگرى را داد.) ابراهيم گفت: «خداوند، خورشيد را از مشرق مى آورد; (اگر راست مى گويى) تو آن را از مغرب بياور!» به اين صورت، آن مرد كافر، مبهوت و وامانده شد. و خداوند، گروه ستمكاران را هدايت نمى كند.(258)

259أَوْ كَالَّذي مَرَّ عَلى قَرْيَة وَ هِيَ خاوِيَةٌ عَلى عُرُوشِها قالَ أَنّى يُحْيي هذِهِ اللّهُ بَعْدَ مَوْتِها فَأَماتَهُ اللّهُ مِئَةَ عام ثُمَّ بَعَثَهُ قالَ كَمْ لَبِثْتَ قالَ لَبِثْتُ يَوْماً أَوْ بَعْضَ يَوْم قالَ بَلْ لَبِثْتَ مِئَةَ عام فَانْظُرْ إِلى طَعامِكَ وَ شَرابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ وَ انْظُرْ إِلى حِمارِكَ وَ لِنَجْعَلَكَ آيَةً لِلنّاسِ وَ انْظُرْ إِلَى الْعِظامِ كَيْفَ نُنْشِزُها ثُمَّ نَكْسُوها لَحْماً فَلَمّا تَبَيَّنَ لَهُ قالَ أَعْلَمُ أَنَّ اللّهَ عَلى كُلِّ شَيْء قَديرٌ

يا همانند كسى كه از كنار يك آبادى (ويران شده) عبور كرد، در حالى كه ديوارهاى آن، به روى سقفهايش فرو ريخته بود،(و اهل آن همگى مرده بودند، او با خود)گفت: «چگونه خدا اين ها را پس از مرگ، زنده مى كند؟!»(دراين هنگام،)خدا او را يكصد سال ميراند; سپس زنده كرد; و به او گفت: «چه قدر درنگ كردى؟» گفت: «يك روز; يا بخشى از يك روز.» فرمود: «بلكه يكصد سال درنگ كردى!نگاه كن به غذا و نوشيدنى خود، كه هيچ گونه تغييرى نيافته است! (پس بدان خدا بر همه چيز قادر است). ولى به درازگوش خود نگاه كن (كه چگونه از هم متلاشى شده!، آنچه مى بينى، هم براى اطمينان خاطر توست، و هم)براى اين كه تو را نشانه اى براى مردم (در مورد معاد) قرار دهيم. (اكنون) به استخوانها (ى مركب سوارى خود) نگاه كن كه چگونه آنها را برپا ساخته، به هم پيوند مى دهيم، سپس گوشت بر آنها مى پوشانيم!» هنگامى كه (اين حقايق) بر او آشكار شد، گفت: «مى دانم خدا بر هر چيزى تواناست.»(259)

260 وَ إِذْ قالَ إِبْراهيمُ رَبِّ أَرِني كَيْفَ تُحْيِ الْمَوْتى قالَ أَ وَ لَمْ تُؤْمِنْ قالَبَلى وَ لكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبي قالَ فَخُذْ أَرْبَعَةً مِنَ الطَّيْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَيْكَ ثُمَّ اجْعَلْ عَلى كُلِّ جَبَل مِنْهُنَّ جُزْءاً ثُمَّ ادْعُهُنَّ يَأْتينَكَ سَعْياً وَ اعْلَمْأَنَّ اللّهَ عَزيزٌ حَكيمٌ

و (به خاطر بياور) هنگامى را كه ابراهيم گفت: «پروردگارا! به من بنمايان چگونه مردگان را زنده مى كنى؟» فرمود: «مگر ايمان نياورده اى؟!» گفت: «آرى (ايمان آورده ام)، ولى مى خواهم قلبم آرامش يابد.» فرمود: «در اين صورت، چهار پرنده (از گونه هاى مختلف) را انتخاب كن; و آنها را (پس از ذبح كردن،) قطعه قطعه كن (و درهم بياميز); سپس بر هر كوهى،قسمتى از آن را قرار بده; بعد آنها را صدا بزن، بسرعت به سوى تو مى آيند. و بدان كه خداوند توانا و حكيم است;».(260)

261 مَثَلُ الَّذينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ في سَبيلِ اللّهِ كَمَثَلِ حَبَّة أَنْبَتَتْ سَبْعَسَنابِلَ في كُلِّ سُنْبُلَة مِائَةُ حَبَّة وَ اللّهُ يُضاعِفُ لِمَنْ يَشاءُ وَ اللّهُ واسِعٌ عَليمٌ

كسانى كه اموال خود را در راه خدا انفاق مى كنند، همانند بذرى هستند كه هفت خوشه بروياند; كه در هر خوشه، يكصد دانه باشد; وخداوند آن را براى هر كس بخواهد (و شايسته باشد)، دو يا چند برابر مى كند; و لطف خدا گسترده، و او (به همه چيز) داناست.(261)

262 الَّذينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ في سَبيلِ اللّهِ ثُمَّ لا يُتْبِعُونَ ما أَنْفَقُوا مَنّاًوَ لا أَذىً لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ

كسانى كه اموال خود را در راه خدا انفاق مى كنند، سپس به دنبال انفاقى كه كرده اند، منّت نمى گذارند و آزارى نمى رسانند، پاداش آنها نزد پروردگارشان (محفوظ) است; نه ترسى دارند، و نه اندوهگين مى شوند.(262)

263قَوْلٌ مَعْرُوفٌ وَ مَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِنْ صَدَقَة يَتْبَعُها أَذىً وَ اللّهُ غَنِيٌّ حَليمٌ

گفتار پسنديده (در برابر نيازمندان)، و عفو (و گذشت از تندخويى آنها)، از صدقه اى كه آزارى به دنبال آن باشد، بهتر است; و خداوند، بى نياز و داراى حلم است.(263)

264 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَ الأَذى كَالَّذي يُنْفِقُ مالَهُ رِئاءَ النّاسِ وَ لا يُؤْمِنُ بِاللّهِ وَ الْيَوْمِ الآْخِرِ فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ صَفْوان عَلَيْهِ تُرابٌ فَأَصابَهُ وابِلٌ فَتَرَكَهُ صَلْداً لا يَقْدِرُونَ عَلى شَيْء مِمّا كَسَبُوا وَ اللّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكافِرين

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! صدقات خود را با منّت و آزار، باطل نسازيد; همانند كسى كه مال خود را براى نشان دادن به مردم، انفاق مى كند; و به خدا و روز واپسين، ايمان نمى آورد; (عمل) او همچون قطعه سنگى است كه بر آن، (قشر نازكى از) خاك باشد; (و بذرهايى در آن افشانده شود;) و رگبارى بر آن ببارد، (و همه خاكها و بذرها را بشويد،) و آن را صاف (و خالى از خاك و بذر) رها كند. آنها از كارى كه انجام داده اند، چيزى بدست نمى آورند; و خداوند، گروه كافران را هدايت نمى كند.(264)

265 وَ مَثَلُ الَّذينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللّهِ وَ تَثْبيتاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ كَمَثَلِ جَنَّة بِرَبْوَة أَصابَها وابِلٌ فَآتَتْ أُكُلَها ضِعْفَيْنِ فَإِنْ لَمْ يُصِبْها وابِلٌ فَطَلٌّ وَ اللّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصيرٌ

و (عمل) كسانى كه اموال خود را براى خشنودى خدا، و پايدار ساختن (فضايل انسانى در) روح خود، انفاق مى كنند، همچون باغى است كه در نقطه بلندى باشد، و بارانهاى درشت به آن برسد، و ميوه خود را دوچندان دهد. واگر باران درشت به آن نرسد، بارانى نرم به آن مى رسد. (و در هر حال، شاداب و با طراوت است) و خداوند به آنچه انجام مى دهيد، بيناست.(265)

266 أَ يَوَدُّ أَحَدُكُمْ أَنْ تَكُونَ لَهُ جَنَّةٌ مِنْ نَخيل وَ أَعْناب تَجْري مِنْ تَحْتِهَاالأَنْهارُ لَهُ فيها مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ وَ أَصابَهُ الْكِبَرُ وَ لَهُ ذُرِّيَّةٌ ضُعَفاءُ فَأَصابَها إِعْصارٌ فيهِ نارٌ فَاحْتَرَقَتْ كَذالِكَ يُبَيِّنُ اللّهُ لَكُمُ الآْياتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ

آيا كسى از شما دوست دارد كه باغى از درختان خرما و انگور داشته باشد كه از پاى درختان آن، نهرها بگذرد، و براى او در آن (باغ)، از هر گونه ميوه اى وجود داشته باشد، و در حالى كه به سنّ پيرى رسيده و فرزندانى ناتوان دارد; گردبادى (شديد)، كه در آن آتش (سوزانى) است، به آن برخورد كند و (شعلهور گردد) و بسوزد؟! (همين طور است حال كسانى كه انفاقهاى خود را، با ريا و منّت و آزار، باطل مى كنند.) اين چنين خداوند آيات خود را براى شما آشكار مى سازد; شايد بينديشيد (و راه حق را بيابيد)!(266)

267 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّباتِ ما كَسَبْتُمْ وَ مِمّا أَخْرَجْنا لَكُمْ مِنَ الأَرْضِ وَ لا تَيَمَّمُوا الْخَبيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ وَ لَسْتُمْ بِآخِذيهِ إِلاّ أَنْ تُغْمِضُوا فيهِ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ غَنِيٌّ حَميدٌ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد!از اموال پاكيزه اى كه به دست آورده ايد، و از آنچه از زمين براى شما خارج ساخته ايم (از منابع و معادن و درختان و گياهان)، انفاق كنيد; و براى انفاق، به سراغ بى ارزش آن نرويد در حالى كه خودِ شما، (به هنگام پذيرش اموال،) حاضر نيستيد آنها را بپذيريد; مگر از روى اغماض و كراهت. و بدانيد خداوند، بى نيازو ستوده است.(267)

268 الشَّيْطانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَ يَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشاءِ وَ اللّهُ يَعِدُكُمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَ فَضْلاً وَ اللّهُ واسِعٌ عَليمٌ

شيطان، شما را (هنگام انفاق،) وعده فقر و تهيدستى مى دهد; و به زشتيها امر مى كند; ولى خداوند وعده «آمرزش» و «فزونى» به شما مى دهد; و خداوند، رحمت و قدرتش گسترده، و (به هر چيز) داناست. (و به وعده خود وفا مى كند.)(268)

269 يُؤْتِي الْحِكْمَةَ مَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثيراً وَ ما يَذَّكَّرُ إِلاّ أُولُوا الأَلْبابِ

دانش و حكمت را به هر كس بخواهد (و شايسته باشد) مى دهد;و به هر كس دانش داده شود، خير فراوانى داده شده است. و جز خردمندان، (اين حقايق را درك نمى كنند، و) متذكّر نمى گردند.(269)

270 وَ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ نَفَقَة أَوْ نَذَرْتُمْ مِنْ نَذْر فَإِنَّ اللّهَ يَعْلَمُهُ وَ ما لِلظّالِمينَ مِنْ أَنْصار

و هر چيز را كه انفاق مى كنيد، يا نذر مى كنيد (كه در راه خدا انفاق نماييد)، خداوند از آن آگاه است. و ستمكاران (ريا كار و منت گذار)، هيچ ياورى ندارند.(270)

271 إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقاتِ فَنِعِمّا هِيَ وَ إِنْ تُخْفُوها وَ تُؤْتُوهَا الْفُقَراءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ يُكَفِّرُ عَنْكُمْ مِنْ سَيِّئاتِكُمْ وَ اللّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبيرٌ

اگر صدقات (و انفاق هاى خود) را آشكار كنيد، خوب است; و اگر آنها را مخفى ساخته و به نيازمندان بدهيد، براى شما بهتر است; و از گناهان شما مى كاهد; و خداوند به آنچه انجام مى دهيد، آگاه است.(271)

272 لَيْسَ عَلَيْكَ هُداهُمْ وَ لكِنَّ اللّهَ يَهْدي مَنْ يَشاءُ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْر فَلاِ َنْفُسِكُمْ وَ ما تُنْفِقُونَ إِلاَّ ابْتِغاءَ وَجْهِ اللّهِ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْر يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَ أَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ

هدايت آنها (بطور اجبار،) بر تو نيست; (بنابراين، ترك انفاق به غير مسلمانان، براى اجبار به اسلام، صحيح نيست;) ولى خداوند، هر كه را بخواهد (و شايسته باشد)، هدايت مى كند. و آنچه را از اموال نيكو انفاق مى كنيد، به سود خودتان است; (و خدا به آن نيازى ندارد) ولى جز براى رضاى خدا، انفاق نكنيد. و آنچه از اموال نيكو انفاق مى كنيد، (پاداش آن) به طور كامل به شما بازگردانده مى شود; و به شما ستم نخواهد شد.(272)

273 لِلْفُقَراءِ الَّذينَ أُحْصِرُوا في سَبيلِ اللّهِ لا يَسْتَطيعُونَ ضَرْباً فِي الأَرْضِ يَحْسَبُهُمُ الْجاهِلُ أَغْنِياءَ مِنَ التَّعَفُّفِ تَعْرِفُهُمْ بِسيماهُمْ لا يَسْئَلُونَ النّاسَ إِلْحافاً وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْر فَإِنَّ اللّهَ بِهِ عَليمٌ

(بهتر است انفاق شما) براى نيازمندانى باشد كه در راه خدا، در تنگنا قرار گرفته اند; و نمى توانند (براى تأمين هزينه زندگى) مسافرتى كنند (و سرمايه اى به دست آورند;) و افراد نا آگاه آنها را از شدّت خويشتن دارى، بى نياز مى پندارند; امّا آنها را از چهره هايشان مى شناسى; و هرگز با اصرار از مردم درخواست نمى كنند. (اين است مشخّصات آنها!) و هر چيز خوبى (در راه خدا) انفاق كنيد، خداوند از آن آگاه است. (273)

274 الَّذينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَ النَّهارِ سِرّاً وَ عَلانِيَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ

كسانى كه اموال خود را، شب يا روز، پنهان يا آشكار، انفاق مى كنند، مزدشان نزد پروردگارشان (محفوظ) است; نه ترسى بر آنهاست، و نه اندوهگين مى شوند.(274)

275 الَّذينَ يَأْكُلُونَ الرِّبا لا يَقُومُونَ إِلاّ كَما يَقُومُ الَّذي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطانُ مِنَ الْمَسِّ ذالِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا إِنَّمَا الْبَيْعُ مِثْلُ الرِّبا وَ أَحَلَّ اللّهُ الْبَيْعَ وَ حَرَّمَ الرِّبا فَمَنْ جاءَهُ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّهِ فَانْتَهى فَلَهُ ما سَلَفَ وَ أَمْرُهُ إِلَى اللّهِ وَ مَنْ عادَ فَأُولئِكَ أَصْحابُ النّارِ هُمْ فيها خالِدُونَ

كسانى كه ربا مى خورند، (در قيامت) مانند كسى كه بر اثر تماس شيطان، ديوانه شده (و تعادل خود را از دست داده) بر مى خيزند. اين، بخاطر آن است كه گفتند: «بيع (و داد و ستد) مانند ربا است» در حالى كه خدا بيع را حلال كرده، و ربا را حرام. (زيرا فرق ميان اين دو، بسيار است.) و اگر كسى اندرزى از جانب پروردگارش به او رسد، و (از رباخوارى) خوددارى كند، سودهاى پيشين (و قبل از تحريم) از آن اوست; و كار او به (عفو) خدا واگذار مى شود; امّا كسانى كه (به ربا خوارى) بازگردند اهل دوزخند; و جاودانه در آن خواهند بود.(275)

276 يَمْحَقُ اللّهُ الرِّبا وَ يُرْبِي الصَّدَقاتِ وَ اللّهُ لا يُحِبُّ كُلَّ كَفّار أَثيم

خداوند، ربا را نابود مى كند; و صدقات را افزايش مى دهد و خداوند، هيچ ناسپاسِ گنهكارى را دوست نمى دارد. (276)

277 إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ

كسانى كه ايمان آوردند و كارهاى شايسته انجام دادند و نماز را برپا داشتندو زكات را پرداختند، اجرشان نزدِ پروردگارشان (محفوظ) است; نه ترسى بر آنهاست، و نه اندوهگين مى شوند.(277)

278 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللّهَ وَ ذَرُوا ما بَقِيَ مِنَ الرِّبا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! از (مخالفت فرمان) خدا بپرهيزيد، و آنچه را از (سود) ربا باقى مانده، رها كنيد;اگر ايمان داريد. (278)

279 فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا فَأْذَنُوا بِحَرْب مِنَ اللّهِ وَ رَسُولِهِ وَ إِنْ تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُؤُسُ أَمْوالِكُمْ لا تَظْلِمُونَ وَ لا تُظْلَمُونَ

اگر چنين نمى كنيد، بدانيد خدا و رسولش، به شما اعلان جنگ مى كنند. و اگر توبه كنيد، سرمايه هايتان (بدون سود)، از آن شماست (و به اين صورت); نه ستم مى كنيد، و نه بر شما ستم مى شود.(279)

280 وَ إِنْ كانَ ذُو عُسْرَة فَنَظِرَةٌ إِلى مَيْسَرَة وَ أَنْ تَصَدَّقُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

و اگر (بدهكار،) قدرتِ پرداخت نداشته باشد،او را تا هنگام توانايى، مهلت دهيد; و هرگاه براى خدا به او ببخشيد بهتر است; اگر آگاه باشيد!.(280)

281 وَ اتَّقُوا يَوْماً تُرْجَعُونَ فيهِ إِلَى اللّهِ ثُمَّ تُوَفّى كُلُّ نَفْس ما كَسَبَتْ وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ

و از روزى بپرهيزيد (و بترسيد) كه در آن روز، به سوى خدا باز گردانده مى شويد; سپس به هر كس، (پاداشِ) آنچه را انجام داده، به طور كامل بازپس داده مى شود; و به آنها ستم نخواهد شد.(281)

282يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا إِذا تَدايَنْتُمْ بِدَيْن إِلى أَجَل مُسَمّىً فَاكْتُبُوهُ وَ لْيَكْتُبْ بَيْنَكُمْ كاتِبٌ بِالْعَدْلِ وَ لا يَأْبَ كاتِبٌ أَنْ يَكْتُبَ كَما عَلَّمَهُ اللّهُ فَلْيَكْتُبْ وَ لْيُمْلِلِ الَّذي عَلَيْهِ الْحَقُّ وَ لْيَتَّقِ اللّهَ رَبَّهُ وَ لا يَبْخَسْ مِنْهُ شَيْئاً فَإِنْ كانَ الَّذي عَلَيْهِ الْحَقُّ سَفيهاً أَوْ ضَعيفاً أَوْ لا يَسْتَطيعُ أَنْ يُمِلَّ هُوَ فَلْيُمْلِلْ وَلِيُّهُ بِالْعَدْلِ وَ اسْتَشْهِدُوا شَهيدَيْنِ مِنْ رِجالِكُمْ فَإِنْ لَمْ يَكُونا رَجُلَيْنِ فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَداءِ أَنْ تَضِلَّ إِحْداهُما فَتُذَكِّرَ إِحْداهُمَا الأُخْرى وَ لا يَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا وَ لا تَسْئَمُوا أَنْ تَكْتُبُوهُ صَغيراً أَوْ كَبيراً إِلى أَجَلِهِ ذالِكُم أَقْسَطُ عِنْدَ اللّهِ وَ أَقْوَمُ لِلشَّهادَةِ وَ أَدْنى أَلاّ تَرْتابُوا إِلاّ أَنْ تَكُونَ تِجارَةً حاضِرَةً تُديرُونَها بَيْنَكُمْ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَلاّ تَكْتُبُوها وَ أَشْهِدُوا إِذا تَبايَعْتُمْ وَ لا يُضَارَّ كاتِبٌ وَ لا شَهيدٌ وَ إِنْ تَفْعَلُوا فَإِنَّهُ فُسُوقٌ بِكُمْ وَ اتَّقُوا اللّهَ وَ يُعَلِّمُكُمُ اللّهُ وَ اللّهُ بِكُلِّ شَيْء عَليمٌ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! هنگامى كه بدهى مدّت دارى (به خاطر وام يا داد و ستد) به يكديگر پيدا كنيد، آن را بنويسيد. و بايد نويسنده اى از روى عدالت، (سند را) در ميان شما بنويسد. و كسى كه قدرت بر نويسندگى دارد، نبايد از نوشتن ـ همان طور كه خدا به او تعليم داده ـ خوددارى كند! پس بايد بنويسد. و آن كس كه حقّ بر عهده اوست، بايد املا كند; و از خدا كه پروردگار اوست بپرهيزد; و چيزى را از آن فروگذار ننمايد. و اگر كسى كه حقّ بر عهده اوست، سفيه يا ضعيف (و ديوانه) است، يا (به خاطر لال بودن،) توانايى بر املا كردن ندارد، بايد ولىّ او (به جاى او،) با رعايت عدالت، املا كند. و دو نفر از مردان (عادل) خود را (بر اين حقّ) شاهد بگيريد; و اگر دو مرد نبودند، يك مرد و دو زن، از كسانى كه مورد رضايت و اطمينان شما هستند، انتخاب كنيد! تا اگر يكى از آن دو انحرافى يافت، ديگرى به او يادآورى كند. و هنگامى كه شهود را (براى اداى شهادت)دعوت مى كنند، نبايد خوددارى نمايند. و از نوشتن بدهىِ مدت دار، چه كوچك باشد يا بزرگ، ملول نشويد (هر چه باشد بنويسيد).اين كار، در نزد خدا به عدالت نزديكتر، و براى شهادت مطمئن تر، و براى جلوگيرى از ترديد (و نزاع) بهتر مى باشد; مگر اين كه داد و ستد نقدى باشد كه بين خود، دست به دست مى كنيد. در اين صورت، باكى بر شما نيست كه آن را ننويسيد. ولى هنگامى كه خريد و فروش (نقد) مى كنيد. شاهد بگيريد. و نبايد به نويسنده و شاهد، (به خاطر حقگويى،) زيانى برسد. و اگر چنين كنيد، از فرمان پروردگار خارج شده ايد. از (مخالفت فرمان) خدا بپرهيزيد. و خداوند به شما تعليم مى دهد; خداوند به همه چيز داناست.(282)

283 وَ إِنْ كُنْتُمْ عَلى سَفَر وَ لَمْ تَجِدُوا كاتِباً فَرِهانٌ مَقْبُوضَةٌ فَإِنْ أَمِنَ بَعْضُكُمْ بَعْضاً فَلْيُؤَدِّ الَّذِي اؤْتُمِنَ أَمانَتَهُ وَ لْيَتَّقِ اللّهَ رَبَّهُ وَ لا تَكْتُمُوا الشَّهادَةَ وَ مَنْ يَكْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ وَ اللّهُ بِما تَعْمَلُونَ

اگر در سفر بوديد، و نويسنده اى نيافتيد، (طلبكار، چيزى را) گروگان بگيرد و اگر به يكديگر اطمينان (كامل) داشته باشيد، (گروگان لازم نيست، و) بايد كسى كه (بدون گروگان) امين شمرده شده، امانت (و بدهى خود را بموقع) بپردازد; و از خدايى كه پروردگار اوست، بپرهيزد. و شهادت را كتمان نكنيد. وهر كس آن را كتمان كند، قلبش گناهكار است. و خداوند، به آنچه انجام مى دهيد، داناست.(283)

284 لِلّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الأَرْضِ وَ إِنْ تُبْدُوا ما في أَنْفُسِكُمْأَوْ تُخْفُوهُ يُحاسِبْكُمْ بِهِ اللّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَ اللّهُ عَلى كُلِّ شَيْء قَديرٌ

آنچه در آسمانها و زمين است، از آنِ خداست. و اگر آنچه را در دلهايتان داريد، آشكار سازيد يا پنهان، خداوند شما را مطابق آن، محاسبه مى كند. سپس هر كس را بخواهد (و شايسته باشد)، مى بخشد; و هر كس را بخواهد (و استحقاق داشته باشد)، مجازات مى كند. و خداوند بر هر چيزى تواناست.(284)

285 آمَنَ الرَّسُولُ بِما أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَ الْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللّهِوَ مَلائِكَتِهِ وَ كُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَد مِنْ رُسُلِهِ وَ قالُوا سَمِعْنا وَ أَطَعْنا غُفْرانَكَ رَبَّنا وَ إِلَيْكَ الْمَصيرُ پيامبر، به آنچه از سوى پروردگارش بر او نازل شده، ايمان آورده است; و همه مؤمنان (نيز)، به خدا و فرشتگانش و كتابهاى او و فرستادگانش، ايمان آورده اند; (و گفتند:) «ما در ميان هيچ يك از پيامبران او، فرق نمى گذاريم (و به همه ايمان داريم)». و گفتند: «شنيديم و اطاعت كرديم. پروردگارا! به آمرزشِ تو اميدواريم; و بازگشت (ما) به سوى توست.»(285)

286 لا يُكَلِّفُ اللّهُ نَفْساً إِلاّ وُسْعَها لَها ما كَسَبَتْ وَ عَلَيْها مَا اكْتَسَبَتْرَبَّنا لا تُؤاخِذْنا إِنْ نَسينا أَوْ أَخْطَأْنا رَبَّنا وَ لا تَحْمِلْ عَلَيْنا إِصْراً كَما حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذينَ مِنْ قَبْلِنا رَبَّنا وَ لا تُحَمِّلْنا ما لا طاقَةَ لَنا بِهِوَ اعْفُ عَنّا وَ اغْفِرْ لَنا وَ ارْحَمْنا أَنْتَ مَوْلانا فَانْصُرْنا عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرينَ

خداوند هيچ كس را، جز به اندازه تواناييش، تكليف نمى كند. (انسان،) هر كار (نيكى) را انجام دهد، به سود خود انجام داده; و هر كار (بدى) كند، به زيان خود كرده است. (مؤمنان مى گويند:) «پروردگارا! اگر ما فراموش يا خطا كرديم،ما را مؤاخذه مكن. پروردگارا! تكليف سنگينى بر ما قرار مده، آن چنان كه (بخاطر گناه و طغيان،) بر كسانى كه پيش از ما بودند، قرار دادى. پروردگارا! آنچه طاقت تحمّل آن را نداريم، بر ما مقرّر مدار و ما را عفو كن و بيامرز و مورد رحمت خود قرار ده. تو مولا و سرپرست مايى، پس ما را بر جمعيّت كافران، پيروز گردان.»(286)

▲

[3] سوره آل عمران

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 الم

الم.(1)

2 اللّهُ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ

معبودى جز خداوند يگانه زنده و پاينده، نيست.(2)

3 نَزَّلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ وَ أَنْزَلَ التَّوْراةَوَ الإِنْجيلَ

(همان كسى كه) كتاب را بحق بر تو نازل كرد، كه با نشانه هاى كتب پيشين، هماهنگ است; و «تورات» و «انجيل» را(3)

4 مِنْ قَبْلُ هُدىً لِلنّاسِ وَ أَنْزَلَ الْفُرْقانَ إِنَّ الَّذينَ كَفَرُوا بِآياتِ اللّهِ لَهُمْ عَذابٌ شَديدٌ وَ اللّهُ عَزيزٌ ذُو انْتِقام

پيش از آن، براى هدايت مردم فرستاد; و (همچنين قرآن، كتاب) جدا كننده حق از باطل را نازل كرد; كسانى كه به آيات خدا كافر شدند، كيفر شديدى دارند; و خداوند (بر كيفر آنها) توانا و داراى مجازات است.(4)

5 إِنَّ اللّهَ لا يَخْفى عَلَيْهِ شَيْءٌ فِي الأَرْضِ وَ لا فِي السَّماءِ

هيچ چيز، نه در آسمان و نه در زمين، بر خدا مخفى نمى ماند.(بنابراين، تدبير آنها بر او مشكل نيست.)(5)

6 هُوَ الَّذي يُصَوِّرُكُمْ فِي الأَرْحامِ كَيْفَ يَشاءُ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ الْعَزيزُ الْحَكيمُ

او كسى است كه شما را در رحم (مادران)، آن چنان كه مى خواهد تصوير مى كند. معبودى جز خداوند توانا و حكيم، نيست.(6)

7 هُوَ الَّذي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ فَأَمَّا الَّذينَ في قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغاءَ تَأْويلِهِ وَ ما يَعْلَمُ تَأْويلَهُ إِلاَّ اللّهُ وَ الرّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا وَ ما يَذَّكَّرُ إِلاّ أُولُوا الأَلْبابِ

او كسى است كه اين كتاب آسمانى را بر تو نازل كرد; كه بخشى از آن، آيات «محكم» [= صريح و روشن ] است; كه اساس اين كتاب مى باشد; (و پيچيدگى آيات ديگر، را بر طرف مى كند.) و بخشى ديگر، «متشابه» (و پيچيده) است. امّا آنها كه در قلوبشان انحراف است، به دنبال آيات متشابه اند، تا فتنه انگيزى كنند (و مردم را گمراه سازند); و تفسير (نادرستى) براى آن مى طلبند; در حالى كه تفسير آنهارا، جز خدا و راسخان در علم، نمى دانند. (آنها كه به دنبال درك اسرار آيات قرآنند) مى گويند: «ما به آن ايمان آورديم; تمامى آن از جانب پروردگار ماست.» و جز خردمندان، متذكّر نمى شوند (و اين حقيقت را درك نمى كنند).(7)

8 رَبَّنا لاتُزِغْ قُلُوبَنا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنا وَ هَبْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهّابُ

(راسخان در علم، مى گويند:) «پروردگارا! دلهايمان را، بعد از آن كه ما را هدايت كردى، (از راه حق) منحرف مگردان; و از سوى خود، رحمتى بر ما ببخش، زيرا تويى بخشنده!(8)

9 رَبَّنا إِنَّكَ جامِعُ النّاسِ لِيَوْم لا رَيْبَ فيهِ إِنَّ اللّهَ لا يُخْلِفُ الْميعادَ

پروردگارا! تو مردم را براى روزى كه ترديدى در آن نيست، جمع خواهى كرد; زيرا خداوند از وعده خود تخلّف نمى كند. (ما به تو و رحمت بى پايانت، و به وعده رستاخيز و قيامت ايمان داريم.)»(9)

10 إِنَّ الَّذينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوالُهُمْ وَ لا أَوْلادُهُمْ مِنَ اللّهِ شَيْئاًوَ أُولئِكَ هُمْ وَقُودُ النّارِ

اموال و فرزندان كسانى كه كافر شدند، هرگز نمى تواند، چيزى از (عذاب) خداوند را از آنان بكاهد (و از كيفر، رهايى بخشد.) و آنان خود، آتشگيره دوزخند.(10)

11 كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَ الَّذينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَذَّبُوا بِآياتِنا فَأَخَذَهُمُ اللّهُ بِذُنُوبِهِمْ وَ اللّهُ شَديدُ الْعِقابِ

(روش آنان در انكار و تحريف حقايق،) همچون روش فرعونيان و كسانى است كه پيش از آنها بودند; آيات ما را تكذيب كردند، و خداوند آنها را به (كيفر) گناهانشان گرفت; و خداوند، سخت كيفر است.(11)

12 قُلْ لِلَّذينَ كَفَرُوا سَتُغْلَبُونَ وَ تُحْشَرُونَ إِلى جَهَنَّمَ وَ بِئْسَ الْمِهادُ

به كسانى كه كافر شدند بگو: «(از پيروزى موقت خود در جنگ اُحُد، شاد نباشيد). بزودى مغلوب خواهيد شد;و(سپس در رستاخيز)به سوى جهنم، محشور خواهيد شد. و چه بد جايگاهى است!»(12)

13 قَدْ كانَ لَكُمْ آيَةٌ في فِئَتَيْنِ الْتَقَتا فِئَةٌ تُقاتِلُ في سَبيلِ اللّهِ وَ أُخْرىكافِرَةٌ يَرَوْنَهُمْ مِثْلَيْهِمْ رَأْيَ الْعَيْنِ وَ اللّهُ يُؤَيِّدُ بِنَصْرِهِ مَنْ يَشاءُ إِنَّ في ذالِكَ لَعِبْرَةً لاِ ُولِي الأَبْصارِ

در دو گروهى كه(در ميدان جنگ بدر،)با هم رو به رو شدند، نشانه (و عبرتى) براى شما بود:يك گروه، در راه خدا نبرد مى كردند; و جمع ديگرى كافر بودند، (و در راه شيطان و بت مى جنگيدند،) در حالى كه كافران، مؤمنان را با چشم خود، دو برابر آنچه بودند، مى ديدند.(و اين خود عاملى براى وحشت و شكست آنها شد.) و خداوند، هر كس را بخواهد (و شايسته باشد)، با يارى خود، تاييد مى كند. در اين، عبرتى است براى صاحبان بصيرت.(13)

14 زُيِّنَ لِلنّاسِ حُبُّ الشَّهَواتِ مِنَ النِّساءِ وَ الْبَنينَ وَ الْقَناطيرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ وَ الْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَ الأَنْعامِوَ الْحَرْثِ ذالِكَ مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ اللّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الْمَآبِ

محبّت امور مادى، از (قبيل) زنان و فرزندان و اموال فراوان از طلا و نقره و اسبهاى ممتاز و چهارپايان و زراعت، در نظر مردم جلوه داده شده است; (تا در پرتو آن، آزمايش و تربيت شوند; ولى) اينها وسايل گذران زندگى دنيا است (و هدف نهايى نمى باشد); و سرانجام نيك (و زندگى والا و جاويدان)، نزد خداست.(14)

15 قُلْ أَ أُنَبِّئُكُمْ بِخَيْر مِنْ ذالِكُم لِلَّذينَ اتَّقَوْا عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنّاتٌ تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ خالِدينَ فيها وَ أَزْواجٌ مُطَهَّرَةٌ وَ رِضْوانٌ مِنَ اللّهِ وَ اللّهُ بَصيرٌ بِالْعِبادِ

بگو: «آيا شما را از چيزى آگاه كنم كه از اين(سرمايه هاى مادى)،بهتر است؟» براى كسانى كه پرهيزگارى پيشه كرده اند، (و از اين سرمايه ها، در راه مشروع استفاده مى كنند،) در نزد پروردگارشان، باغهايى بهشتى است كه نهرها از پاى درختانش مى گذرد; جاودانه در آن خواهند بود; و همسرانى پاكيزه، و خشنودى خداوند (نصيب آنهاست). و خدا به (اعمال) بندگان (با ايمان)، بيناست.(15)

16 الَّذينَ يَقُولُونَ رَبَّنا إِنَّنا آمَنّا فَاغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا وَ قِنا عَذابَ النّارِ

(همان) كسانى كه مى گويند: «پروردگارا! ما ايمان آورده ايم; پس گناهان ما را بر ما ببخش، و ما را از عذاب دوزخ، نگاه دار.»(16)

17 الصّابِرينَ وَ الصّادِقينَ وَ الْقانِتينَ وَ الْمُنْفِقينَ وَ الْمُسْتَغْفِرينَ بِالأَسْحارِ

آنها كه (در مسير اطاعت و ترك گناه،) استقامت مىورزند; راستگو هستند; (در برابر خدا) خضوع، و (در راه او) انفاق مى كنند; و در سحرگاهان از خداوند، آمرزش مى طلبند.(17)

18 شَهِدَ اللّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ وَ الْمَلائِكَةُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ قائِماً بِالْقِسْطِ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ الْعَزيزُ الْحَكيمُ

خداوند، (با ايجاد نظام هماهنگ جهان هستى،) گواهى مى دهد كه معبودى جز او نيست; و فرشتگان و صاحبان دانش، (نيز، بر اين مطلب)گواهى مى دهند; در حالى كه (خداوند) قيام به عدالت دارد; معبودى جز او نيست، اوست توانا و حكيم.(18)

19 إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللّهِ الإِسْلامُ وَ مَا اخْتَلَفَ الَّذينَ أُوتُوا الْكِتابَ إِلاّ مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْياً بَيْنَهُمْ وَ مَنْ يَكْفُرْ بِآياتِ اللّهِ فَإِنَّ اللّهَ سَريعُ الْحِسابِ

دين در نزد خدا، اسلام است. و كسانى كه كتاب آسمانى به آنان داده شد، (با يكديگر) اختلاف نكردند، مگر بعد از آگاهى و از روى ستم و حسد ورزى; و هر كس به آيات خدا كفر ورزد،(بداند كه) خداوند، سريع الحساب است(19)

20 فَإِنْ حَاجُّوكَ فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلّهِ وَ مَنِ اتَّبَعَنِ وَ قُلْ لِلَّذينَ أُوتُواالْكِتابَ وَ الأُمِّيِّينَ أَ أَسْلَمْتُمْ فَإِنْ أَسْلَمُوا فَقَدِ اهْتَدَوْا وَ إِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّما عَلَيْكَ الْبَلاغُ وَ اللّهُ بَصيرٌ بِالْعِبادِ

اگر با تو، به گفتگو و ستيز برخيزند، (با آن ها مجادله نكن; و) بگو: «من و پيروانم، با تمام وجود در برابر خداوند (و فرمان او)، تسليم شده ايم.» و به آنها كه اهل كتابند [=يهودونصارى ]و عوامان [=مشركان ] بگو: «آيا شما هم تسليم شده ايد؟» اگر (در برابر فرمان و منطق حق،) تسليم شوند، هدايت مى يابند; و اگر سرپيچى كنند، (نگران مباش; زيرا) وظيفه تو، تنها ابلاغ (رسالت) است; و خدا نسبت به (اعمال و عقايد) بندگان، بيناست.(20)

21 إِنَّ الَّذينَ يَكْفُرُونَ بِآياتِ اللّهِ وَ يَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ حَقّ وَ يَقْتُلُونَ الَّذينَ يَأْمُرُونَ بِالْقِسْطِ مِنَ النّاسِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذاب أَليم

كسانى كه نسبت به آيات خدا كفر مى ورزند و پيامبران را به ناحق مى كشند، و (نيز) مردمى را كه امر به عدالت مى كنند به قتل مى رسانند، به كيفرى دردناك بشارت ده!(21)

22 أُولئِكَ الَّذينَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فِي الدُّنْيا وَ الآْخِرَةِ وَ ما لَهُمْ مِنْ ناصِرينَ

آنها كسانى هستند كه اعمال نيك آنها (بخاطر اين گناهان بزرگ،) در دنيا و آخرت تباه شده، و ياورى (و شفاعت كننده اى) ندارند.(22)

23 أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذينَ أُوتُوا نَصيباً مِنَ الْكِتابِ يُدْعَوْنَ إِلى كِتابِ اللّهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ يَتَوَلّى فَريقٌ مِنْهُمْ وَ هُمْ مُعْرِضُونَ

آيا نديدى كسانى را كه بهره اى از كتاب آسمانى داشتند، و به سوى كتاب الهى دعوت شدند تا در ميان آنها داورى كند، ولى گروهى از آنان، (با علم و آگاهى،) روى گردان مى شوند، در حالى كه (از قبول حق) ابا دارند؟!(23)

24 ذالِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا لَنْ تَمَسَّنَا النّارُ إِلاّ أَيّاماً مَعْدُودات وَ غَرَّهُمْ في دينِهِمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ

اين، به خاطر آن است كه مى گفتند: «(به سبب امتيازى كه به ديگران داريم) آتش (دوزخ)، جز چند روزى به ما نمى رسد». اين افترا (و دروغى كه به خدا بسته بودند،) آنها را در دينشان مغرور ساخت (و گرفتار انواع گناهان شدند).(24)

25 فَكَيْفَ إِذا جَمَعْناهُمْ لِيَوْم لا رَيْبَ فيهِ وَ وُفِّيَتْ كُلُّ نَفْس ما كَسَبَتْ وَ هُمْ لايُظْلَمُونَ

پس چگونه خواهند بود هنگامى كه آنها را براى آن روز (رستاخيز) كه شكّى در آن نيست جمع كنيم، و به هر كس، (پاداش) آنچه انجام داده، بطور كامل داده شود؟ و به آنها ستمى نخواهد شد (زيرا محصول اعمال خود رامى چينند).(25)

26 قُلِ اللّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ وَ تَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشاءُ وَ تُعِزُّ مَنْ تَشاءُ وَ تُذِلُّ مَنْ تَشاءُ بِيَدِكَ الْخَيْرُ إِنَّكَ عَلى كُلِّ شَيْء قَديرٌ

بگو:«بار الها! اى مالك حكومتها! به هر كس بخواهى، حكومت مى بخشى; و از هر كس بخواهى، حكومت را مى گيرى; هر كس را بخواهى، عزّت مى دهى; و هر كه را بخواهى خوار مى كنى. تمام خوبيها به دست توست; تو بر هر چيزى توانايى.(26)

27 تُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَ تُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ وَ تُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ تُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَ تَرْزُقُ مَنْ تَشاءُ بِغَيْرِ حِساب

شب را در روز داخل مى كنى، وروز را در شب; زنده را از مرده بيرون مى آورى، و مرده را از زنده; و به هر كس بخواهى، بدون حساب، روزى مى بخشى.»(27)

28 لايَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكافِرينَ أَوْلِياءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنينَ وَ مَنْ يَفْعَلْ ذالِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللّهِ في شَيْء إِلاّ أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقاةً وَ يُحَذِّرُكُمُ اللّهُ نَفْسَهُ وَ إِلَى اللّهِ الْمَصيرُ

افراد با ايمان نبايد به جاى مؤمنان، كافران را دوست و سرپرست خود انتخاب كنند; وهر كس چنين كند، هيچ رابطه اى با خدا ندارد (و پيوند او به كلّى از خدا گسسته مى شود); مگر اين كه از آنها تقيه كنيد (و بخاطر هدفهاى مهمترى كتمان نماييد). خداوند شما را از (نافرمانى) خود، برحذر مى دارد;و بازگشت (شما) به سوى خداست.(28)

29 قُلْ إِنْ تُخْفُوا ما في صُدُورِكُمْ أَوْ تُبْدُوهُ يَعْلَمْهُ اللّهُ وَ يَعْلَمُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الأَرْضِ وَ اللّهُ عَلى كُلِّ شَيْء قَديرٌ

بگو: «اگر آنچه را در سينه هاى شماست، پنهان داريد يا آشكار كنيد، خداوند آن را مى داند; و (نيز) از آنچه در آسمانها و زمين است، آگاه مى باشد; و خداوند بر هر چيزى تواناست.»(29)

30 يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْس ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْر مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوء تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَها وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعيداً وَ يُحَذِّرُكُمُ اللّهُ نَفْسَهُ وَ اللّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ

روزى كه هر كس، هر كار نيكى كه انجام داده، حاضر مى بيند; و آرزو مى كند ميان او، و هركار بدى كه انجام داده، فاصله زمانى زيادى باشد. خداوند شما را از (نافرمانى) خودش، برحذر مى دارد; و (با اين حال،) خدا نسبت به همه بندگان، مهربان است. (30)

31 قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللّهَ فَاتَّبِعُوني يُحْبِبْكُمُ اللّهُ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَ اللّهُ غَفُورٌ رَحيمٌ

بگو: «اگر خدا را دوست مى داريد، از من پيروى كنيد; تا خدا (نيز) شما را دوست بدارد; و گناهانتان را ببخشد; و خدا آمرزنده مهربان است.» (31)

32 قُلْ أَطيعُوا اللّهَ وَ الرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللّهَ لا يُحِبُّ الْكافِرينَ

بگو: «از خدا و پيامبر، اطاعت كنيد; و اگر سرپيچى كنيد، خداوند كافران را دوست نمى دارد.»(32)

33  إِنَّ اللّهَ اصْطَفى آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهيمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمينَ

 خداوند، آدم و نوح و خاندان ابراهيم و خاندان عمران را بر جهانيان برترى داد.(33)

34 ذُرِّيَّةً بَعْضُها مِنْ بَعْض وَ اللّهُ سَميعٌ عَليمٌ

آنها فرزندان (و دودمانى) بودند كه(از نظر پاكى و تقوا و فضيلت،) همانند يكديگر بودند; و خداوند، شنوا و داناست.(34)

35 إِذْ قالَتِ امْرَأَتُ عِمْرانَ رَبِّ إِنِّي نَذَرْتُ لَكَ ما في بَطْني مُحَرَّراً فَتَقَبَّلْ مِنِّي إِنَّكَ أَنْتَ السَّميعُ الْعَليمُ

(به ياد آوريد) هنگامى را كه همسر «عمران» گفت: «پروردگارا! آنچه را در رحم دارم، براى تو نذر كردم، كه «مُحَرَّر» باشد (و آزاد براى خدمت خانه تو). از من بپذير، كه تو شنوا و دانايى.»(35)

36 فَلَمّا وَضَعَتْها قالَتْ رَبِّ إِنِّي وَضَعْتُها أُنْثى وَ اللّهُ أَعْلَمُ بِما وَضَعَتْوَ لَيْسَ الذَّكَرُ كَالأُنْثى وَ إِنِّي سَمَّيْتُها مَرْيَمَ وَ إِنِّي أُعيذُها بِكَ وَ ذُرِّيَّتَها مِنَ الشَّيْطانِ الرَّجيمِ

 ولى هنگامى كه او را به دنيا آورد، (و او را دختر يافت،) گفت: «پروردگارا! من او را دختر آوردم ـ و خدا از آنچه او به دنيا آورده بود، آگاهتر بود ـ و پسر، همانند دختر نيست. (دختر نمى تواند وظيفه خدمتگزارى خانه خدا را همانند پسر انجام دهد.) من او را مريم نام گذاردم;  و او وفرزندانش را از (وسوسه هاى) شيطان رانده شده، در پناه تو قرار مى دهم.»(36)

37 فَتَقَبَّلَها رَبُّها بِقَبُول حَسَن وَ أَنْبَتَها نَباتاً حَسَناً وَ كَفَّلَها زَكَرِيّا كُلَّمادَخَلَ عَلَيْها زَكَرِيَّا الْمِحْرابَ وَجَدَ عِنْدَها رِزْقاً قالَ يا مَرْيَمُ أَنّى لَكِ هذا قالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللّهِ إِنَّ اللّهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِساب

 خداوند، او [=مريم ]را به طرز نيكويى پذيرفت; و به طرز شايسته اى، (نهال وجود) او را رويانيد (و پرورش داد); و سرپرستى او را به «زكريا» سپرد. هر زمان زكريا وارد محراب او مى شد، غذاى مخصوصى در كنار او مى ديد. پس از او پرسيد: «اى مريم! اين روزى از كجا نصيب تو شده؟!» گفت: «اين از سوى خداست. خداوند به هر كس بخواهد، بى حساب روزى مى دهد.»(37)

38 هُنالِكَ دَعا زَكَرِيّا رَبَّهُ قالَ رَبِّ هَبْ لي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً إِنَّكَسَميعُ الدُّعاءِ

آن جا بود كه زكريا، (با مشاهده آن همه شايستگى در مريم،) پروردگار خويش را خواند و گفت: «پروردگارا! از سوى خود، فرزند پاكيزه اى (نيز) به من عطا فرما، كه تو دعا را مى شنوى.»(38)

39 فَنادَتْهُ الْمَلائِكَةُ وَ هُوَ قائِمٌ يُصَلِّي فِي الْمِحْرابِ أَنَّ اللّهَ يُبَشِّرُكَ بِيَحْيى مُصَدِّقاً بِكَلِمَة مِنَ اللّهِ وَ سَيِّداً وَ حَصُوراً وَ نَبِيّاً مِنَ الصّالِحينَ

و در حالى كه او در محراب ايستاده، مشغول نيايش بود، فرشتگان او را صدا زدند كه: «خدا تو را به «يحيى» بشارت مى دهد;(كسى)كه كلمه خدا [=  مسيح] را تصديق مى كند; و رهبر خواهد بود; و از هوسهاى سركش بركنار، و پيامبرى از صالحان است.»(39)

40 قالَ رَبِّ أَنّى يَكُونُ لي غُلامٌ وَ قَدْ بَلَغَنِيَ الْكِبَرُ وَ امْرَأَتي عاقِرٌ قالَ كَذالِكَ اللّهُ يَفْعَلُ ما يَشاءُ

او گفت: «پروردگارا! چگونه ممكن است پسرى براى من باشد، در حالى كه پيرى به سراغ من آمده، و همسرم نازا است؟!» فرمود: «بدين گونه خداوند هر كارى را بخواهد انجام مى دهد.»(40)

41 قالَ رَبِّ اجْعَلْ لي آيَةً قالَ آيَتُكَ أَلاّ تُكَلِّمَ النّاسَ ثَلاثَةَ أَيّام إِلاّ رَمْزاًوَ اذْكُرْ رَبَّكَ كَثيراً وَ سَبِّحْ بِالْعَشِيِّ وَ الإِبْكارِ

(زكريا) گفت: «پروردگارا! نشانه اى براى من قرار ده.» فرمود: «نشانه تو آن است كه سه روز، جز به اشاره و رمز، با مردم سخن نخواهى گفت. (و زبان تو، از كار مى افتد.) و پروردگار خود را (به شكرانه اين نعمت بزرگ،) بسيار ياد كن و به هنگام صبح و شام، او را تسبيح بگو!»(41)

42 وَ إِذْ قالَتِ الْمَلائِكَةُ يا مَرْيَمُ إِنَّ اللّهَ اصْطَفاكِ وَ طَهَّرَكِ وَ اصْطَفاكِعَلى نِساءِ الْعالَمينَ

و (به ياد آوريد) هنگامى را كه فرشتگان گفتند: «اى مريم! خدا تو را برگزيده و پاك ساخته; و بر تمام زنان جهان، برترى بخشيده است.(42)

43 يا مَرْيَمُ اقْنُتي لِرَبِّكِ وَ اسْجُدي وَ ارْكَعي مَعَ الرّاكِعينَ

اى مريم! (به شكرانه اين نعمت) براى پروردگار خود، خضوع كن و سجده به جا آور; و با ركوع كنندگان، ركوع كن.»(43)

44 ذالِكَ مِنْ أَنْباءِ الْغَيْبِ نُوحيهِ إِلَيْكَ وَ ما كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلامَهُمْأَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَ ما كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ

(اى پيامبر!) اين، از خبرهاى غيبى است كه به تو وحى مى كنيم;و تو در آن هنگام كه قلمهاى خود را (براى قرعه كشى به آب) مى افكندند تا كدام يك كفالت و سرپرستى مريم را عهده دار شود، و (نيز) به هنگامى كه (علماى بنى اسرائيل، براى كسب افتخار سرپرستى او،) با هم كشمكش داشتند، حضور نداشتى.(44)

45 إِذْ قالَتِ الْمَلائِكَةُ يا مَرْيَمُ إِنَّ اللّهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَة مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسيحُعيسَى ابْنُ مَرْيَمَ وَجيهاً فِي الدُّنْيا وَ الآْخِرَةِ وَ مِنَ الْمُقَرَّبينَ

(به ياد آوريد) هنگامى را كه فرشتگان گفتند: «اى مريم! خداوند تو را به كلمه اى[=وجود با عظمتى ]از سوى خود بشارت مى دهد كه نامش «مسيح، عيسى پسر مريم» است; در حالى كه در دنيا و آخرت، آبرومند; و از مقرّبان (الهى) خواهد بود.(45)

46 وَ يُكَلِّمُ النّاسَ فِي الْمَهْدِ وَ كَهْلاً وَ مِنَ الصّالِحينَ

و با مردم، در گاهواره و در حال ميانسالى سخن خواهد گفت; و از صالحان است.» (46)

47 قالَتْ رَبِّ أَنّى يَكُونُ لي وَلَدٌ وَ لَمْ يَمْسَسْني بَشَرٌ قالَ كَذالِكَ اللّهُ يَخْلُقُ ما يَشاءُ إِذا قَضى أَمْراً فَإِنَّما يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ

(مريم) گفت: «پروردگارا! چگونه ممكن است فرزندى براى من باشد، در حالى كه انسانى با من تماس نداشته است؟!» فرمود: «خداوند، اين گونه هر چه را بخواهد مى آفريند. هنگامى كه فرمان وجود چيزى را صادر كند، تنها به آن مى گويد: «موجود باش!» آن (چيز نيز، بيدرنگ) موجود مى شود.(47)

48 وَ يُعَلِّمُهُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ التَّوْراةَ وَ الإِنْجيلَ

و به او، كتاب و دانش و تورات و انجيل، خواهد آموخت.(48)

49 وَ رَسُولاً إِلى بَني إِسْرائيلَ أَنِّي قَدْ جِئْتُكُمْ بِآيَة مِنْ رَبِّكُمْ أَنِّي أَخْلُقُلَكُمْ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ فَأَنْفُخُ فيهِ فَيَكُونُ طَيْراً بِإِذْنِ اللّهِ وَ أُبْرِئُ الأَكْمَهَ وَ الأَبْرَصَ وَ أُحْيِ الْمَوْتى بِإِذْنِ اللّهِ وَ أُنَبِّئُكُمْ بِماتَأْكُلُونَ وَ ما تَدَّخِرُونَ في بُيُوتِكُمْ إِنَّ في ذالِكَ لآَيَةً لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ

و به سوى بنى اسرائيل فرستاده خواهد شد (تا به آنها بگويد:) من نشانه اى از طرف پروردگار شما، برايتان آورده ام; من از گِل، چيزى به شكل پرنده مى سازم; سپس در آن مى دمم و به اذن خدا، پرنده اى مى گردد. و به اذن خدا، كور مادر زاد و مبتلا به بيمارى پيسى را بهبودى مى بخشم; و مردگان را به اذن خدا زنده مى كنم; و به شما خبر مى دهم از آنچه مى خوريد، و آنچه را در خانه هاى خود ذخيره مى كنيد، به يقين در اين (معجزات)، نشانه اى براى شماست، اگر ايمان داشته باشيد.(49)

50 وَ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْراةِ وَ لاِ ُحِلَّ لَكُمْ بَعْضَ الَّذي حُرِّمَ عَلَيْكُمْ وَ جِئْتُكُمْ بِآيَة مِنْ رَبِّكُمْ فَاتَّقُوا اللّهَ وَ أَطيعُونِ

و آنچه را پيش از من از تورات بوده، تصديق مى كنم; و (آمده ام) تا پاره اى از چيزهايى را كه(بر اثر ظلم و گناه،) بر شما حرام شده،(مانند گوشت بعضى از حيوانات) حلال كنم; و نشانه اى ازطرف پروردگار شما، برايتان آورده ام; از (نافرمانى) خدا بپرهيزيد، و مرا اطاعت كنيد.(50)

51 إِنَّ اللّهَ رَبِّي وَ رَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ هذا صِراطٌ مُسْتَقيمٌ

خداوند، پروردگار من و پروردگار شماست; او را بپرستيد (نه من، و نه چيز ديگررا).اين است راه مستقيم.»(51)

52 فَلَمّا أَحَسَّ عيسى مِنْهُمُ الْكُفْرَ قالَ مَنْ أَنْصاري إِلَى اللّهِ قالَ الْحَوارِيُّونَ نَحْنُ أَنْصارُ اللّهِ آمَنّا بِاللّهِ وَ اشْهَدْ بِأَنّا مُسْلِمُونَ

هنگامى كه عيسى از آنان احساس كفر (و مخالفت) كرد، گفت: «كيست كه ياور من به سوى خدا (براى تبليغ آيين او) گردد؟» حواريون [= شاگردان مخصوص او ]گفتند: «ما ياوران خداييم; به خدا ايمان آورديم; و تو (نيز) گواه باش كه ما اسلام آورده ايم.(52)

53 رَبَّنا آمَنّا بِما أَنْزَلْتَ وَ اتَّبَعْنَا الرَّسُولَ فَاكْتُبْنا مَعَ الشّاهِدينَ

پروردگارا! به آنچه نازل كرده اى، ايمان آورديم و از فرستاده (تو) پيروى نموديم; ما را در زمره گواهان قرار ده.»(53)

54 وَ مَكَرُوا وَ مَكَرَ اللّهُ وَ اللّهُ خَيْرُ الْماكِرينَ

و (يهود و دشمنان مسيح، براى نابودى او و آيينش) توطئه كردند; و خداوند (براى حفظ او و آيينش،) تدبير نمود; و خداوند، بهترين تدبير كنندگان است.(54)

55 إِذْ قالَ اللّهُ يا عيسى إِنِّي مُتَوَفِّيكَ وَ رافِعُكَ إِلَيَّ وَ مُطَهِّرُكَ مِنَ الَّذينَ كَفَرُوا وَ جاعِلُ الَّذينَ اتَّبَعُوكَ فَوْقَ الَّذينَ كَفَرُوا إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأَحْكُمُ بَيْنَكُمْ فيما كُنْتُمْ فيهِ تَخْتَلِفُونَ

(به ياد آوريد) هنگامى را كه خدا فرمود: «اى عيسى! من تو را برمى گيرم و به سوى خود، بالا مى برم و تو را از كسانى كه كافر شدند، پاك (و دور) مى سازم; و كسانى را كه از تو پيروى كردند، تا روز رستاخيز، برتر از كسانى كه كافر شدند، قرار مى دهم; سپس بازگشت شما به سوى من است و (آنگاه) در ميان شما، در آنچه اختلاف داشتيد،داورى مى كنم.(55)

56 فَأَمَّا الَّذينَ كَفَرُوا فَأُعَذِّبُهُمْ عَذاباً شَديداً فِي الدُّنْيا وَ الآْخِرَةِ وَ ما لَهُمْ مِنْ ناصِرينَ

امّا كسانى كه كافر شدند، (و با شناخت حق، آن را انكار كردند،) آنان را در دنيا و آخرت، با عذاب دردناكى مجازات خواهم كرد; و براى آنها، هيچ ياورى نيست.(56)

57 وَ أَمَّا الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ وَ اللّهُ لايُحِبُّ الظّالِمينَ

امّا كسانى كه ايمان آوردند، و كارهاى شايسته انجام دادند، خداوند پاداش آنان را بطور كامل خواهد داد;و خداوند، ستمكاران را دوست نمى دارد.»(57)

58 ذالِكَ نَتْلُوهُ عَلَيْكَ مِنَ الآْياتِ وَ الذِّكْرِ الْحَكيمِ

اينها را كه بر تو مى خوانيم، از نشانه ها (ى حقّانيّت تو) و يادآورى حكيمانه است.(58)

59 إِنَّ مَثَلَ عيسى عِنْدَ اللّهِ كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُراب ثُمَّ قالَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ

مَثَل (خلقت) عيسى در نزد خدا، همچون آدم است; كه او را از خاك آفريد، و سپس به او فرمود: «موجود باش!» و (بى درنگ) موجود شد. (بنابراين، ولادت عيسى بدون پدر، هرگز دليل بر الوهيّت او نيست.)(59)

60 الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلا تَكُنْ مِنَ الْمُمْتَرينَ

اينها حقيقتى است از جانب پروردگار تو; بنابراين، از ترديد كنندگان مباش.(60)

61 فَمَنْ حَاجَّكَ فيهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَناوَ أَبْناءَكُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَكُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللّهِ عَلَى الْكاذِبينَ

هر گاه بعد از علم و دانشى كه به تو رسيده، (باز) كسانى درباره مسيح با تو به ستيز برخيزند، بگو: «بياييد ما فرزندان خود را دعوت كنيم، شما نيز فرزندان خود را; ما زنان خويش را دعوت نماييم، شما نيز زنان خود را; ما از نفوس خود (و كسى كه همچون جان ماست) دعوت كنيم، شما نيز از نفوس خود; آنگاه مباهله (و نفرين) كنيم; و لعنت خدا را بر دروغگويان قرار دهيم.»(61)

62 إِنَّ هذا لَهُوَ الْقَصَصُ الْحَقُّ وَ ما مِنْ إِله إِلاَّ اللّهُ وَ إِنَّ اللّهَ لَهُوَ الْعَزيزُ الْحَكيمُ

اين همان سرگذشت واقعى (عيسى) است.(و ادعاهايى همچون الوهّيت او،يا فرزند خدا بودنش، بى اساس است.)و هيچ معبودى، جز خداوند يگانه نيست; و به يقين، تنها خداوند تواناو حكيم است.(62)

63 فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللّهَ عَليمٌ بِالْمُفْسِدينَ

اگر (با اين همه شواهد روشن، باز هم از پذيرش حق) روى گردانند، (بدان كه طالب حق نيستند; و) خداوند از (اعمال) مفسدان، آگاه است (63)

64 قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ تَعالَوْا إِلى كَلِمَة سَواء بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمْ أَلاّ نَعْبُدَ إِلاَّ اللّهَ وَ لا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئاً وَ لا يَتَّخِذَ بَعْضُنا بَعْضاً أَرْباباً مِنْ دُونِ اللّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنّا مُسْلِمُونَ

بگو: «اى اهل كتاب! بياييد به سوى سخنى كه ميان ما و شما يكسان است; كه جز خداوند يگانه را نپرستيم و چيزى را همتاى او قرار ندهيم; و بعضى از ما، بعض ديگر را ـغير از خداى يگانه ـ به ربوبيت نپذيرد.» هر گاه (از اين دعوت،) سرباز زنند، بگوييد: «گواه باشيد كه ما مسلمانيم.»(64)

65 يا أَهْلَ الْكِتابِ لِمَ تُحَاجُّونَ في إِبْراهيمَ وَ ما أُنْزِلَتِ التَّوْراةُ وَ الإِنْجيلُ إِلاّ مِنْ بَعْدِهِ أَ فَلا تَعْقِلُونَ

اى اهل كتاب!چرا درباره ابراهيم، گفتگو و نزاع مى كنيد (و هر كدام، او را پيرو آيين خودتان معرفى مى نماييد)؟! در حالى كه تورات و انجيل، بعد از او نازل شده است. آيا نمى انديشيد؟!(65)

66 ها أَنْتُمْ هؤُلاءِ حاجَجْتُمْ فيما لَكُمْ بِهِ عِلْمٌ فَلِمَ تُحَاجُّونَ فيما لَيْسَ لَكُمْ بِهِ عِلْمٌ وَ اللّهُ يَعْلَمُ وَ أَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ

شما كسانى هستيد كه درباره آنچه نسبت به آن آگاه بوديد، گفتگو و ستيز كرديد; چرا درباره آنچه آگاه نيستيد، گفتگو مى كنيد؟! در حالى كه خدا مى داند، و شما نمى دانيد.(66)

67 ما كانَ إِبْراهيمُ يَهُودِيّاً وَ لا نَصْرانِيّاً وَ لكِنْ كانَ حَنيفاً مُسْلِماً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكينَ

ابراهيم نه يهودى بود و نه نصرانى; بلكه موحّدى خالص و مسلمان بود; و هرگز از مشركان نبود.(67)

68 إِنَّ أَوْلَى النّاسِ بِإِبْراهيمَ لَلَّذينَ اتَّبَعُوهُ وَ هذَا النَّبِيُّ وَ الَّذينَ آمَنُواوَ اللّهُ وَلِيُّ الْمُؤْمِنينَ

سزاوارترين مردم به ابراهيم، كسانى هستند كه از او پيروى كردند، و اين پيامبر و كسانى كه (به او) ايمان آورده اند (از همه سزاوارترند); و خداوند، ولىّ و سرپرست مؤمنان است. (68)

69 وَدَّتْ طائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ لَوْ يُضِلُّونَكُمْ وَ ما يُضِلُّونَ إِلاّ أَنْفُسَهُمْ وَ ما يَشْعُرُونَ

جمعى از اهل كتاب (از يهود)، دوست داشتند (و آرزو مى كردند) شما را گمراه كنند; در حالى كه گمراه نمى كنند مگر خودشان را، و نمى فهمند!(69)

70 يا أَهْلَ الْكِتابِ لِمَ تَكْفُرُونَ بِآياتِ اللّهِ وَ أَنْتُمْ تَشْهَدُونَ

اى اهل كتاب! چرا به آيات خدا كافر مى شويد،در حالى كه (به درستى آن) گواهى مى دهيد؟!(70)

71 يا أَهْلَ الْكِتابِ لِمَ تَلْبِسُونَ الْحَقَّ بِالْباطِلِ وَ تَكْتُمُونَ الْحَقَّ وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ

اى اهل كتاب! چرا (براى گمراه كردن مردم) حق را با باطل (مى آميزيد و) مشتبه مى كنيد و حقيقت را كتمان مى كنيد در حالى كه مى دانيد؟!(71)

72 وَ قالَتْ طائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ آمِنُوا بِالَّذي أُنْزِلَ عَلَى الَّذينَ آمَنُوا وَجْهَ النَّهارِ وَ اكْفُرُوا آخِرَهُ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ

و جمعى از اهل كتاب (از يهود) گفتند: «به آنچه بر مؤمنان نازل شده، در آغاز روز (به ظاهر) ايمان بياوريد; و در پايان روز، كافر شويد (و به اين وسيله مؤمنان را در ايمانشان متزلزل سازيد). شايد آنها (از آيين خود) باز گردند.(72)

73 وَ لاتُؤْمِنُوا إِلاّ لِمَنْ تَبِعَ دينَكُمْ قُلْ إِنَّ الْهُدى هُدَى اللّهِ أَنْ يُؤْتى أَحَدٌ مِثْلَ ما أُوتيتُمْ أَوْ يُحاجُّوكُمْ عِنْدَ رَبِّكُمْ قُلْ إِنَّ الْفَضْلَ بِيَدِ اللّهِ يُؤْتيهِ مَنْ يَشاءُ وَ اللّهُ واسِعٌ عَليمٌ

و (گفتند:) جز به كسى كه از آيين شما پيروى مى كند، (واقعاً) ايمان نياوريد.» بگو: «هدايت (واقعى)، هدايت الهى است (و توطئه آنها بى اثر است». و گفتند: «تصوّر نكنيد) به كسى همانند كتاب آسمانى شما داده مى شود، يا اين كه مى توانند در پيشگاه پروردگارتان، با شما بحث و گفتگو كنند،» بگو: «فضل به دست خداست; و به هر كس بخواهد (و شايسته باشد،) مى دهد; و خداوند، داراى مواهب گسترده و آگاه (از موارد شايسته آن) است.(73)

74 يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ يَشاءُ وَ اللّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظيمِ

هر كس را بخواهد، ويژه رحمت خود مى كند; و خداوند، داراى مواهب عظيم است.»(74)

75 وَ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِقِنْطار يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ وَ مِنْهُمْ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِدينار لا يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ إِلاّ ما دُمْتَ عَلَيْهِ قائِماً ذالِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا لَيْسَ عَلَيْنا فِي الأُمِّيِّينَ سَبيلٌ وَ يَقُولُونَ عَلَى اللّهِ الْكَذِبَ وَ هُمْ يَعْلَمُونَ

و در ميان اهل كتاب، كسانى هستند كه اگر ثروت زيادى به رسم امانت به آنها بسپارى، آن را به تو باز مى گردانند; و كسانى هستند كه اگر يك دينار هم به آنان بسپارى، به تو باز نمى گردانند; مگر تا زمانى كه بالاى سر آنها ايستاده (و بر آنها مسلّط) باشى. اين بخاطر آن است كه گفتند: «ما در برابر امّيّين [= غير يهود]، مسؤول نيستيم.» و بر خدا دروغ مى بندند; در حالى كه (دروغ بودن آن را) مى دانند.(75)

76 بَلى مَنْ أَوْفى بِعَهْدِهِ وَ اتَّقى فَإِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقينَ

آرى، كسى كه به پيمان خود وفا كند و پرهيزگارى پيشه نمايد، (خدا او را دوست مى دارد; زيرا) خداوند پرهيزگاران را دوست دارد. (76)

77 إِنَّ الَّذينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللّهِ وَ أَيْمانِهِمْ ثَمَناً قَليلاً أُولئِكَ لا خَلاقَ لَهُمْ فِي الآْخِرَةِ وَ لا يُكَلِّمُهُمُ اللّهُ وَ لا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ لا يُزَكِّيهِمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَليمٌ

كسانى كه پيمان الهى و سوگندهاى خود را (به نام مقدّس او) به بهاى ناچيزى مى فروشند، بهره اى در آخرت نخواهند داشت; و خداوند با آنها سخن نمى گويد و به آنان در قيامت نگاه (رحمت) نمى كند و آنها را پاك نمى سازد; و عذاب دردناكى براى آنهاست.(77)

78 وَ إِنَّ مِنْهُمْ لَفَريقاً يَلْوُونَ أَلْسِنَتَهُمْ بِالْكِتابِ لِتَحْسَبُوهُ مِنَ الْكِتابِ وَ ما هُوَ مِنَ الْكِتابِ وَ يَقُولُونَ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللّهِ وَ ما هُوَ مِنْ عِنْدِ اللّهِ وَ يَقُولُونَ عَلَى اللّهِ الْكَذِبَ وَ هُمْ يَعْلَمُونَ

در ميان آنها[= يهود ] كسانى هستند كه به هنگام تحريف كتاب خدا، زبان خود را چنان مى گردانند كه گمان كنيد آن (چيزى را كه مى خوانند،) از كتاب خدا است; در حالى كه از كتاب خدا نيست. و (با صراحت) مى گويند: «آن از سوى خداست.» با اين كه از سوى خدا نيست، و بر خدا دروغ مى بندند در حالى كه مى دانند.(78)

79 ما كانَ لِبَشَر أَنْ يُؤْتِيَهُ اللّهُ الْكِتابَ وَ الْحُكْمَ وَ النُّبُوَّةَ ثُمَّ يَقُولَلِلنّاسِ كُونُوا عِباداً لّي مِنْ دُونِ اللّهِ وَ لكِنْ كُونُوا رَبّانِيِّينَ بِما كُنْتُمْ تُعَلِّمُونَ الْكِتابَ وَ بِما كُنْتُمْ تَدْرُسُونَ

براى هيچ بشرى سزاوار نيست كه خداوند، كتاب آسمانى و حكم و نبوّت به او دهد سپس او به مردم بگويد: «غير از خدا، مرا پرستش كنيد» بلكه (سزاوار مقام او، اين است كه بگويد: اى مردم) به سبب تعليم دادن كتاب خدا و فرا گرفتن آن، خداپرست باشيد.(79)

80 وَ لا يَأْمُرَكُمْ أَنْ تَتَّخِذُوا الْمَلائِكَةَ وَ النَّبِيِّينَ أَرْباباً أَ يَأْمُرُكُمْ بِالْكُفْرِبَعْدَ إِذْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ

و به شما دستور نمى دهد كه فرشتگان و پيامبران را، (به عنوان) پروردگار انتخاب كنيد. آيا شما را، پس از آن كه مسلمان شديد، به كفر فرمان مى دهد؟!(80)

81 وَ إِذْ أَخَذَ اللّهُ ميثاقَ النَّبِيِّينَ لَما آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتاب وَ حِكْمَة ثُمَّ جاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرُنَّهُ قالَ أَ أَقْرَرْتُمْ وَ أَخَذْتُمْ عَلى ذالِكُم إِصْري قالُوا أَقْرَرْنا قالَ فَاشْهَدُوا وَ أَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشّاهِدينَ

و (به خاطر بياوريد) هنگامى را كه خداوند،از پيامبران (و پيروان آنها)، پيمان مؤكّد گرفت، كه هر گاه كتاب و دانش به شما دادم، سپس پيامبرى به سوى شما آمد كه با نشانه هايى كه نزد شماست، هماهنگ بود، به او ايمان بياوريد و او را يارى كنيد. و فرمود: «آيا پديرفتند؟ و بر آن، با من پيمان مؤكّد بستيد؟» گفتند: «(آرى) پذيرفتيم.» (خداوند به آنها) فرمود: «پس گواه باشيد! و من (نيز) با شما از گواهانم.»(81)

82 فَمَنْ تَوَلّى بَعْدَ ذالِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ

و كسى كه بعد از اين (پيمان محكم)، روى گرداند، فاسق است.(82)

83 أَ فَغَيْرَ دينِ اللّهِ يَبْغُونَ وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً وَ إِلَيْهِ يُرْجَعُونَ

آيا آنها (آيينى) غير از آيين خدا مى طلبند؟! (آيين او همين اسلام است;) و تمام كسانى كه در آسمانها و زمين هستند، از روى اختيار يا از روى اجبار، در برابرِ (فرمانِ) او تسليمند; و به سوى او بازگردانده مى شوند.(83)

84 قُلْ آمَنّا بِاللّهِ وَ ما أُنْزِلَ عَلَيْنا وَ ما أُنْزِلَ عَلى إِبْراهيمَ وَ إِسْماعيلَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ وَ الأَسْباطِ وَ ما أُوتِيَ مُوسى وَ عيسى وَ النَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَد مِنْهُمْ وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ

بگو: «به خدا ايمان آورديم; و (همچنين) به آنچه بر ما و بر ابراهيم و اسماعيل و اسحاق و يعقوب و اسباط [= پيامبران از فرزندان يعقوب] نازل گرديده; و آنچه به موسى و عيسى و ساير پيامبران، از طرف پروردگارشان داده شده است; در ميان هيچ يك از آنان فرقى نمى گذاريم; و تنها در برابرِ(فرمانِ) او تسليم هستيم.»(84)

85 وَ مَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الإِسْلامِ ديناً فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ وَ هُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخاسِرينَ

و هر كس جز اسلام (و تسليم در برابر فرمان حقّ،) آيينى براى خود انتخاب كند، از او پذيرفته نخواهد شد; و او در آخرت، از زيانكاران است.(85)

86 كَيْفَ يَهْدِي اللّهُ قَوْماً كَفَرُوا بَعْدَ إيمانِهِمْ وَ شَهِدُوا أَنَّ الرَّسُولَ حَقٌّ وَ جاءَهُمُ الْبَيِّناتُ وَ اللّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظّالِمينَ

چگونه خداوند گروهى را هدايت مى كند كه بعد از ايمان و گواهى به حقّانيّت پيامبر و رسيدن نشانه هاى روشن به آنها، كافر شدند؟! و خدا، گروه ستمكاران را هدايت نخواهد كرد!(86)

87 أُولئِكَ جَزاؤُهُمْ أَنَّ عَلَيْهِمْ لَعْنَةَ اللّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النّاسِ أَجْمَعينَ

كيفر آنها، اين است كه لعن (و طرد) خداوند و فرشتگان و مردم همگى بر آنهاست.(87)

88 خالِدينَ فيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ

همواره در اين لعن (و دورى از رحمت خداوند) مى مانند; نه از مجازاتشان كاسته مى شود; و نه به آنها مهلت داده خواهد شد.(88)

89 إِلاَّ الَّذينَ تابُوا مِنْ بَعْدِ ذالِكَ وَ أَصْلَحُوا فَإِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحيمٌ

مگر كسانى كه پس از آن، توبه كنند و اصلاح نمايند; (و گذشته را جبران كنند) زيرا خداوند، آمرزنده و مهربان است.(89)

90 إِنَّ الَّذينَ كَفَرُوا بَعْدَ إيمانِهِمْ ثُمَّ ازْدادُوا كُفْراً لَنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَ أُولئِكَ هُمُ الضّالُّونَ

كسانى كه پس از ايمان آوردن، كافر شدند و سپس بر كفر (خود) افزودند، هيچ گاه توبه آنان، (كه از روى ناچارى يا در آستانه مرگ صورت مى گيرد،) پذيرفته نمى شود; و آنها گمراهان (واقعى)اند.(90)

91 إِنَّ الَّذينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفّارٌ فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِمْ مِّلْءُ الأَرْضِ ذَهَباً وَ لَوِ افْتَدى بِهِ أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ أَليمٌ وَ ما لَهُمْ مِنْ ناصِرينَ

كسانى كه كافر شدند و درحال كفر از دنيا رفتند، اگر صفحه زمين پر از طلا باشد، و آن را بعنوان فديه (و كفّاره اعمال بد خويش) بپردازند، هرگز از هيچ يك آنها پذيرفته نخواهد شد; و براى آنان، مجازاتِ دردناكى است; و هيچ ياورى ندارند.(91)

92 لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتّى تُنْفِقُوا مِمّا تُحِبُّونَ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ شَيْء فَإِنَّ اللّهَ بِهِ عَليمٌ

هرگز به (حقيقتِ) نيكوكارى نمى رسيد مگر اين كه از آنچه دوست مى داريد، (در راه خدا) انفاق كنيد; و آنچه انفاق مى كنيد، خداوند از آن آگاه است.(92)

93 كُلُّ الطَّعامِ كانَ حِلاًّ لِبَني إِسْرائيلَ إِلاّ ما حَرَّمَ إِسْرائيلُ عَلى نَفْسِهِ مِنْ قَبْلِ أَنْ تُنَزَّلَ التَّوْراةُ قُلْ فَأْتُوا بِالتَّوْراةِ فَاتْلُوها إِنْ كُنْتُمْ صادِقينَ

همه خوردنى ها بر بنى اسرائيل حلال بود، جز آنچه اسرائيل [= يعقوب]، پيش از نزول تورات، بر خود تحريم كرده بود; بگو: «اگر راست مى گوييد تورات را بياوريد و بخوانيد (تا معلوم شود اين نسبتهايى كه به پيامبران پيشين مى دهيد، حتى در تورات تحريف شده شما نيست.)»(93)

94 فَمَنِ افْتَرى عَلَى اللّهِ الْكَذِبَ مِنْ بَعْدِ ذالِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الظّالِمُونَ

بنابراين، آنها كه بعد از اين (علم و آگاهى) بر خدا دروغ مى بندند، ستمكارند.(94)

95 قُلْ صَدَقَ اللّهُ فَاتَّبِعُوا مِلَّةَ إِبْراهيمَ حَنيفاً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكينَ

بگو: «خدا راست گفته (و اينها در آيين پاك ابراهيم نبوده) است. بنابراين، از آيين ابراهيم پيروى كنيد، كه به حق گرايش داشت، و از مشركان نبود.»(95)

96 إِنَّ أَوَّلَ بَيْت وُضِعَ لِلنّاسِ لَلَّذي بِبَكَّةَ مُبارَكاً وَ هُدىً لِلْعالَمينَ

نخستين خانه اى كه براى مردم (و نيايش خداوند) بنا نهاده شد، همان است كه در سرزمين مكّه است; كه پربركت، و مايه هدايت جهانيان است.(96)

97 فيهِ آياتٌ بَيِّناتٌ مَقامُ إِبْراهيمَ وَ مَنْ دَخَلَهُ كانَ آمِناً وَ لِلّهِ عَلَى النّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبيلاً وَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعالَمينَ

در آن، نشانه هاى روشن، (از جمله) مقام ابراهيم است; و هر كس داخل آن (حرم) شود، در امان خواهد بود; و براى خدا بر مردم (واجب) است كه آهنگ خانه (او) كنند، آنها كه توانايى رفتن به سوى آن دارند. و هر كس كفر ورزد (و حجّ را ترك كند، به خود زيان رسانده)، و خداوند از همه جهانيان، بى نياز است. (97)

98 قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ لِمَ تَكْفُرُونَ بِآياتِ اللّهِ وَ اللّهُ شَهيدٌ عَلى ماتَعْمَلُونَ

بگو: «اى اهل كتاب! چرا به آيات خدا كفر مىورزيد؟! و در حالى كه خدا بر اعمالى كه انجام مى دهيد، گواه است».(98)

99 قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ لِمَ تَصُدُّونَ عَنْ سَبيلِ اللّهِ مَنْ آمَنَ تَبْغُونَها عِوَجاً وَ أَنْتُمْ شُهَداءُ وَ مَا اللّهُ بِغافِل عَمّا تَعْمَلُونَ

بگو: «اى اهل كتاب! چرا افرادى را كه ايمان آورده اند، از راه خدا باز مى داريد، و مى خواهيد اين راه را منحرف كنيد؟! در حالى كه شما (به درستى اين راه) گواه هستيد; و خداوند از آنچه انجام مى دهيد، غافل نيست.»(99)

100 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا إِنْ تُطيعُوا فَريقاً مِنَ الَّذينَ أُوتُوا الْكِتابَ يَرُدُّوكُمْ بَعْدَ إيمانِكُمْ كافِرينَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! اگر از گروهى از اهل كتاب، (كه كارشان نفاق افكنى است) اطاعت كنيد، شما را پس از ايمان، به كفر باز مى گردانند.(100)

101 وَ كَيْفَ تَكْفُرُونَ وَ أَنْتُمْ تُتْلى عَلَيْكُمْ آياتُ اللّهِ وَ فيكُمْ رَسُولُهُ وَ مَنْ يَعْتَصِمْ بِاللّهِ فَقَدْ هُدِيَ إِلى صِراط مُسْتَقيم

و چگونه كفر مىورزيد، با اين كه (در دامان وحى قرار گرفته ايد، و) آيات خدا بر شما خوانده مى شود، و پيامبر او در ميان شماست؟! (بنابراين، به خداتمسّك جوييد.) و هر كس به خداتمسّك جويد، به راهى راست،هدايت شده است.(101)

102 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللّهَ حَقَّ تُقاتِهِ وَ لا تَمُوتُنَّ إِلاّ وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ

 اى كسانى كه ايمان آورده ايد! آن گونه كه حق تقوا و پرهيزگارى است، از (مخالفت فرمان) خدا بپرهيزيد; و جز بر آيين اسلام از دنيا نرويد(102)

103 وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللّهِ جَميعاً وَ لا تَفَرَّقُوا وَ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْداءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْواناً وَ كُنْتُمْ عَلى شَفا حُفْرَة مِنَ النّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْها كَذالِكَ يُبَيِّنُ اللّهُ لَكُمْ آياتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ

و همگى به ريسمان خدا [= قرآن، و هرگونه وسيله وحدت الهى]، چنگ زنيد، وپراكنده نشويد; ونعمتِ (بزرگِ) خدا را بر خود، به ياد آريد كه چگونه دشمن يكديگر بوديد، و او ميان دلهاى شما، الفت برقرار ساخت، و به بركتِ نعمتِ او، برادر شديد! و شما بر لبِ حفره اى از آتش بوديد، خدا شما را از آن نجات داد; اين چنين، خداوند آيات خود را براى شما آشكار مى سازد; شايد هدايت شويد.(103)

104 وَ لْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

و (براى رسيدن به وحدت) بايد از ميان شما، جمعى دعوت به نيكى، و امر به معروف و نهى از منكر كنند. و رستگاران آنها هستند.(104)

105 وَ لا تَكُونُوا كَالَّذينَ تَفَرَّقُوا وَ اخْتَلَفُوا مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْبَيِّناتُ وَ أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ عَظيمٌ

و مانند كسانى نباشيد كه پس از آنكه نشانه هاى روشن (پروردگار) به آنان رسيد، پراكنده شدند و اختلاف كردند; و آنها عذاب عظيمى دارند.(105)

106 يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَ تَسْوَدُّ وُجُوهٌ فَأَمَّا الَّذينَ اسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ أَ كَفَرْتُمْ بَعْدَ إيمانِكُمْ فَذُوقُوا الْعَذابَ بِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ

(آن عذاب عظيم) روزى خواهد بود كه چهره هايى سفيد، و چهره هايى سياه مى گردد;امّا آنها كه صورتهايشان سياه است، (به آنها گفته مى شود:) آيا بعد از ايمان، (و برادرى در سايه آن،) كافر شديد؟! پس بچشيد عذاب را، بسبب آنچه انكار مى كرديد!(106)

107 وَ أَمَّا الَّذينَ ابْيَضَّتْ وُجُوهُهُمْ فَفي رَحْمَتِ اللّهِ هُمْ فيها خالِدُونَ

و امّا آنها كه چهره هايشان سفيد است، در رحمتِ خداوند، جاودانه خواهند بود.(107)

108 تِلْكَ آياتُ اللّهِ نَتْلُوها عَلَيْكَ بِالْحَقِّ وَ مَا اللّهُ يُريدُ ظُلْماً لِلْعالَمينَ

اينها آيات خداست; كه آن را بحق بر تو مى خوانيم. و خداوند (هيچ گاه) ستمى بر (احدى از) جهانيان روا نمى دارد.(108)

109 وَ لِلّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الأَرْضِ وَ إِلَى اللّهِ تُرْجَعُ الأُمُورُ

و (چگونه ممكن است خدا ستم كند؟! در حالى كه) آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است، از آن خداست; و همه امور، به سوى خدا باز مى گردد.(109)

110 كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّة أُخْرِجَتْ لِلنّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ تَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ تُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَ لَوْ آمَنَ أَهْلُ الْكِتابِ لَكانَ خَيْراً لَهُمْ مِنْهُمُ الْمُؤْمِنُونَ وَ أَكْثَرُهُمُ الْفاسِقُونَ

شما بهترين امّتى بوديدكه به سود انسانها آفريده شده ايد; (چه اين كه) امر به معروف و نهى از منكر مى كنيد و به خدا ايمان داريد. و اگر اهل كتاب، (به چنين برنامه و آيين درخشانى،) ايمان مى آوردند، براى آنها بهتر بود; (ولى تنها) كمى از آنها با ايمانند; وبيشتر آنها فاسقند، (و خارج از اطاعت پروردگار).(110)

111 لَنْ يَضُرُّوكُمْ إِلاّ أَذىً وَ إِنْ يُقاتِلُوكُمْ يُوَلُّوكُمُ الأَدْبارَ ثُمَّ لا يُنْصَرُونَ

آنها [= اهل كتاب، مخصوصاً يهود ]هرگز نمى توانند به شما زيان برسانند، جز آزارهاى مختصر; و اگر با شما پيكار كنند، به شما پشت خواهند كرد (و شكست مى خورند); سپس يارى نخواهند شد.(111)

112 ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ أَيْنَ ما ثُقِفُوا إِلاّ بِحَبْل مِنَ اللّهِ وَ حَبْل مِنَ النّاسِ وَ بائوُا بِغَضَب مِنَ اللّهِ وَ ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الْمَسْكَنَةُ ذالِكَ بِأَنَّهُمْ كانُوا يَكْفُرُونَ بِآياتِ اللّهِ وَ يَقْتُلُونَ الأَنْبِياءَ بِغَيْرِ حَقّ ذالِكَ بِما عَصَوْا وَ كانُوا يَعْتَدُونَ

هر جا يافت شوند، مهر ذلّت بر آنان خورده است; مگر با ارتباط به خدا، (و تجديد نظر در روشِ ناپسند خود،) يا با ارتباط به مردم (و وابستگى به اين و آن); و به خشم خدا، گرفتار شده اند; و مُهر بيچارگى بر آنها زده شده; چرا كه آنهابه آيات خدا، كفر مى ورزيدند و پيامبران را به ناحق مى كشتند. اين بخاطر آن بود كه نافرمانى كردند; و (به حقوق ديگران،) تجاوز مى نمودند. (112)

113 لَيْسُوا سَواءً مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ أُمَّةٌ قائِمَةٌ يَتْلُونَ آياتِ اللّهِ آناءَ اللَّيْلِ وَ هُمْ يَسْجُدُونَ

آنها يكسان نيستند; (زيرا) گروهى از اهل كتاب، (به حق و ايمان) قيام مى كنند; و پيوسته در اوقات شب، آيات خدا را مى خوانند; در حالى كه سجده مى نمايند.(113)

114 يُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ يُسارِعُونَ فِي الْخَيْراتِ وَ أُولئِكَ مِنَ الصّالِحينَ

به خدا و روز واپسين ايمان مى آورند; امر به معروف و نهى از منكر مى كنند; و در انجام كارهاى نيك، بر يكديگر پيشى مى گيرند; و آنها از صالحانند.(114)

115 وَ ما يَفْعَلُوا مِنْ خَيْر فَلَنْ يُكْفَرُوهُ وَ اللّهُ عَليمٌ بِالْمُتَّقينَ

و آنچه از اعمال نيك انجام دهند، هرگز بدون پاداش نخواهد ماند و خدا از پرهيزگاران، آگاه است.(115)

116 إِنَّ الَّذينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوالُهُمْ وَ لا أَوْلادُهُمْ مِنَ اللّهِ شَيْئاً وَ أُولئِكَ أَصْحابُ النّارِ هُمْ فيها خالِدُونَ

كسانى كه كافر شدند، هرگز اموال و فرزندانشان نمى تواند چيزى، از مجازات خدا را از آنان بكاهد. آنها اصحاب دوزخند; و جاودانه در آن خواهند ماند.(116)

117 مَثَلُ ما يُنْفِقُونَ في هذِهِ الْحَياةِ الدُّنْيا كَمَثَلِ ريح فيها صِرٌّ أَصابَتْ حَرْثَ قَوْم ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَأَهْلَكَتْهُ وَ ما ظَلَمَهُمُ اللّهُ وَ لكِنْ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

آنچه آنها در اين زندگى دنيا انفاق مى كنند، همانند باد سوزانى است كه به زراعت قومى كه بر خود ستم كرده (و در جايگاه نامناسب، كشت نموده اند)، بوزد و آن را نابود سازد. خدا به آنها ستم نكرده; بلكه آنها، خودشان به خويشتن ستم مى كنند.(117)

118 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا بِطانَةً مِنْ دُونِكُمْ لا يَأْلُونَكُمْ خَبالاً وَدُّوا ما عَنِتُّمْ قَدْ بَدَتِ الْبَغْضاءُ مِنْ أَفْواهِهِمْ وَ ما تُخْفي صُدُورُهُمْ أَكْبَرُ قَدْ بَيَّنّا لَكُمُ الآْياتِ إِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُونَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! محرم اسرارى از غير خود، انتخاب نكنيد. آنها از هر گونه شرّ و فسادى درباره شما، كوتاهى نمى كنند. آنها دوست دارند شما در رنج و زحمت باشيد. (نشانه هاى) دشمنى از سخنانشان آشكار شده; و آنچه در دلهايشان پنهان مى دارند، از آن مهمتر است. ما آيات (و راههاى پيشگيرى از شرّ آنها) را براى شما بيان كرديم اگر بينديشيد.(118)

119 ها أَنْتُمْ أُولاءِ تُحِبُّونَهُمْ وَ لا يُحِبُّونَكُمْ وَ تُؤْمِنُونَ بِالْكِتابِ كُلِّهِ وَ إِذا لَقُوكُمْ قالُوا آمَنّا وَ إِذا خَلَوْا عَضُّوا عَلَيْكُمُ الأَنامِلَ مِنَ الْغَيْظِ قُلْ مُوتُوا بِغَيْظِكُمْ إِنَّ اللّهَ عَليمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ

شما كسانى هستيد كه آنها را دوست داريد; امّا آنها شما را دوست ندارند. و (شما) به همه كتابهاى آسمانى ايمان داريد ولى (آنها) هنگامى كه شما را ملاقات مى كنند، (بدروغ) مى گويند: «ايمان آورده ايم.» امّا هنگامى كه تنها مى شوند، از شدّت خشم بر شما، سرِ انگشتان (خود را به دندان) مى گزند! بگو: «با همين خشم بميريد! خدا از (اسرار) درون سينه ها آگاه است.»(119)

120 إِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَ إِنْ تُصِبْكُمْ سَيِّئَةٌ يَفْرَحُوا بِها وَ إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا لا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْئاً إِنَّ اللّهَ بِما يَعْمَلُونَ مُحيطٌ

اگر نيكى به شما برسد، آنها را ناراحت مى كند; و اگر حادثه ناگوارى براى شما رخ دهد، خوشحال مى شوند. ولى اگر (در برابرشان) استقامت و پرهيزگارى پيشه كنيد، توطئه هاى آنان، به شما زيانى نمى رساند; زيرا خداوند بر آنچه انجام مى دهند، احاطه دارد.(120)

121 وَ إِذْ غَدَوْتَ مِنْ أَهْلِكَ تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِينَ مَقاعِدَ لِلْقِتالِ وَ اللّهُ سَميعٌ عَليمٌ

و (به ياد آور) زمانى را كه (در آستانه جنگ احد) صبحگاهان، از ميان خانواده خود، جهت انتخاب اردوگاه جنگ براى مؤمنان، بيرون رفتى. و خداوند، شنوا و داناست.(121)

122 إِذْ هَمَّتْ طائِفَتانِ مِنْكُمْ أَنْ تَفْشَلا وَ اللّهُ وَلِيُّهُما وَ عَلَى اللّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ

(و به ياد آور) زمانى را كه دو طايفه از شما تصميم گرفتند سستى نشان دهند (و از وسط راه باز گردند); و خداوند ياور آنها بود (كه از اين فكر بازگردند); و افراد باايمان، بايد تنها بر خدا توكّل كنند.(122)

123 وَ لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللّهُ بِبَدْر وَ أَنْتُمْ أَذِلَّةٌ فَاتَّقُوا اللّهَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

خداوند شما را در «بدر» يارى كرد (و پيروز شديد); در حالى كه شما، (نسبت به آنها)، ناتوان بوديد. پس، از (مخالفت فرمان) خدا بپرهيزيد، تا شكر نعمت او را به جا آورده باشيد!(123)

124 إِذْ تَقُولُ لِلْمُؤْمِنينَ أَ لَنْ يَكْفِيَكُمْ أَنْ يُمِدَّكُمْ رَبُّكُمْ بِثَلاثَةِ آلاف مِنَ الْمَلائِكَةِ مُنْزَلينَ

در آن هنگام كه به مؤمنان مى گفتى: «آيا كافى نيست كه پروردگارتان،شما را به سه هزار نفر از فرشتگان،كه (از آسمان) فرود مى آيند، يارى كند؟!»(124)

125 بَلى إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا وَ يَأْتُوكُمْ مِنْ فَوْرِهِمْ هذا يُمْدِدْكُمْ رَبُّكُمْ بِخَمْسَةِ آلاف مِنَ الْمَلائِكَةِ مُسَوِّمينَ

آرى، (امروز هم) اگر استقامت و تقوا پيشه كنيد، و دشمن به همين زودى به سراغ شما بيايد، پروردگارتان شما را به پنج هزار نفر از فرشتگان نشان دار، مدد خواهد داد.(125)

126 وَ ما جَعَلَهُ اللّهُ إِلاّ بُشْرى لَكُمْ وَ لِتَطْمَئِنَّ قُلُوبُكُمْ بِهِ وَ مَا النَّصْرُ إِلاّ مِنْ عِنْدِ اللّهِ الْعَزيزِ الْحَكيمِ

ولى اين (يارى فرشتگان) را خداوند فقط براى بشارت، و اطمينان خاطر شما قرار داده;وگرنه، پيروزى تنها از جانب خداوند تواناى حكيم است.(126)

127 لِيَقْطَعَ طَرَفاً مِنَ الَّذينَ كَفَرُوا أَوْ يَكْبِتَهُمْ فَيَنْقَلِبُوا خائِبينَ

(اين وعده را كه خدا به شما داده،) براى اين است كه قسمتى از (پيكر لشكر) كافران را قطع كند;يا آنها را با ذلّت برگرداند; تا مأيوس و نااميد، (به وطن خود) بازگردند.(127)

128 لَيْسَ لَكَ مِنَ الأَمْرِ شَيْءٌ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ أَوْ يُعَذِّبَهُمْ فَإِنَّهُمْ ظالِمُونَ

هيچ گونه اختيارى (درباره عفو كافران، يا مؤمنان فرارى از جنگ،) براى تو نيست; مگر اين كه (خدا) بخواهدآنها را ببخشد، يا مجازات كند; زيرا آنها ستمكارند.(128)

129 وَ لِلّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الأَرْضِ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَ اللّهُ غَفُورٌ رَحيمٌ

و آنچه در آسمانها و زمين است، از آن خداست. هر كس را بخواهد (و شايسته بداند)، مى آمرزد; و هر كس را بخواهد، مجازات مى كند; و خداوند آمرزنده مهربان است.(129)

130 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تَأْكُلُوا الرِّبَا أَضْعافاً مُضاعَفَةً وَ اتَّقُوا اللّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! ربا (و سود پول) را چند برابر نخوريد. و از (مخالفت فرمان) خدا بپرهيزيد، تا رستگار شويد.(130)

131 وَ اتَّقُوا النّارَ الَّتي أُعِدَّتْ لِلْكافِرينَ

و از آتشى بپرهيزيد كه براى كافران آماده شده است!(131)

132 وَ أَطيعُوا اللّهَ وَ الرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ

و خدا و پيامبر را اطاعت كنيد، تا مشمول رحمت شويد.(132)

133 وَ سارِعُوا إِلى مَغْفِرَة مِنْ رَبِّكُمْ وَ جَنَّة عَرْضُهَا السَّماواتُ وَ الأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقينَ

و شتاب كنيد براى رسيدن به آمرزش پروردگارتان; و بهشتى كه وسعت آن، آسمانها و زمين است;و براى پرهيزگاران آماده شده است.(133)

134 الَّذينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرّاءِ وَ الضَّرّاءِ وَ الْكاظِمينَ الْغَيْظَ وَ الْعافينَ عَنِ النّاسِ وَ اللّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنينَ

(همان) كسانى كه در توانگرى و تنگدستى، انفاق مى كنند; و خشم خود را فرو مى برند; و از (خطاى) مردم درمى گذرند; و خدا نيكوكاران را دوست دارد(134)

135 وَ الَّذينَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَ مَنْ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ اللّهُ وَ لَمْ يُصِرُّوا عَلى ما فَعَلُوا وَ هُمْ يَعْلَمُونَ

و كسانى كه هرگاه مرتكب عمل زشتى شوند، يا به خود ستم كنند، خدا را ياد كرده; و براى گناهان خود، طلب آمرزش مى كنند ـ و كيست جز خدا كه گناهان را ببخشد؟ ـ و اصرار بر گناه، نمىورزند، در حالى كه آگاهند.(135)

136 أُولئِكَ جَزاؤُهُمْ مَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ جَنّاتٌ تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ خالِدينَ فيها وَ نِعْمَ أَجْرُ الْعامِلينَ

چنين كسانى پاداششان آمرزش پروردگار است، و باغهايى بهشتى كه از پاى درختان آن، نهرها جارى است; جاودانه در آن مى مانند; و چه نيكو است پاداش عمل كنندگان!(136)

137 قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ سُنَنٌ فَسيرُوا فِي الأَرْضِ فَانْظُروا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُكَذِّبينَ

پيش از شما، سنّت ها (و مجازات هاى الهى بر طبق اعمال امت ها) وجود داشت پس در روى زمين، گردش كنيد و ببينيد سرانجام تكذيب كنندگان (آيات خدا) چگونه بوده است؟!(137)

138 هذا بَيانٌ لِلنّاسِ وَ هُدىً وَ مَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقينَ

اين، بيان و هشدارى است براى عموم مردم; و هدايت و اندرزى است براى پرهيزگاران.(138)

139 وَ لا تَهِنُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ

هرگز سست نشويد! و غمگين نگرديد; و شما برتريد اگر ايمان داشته باشيد.(139)

140 إِنْ يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِثْلُهُ وَ تِلْكَ الأَيّامُ نُداوِلُها بَيْنَ النّاسِ وَ لِيَعْلَمَ اللّهُ الَّذينَ آمَنُوا وَ يَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَداءَ وَ اللّهُ لا يُحِبُّ الظّالِمينَ

اگر (در جنگ اُحُد،) به شما جراحتى رسيد (و ضربه اى وارد شد)،به آن جمعيّت (نيز در جنگ بدر)، جراحتى همانند آن وارد گرديد. و ما اين روزها (ى پيروزى و شكست) را در ميان مردم مى گردانيم; (و اين خاصيّت زندگى دنياست)تا خدا، افرادى را كه ايمان آورده اند، مشخص سازد; و (خداوند) از ميان خودتان، شاهدانى بگيرد. و خدا ستمكاران را دوست نمى دارد.(140)

141 وَ لِيُمَحِّصَ اللّهُ الَّذينَ آمَنُوا وَ يَمْحَقَ الْكافِرينَ

و تا خداوند، افراد با ايمان را خالص گرداند (و ورزيده شوند); و كافران را (بتدريج) نابود سازد.(141)

142 أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَ لَمّا يَعْلَمِ اللّهُ الَّذينَ جاهَدُوا مِنْكُمْ وَ يَعْلَمَ الصّابِرينَ

آيا چنين پنداشتيد كه (تنها با ادّعاى ايمان) وارد بهشت خواهيد شد، در حالى كه خداوند هنوز مجاهدان از شما و صابران را مشخّص نساخته است؟!(142)

143 وَ لَقَدْ كُنْتُمْ تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَلْقَوْهُ فَقَدْ رَأَيْتُمُوهُ وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ

و شما مرگ (و شهادت در راه خدا) را، پيش از آن كه با آن رو به رو شويد،آرزو مى كرديد; سپس آن را (با چشم خود) ديديد، در حالى كه به آن نگاه مى كرديد (و حاضر نبوديد به آن تن در دهيد.)(143)

144 وَ ما مُحَمَّدٌ إِلاّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ وَ مَنْ يَنْقَلِبْ عَلى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللّهَ شَيْئا وَ سَيَجْزِي اللّهُ الشّاكِرينَ

محمّد فقط فرستاده خداست; و پيش از او، فرستادگان ديگرى نيز بودند; آيا اگر او بميرد يا كشته شود، شما به گذشته (و دوران جاهليت) باز برمى گرديد؟! و هر كس به گذشته بازگردد، هرگز به خدا ضررى نمى رساند; و خداوند بزودى شاكران (و ثابت قدمان) را پاداش خواهد داد.(144)

145 وَ ما كانَ لِنَفْس أَنْ تَمُوتَ إِلاّ بِإِذْنِ اللّهِ كِتاباً مُؤَجَّلاً وَ مَنْ يُرِدْ ثَوابَ الدُّنْيا نُؤْتِهِ مِنْها وَ مَنْ يُرِدْ ثَوابَ الآْخِرَةِ نُؤْتِهِ مِنْها وَ سَنَجْزِي الشّاكِرينَ

هيچ كس، جز به فرمان خدا، نمى ميرد; سرنوشتى است تعيين شده; و هر كس پاداش دنيا را بخواهد (و در زندگى خود، در اين راه گام بردارد،) سهمى از آن را به او خواهيم داد;و هر كس پاداش آخرت را بخواهد، سهمى از آن به او مى دهيم; و بزودى شكرگزاران را پاداش خواهيم داد. (145)

146 وَ كَأَيِّنْ مِنْ نَبِيّ قاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثيرٌ فَما وَهَنُوا لِما أَصابَهُمْ في سَبيلِ اللّهِ وَ ما ضَعُفُوا وَ مَا اسْتَكانُوا وَ اللّهُ يُحِبُّ الصّابِرينَ

چه بسيار پيامبرانى كه مردان الهى فراوانى به همراه آنان جنگ كردند. آنها (هيچ گاه) در برابر آنچه در راه خدا به آنان مى رسيد، سستى نكردند و ناتوان نشدند و تن به تسليم ندادند; و خداوند استقامت كنندگان را دوست دارد.(146)

147 وَ ما كانَ قَوْلَهُمْ إِلاّ أَنْ قالُوا رَبَّنَا اغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا وَ إِسْرافَنا في أَمْرِنا وَ ثَبِّتْ أَقْدامَنا وَ انْصُرْنا عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرينَ

سخنشان تنها اين بود كه: «پروردگارا! گناهان و تندروى هاى ما در كارها را بر ما ببخش. قدمهاى ما را استوار بدار. و ما را بر جمعيّت كافران، پيروز گردان.»(147)

148 فَآتاهُمُ اللّهُ ثَوابَ الدُّنْيا وَ حُسْنَ ثَوابِ الْآخِرَةِ وَ اللّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنينَ

از اين رو خداوند پاداش دنيا، و پاداش نيك آخرت را به آنها داد; و خداوند نيكوكاران را دوست مى دارد.(148)

149 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا إِنْ تُطيعُوا الَّذينَ كَفَرُوا يَرُدُّوكُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خاسِرينَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! اگر از كسانى كه كافر شده اند اطاعت كنيد، شما را به گذشته هايتان باز مى گردانند;و سرانجام، زيانكار خواهيد شد.(149)

150 بَلِ اللّهُ مَوْلاكُمْ وَ هُوَ خَيْرُ النّاصِرينَ

(آنها تكيه گاه شما نيستند،) بلكه ولىّ و پشتيبان شما، خداست; و او بهترين ياوران است. (150)

151 سَنُلْقي في قُلُوبِ الَّذينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ بِما أَشْرَكُوا بِاللّهِ ما لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطاناً وَ مَأْواهُمُ النّارُ وَ بِئْسَ مَثْوَى الظّالِمينَ

بزودى در دلهاى كافران، به سبب اين كه، چيزهايى را براى خدا همتا قرار دادند كه (خداوند) هيچ گونه دليلى درباره آن نازل نكرده بود، رعب و وحشت مى افكنيم; و جايگاه آنها، آتش است; و چه بد است جايگاه ستمكاران!(151)

152 وَ لَقَدْ صَدَقَكُمُ اللّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ حَتّى إِذا فَشِلْتُمْ وَ تَنازَعْتُمْ فِي الأَمْرِ وَ عَصَيْتُمْ مِنْ بَعْدِ ما أَراكُمْ ما تُحِبُّونَ مِنْكُمْ مَنْ يُريدُ الدُّنْيا وَ مِنْكُمْ مَنْ يُريدُ الْآخِرَةَ ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيَكُمْ وَ لَقَدْ عَفا عَنْكُمْ وَ اللّهُ ذُو فَضْل عَلَى الْمُؤْمِنينَ

خداوند، وعده خود را به شما، (درباره پيروزى بر دشمن در اُحُد،) تحقّق بخشيد; در آن هنگام كه دشمنان را به فرمان او، به قتل مى رسانديد; تا اين كه سست شديد; و در كار (حفظ سنگرها) به نزاع پرداختيد; و بعد از آن كه خداوند آنچه را دوست مى داشتيد (از غلبه بر دشمن) به شما نشان داد، نافرمانى كرديد. بعضى از شما، خواهان دنيا بودند; و بعضى خواهان آخرت. سپس خداوند شما را از غلبه بر آنان بازگرداند; (و پيروزى شما به شكست انجاميد;) تا شما را بيازمايد. و او شما را بخشيد; و خداوند نسبت به مؤمنان، داراى احسان و بخشش است.(152)

153 إِذْ تُصْعِدُونَ وَ لا تَلْوُونَ عَلى أَحَد وَ الرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ في أُخْراكُمْ فَأَثابَكُمْ غَمّاً بِغَمّ لِكَيْلا تَحْزَنُوا عَلى ما فاتَكُمْ وَ لا ما أَصابَكُمْ وَ اللّهُ خَبيرٌ بِما تَعْمَلُونَ

(به خاطر بياوريد) هنگامى را كه از كوه بالا مى رفتيد; و (يا در بيابان پراكنده مى شديد; و از وحشت،) به هيچ كس (از عقب ماندگان) نگاه نمى كرديد; در حالى كه پيامبر از پشت سر، شما را صدا مى زد. سپس اندوهها را يكى پس از ديگرى به شما جزا داد; اين بخاطر آن بود كه ديگر نه براى از دست رفتن چيزى (مانند غنايم جنگى) غمگين شويد، و نه بخاطر مصيبتهايى كه بر شما وارد مى گردد. و خداوند از آنچه انجام مى دهيد، آگاه است.(153)

154 ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُعاساً يَغْشى طائِفَةً مِنْكُمْ وَ طائِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ يَظُنُّونَ بِاللّهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجاهِلِيَّةِ يَقُولُونَ هَلْ لَنا مِنَ الأَمْرِ مِنْ شَيْء قُلْ إِنَّ الأَمْرَ كُلَّهُ لِلّهِ يُخْفُونَ في أَنْفُسِهِمْ ما لا يُبْدُونَ لَكَ يَقُولُونَ لَوْ كانَ لَنا مِنَ الأَمْرِ شَيْءٌ ما قُتِلْنا هاهُنا قُلْ لَوْ كُنْتُمْ في بُيُوتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذينَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقَتْلُ إِلى مَضاجِعِهِمْ وَ لِيَبْتَلِيَ اللّهُ ما في صُدُورِكُمْ وَ لِيُمَحِّصَ ما في قُلُوبِكُمْ وَ اللّهُ عَليمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ

سپس به دنبال اين غم و اندوه، آرامشى بر شما فرستاد. اين آرامش، به صورت خواب سبكى بود كه (در شب بعد از حادثه اُحُد،) گروهى از شما را فرا گرفت; امّا گروه ديگرى در فكر جان خويش بودند; (و خواب به چشمانشان نرفت.) آنها گمانهاى نادرستى ـ همچون گمانهاى دوران جاهليّت ـ درباره خدا داشتند; و مى گفتند: «آيا سهمى از پيروزى نصيب ما مى شود؟!» بگو: «همه كارها (و پيروزيها) به دست خداست.» آنها در دل خود، چيزى را پنهان مى دارند كه براى تو آشكار نمى سازند; مى گويند: «اگر ما سهمى از پيروزى داشتيم، در اين جا كشته نمى شديم.» بگو: «اگر در خانه هاى خود نيز، بوديد، آنهايى كه كشته شدن بر آنها مقرّر شده بود، قطعاً به سوى قتلگاه هاى خود، بيرون مى آمدند (و كشته مى شدند). و اينها براى اين است كه خداوند، آنچه در سينه هايتان پنهان داريد، بيازمايد;و آنچه را در دلهاى شما (از ايمان) است، خالص گرداند; و خداوند از آنچه در درون سينه هاست، آگاه است.»(154)

155 إِنَّ الَّذينَ تَوَلَّوْا مِنْكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ إِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطانُ بِبَعْضِ ما كَسَبُوا وَ لَقَدْ عَفَا اللّهُ عَنْهُمْ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ حَليمٌ

كسانى از شما كه در روز رو به رو شدن دو جمعيّت با يكديگر (در جنگ اُحُد)، فرار كردند، شيطان آنها را بر اثر بعضى از گناهانى كه مرتكب شده بودند، به لغزش انداخت; ولى خداوند آنها را بخشيد. زيرا خداوند، آمرزنده و داراى حلم است.(155)

156 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تَكُونُوا كَالَّذينَ كَفَرُوا وَ قالُوا لاِ ِخْوانِهِمْ إِذا ضَرَبُوا فِي الأَرْضِ أَوْ كانُوا غُزّىً لَوْ كانُوا عِنْدَنا ما ماتُوا وَ ما قُتِلُوا لِيَجْعَلَ اللّهُ ذالِكَ حَسْرَةً في قُلُوبِهِمْ وَ اللّهُ يُحْيي وَ يُميتُ وَ اللّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصيرٌ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! همانند كافران نباشيد كه چون برادرانشان به مسافرتى مى روند (و مى ميرند) يا در جنگ شركت مى كنند (و كشته مى شوند)، مى گويند: «اگر آنها نزد ما بودند، نمى مردند و كشته نمى شدند!» (شما از اين گونه سخنان نگوييد،) تا خدا اين حسرت را بر دل آنها بگذارد. خداوند، زنده مى كند و مى ميراند; (و زندگى و مرگ، به دست اوست;) و خدا به آنچه انجام مى دهيد، بيناست.(156)

157 وَ لَئِنْ قُتِلْتُمْ في سَبيلِ اللّهِ أَوْ مُتُّمْ لَمَغْفِرَةٌ مِنَ اللّهِ وَ رَحْمَةٌ خَيْرٌ مِمّا يَجْمَعُونَ

و اگر در راه خدا كشته شويد يا بميريد، (زيان نكرده ايد; زيرا) آمرزش و رحمت خدا، از آنچه (آنها درطول عمر خود،) جمع آورى مى كنند، بهتر است.(157)

158 وَ لَئِنْ مُتُّمْ أَوْ قُتِلْتُمْ لاَ ِلَى اللّهِ تُحْشَرُونَ

و اگر بميريد يا كشته شويد، به سوى خدا محشور مى شويد. (و در جوار رحمت او خواهيد بود.)(158)

159 فَبِما رَحْمَة مِنَ اللّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ كُنْتَ فَظّاً غَليظَ الْقَلْبِ لاَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَ شاوِرْهُمْ فِي الأَمْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللّهِ إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلينَ

به سبب رحمت الهى، در برابر مؤمنان، نرم و مهربان شدى! و اگرخشن و سنگدل بودى، از اطراف تو، پراكنده مى شدند. پس آنها را ببخش و براى آنها آمرزش بطلب; و در كارها، با آنان مشورت كن!امّا هنگامى كه تصميم گرفتى، (قاطع باش و) بر خدا توكّل كن; زيرا خداوند توكّل كنندگان را دوست دارد. (159)

160 إِنْ يَنْصُرْكُمُ اللّهُ فَلا غالِبَ لَكُمْ وَ إِنْ يَخْذالِكُم فَمَنْ ذَا الَّذي يَنْصُرُكُمْ مِنْ بَعْدِهِ وَ عَلَى اللّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ

اگر خداوند شما را يارى كند، هيچ كس بر شما غلبه نخواهد كرد; و اگر دست از يارى شما بردارد، كيست كه بعد از او، شما را يارى كند؟! و مؤمنان بايد، تنها بر خداوند توكّل كنند.(160)

161 وَ ما كانَ لِنَبِيّ أَنْ يَغُلَّ وَ مَنْ يَغْلُلْ يَأْتِ بِما غَلَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ ثُمَّ تُوَفّى كُلُّ نَفْس ما كَسَبَتْ وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ

ممكن نيست هيچ پيامبرى خيانت كند. و هر كس خيانت كند، روز رستاخيز، آنچه را در آن خيانت كرده، (با خود به صحنه محشر) مى آورد; سپس (نتيجه) اعمال هركس، بطور كامل به او داده مى شود; و به آنها ستم نخواهد شد.(161)

162 أَ فَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَ اللّهِ كَمَنْ باءَ بِسَخَط مِنَ اللّهِ وَ مَأْواهُ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصيرُ

آيا كسى كه به دنبال رضاى خدا بوده، همانند كسى است كه به خشم الهى گرفتار شده و جايگاه او جهنّم، و پايان كار او بسيار بد است؟!(162)

163 هُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ اللّهِ وَ اللّهُ بَصيرٌ بِما يَعْمَلُونَ

هر يك از آنان، درجه و مقامى در پيشگاه خدا دارند; وخداوند به آنچه انجام مى دهند، بيناست.(163)

164 لَقَدْ مَنَّ اللّهُ عَلَى الْمُؤْمِنينَ إِذْ بَعَثَ فيهِمْ رَسُولاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُواعَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفي ضَلال مُبين

خداوند بر مؤمنان نعمت بزرگى بخشيد، هنگامى كه در ميان آنها، پيامبرى از خودشان برانگيخت; تا آيات او را بر آنها بخواند، و آنها را پاكيزه سازد و كتاب و حكمت بياموزد; هر چند پيش از آن، در گمراهى آشكارى بودند.(164)

165 أَ وَ لَمّا أَصابَتْكُمْ مُصيبَةٌ قَدْ أَصَبْتُمْ مِثْلَيْها قُلْتُمْ أَنّى هذا قُلْ هُوَ مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِكُمْ إِنَّ اللّهَ عَلى كُلِّ شَيْء قَديرٌ

آيا هنگامى كه مصيبتى (در اُحُد) به شما رسيد، در حالى كه دو برابر آن را (در بدر بر دشمن) وارد ساخته بوديد، گفتيد: «اين مصيبت از كجاست»؟! بگو: «از ناحيه خود شماست (كه در جنگ احد، با دستور پيامبر مخالفت كرديد)! خداوند بر هر چيزى توانا است.(165)

166 وَ ما أَصابَكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ فَبِإِذْنِ اللّهِ وَ لِيَعْلَمَ الْمُؤْمِنينَ

و آنچه (در احد،) روزى كه دو گروه (مؤمنان و كافران) با هم نبرد كردند به شما رسيد، به فرمان خدا (و طبق سنّت الهى) بود; و براى اين بود كه مؤمنان را مشخص كند.(166)

167 وَ لِيَعْلَمَ الَّذينَ نافَقُوا وَ قيلَ لَهُمْ تَعالَوْا قاتِلُوا في سَبيلِ اللّهِ أَوِ ادْفَعُوا قالُوا لَوْ نَعْلَمُ قِتالاً لاَتَّبَعْناكُمْ هُمْ لِلْكُفْرِ يَوْمَئِذ أَقْرَبُ مِنْهُمْ لِلاْ يمانِ يَقُولُونَ بِأَفْواهِهِمْ ما لَيْسَ في قُلُوبِهِمْ وَ اللّهُ أَعْلَمُ بِما يَكْتُمُونَ

و (نيز) براى اين بود كه منافقان شناخته شوند; آنهايى كه به ايشان گفته شد: «بياييد در راه خدانبرد كنيد; يا (از حريم خود،) دفاع نماييد.» گفتند: «اگر مى دانستيم جنگى روى خواهد داد، از شما پيروى مى كرديم. (امّا مى دانيم جنگى نمى شود.)» آنها در آن روز، به كفر نزديكتر بودند تا به ايمان; به زبان خود چيزى مى گويند كه در دلهايشان نيست. و خداوند به آنچه كتمان مى كنند، آگاهتر است.(167)

168 الَّذينَ قالُوا لاِ ِخْوانِهِمْ وَ قَعَدُوا لَوْ أَطاعُونا ما قُتِلُوا قُلْ فَادْرَؤُا عَنْ أَنْفُسِكُمُ الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صادِقينَ

همان كسانى (از منافقان) كه به برادران (مؤمن) خود ـ در حالى كه از حمايت آنها دست كشيده بودند ـ گفتند: «اگر آنها از ما پيروى مى كردند، كشته نمى شدند.» بگو: «(اگر مى توانيد مرگ افراد را پيش بينى كنيد،) پس مرگ را از خودتان دور سازيد اگر راست مى گوييد!»(168)

169 وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذينَ قُتِلُوا في سَبيلِ اللّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ

(اى پيامبر!) هرگز گمان مبر كسانى كه در راه خدا كشته شدند، مرده اند! بلكه زنده اند، و نزد پروردگارشان روزى داده مى شوند.(169)

170فَرِحينَ بِما آتاهُمُ اللّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ يَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ أَلاّ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ

آنها بخاطر نعمتهايى كه خداونداز فضل خود به ايشان بخشيده است، خوشحالند; و بخاطر كسانى كه هنوز به آنها ملحق نشده اند[= مجاهدان و شهيدان آينده]،  شادمانند; كه نه ترسى بر آنهاست، و نه اندوهى خواهند داشت.(170)

171 يَسْتَبْشِرُونَ بِنِعْمَة مِنَ اللّهِ وَ فَضْل وَ أَنَّ اللّهَ لا يُضيعُ أَجْرَ الْمُؤْمِنينَ

و از نعمت خدا و فضل او (نسبت به خودشان نيز) مسرورند; و (مى بينند كه) خداوند، پاداش مؤمنان را ضايع نمى كند.(171)

172 الَّذينَ اسْتَجابُوا لِلّهِ وَ الرَّسُولِ مِنْ بَعْدِ ما أَصابَهُمُ الْقَرْحُ لِلَّذينَ أَحْسَنُوا مِنْهُمْ وَ اتَّقَوْا أَجْرٌ عَظيمٌ

كسانى كه دعوت خدا و پيامبر را، پس از (آن همه) جراحاتى كه به ايشان رسيد، اجابت كردند; (و به سوى ميدان ديگرى شتافتند;) براى كسانى از آنها، كه نيكى كردند و تقوا پيشه نمودند، پاداش بزرگى است.(172)

173 الَّذينَ قالَ لَهُمُ النّاسُ إِنَّ النّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزادَهُمْ إيماناً وَ قالُوا حَسْبُنَا اللّهُ وَ نِعْمَ الْوَكيلُ

(همان) كسانى كه (بعضى از) مردم، به آنان گفتند: «دشمنان براى (حمله به) شما گرد آمده اند; از آنها بترسيد!» امّا اين سخن، بر ايمانشان افزود; و گفتند: «خدا ما را بس است; و او بهترين حامى ماست.»(173)

174 فَانْقَلَبُوا بِنِعْمَة مِنَ اللّهِ وَ فَضْل لَمْ يَمْسَسْهُمْ سُوءٌ وَ اتَّبَعُوا رِضْوانَ اللّهِ وَ اللّهُ ذُو فَضْل عَظيم

به همين جهت، آنها (از اين ميدان،) با نعمت و فضل پروردگار، بازگشتند; در حالى كه هيچ بدى به آنان نرسيد; و خشنودى خدا را بدست آوردند; و خداوند داراى فضل و بخشش بزرگى است.(174)

175 إِنَّما ذالِكُم الشَّيْطانُ يُخَوِّفُ أَوْلِياءَهُ فَلا تَخافُوهُمْ وَ خافُونِ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ

اين فقط شيطان است كه پيروان خود را (با سخنان و شايعات بى اساس،) مى ترساند. از آنها نترسيد; و تنها از (مخالفت) من بترسيد اگر ايمان داريد!(175)

176 وَ لا يَحْزُنْكَ الَّذينَ يُسارِعُونَ فِي الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لَنْ يَضُرُّوا اللّهَ شَيْئاًيُريدُ اللّهُ أَلاّ يَجْعَلَ لَهُمْ حَظّاً فِي الْآخِرَةِ وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظيمٌ

كسانى كه در راه كفر، شتاب مى كنند، تو را غمگين نسازند! به يقين، آنها هرگز زيانى به خداوند نمى رسانند. و خدا مى خواهد (آنها را به حال خودشان واگذارد; و در نتيجه،) بهره اى براى آنها در آخرت قرار ندهد. و براى آنها مجازات بزرگى است!(176)

177 إِنَّ الَّذينَ اشْتَرَوُا الْكُفْرَ بِالإِيْمانِ لَنْ يَضُرُّوا اللّهَ شَيْئاً وَ لَهُمْ عَذابٌ أَليمٌ

(آرى،) كسانى كه ايمان را دادند و كفر را خريدارى كردند، هرگز به خدا زيانى نمى رسانند; و براى آنها، مجازات دردناكى است!(177)

178 وَ لا يَحْسَبَنَّ الَّذينَ كَفَرُوا أَنَّما نُمْلي لَهُمْ خَيْرٌ لاِ َنْفُسِهِمْ إِنَّما نُمْلي لَهُمْ لِيَزْدادُوا إِثْماً وَ لَهُمْ عَذابٌ مُهينٌ

آنها كه كافر شدند، (و راه طغيان پيش گرفتند،) گمان نكنند مهلتى كه به آنان مى دهيم، به سودشان است. ما به آنان مهلت مى دهيم فقط براى اين كه بر گناهان خود بيفزايند; و براى آنها، عذاب خواركننده اى (آماده شده) است. (178)

179 ما كانَ اللّهُ لِيَذَرَ الْمُؤْمِنينَ عَلى ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ حَتّى يَميزَ الْخَبيثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَ ما كانَ اللّهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَى الْغَيْبِ وَ لكِنَّ اللّهَ يَجْتَبي مِنْ رُسُلِهِ مَنْ يَشاءُ فَآمِنُوا بِاللّهِ وَ رُسُلِهِ وَ إِنْ تُؤْمِنُوا وَ تَتَّقُوا فَلَكُمْ أَجْرٌ عَظيمٌ

ممكن نبود كه خداوند، مؤمنان را به همين گونه كه شما هستيد واگذارد; مگر آن كه ناپاك را از پاك جدا سازد. و ممكن نبود كه خداوند شما را از اسرار غيب، آگاه كند (تا مؤمنان و منافقان را از اين راه بشناسيد); ولى خداوند از ميان پيامبران خود، هر كس را بخواهد برمى گزيند; (و براى رهبرى مردم از غيب آگاهش مى كند) پس به خدا و پيامبران او ايمان بياوريد! و اگر ايمان بياوريد و تقوا پيشه كنيد، پاداش بزرگى براى شماست(179)

180 وَ لا يَحْسَبَنَّ الَّذينَ يَبْخَلُونَ بِما آتاهُمُ اللّهُ مِنْ فَضْلِهِ هُوَ خَيْراً لَهُمْ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَهُمْ سَيُطَوَّقُونَ ما بَخِلُوا بِهِ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ لِلّهِ ميراثُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ اللّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبيرٌ

كسانى كه نسبت به آنچه خدا از فضل خويش به آنان داده، بخل مىورزند (و انفاق نمى كنند)، گمان نكنند اين كار به سود آنهاست; بلكه براى آنها شرّ است; بزودى در روز قيامت، آنچه نسبت به آن بخل ورزيدند، همانند طوقى به گردنشان افكنده مى شود. و ميراث آسمانها و زمين، از آن خداست; و خداوند، از آنچه انجام مى دهيد، آگاه است.(180)

181 لَقَدْ سَمِعَ اللّهُ قَوْلَ الَّذينَ قالُوا إِنَّ اللّهَ فَقيرٌ وَ نَحْنُ أَغْنِياءُ سَنَكْتُبُ ما قالُوا وَ قَتْلَهُمُ الأَنْبِياءَ بِغَيْرِ حَقّ وَ نَقُولُ ذُوقُوا عَذابَ الْحَريقِ

خداوند، سخن آنها [= گروهى از يهود] را كه گفتند: «خدا فقير است، و ما بى نيازيم»، شنيد! بزودى آنچه را گفتند، و(نيز) كشتن پيامبران را به نا حق، خواهيم نوشت; و به آنها خواهيم گفت: «بچشيد عذاب سوزان را!»(181)

182 ذالِكَ بِما قَدَّمَتْ أَيْديكُمْ وَ أَنَّ اللّهَ لَيْسَ بِظَلاّم لِلْعَبيدِ

اين بخاطر كارهايى است كه با دست خود از پيش فرستاده ايد و اينكه خداوند، نسبت به بندگان (خود)، هرگز ستم روا نمى دارد.(182)

183 الَّذينَ قالُوا إِنَّ اللّهَ عَهِدَ إِلَيْنا أَلاّ نُؤْمِنَ لِرَسُول حَتّى يَأْتِيَنا بِقُرْبان تَأْكُلُهُ النّارُ قُلْ قَدْ جاءَكُمْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلي بِالْبَيِّناتِ وَ بِالَّذي قُلْتُمْ فَلِمَ قَتَلْتُمُوهُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقينَ

(اينها همان) كسانى (هستند) كه گفتند: «خداوند از ما پيمان گرفته كه به هيچ پيامبرى ايمان نياوريم تا (به عنوان معجزه) يك قربانى بياورد، كه آتش (صاعقه) آن را بسوزاند!» بگو:«پيامبرانى پيش از من، براى شما آمدند; و دلايل روشن، و آنچه را گفتيد آوردند; اگر راست مى گوييد چرا آنها را به قتل رسانديد؟!»(183)

184 فَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقَدْ كُذِّبَ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ جاؤُ بِالْبَيِّناتِ وَ الزُّبُرِ وَ الْكِتابِ الْمُنيرِ

پس اگر (اين بهانه جويان) تو را تكذيب كنند، (چيز تازه اى نيست;) پيامبران پيش از تو (نيز) تكذيب شدند; (پيامبرانى) كه دلايل آشكار، و نوشته هاى متين و محكم، و كتاب روشنى بخش آورده بودند.(184)

185 كُلُّ نَفْس ذائِقَةُ الْمَوْتِ وَ إِنَّما تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النّارِ وَ أُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فازَ وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلاّ مَتاعُ الْغُرُورِ

هر انسانى مرگ را مى چشد; و شما پاداش خود را بطور كامل در روز قيامت خواهيد گرفت; و هر كس از آتش (دوزخ) دور شده، و به بهشت وارد شود، نجات يافته و رستگار شده است و زندگى دنيا، چيزى جز مايه فريب نيست.(185)

186 لَتُبْلَوُنَّ في أَمْوالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ وَ لَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذينَ أُوتُوا الْكِتابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَ مِنَ الَّذينَ أَشْرَكُوا أَذىً كَثيراً وَ إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا فَإِنَّ ذالِكَ مِنْ عَزْمِ الأُمُورِ

به يقين (همه شما) در اموال و جانهاى خود، آزمايش مى شويد! و از كسانى كه پيش از شما به آنها كتاب آسمانى داده شده و از مشركان، سخنان آزاردهنده فراوان خواهيد شنيد. و اگر استقامت كنيد و تقوا پيشه سازيد، (شايسته تر است; زيرا) اين (استقامت و تقوا) از كارهاى مهمّ است(186)

187 وَ إِذْ أَخَذَ اللّهُ ميثاقَ الَّذينَ أُوتُوا الْكِتابَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنّاسِوَ لا تَكْتُمُونَهُ فَنَبَذُوهُ وَراءَ ظُهُورِهِمْ وَ اشْتَرَوْا بِهِ ثَمَناً قَليلاً فَبِئْسَ ما يَشْتَرُونَ

و (به خاطر بياوريد) هنگامى را كه خدا، از كسانى كه كتاب آسمانى به آنها داده شده، پيمان گرفت كه حتماً آن را براى مردم آشكار سازيد و كتمان نكنيد! ولى آنها، آن را پشت سر افكندند; و به بهاى ناچيزى فروختند; و چه بد متاعى مى خرند؟!(187)

188 لا تَحْسَبَنَّ الَّذينَ يَفْرَحُونَ بِما أَتَوْا وَ يُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُوا بِمالَمْ يَفْعَلُوا فَلا تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفازَة مِنَ الْعَذابِ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَليمٌ

گمان مبرآنها كه از اعمال (زشت) خود خوشحال مى شوند، و دوست دارند در برابر كار (نيكى) كه انجام نداده اند مورد ستايش قرار گيرند، از عذاب (الهى) بركنارند. (بلكه) براى آنها، عذاب دردناكى است!(188)

189 وَ لِلّهِ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ اللّهُ عَلى كُلِّ شَيْء قَديرٌ

و حكومت و مالكيت آسمانها و زمين، از آن خداست; و خدا بر هر چيزى تواناست.(189)

190 إِنَّ في خَلْقِ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ لآَيات لاِ ُولِي الأَلْبابِ

به يقين در آفرينش آسمانها و زمين، و آمد و شد شب و روز، نشانه هاى (روشنى) براى خردمندان است.(190)

191 الَّذينَ يَذْكُرُونَ اللّهَ قِياماً وَ قُعُوداً وَ عَلى جُنُوبِهِمْ وَ يَتَفَكَّرُونَ في خَلْقِ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلاً سُبْحانَكَ فَقِنا عَذابَ النّارِ

(همان) كسانى كه خدا را ايستاده و نشسته، و در حالى كه بر پهلو خوابيده اند، ياد مى كنند; و در اسرار آفرينش آسمانها و زمين مى انديشند; (و مى گويند:) پروردگارا! اينها را بيهوده نيافريده اى; منزّهى تو! ما را از عذاب دوزخ، نگاهدار.(191)

192 رَبَّنا إِنَّكَ مَنْ تُدْخِلِ النّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ وَ ما لِلظّالِمينَ مِنْ أَنْصار

پروردگارا! هر كه را تو (بخاطر اعمالش،) به آتش افكنى، او را خوار و رسوا ساخته اى; و براى ستمكاران، هيچ ياورى نيست.(192)

193 رَبَّنا إِنَّنا سَمِعْنا مُنادِياً يُنادي لِلاْ ِيمانِ أَنْ آمِنُوا بِرَبِّكُمْ فَآمَنّا رَبَّنا فَاغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا وَ كَفِّرْ عَنّا سَيِّئاتِنا وَ تَوَفَّنا مَعَ الأَبْرارِ

پروردگارا! ما صداى منادى (تو) را شنيديم كه به ايمان دعوت مى كرد كه: «به پروردگار خود، ايمان بياوريد.» و ما ايمان آورديم. پروردگارا! گناهان ما را ببخش; و بديهاى ما را بپوشان; و ما را با نيكان (و در مسير آنها) بميران!(193)

194 رَبَّنا وَ آتِنا ما وَعَدْتَنا عَلى رُسُلِكَ وَ لا تُخْزِنا يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنَّكَ لا تُخْلِفُ الْميعادَ

پروردگارا! آنچه را بوسيله پيامبرانت به ما وعده فرمودى، به ما عطا كن; و ما را در روز رستاخيز، رسوا مگردان; زيرا تو هيچ گاه از وعده خود، تخلّف نمى كنى.(194)

195 فَاسْتَجابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ أَنِّي لا أُضيعُ عَمَلَ عامِل مِنْكُمْ مِنْ ذَكَر أَوْ أُنْثى بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْض فَالَّذينَ هاجَرُوا وَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ وَ أُوذُوا في سَبيلي وَ قاتَلُوا وَ قُتِلُوا لاَ ُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ وَ لاَُدْخِلَنَّهُمْ جَنّات تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ ثَواباً مِنْ عِنْدِ اللّهِ وَ اللّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الثَّوابِ

پروردگارشان، درخواست آنها را پذيرفت; (و فرمود:) من عمل هيچ كسى از شما را، زن باشد يا مرد، ضايع نخواهم كرد; شما از جنس يكديگر (و پيرو يك آيين). لذا كسانى كه در راه خدا هجرت كردند، و از خانه هاى خود بيرون رانده شدند و در راه من آزار ديدند، و جنگ كردند و كشته شدند، به يقين گناهانشان را مى بخشم; و آنها را در باغهاى بهشتى، كه از پاى درختانش نهرها جارى است، وارد مى كنم. اين پاداشى است از طرف خداوند; و بهترين پاداشها نزد خدا است.(195)

196 لا يَغُرَّنَّكَ تَقَلُّبُ الَّذينَ كَفَرُوا فِي الْبِلادِ

آمد و شد (پيروزمندانه) كافران در شهرها،ت و را نفريبد!(196)

197 مَتاعٌ قَليلٌ ثُمَّ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمِهادُ

اين متاع ناچيزى است; و سپس جايگاهشان دوزخ است، و چه بدجايگاهى است!(197)

198 لكِنِ الَّذينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ جَنّاتٌ تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ خالِدينَ فيها نُزُلاً مِنْ عِنْدِ اللّهِ وَ ما عِنْدَ اللّهِ خَيْرٌ لِلاْ َبْرارِ

ولى كسانى كه (ايمان دارند، و) از (نافرمانى) پرودگارشان مى پرهيزند، براى آنها باغهايى بهشتى است، كه از پاى درختانش نهرها جارى است; جاودانه در آن خواهند بود. اين، (نخستين) پذيرايى است كه از سوى خداوند به آنها مى رسد; و آنچه در نزد خداست، براى نيكان بهتر است!(198)

199 وَ إِنَّ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ لَمَنْ يُؤْمِنُ بِاللّهِ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ خاشِعينَ لِلّهِ لا يَشْتَرُونَ بِآياتِ اللّهِ ثَمَناً قَليلاً أُولئِكَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ إِنَّ اللّهَ سَريعُ الْحِسابِ

و از اهل كتاب، كسانى هستند كه به خدا، و آنچه بر شما نازل شده، و آنچه بر خودشان نازل گرديده، ايمان دارند; در برابر (فرمان) خدا خاضعند; و آيات خدا را به بهاى ناچيزى نمى فروشند. پاداش آنها، نزد پروردگارشان است. خداوند، سريع الحساب است. (تمام اعمال نيك آنها را بسرعت حساب مى كند، و پاداش مى دهد.)(199)

200 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا وَ اتَّقُوا اللّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! (در برابر مشكلات و هوسها،) استقامت كنيد; و در برابر دشمنان، پايدار باشيد و از مرزهاى خود، مراقبت كنيد و از (مخالفت فرمان) خدابپرهيزيد، شايد رستگار شويد!(200)

▲

[4] سوره نساء

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 يا أَيُّهَا النّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْس واحِدَة وَ خَلَقَ مِنْها زَوْجَها وَ بَثَّ مِنْهُما رِجالاً كَثيراً وَ نِساءً وَ اتَّقُوا اللّهَ الَّذي تَسائَلُونَ بِهِ وَ الأَرْحامَ إِنَّ اللّهَ كانَ عَلَيْكُمْ رَقيباً

 اى مردم! از (مخالفت) پروردگارتان بپرهيزيد همان كسى كه (همه) شما را از يك انسان آفريد; و همسر او را (نيز) از جنس او خلق كرد; و از آن دو، مردان و زنان فراوانى (در روى زمين) منتشر ساخت. و از خدايى بپرهيزيد كه هرگاه چيزى از يكديگر مى خواهيد، نام او را مى بريد و (نيز) از (قطع رابطه با) خويشاوندان (پرهيز كنيد) زيرا خداوند، مراقب شماست.(1)

2 وَ آتُوا الْيَتامى أَمْوالَهُمْ وَ لا تَتَبَدَّلُوا الْخَبيثَ بِالطَّيِّبِ وَ لا تَأْكُلُوا أَمْوالَهُمْ إِلى أَمْوالِكُمْ إِنَّهُ كانَ حُوباً كَبيراً

و اموال يتيمان را (هنگامى كه به حدّ رشد رسيدند) به آنها بدهيد; و اموال بد (خود) را، با اموال خوب (آنها) عوض نكنيد; و اموال آنان را همراه اموال خودتان (با مخلوط كردن يا تبديل نمودن) نخوريد، زيرا اين گناه بزرگى است(2)

3 وَ إِنْ خِفْتُمْ أَلاّ تُقْسِطُوا فِي الْيَتامى فَانْكِحُوا ما طابَ لَكُمْ مِنَ النِّساءِ مَثْنى وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاّ تَعْدِلُوا فَواحِدَةً أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ ذالِكَ أَدْنى أَلاّ تَعُولُوا

واگر مى ترسيد كه (به هنگام ازدواج بادختران يتيم،) عدالت رارعايت نكنيد، (از ازدواج با آنان، چشم پوشى كنيد و) با زنان (پاك) مورد علاقه خود ازدواج نماييد، دو يا سه يا چهار همسر; واگر مى ترسيد عدالت را (درباره همسران متعدّد) رعايت نكنيد، تنها يك همسر بگيريد، و يا از زنانى كه مالك آنهاييد استفاده كنيد. اين كار، به ترك ظلم و ستم نزديك تر است.(3)

4 وَ آتُوا النِّساءَ صَدُقاتِهِنَّ نِحْلَةً فَإِنْ طِبْنَ لَكُمْ عَنْ شَيْء مِنْهُ نَفْساً فَكُلُوهُ هَنيئاً مَريئاً

و مهر زنان را (به طور كامل) بعنوان يك بدهى (يا هديه،) به آنان بپردازيد; (ولى) اگر آنها چيزى از آن را با رضايت خاطر به شما ببخشند، حلال و گوارا مصرف كنيد.(4)

5 وَ لا تُؤْتُوا السُّفَهاءَ أَمْوالَكُمُ الَّتي جَعَلَ اللّهُ لَكُمْ قِياماً وَ ارْزُقُوهُمْ فيها وَ اكْسُوهُمْ وَ قُولُوا لَهُمْ قَوْلاً مَعْرُوفاً

اموالتان را، كه خداوند وسيله قوام زندگى شما قرار داده، به دست سفيهان نسپاريد; و از منافع آن، به آنها روزى دهيد; و لباس بر آنان بپوشانيد و با آنها سخن شايسته بگوييد.(5)

6 وَ ابْتَلُوا الْيَتامى حَتّى إِذا بَلَغُوا النِّكاحَ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْداً فَادْفَعُوا إِلَيْهِمْ أَمْوالَهُمْ وَ لا تَأْكُلُوها إِسْرافاً وَ بِداراً أَنْ يَكْبَرُوا وَ مَنْ كانَ غَنِيّاً فَلْيَسْتَعْفِفْ وَ مَنْ كانَ فَقيراً فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ فَإِذا دَفَعْتُمْ إِلَيْهِمْ أَمْوالَهُمْ فَأَشْهِدُوا عَلَيْهِمْ وَ كَفى بِاللّهِ حَسيباً

و يتيمان را چون به حدّ بلوغ برسند، بيازماييد; اگر در آنها رشد (كافى) يافتيد، اموالشان را به آنها بدهيد. و پيش از آن كه بزرگ شوند، اموالشان را عجولانه و از روى اسراف نخوريد هر كس كه بى نياز است، (از برداشت حق الزحمه) خوددارى كند; و آن كس كه نيازمند است، به طور شايسته (و مطابق زحمتى كه مى كشد،) از آن مصرف كند. و هنگامى كه اموالشان را به آنها باز مى گردانيد، بر آنها شاهد بگيريد; (اگر چه) خداوند براى محاسبه كافى است.(6)

7 لِلرِّجالِ نَصيبٌ مِمّا تَرَكَ الْوالِدانِ وَ الأَقْرَبُونَ وَ لِلنِّساءِ نَصيبٌ مِمّا تَرَكَ الْوالِدانِ وَ الأَقْرَبُونَ مِمّا قَلَّ مِنْهُ أَوْ كَثُرَ نَصيباً مَفْرُوضاً

براى مردان، از آنچه پدر و مادر و خويشاوندان، برجاى مى گذارند، سهمى است; و براى زنان نيز، از آنچه پدر و مادر و خويشاوندان بر جاى مى گذارند، سهمى; خواه آن چيز، كم باشد يا زياد; اين سهمى است تعيين شده و پرداختنى.(7)

8 وَ إِذا حَضَرَ الْقِسْمَةَ أُولُوا الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكينُ فَارْزُقُوهُمْ مِنْهُ وَ قُولُوا لَهُمْ قَوْلاً مَعْرُوفاً

و اگر به هنگام تقسيم (ارث)، خويشاوندان (و طبقه اى كه ارث نمى برند) و يتيمان و مستمندان، حضور داشته باشند، چيزى از آن اموال را به آنها بدهيد; و با آنان بطور شايسته سخن بگوييد.(8)

9 وَ لْيَخْشَ الَّذينَ لَوْ تَرَكُوا مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّيَّةً ضِعافاً خافُوا عَلَيْهِمْ فَلْيَتَّقُوا اللّهَ وَ لْيَقُولُوا قَوْلاً سَديداً

كسانى كه اگر فرزندان ناتوانى از خود به يادگار بگذارند (از ستم ديگران) بر آنان مى ترسند، بايد (از ستم درباره يتيمان مردم) بترسند! و از (مخالفت) خدا بپرهيزند،و سخنى استوار بگويند.(9)

10 إِنَّ الَّذينَ يَأْكُلُونَ أَمْوالَ الْيَتامى ظُلْماً إِنَّما يَأْكُلُونَ في بُطُونِهِمْ ناراً وَ سَيَصْلَوْنَ سَعيراً

كسانى كه اموال يتيمان را به ظلم و ستم مى خورند، (در حقيقت،) تنها آتش مى خورند; و بزودى در شعله هاى آتش (دوزخ) مى سوزند.(10)

11 يُوصيكُمُ اللّهُ في أَوْلادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الأُنْثَيَيْنِ فَإِنْ كُنَّ نِساءً فَوْقَ اثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثا ما تَرَكَ وَ إِنْ كانَتْ واحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ وَ لاَِبَوَيْهِ لِكُلِّ واحِد مِنْهُمَا السُّدُسُ مِمّا تَرَكَ إِنْ كانَ لَهُ وَلَدٌ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلَدٌ وَ وَرِثَهُ أَبَواهُ فَلاِ ُمِّهِ الثُّلُثُ فَإِنْ كانَ لَهُ إِخْوَةٌ فَلاِ ُمِّهِ السُّدُسُ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّة يُوصي بِها أَوْ دَيْن آباؤُكُمْ وَ أَبْناؤُكُمْ لا تَدْرُونَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعاً فَريضَةً مِنَ اللّهِ إِنَّ اللّهَ كانَ عَليماً حَكيماً

خداوند درباره فرزندانتان به شما سفارش مى كند كه سهم (ميراث) پسر، به اندازه سهم دو دختر باشد; و اگر فرزندان شما، (دو دختر و) بيش از دو دختر باشند، دو سوم ميراث از آن آنهاست;و اگر يك دختر باشد، نيمى (از ميراث،) از آن اوست. و براى هر يك از پدر و مادر ميت، يك ششم ميراث است، اگر او فرزندى داشته باشد; و اگر فرزندى نداشته باشد، و (تنها) پدر و مادرش از او ارث مى برند، براى مادر او يك سوّم است (و بقيه از آن پدر است); و اگر او برادرانى داشته باشد، مادرش يك ششم مى برد (و پنج ششم باقيمانده، براى پدر است و همه اينها،) بعد از انجام وصيّتى است كه او كرده، و بعد از اداى دين است ـ شما نمى دانيد پدران (و مادران) و فرزندانتان، كدام يك براى شما سودمندترند ـ اين فريضه الهى است; و خداوند، دانا و حكيم است.(11)

12 وَ لَكُمْ نِصْفُ ما تَرَكَ أَزْواجُكُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُنَّ وَلَدٌ فَإِنْ كانَ لَهُنَّ وَلَدٌفَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمّا تَرَكْنَ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّة يُوصينَ بِها أَوْ دَيْن وَ لَهُنَّ الرُّبُعُ مِمّا تَرَكْتُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَكُمْ وَلَدٌ فَإِنْ كانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمّا تَرَكْتُمْ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّة تُوصُونَ بِها أَوْ دَيْن وَ إِنْ كانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلالَةً أَوِ امْرَأَةٌ وَ لَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِكُلِّ واحِد مِنْهُمَا السُّدُسُ فَإِنْ كانُوا أَكْثَرَ مِنْ ذالِكَ فَهُمْ شُرَكاءُ فِي الثُّلُثِ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّة يُوصى بِها أَوْ دَيْن غَيْرَ مُضَارّ وَصِيَّةً مِنَ اللّهِ وَ اللّهُ عَليمٌ حَليمٌ

و براى شما، نصف ميراث زنانتان است، اگر آنها فرزندى نداشته باشند; و اگر فرزندى داشته باشند، يك چهارم ميراث آنها از آن شماست; پس از انجام وصيّتى كه به آن سفارش كرده اند، و اداى دين. و براى زنان شما، يك چهارم ميراث شماست، اگر فرزندى نداشته باشيد; و اگر براى شما فرزندى باشد، يك هشتم ميراث شما از آن آنهاست; بعد از انجام وصيّتى كه به آن سفارش كرده ايد، و اداى دين. و اگر (ميت) مرد يا زنى بوده باشد كه خواهر يا برادر از او ارث مى برند; و يك برادر يا يك خواهر دارد، سهم هر كدام،يك ششم است (اگر برادر و خواهر مادرى باشد); و اگر بيش از يك نفر باشند، آنها در يك سوّم شريكند; پس از انجام وصيّتى كه به آن سفارش شده، و اداى دين; به شرط آن كه (از طريق وصيّت و اقرار به دين،) به ورثه ضرر نزند. اين سفارش خداست; و خدا دانا و داراى حلم است.(12)

13 تِلْكَ حُدُودُ اللّهِ وَ مَنْ يُطِعِ اللّهَ وَ رَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنّات تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ خالِدينَ فيها وَ ذالِكَ الْفَوْزُ الْعَظيمُ

اينها مرزهاى الهى است; و هر كس خدا و پيامبرش را اطاعت كند، (و قوانين او را محترم بشمرد،) خداوند وى را در باغهايى بهشتى وارد مى كند كه نهرها از پاى درختانش جارى است; جاودانه در آن خواهند بود; و اين، رستگارى بزرگ است.(13)

14 وَ مَنْ يَعْصِ اللّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَتَعَدَّ حُدُودَهُ يُدْخِلْهُ ناراً خالِداً فيها وَ لَهُ عَذابٌ مُهينٌ

و هر كس در برابر خدا و پيامبرش نا فرمانى كند و از مرزهاى او تجاوز نمايد، خداوند او را در آتشى وارد مى كند كه جاودانه در آن خواهد بود; و براى او مجازات خواركننده اى است.(14)

15 وَ اللاّتي يَأْتينَ الْفاحِشَةَ مِنْ نِسائِكُمْ فَاسْتَشْهِدُوا عَلَيْهِنَّ أَرْبَعَةً مِنْكُمْ فَإِنْ شَهِدُوا فَأَمْسِكُوهُنَّ فِي الْبُيُوتِ حَتّى يَتَوَفّاهُنَّ الْمَوْتُ أَوْ يَجْعَلَ اللّهُ لَهُنَّ سَبيلاً

و كسانى از زنان شما كه مرتكب زنا شوند، چهار نفر از شما مسلمانان را بعنوان شاهد بر آنها بطلبيد; اگر گواهى دادند، آن زنان را در خانه ها (ى خود) نگاه داريد تا مرگشان فرارسد; يا اين كه خداوند، براى آنها راه نجاتى قرار دهد.(15)

16 وَ الَّذانِ يَأْتِيانِها مِنْكُمْ فَآذُوهُما فَإِنْ تابا وَ أَصْلَحا فَأَعْرِضُوا عَنْهُما إِنَّ اللّهَ كانَ تَوّاباً رَحيماً

و از ميان شما، آن مرد و زنى كه (همسر ندارند، و) مرتكب آن كار (زشت) مى شوند، آنها را (با اجراى حد) مجازات كنيد و اگر توبه كنند، و (خود را) اصلاح نمايند، از آنها درگذريد زيرا خداوند، توبه پذير و مهربان است.(16)

17 إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللّهِ لِلَّذينَ يَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهالَة ثُمَّ يَتُوبُونَ مِنْ قَريب فَأُولئِكَ يَتُوبُ اللّهُ عَلَيْهِمْ وَ كانَ اللّهُ عَليماً حَكيماً

پذيرش توبه از سوى خدا، تنها براى كسانى است كه كار بد را از روى جهالت انجام مى دهند، سپس به زودى توبه مى كنند. خداوند، توبه چنين كسانى را مى پذيرد; و خدا دانا و حكيم است.(17)

18 وَ لَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ حَتّى إِذا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ وَ لاَ الَّذينَ يَمُوتُونَ وَ هُمْ كُفّارٌ أُولئِكَ أَعْتَدْنا لَهُمْ عَذاباً أَليماً

ولى توبه كسانى كه كارهاى بد انجام مى دهند، تا هنگامى كه مرگ يكى از آنها فرا مى رسد مى گويد: «الان توبه كردم.» پذيرفته نيست; و نه كسانى كه در حال كفر از دنيا مى روند; اينها كسانى هستند كه عذاب دردناكى برايشان فراهم كرده ايم (18)

19 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّساءَ كَرْهاً وَ لا تَعْضُلُوهُنَّ لِتَذْهَبُوا بِبَعْضِ ما آتَيْتُمُوهُنَّ إِلاّ أَنْ يَأْتينَ بِفاحِشَة مُبَيِّنَة وَ عاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ فَإِنْ كَرِهْتُمُوهُنَّ فَعَسى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ يَجْعَلَ اللّهُ فيهِ خَيْراً كَثيراً

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! براى شما حلال نيست كه از زنان، از روى اكراه (و ايجاد ناراحتى براى آنها،) ارث ببريد و آنان را تحت فشار قرار ندهيد كه قسمتى از آنچه را (به عنوان مهر) به آنها داده ايد، تملّك كنيد! مگر اين كه آنها عمل زشت آشكارى انجام دهند. و با آنان، بطور شايسته رفتار كنيد. و اگر از آنها، (بجهتى) كراهت داشتيد، (فوراً تصميم به جدايى نگيريد;) چه بسا چيزى خوشايند شما نباشد، و خداوند خير فراوانى در آن قرار مى دهد.(19)

20 وَ إِنْ أَرَدْتُمُ اسْتِبْدالَ زَوْج مَكانَ زَوْج وَ آتَيْتُمْ إِحْداهُنَّ قِنْطاراًفَلا تَأْخُذُوا مِنْهُ شَيْئاً أَ تَأْخُذُونَهُ بُهْتاناً وَ إِثْماً مُبيناً

و اگر تصميم گرفتيد كه همسر ديگرى به جاى همسر خود انتخاب كنيد، و مال فراوانى (بعنوان مهر) به يكى از آنها پرداخته ايد، چيزى از آن را پس نگيريد. آيا براى باز پس گرفتن آن، به تهمت و گناه آشكار متوسّل مى شويد؟!(20)

21 وَ كَيْفَ تَأْخُذُونَهُ وَ قَدْ أَفْضى بَعْضُكُمْ إِلى بَعْض وَ أَخَذْنَ مِنْكُمْ ميثاقاً غَليظاً

و چگونه آن را باز پس مى گيريد، در حالى كه شما با يكديگر آميزش كامل داشته ايد؟! و (از اين گذشته،) آنها (هنگام ازدواج،) از شما پيمان محكمى گرفته اند.(21)

22 وَ لا تَنْكِحُوا ما نَكَحَ آباؤُكُمْ مِنَ النِّساءِ إِلاّ ما قَدْ سَلَفَ إِنَّهُ كانَ فاحِشَةً وَ مَقْتاً وَ ساءَ سَبيلاً

با زنانى كه پدران شما با آنها ازدواج كرده اند، ازدواج نكنيد; مگر آنچه در گذشته (پيش از نزول اين حكم) انجام شده است; زيرا اين، عملى زشت و تنفّرآور و راه نادرستى است.(22)

23 حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهاتُكُمْ وَ بَناتُكُمْ وَ أَخَواتُكُمْ وَ عَمّاتُكُمْ وَ خالاتُكُمْ وَ بَناتُ الأَخِ وَ بَناتُ الأُخْتِ وَ أُمَّهاتُكُمُ اللاّتي أَرْضَعْنَكُمْ وَ أَخَواتُكُمْ مِنَ الرَّضاعَةِ وَ أُمَّهاتُ نِسائِكُمْ وَ رَبائِبُكُمُ اللاّتي في حُجُورِكُمْ مِنْ نِسائِكُمُ اللاّتي دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَإِنْ لَمْ تَكُونُوا دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَلا جُناحَ عَلَيْكُمْ وَ حَلائِلُ أَبْنائِكُمُ الَّذينَ مِنْ أَصْلابِكُمْ وَ أَنْ تَجْمَعُوا بَيْنَ الأُخْتَيْنِ إِلاّ ما قَدْ سَلَفَ إِنَّ اللّهَ كانَ غَفُوراً رَحيماً

حرام شده است بر شما،مادرانتان، و دختران، و خواهران، و عمه ها، و خاله ها، و دختران برادر، و دختران خواهر شما، و مادرانى كه شما را شير داده اند، و خواهران رضاعى شما، و مادران همسرانتان، و دختران همسرتان كه در دامان شما هستند از همسرانى كه با آنها آميزش جنسى داشته ايد ـ و چنانچه با آنها آميزش نداشته ايد، (دختران آنها) براى شما مانعى ندارد ـ و (همچنين) همسرهاى پسرانتان كه از نسل شما هستند (ـ نه پسرخوانده ها ـ) و (نيز حرام است بر شما) ميان دو خواهر جمع كنيد; مگر آنچه در گذشته واقع شده; چرا كه خداوند، آمرزنده و مهربان است.(23)

24 وَ الْمُحْصَناتُ مِنَ النِّساءِ إِلاّ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ كِتابَ اللّهِ عَلَيْكُمْ وَ أُحِلَّ لَكُمْ ما وَراءَ ذالِكُم أَنْ تَبْتَغُوا بِأَمْوالِكُمْ مُحْصِنينَ غَيْرَ مُسافِحينَ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَريضَةً وَ لا جُناحَ عَلَيْكُمْ فيما تَراضَيْتُمْ بِهِ مِنْ بَعْدِ الْفَريضَةِ إِنَّ اللّهَ كانَ عَليماً حَكيماً

و زنان شوهردار (بر شما حرام است;) مگر آنها را كه (در جنگ با كفار اسير كرده و) مالك شده ايد; (زيرا اسارت آنها در حكم طلاق است;) اينها احكامى است كه خداوند بر شما مقرّر داشته است.امّا زنان ديگر غير از اينها (كه گفته شد)، براى شما حلال است كه با اموال خود، آنان را اختيار كنيد; در حالى كه پاكدامن باشيد و از زنا، خوددارى نماييد. و زنانى را كه متعه [= ازدواج موقت ]مى كنيد، واجب است مهر آنها را بپردازيد. و گناهى بر شما نيست در آنچه بعد از تعيين مهر، با يكديگر توافق كرده ايد. (بعداً مى توانيد با توافق، آن را كم يا زياد كنيد.) خداوند، دانا و حكيم است.(24)

25 وَ مَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلاً أَنْ يَنْكِحَ الْمُحْصَناتِ الْمُؤْمِناتِ فَمِنْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ مِنْ فَتَياتِكُمُ الْمُؤْمِناتِ وَ اللّهُ أَعْلَمُ بِإيمانِكُمْ بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْض فَانْكِحُوهُنَّ بِإِذْنِ أَهْلِهِنَّ وَ آتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ مُحْصَنات غَيْرَ مُسافِحات وَ لا مُتَّخِذاتِ أَخْدان فَإِذا أُحْصِنَّ فَإِنْ أَتَيْنَ بِفاحِشَة فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ ما عَلَى الْمُحْصَناتِ مِنَ الْعَذابِ ذالِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ وَ أَنْ تَصْبِرُوا خَيْرٌ لَكُمْ وَ اللّهُ غَفُورٌ رَحيمٌ

و هر كس كه توانايى ازدواج با زنان (آزاد) پاكدامن با ايمان را ندارد، مى تواند با زنان پاكدامن از بردگان با ايمانى كه در اختيار داريد ازدواج كند ـ خدا به ايمان شما آگاه تر است; و همگى اعضاى يك پيكريد ـ آنها را با اجازه صاحبان آنان تزويج نماييد، و مهرشان را به طور شايسته به خودشان بدهيد; در حالى كه پاكدامن باشند، (يعنى) نه مرتكب زنا شوند، ونه دوست پنهانى بگيرند. و در صورتى كه «محصنه» باشند (و كسى آنها را مجبور به زنا نكرده باشد) و مرتكب عمل منافى عفّت شوند، نصف مجازات زنان (آزاد) پاكدامن را خواهند داشت. اين (اجازه ازدواج با كنيزان) براى كسانى از شماست كه بترسند (از نظر غريزه جنسى) به زحمت بيفتند; و (با اين حال نيز) خوددارى (از ازدواج با آنان) براى شما بهتر است. و خداوند، آمرزنده و مهربان است.(25)

26 يُريدُ اللّهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمْ وَ يَهْدِيَكُمْ سُنَنَ الَّذينَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَ يَتُوبَ عَلَيْكُمْ وَ اللّهُ عَليمٌ حَكيمٌ

خداوند مى خواهد (با اين دستورها راههاى سعادت را) براى شما آشكار سازد، و به سنّتهاى (صحيح) پيشينيان رهبرى كند و توبه شما را بپذيرد. و خداوند دانا و حكيم است.(26)

27 وَ اللّهُ يُريدُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيْكُمْ وَ يُريدُ الَّذينَ يَتَّبِعُونَ الشَّهَواتِ أَنْتَميلُوا مَيْلاً عَظيماً

خدا مى خواهد توبه شما را بپذيرد (و از آلودگى پاك نمايد); امّا آنها كه پيرو شهواتند، مى خواهند بكلّى منحرف شويد.(27)

28 يُريدُ اللّهُ أَنْ يُخَفِّفَ عَنْكُمْ وَ خُلِقَ الإِنْسانُ ضَعيفاً

خدا مى خواهد (با احكام مربوط به ازدواج با كنيزان و مانند آن) كار را بر شما سبك (و آسان) كند; زيرا انسان، ضعيف آفريده شده (و در برابر تكاليف سنگين، كم توان) است.(28)

29 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ إِلاّ أَنْ تَكُونَ تِجارَةً عَنْ تَراض مِنْكُمْ وَ لا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ إِنَّ اللّهَ كانَ بِكُمْ رَحيماً

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! اموال يكديگر را در ميان خود بباطل (و از طرق نامشروع) نخوريد; مگر اين كه تجارتى با رضايت طرفين شما انجام گيرد. و خودكشى نكنيد. خداوند نسبت به شما مهربان است.(29)

30 وَ مَنْ يَفْعَلْ ذالِكَ عُدْواناً وَ ظُلْماً فَسَوْفَ نُصْليهِ ناراً وَ كانَ ذالِكَ عَلَى اللّهِ يَسيراً

و هر كس از روى تجاوز و ستم چنين كند، بزودى او را در آتشى وارد خواهيم ساخت;واين كار براى خدا آسان است.(30)

31 إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ وَ نُدْخِلْكُمْ مُدْخَلاً كَريماً

اگر از گناهان بزرگى كه از آن نهى مى شويد پرهيز كنيد، گناهان كوچك شما را مى پوشانيم (و مى بخشيم); و شما را در جايگاه با ارزشى وارد مى كنيم.(31)

32 وَ لا تَتَمَنَّوْا ما فَضَّلَ اللّهُ بِهِ بَعْضَكُمْ عَلى بَعْض لِلرِّجالِ نَصيبٌ مِمَّا اكْتَسَبُوا وَ لِلنِّساءِ نَصيبٌ مِمَّا اكْتَسَبْنَ وَ سْئَلُوا اللّهَ مِنْ فَضْلِهِ إِنَّ اللّهَ كانَ بِكُلِّ شَيْء عَليماً

(امتيازات و) برتريهايى را كه خداوند براى بعضى از شما بر بعضى ديگر قرار داده آرزو نكنيد. (اين تفاوتهاى طبيعى و حقوقى، براى حفظ نظام زندگى شماست. با اين حال،) مردان به سبب آنچه به دست مى آورند نصيبى دارند، و زنان نيز نصيبى; (و نبايد حقوق هيچ يك پايمال گردد). و از فضل خدا، (براى رفع تنگناها) استمداد جوييد; زيرا خداوند به هر چيز داناست.(32)

33 وَ لِكُلّ جَعَلْنا مَوالِيَ مِمّا تَرَكَ الْوالِدانِ وَ الأَقْرَبُونَ وَ الَّذينَ عَقَدَتْ أَيْمانُكُمْ فَآتُوهُمْ نَصيبَهُمْ إِنَّ اللّهَ كانَ عَلى كُلِّ شَيْء شَهيداً

براى هر كس، وارثانى قرار داديم، كه از ميراث پدر و مادر و نزديكان ارث ببرند; و (نيز) كسانى كه با آنها پيمان بسته ايد، نصيبشان را به آنان بپردازيد خداوند بر هر چيز، شاهد و ناظر است.(33)

34 الرِّجالُ قَوّامُونَ عَلَى النِّساءِ بِما فَضَّلَ اللّهُ بَعْضَهُمْ عَلى بَعْض وَ بِما أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوالِهِمْ فَالصّالِحاتُ قانِتاتٌ حافِظاتٌ لِلْغَيْبِ بِماحَفِظَ اللّهُ وَ اللاّتي تَخافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَ اهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضاجِعِ وَ اضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبيلاً إِنَّ اللّهَ كانَ عَلِيّاً كَبيراً

مردان، سرپرست و نگهبان زنانند، بخاطر برتريهايى كه خداوند(از نظر نظام اجتماع) براى بعضى نسبت به بعضى ديگر قرار داده است، و بخاطر هزينه هايى كه از اموالشان (در مورد زنان) مى كنند. و زنان شايسته، زنانى هستند كه متواضعند، و در غياب (همسر خود،) اسرار و حقوق او را، در مقابل حقوقى كه خدا براى آنان قرار داده، حفظ مى كنند. و زنانى را كه از سركشى و مخالفتشان بيم داريد، پند و اندرز دهيد; و (اگر مؤثر واقع نشد،) در بستر از آنها دورى نماييد; و (اگر راهى جز شدت عمل نبود) آنها را تنبيه كنيد. اگر از شما پيروى كردند، راهى براى تعدّى بر آنها نجوييد. (بدانيد) خداوند، بلند مرتبه و بزرگ است. (و قدرت او، بالاترين قدرتهاست).(34)

35 وَ إِنْ خِفْتُمْ شِقاقَ بَيْنِهِما فَابْعَثُوا حَكَماً مِنْ أَهْلِهِ وَ حَكَماً مِنْ أَهْلِها إِنْ يُريدا إِصْلاحاً يُوَفِّقِ اللّهُ بَيْنَهُما إِنَّ اللّهَ كانَ عَليماً خَبيراً

و اگر از جدايى ميان آن دو (همسر) بيم داشته باشيد، يك داور از خانواده شوهر، و يك داور از خانواده زن انتخاب كنيد (تا به كار آنان رسيدگى كنند).اگر اين دو (داور)، تصميم به اصلاح داشته باشند، خداوند دل هاى آن دو را به هم نزديك مى سازد; زيرا خداوند، دانا و آگاه است (و از نيّات همه، باخبر است).(35)

36 وَ اعْبُدُوا اللّهَ وَ لا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً وَ بِذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكينِ وَ الْجارِ ذِي الْقُرْبى وَ الْجارِ الْجُنُبِ وَ الصّاحِبِ بِالْجَنْبِ وَ ابْنِ السَّبيلِ وَ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ إِنَّ اللّهَ لا يُحِبُّ مَنْ كانَ مُخْتالاً فَخُوراً

و خدا را بپرستيد; و هيچ چيز را همتاى او قرار ندهيد; و به پدر و مادر، نيكى كنيد; همچنين به خويشاوندان و يتيمان و مستمندان، و همسايه نزديك، و همسايه دور، و دوست و همنشين، و واماندگان در سفر، و بردگانى كه مالك آنها هستيد; زيرا خداوند، كسى را كه متكبّر و فخرفروش است، (و از اداى حقوق ديگران سرباز مى زند،) دوست نمى دارد.(36)

37 الَّذينَ يَبْخَلُونَ وَ يَأْمُرُونَ النّاسَ بِالْبُخْلِ وَ يَكْتُمُونَ ما آتاهُمُ اللّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ أَعْتَدْنا لِلْكافِرينَ عَذاباً مُهيناً

(همان) كسانى كه بخل مىورزند، و مردم را نيز به بخل دعوت مى كنند، و آنچه را كه خداوند از فضل (و رحمت) خود به آنها داده، كتمان مى نمايند. (اين عمل، در حقيقت از كفرشان سرچشمه گرفته;) و ما براى كافران، عذاب خواركننده اى آماده كرده ايم.(37)

38 وَ الَّذينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ رِئاءَ النّاسِ وَ لا يُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَ لا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَ مَنْ يَكُنِ الشَّيْطانُ لَهُ قَريناً فَساءَ قَريناً

و (همان) كسانى كه اموال خود را براى نشان دادن به مردم (و رياكارى) انفاق مى كنند، و ايمان به خدا و روز بازپسين ندارند; (چرا كه شيطان، رفيق و همنشين آنهاست;) و كسى كه شيطان همنشين او باشد، بد همنشينى انتخاب كرده است. (38)

39 وَ ماذا عَلَيْهِمْ لَوْ آمَنُوا بِاللّهِ وَ الْيَوْمِ الآْخِرِ وَ أَنْفَقُوا مِمّا رَزَقَهُمُ اللّهُ وَ كانَ اللّهُ بِهِمْ عَليماً

چه زيانى داشت اگر آنها به خدا و روز بازپسين ايمان مى آوردند، و از آنچه خدا به آنان روزى داده، (در راه او) انفاق مى كردند؟! و خداوند از (اعمال و نيّات) آنها آگاه است.(39)

40 إِنَّ اللّهَ لا يَظْلِمُ مِثْقالَ ذَرَّة وَ إِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضاعِفْها وَ يُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْراً عَظيماً

خداوند (حتّى) به اندازه سنگينى ذرّه اى ستم نمى كند; و اگر كار نيكى باشد، آن را دو چندان (و بيشتر) مى سازد; و از نزد خود، پاداش عظيمى (به آنها) مى دهد.(40)

41فَكَيْفَ إِذا جِئْنا مِنْ كُلِّ أُمَّة بِشَهيد وَ جِئْنا بِكَ عَلى هؤُلاءِ شَهيداً

حال آنها چگونه است هنگامى كه از هر امّتى، شاهد و گواهى (بر اعمالشان) مى آوريم، و تو را نيز بر آنان گواه خواهيم آورد؟!(41)

42 يَوْمَئِذ يَوَدُّ الَّذينَ كَفَرُوا وَ عَصَوُا الرَّسُولَ لَوْ تُسَوّى بِهِمُ الأَرْضُ وَ لا يَكْتُمُونَ اللّهَ حَديثاً

در آن روز، آنها كه كافر شدند و با پيامبر به مخالفت برخاستند، آرزو مى كنند (خاك بودند، و) با زمين يكسان مى شدند. و (در آن روز،) نمى توانند سخنى را از خدا پنهان كنند.(42)

43 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ أَنْتُمْ سُكارى حَتّى تَعْلَمُوا ما تَقُولُونَ وَ لا جُنُباً إِلاّ عابِري سَبيل حَتَّى تَغْتَسِلُوا وَ إِنْ كُنْتُمْ مَرْضى أَوْ عَلى سَفَر أَوْ جاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغائِطِ أَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَيَمَّمُوا صَعيداً طَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَ أَيْديكُمْ إِنَّ اللّهَ كانَ عَفُوّاً غَفُوراً

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! در حال مستى به نماز (و جماعت در مسجد) نزديك نشويد، تا بدانيد چه مى گوييد; و همچنين در حالى كه جُنُب هستيد ـ مگر در حال عبور (از مسجد) ـ تا غسل كنيد. و اگر بيماريد، يا مسافر، و يا يكى از شما از محل پستى آمده (و قضاى حاجت كرده)، و يا با زنان آميزش جنسى داشته ايد، و در اين حال، آب (براى وضو يا غسل) نيافتيد، بر زمين پاكى تيمّم كنيد; (به اين طريق كه) صورتها و دستهايتان را با آن مسح نماييد. خداوند، بخشنده و آمرزنده است.(43)

44 أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذينَ أُوتُوا نَصيباً مِنَ الْكِتابِ يَشْتَرُونَ الضَّلالَةَ وَ يُريدُونَ أَنْ تَضِلُّوا السَّبيلَ

آيا نديدى كسانى را كه بهره اى از كتاب آسمانى به آنها داده شده است، (به جاى اين كه از آن، براى هدايت خود و ديگران استفاده كنند، براى خويش) گمراهى مى خرند، و مى خواهند شما نيز گمراه شويد؟!(44)

45 وَ اللّهُ أَعْلَمُ بِأَعْدائِكُمْ وَ كَفى بِاللّهِ وَلِيّاً وَ كَفى بِاللّهِ نَصيراً

خدا دشمنان شما را بهتر مى شناسد; (و آنها نمى توانند زيانى به شما برسانند.) و كافى است كه خدا ولىّ شما باشد; و كافى است كه خدا ياور شما باشد(45)

46 مِنَ الَّذينَ هادُوا يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَواضِعِهِ وَ يَقُولُونَ سَمِعْنا وَ عَصَيْنا وَ اسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَع وَ راعِنا لَيّاً بِأَلْسِنَتِهِمْ وَ طَعْناً فِي الدِّينِ وَ لَوْ أَنَّهُمْ قالُوا سَمِعْنا وَ أَطَعْنا وَ اسْمَعْ وَ انْظُرْنا لَكانَ خَيْراً لَهُمْ وَ أَقْوَمَ وَ لكِنْ لَعَنَهُمُ اللّهُ بِكُفْرِهِمْ فَلا يُؤْمِنُونَ إِلاّ قَليلاً

بعضى از يهود، سخنان را از موردش، تحريف مى كنند; و (به جاى اين كه بگويند: «شنيديم و اطاعت كرديم»)، مى گويند: «شنيديم و مخالفت كرديم و (نيز مى گويند:) بشنو كه هرگز نشنوى! (و از روى تمسخر مى گويند:) راعنا [=  ما را تحميق كن.]» تا با زبان خود، حقايق را تحريف كنند و به آيين خدا، طعنه زنند. ولى اگر آنها (به جاى اين همه لجاجت) مى گفتند: «شنيديم و اطاعت كرديم; و سخنان ما را بشنو و به ما مهلت ده (تا حقايق را درك كنيم)»، براى آنان بهتر، و استوارتر بود. ولى خداوند، آنها را به سبب كفرشان، از رحمت خود دور ساخته است; از اين رو جز عدّه كمى ايمان نمى آورند. (46)

47 يا أَيُّهَا الَّذينَ أُوتُوا الْكِتابَ آمِنُوا بِما نَزَّلْنا مُصَدِّقاً لِما مَعَكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَطْمِسَ وُجُوهاً فَنَرُدَّها عَلى أَدْبارِها أَوْ نَلْعَنَهُمْ كَما لَعَنّا أَصْحابَ السَّبْتِ وَ كانَ أَمْرُ اللّهِ مَفْعُولاً

اى كسانى كه كتاب آسمانى به شما داده شده! به آنچه (بر پيامبر خود) نازل كرديم ـ و هماهنگ با نشانه هايى است كه با شماست ـ ايمان بياوريد، پيش از آن كه صورت (انسانى) گروهى را محو كنيم، سپس به پشت سر بازگردانيم، يا آنها را از رحمت خود دور سازيم، همان گونه كه «اصحاب سبت» [=  گروهى از تبهكاران بنى اسرائيل ]را از رحمت خود دور ساختيم; و فرمان خدا، در هر حال انجام شدنى است.(47)

48 إِنَّ اللّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذالِكَ لِمَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُشْرِكْ بِاللّهِ فَقَدِ افْتَرى إِثْماً عَظيماً

خداوند (هرگز) شرك به او را نمى بخشد; و كمتر از آن را براى هر كس بخواهد (و شايسته بداند) مى بخشد. و آن كس كه براى خدا، همتايى قرار دهد، گناه بزرگى مرتكب شده است.(48)

49 أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذينَ يُزَكُّونَ أَنْفُسَهُمْ بَلِ اللّهُ يُزَكِّي مَنْ يَشاءُ وَ لايُظْلَمُونَ فَتيلاً

آيا نديدى كسانى را كه (بى جهت) خودستايى مى كنند؟! ولى خدا هر كس را بخواهد (و شايسته بداند)، ستايش مى كند; و كمترين ستمى به آنها نخواهد شد.(49)

50 اُنْظُرْ كَيْفَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللّهِ الْكَذِبَ وَ كَفى بِهِ إِثْماً مُبيناً

ببين چگونه بر خدا دروغ مى بندند! و همين گناه (بزرگ و) آشكار، (براى مجازات آنان) كافى است.(50)

51 أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذينَ أُوتُوا نَصيباً مِنَ الْكِتابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَ الطّاغُوتِ وَ يَقُولُونَ لِلَّذينَ كَفَرُوا هؤُلاءِ أَهْدى مِنَ الَّذينَ آمَنُواسَبيلاً

آيا نديدى كسانى را كه بهره اى از كتاب آسمانى به آنان داده شده، (با اين حال،) به «جبت» و «طاغوت» [= بت و بت پرستان ]ايمان مى آورند، و درباره كافران مى گويند: «آنها، از كسانى كه ايمان آورده اند، به راه هدايت نزديك ترند»؟!(51)

52 أُولئِكَ الَّذينَ لَعَنَهُمُ اللّهُ وَ مَنْ يَلْعَنِ اللّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ نَصيراً

آنها كسانى هستند كه خداوند، ايشان را از رحمت خود، دور ساخته است; و هر كس را خدا از رحمتش دور سازد، هرگز ياورى براى او نخواهى يافت.(52)

53 أَمْ لَهُمْ نَصيبٌ مِنَ الْمُلْكِ فَإِذاً لا يُؤْتُونَ النّاسَ نَقيراً

آيا آنها [=  يهود ]سهمى در حكومت دارند (كه بخواهند چنين داورى كنند)؟! در حالى كه اگر چنين بود كمترين حقى را به مردم نمى دادند.(53)

54 أَمْ يَحْسُدُونَ النّاسَ عَلى ما آتاهُمُ اللّهُ مِنْ فَضْلِهِ فَقَدْ آتَيْنا آلَ إِبْراهيمَ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ آتَيْناهُمْ مُلْكاً عَظيماً

يا اين كه نسبت به مردم [= پيامبرو خاندانش]، بر آنچه خدا از فضلش به آنان بخشيده، حسد مى ورزند؟! ما به خاندان ابراهيم، (كه يهود از آنها هستند نيز،) كتاب و حكمت داديم; و حكومت عظيمى در اختيار آنها [= پيامبران بنى اسرائيل ] قرار داديم.(54)

55 فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ بِهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ صَدَّ عَنْهُ وَ كَفى بِجَهَنَّمَ سَعيراً

ولى جمعى از آنها به آن ايمان آوردند; و جمعى راه (مردم) را بر آن بستند. و شعله (سوزان) آتش دوزخ، (براى آنها) كافى است!(55)

56 إِنَّ الَّذينَ كَفَرُوا بِآياتِنا سَوْفَ نُصْليهِمْ ناراً كُلَّما نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْناهُمْ جُلُوداً غَيْرَها لِيَذُوقُوا الْعَذابَ إِنَّ اللّهَ كانَ عَزيزاً حَكيماً

كسانى كه به آيات ما كافر شدند،بزودى آنها را در آتشى وارد مى كنيم كه هر گاه پوستهاى تن آنها (در آن) بسوزد، پوستهاى ديگرى به جاى آن براى آنها قرار مى دهيم، تا كيفر (الهى) را بچشند. خداوند، توانا و حكيم است (و روى حساب، كيفر مى دهد).(56)

57 وَ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنّات تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ خالِدينَ فيها أَبَداً لَهُمْ فيها أَزْواجٌ مُطَهَّرَةٌ وَ نُدْخِلُهُمْ ظِلاًّ ظَليلاً

و كسانى كه ايمان آوردند و كارهاى شايسته انجام دادند، بزودى آنها را در باغهاى بهشتى وارد مى كنيم كه نهرها از پاى درختانش جارى است; جاودانه در آن خواهند ماند; و در آنجا همسرانى پاكيزه براى آنها خواهد بود; و آنان را در سايه اى گسترده (و فرح بخش) وارد مى كنيم.(57)

58 إِنَّ اللّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الأَماناتِ إِلى أَهْلِها وَ إِذا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ إِنَّ اللّهَ نِعِمّا يَعِظُكُمْ بِهِ إِنَّ اللّهَ كانَ سَميعاً بَصيراً

خداوند به شما فرمان مى دهد كه امانتها را به صاحبانش بدهيد; و هنگامى كه ميان مردم داورى مى كنيد، به عدالت داورى كنيد. خداوند، اندرزهاى خوبى به شما مى دهد. خداوند، شنوا و بيناست.(58)

59 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا أَطيعُوا اللّهَ وَ أَطيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنازَعْتُمْ في شَيْء فَرُدُّوهُ إِلَى اللّهِ وَ الرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَ الْيَوْمِ الآْخِرِ ذالِكَ خَيْرٌ وَ أَحْسَنُ تَأْويلاً

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! اطاعت كنيد خدا را! و اطاعت كنيد پيامبر (خدا) و پيشوايان (معصوم) خود را. و هر گاه در امرى نزاع داشتيد، آن را به خداو پيامبر باز گردانيد (و از آنها داورى بطلبيد) اگر به خدا و روز رستاخيز ايمان داريد. اين (كار براى شما) بهتر، و عاقبت و پايانش نيكوتر است.(59)

60 أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يُريدُونَ أَنْ يَتَحاكَمُوا إِلَى الطّاغُوتِ وَ قَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ وَ يُريدُ الشَّيْطانُ أَنْ يُضِلَّهُمْ ضَلالاً بَعيداً

آيا نديدى كسانى را كه گمان مى كنند به آنچه (از كتابهاى آسمانى كه) بر تو و پيش از تو نازل شده، ايمان آورده اند، در حالى كه مى خواهند براى داورى نزد طاغوت و حكّام باطل بروند؟!با اين كه به آنها دستور داده شده كه به طاغوت كافر شوند. امّا شيطان مى خواهد آنان را در گمراهى دورى بيفكند.(60)

61 وَ إِذا قيلَ لَهُمْ تَعالَوْا إِلى ما أَنْزَلَ اللّهُ وَ إِلَى الرَّسُولِ رَأَيْتَ الْمُنافِقينَ يَصُدُّونَ عَنْكَ صُدُوداً

و هنگامى كه به آنها گفته شود: «به سوى آنچه خداوند نازل كرده، و به سوى پيامبر بياييد»، منافقان را مى بينى كه از (قبول دعوت) تو، به شدّت اعراض مى كنند.(61)

62 فَكَيْفَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصيبَةٌ بِما قَدَّمَتْ أَيْديهِمْ ثُمَّ جاؤُكَ يَحْلِفُونَ بِاللّهِ إِنْ أَرَدْنا إِلاّ إِحْساناً وَ تَوْفيقاً

پس چگونه وقتى به خاطر اعمالى كه در گذشته انجام دادند، گرفتار مصيبتى مى شوند، سپس به سراغ تو مى آيند، به خدا سوگند ياد مى كنند كه منظور ما (از بردن داورى نزد ديگران)، جز نيكى كردن و توافق (ميان طرفين نزاع،) نبوده است؟!(62)

63 أُولئِكَ الَّذينَ يَعْلَمُ اللّهُ ما في قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَ عِظْهُمْ وَ قُلْ لَهُمْ في أَنْفُسِهِمْ قَوْلاً بَليغاً

آنها كسانى هستند كه خدا، آنچه را در دل دارند، مى داند. از (مجازات) آنان صرف نظر كن; و آنها را اندرز ده; و با بيانى رسا، (نتايج اعمالشان را) به آنها گوشزد نما. (63)

64 وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُول إِلاّ لِيُطاعَ بِإِذْنِ اللّهِ وَ لَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جاؤُكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللّهَ وَ اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللّهَ تَوّاباً رَحيماً

ما هيچ پيامبرى را نفرستاديم مگر براى اين كه به فرمان خدا، از وى اطاعت شود. و اگر اين مخالفان، هنگامى كه به خود ستم مى كردند (و فرمانهاى خدا را زيرپا مى گذاردند)، به نزد تو مى آمدند، و از خدا طلب آمرزش مى كردند، و پيامبر هم براى آنها استغفار مى كرد، خدا را توبه پذير و مهربان مى يافتند.(64)

65 فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتّى يُحَكِّمُوكَ فيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا في أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْليماً

به پروردگارت سوگند كه آنها ايمان نخواهند آورد، مگر اين كه در اختلافات خود، تو را به داورى طلبند; و سپس از داورى تو، در دل خود احساس ناراحتى نكنند; و كاملاً تسليم باشند.(65)

66 وَ لَوْ أَنّا كَتَبْنا عَلَيْهِمْ أَنِ اقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ أَوِ اخْرُجُوا مِنْ دِيارِكُمْ ما فَعَلُوهُ إِلاّ قَليلٌ مِنْهُمْ وَ لَوْ أَنَّهُمْ فَعَلُوا ما يُوعَظُونَ بِهِ لَكانَ خَيْراً لَهُمْ وَ أَشَدَّ تَثْبيتاً

اگر (همانند بعضى از امّتهاى پيشين،) به آنان دستور مى داديم: «خود را [= يكديگر را] به قتل برسانيد»، و يا: «از خانه ها (و سرزمين) خود، بيرون رويد»، تنها عدّه كمى از آنها به آن عمل مى كردند. و اگر اندرزهايى را كه به آنان داده مى شد انجام مى دادند، براى آنها بهتر بود; و موجب تقويت (ايمان) آنها مى شد.(66)

67 وَ إِذاً لآَتَيْناهُمْ مِنْ لَدُنّا أَجْراً عَظيماً

و در اين صورت، پاداش بزرگى از نزد خود به آنها مى داديم.(67)

68 وَ لَهَدَيْناهُمْ صِراطاً مُسْتَقيماً

و به يقين آنان را به راه راست، هدايت مى كرديم. (68)

69 وَ مَنْ يُطِعِ اللّهَ وَ الرَّسُولَ فَأُولئِكَ مَعَ الَّذينَ أَنْعَمَ اللّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الصِّدِّيقينَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصّالِحينَ وَ حَسُنَ أُولئِكَ رَفيقاً

و كسانى كه خدا و پيامبر را اطاعت كنند، (در روز رستاخيز،) همنشين كسانى خواهند بود كه خدا، نعمت خود را بر آنان تمام كرده; از پيامبران و صدّيقان و شهدا و صالحان; و آنها همنشين خوبى هستند.(69)

70 ذالِكَ الْفَضْلُ مِنَ اللّهِ وَ كَفى بِاللّهِ عَليماً

اين موهبتى از ناحيه خداست. و كافى است كه او، (از حال بندگان، و نيّات و اعمالشان) آگاه است(70)

71 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا خُذُوا حِذْرَكُمْ فَانْفِرُوا ثُبات أَوِ انْفِرُوا جَميعاً

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! آمادگى خود را (در برابر دشمن) حفظ كنيد; و در گروه هاى متعدّد، يا به صورت يك گروه، (طبق شرايط موجود، به سوى دشمن) حركت نماييد.(71)

72 وَ إِنَّ مِنْكُمْ لَمَنْ لَيُبَطِّئَنَّ فَإِنْ أَصابَتْكُمْ مُصيبَةٌ قالَ قَدْ أَنْعَمَ اللّهُ عَلَيَّ إِذْ لَمْ أَكُنْ مَعَهُمْ شَهيداً

در ميان شما، كسانى (از منافقان) هستند، كه ديگران را به سستى مى كشانند; اگر مصيبتى به شما برسد، مى گويند: «خدا به ما نعمت داد كه با آنها [= مجاهدان] شاهد (آن مصيبت) نبوديم.»(72)

73 وَ لَئِنْ أَصابَكُمْ فَضْلٌ مِنَ اللّهِ لَيَقُولَنَّ كَأَنْ لَمْ تَكُنْ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُ مَوَدَّةٌ يا لَيْتَني كُنْتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزاً عَظيماً

و اگر غنيمتى از جانب خدا به شما برسد، درست مثل اين كه هرگز ميان شما و آنها دوستى و مودّتى نبوده، مى گويند: «اى كاش ما هم با آنها بوديم، و به رستگارى (و پيروزى) بزرگى مى رسيديم!»(73)

74 فَلْيُقاتِلْ في سَبيلِ اللّهِ الَّذينَ يَشْرُونَ الْحَياةَ الدُّنْيا بِالآخِرَةِ وَ مَنْ يُقاتِلْ في سَبيلِ اللّهِ فَيُقْتَلْ أَوْ يَغْلِبْ فَسَوْفَ نُؤْتيهِ أَجْراً عَظيماً

كسانى كه زندگى دنيا را به آخرت فروخته اند، بايد در راه خدا پيكار كنند. و هر كس كه در راه خدا پيكار كند، و كشته شود يا پيروز گردد، به زودى پاداش بزرگى به او خواهيم داد.(74)

75 وَ ما لَكُمْ لا تُقاتِلُونَ في سَبيلِ اللّهِ وَ الْمُسْتَضْعَفينَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ الَّذينَ يَقُولُونَ رَبَّنا أَخْرِجْنا مِنْ هذِهِ الْقَرْيَةِ الظّالِمِ أَهْلُها وَ اجْعَلْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ وَلِيّاً وَ اجْعَلْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ نَصيراً

چرا در راه خدا، و (براى رهايى) مردان و زنان و كودكانى كه (به دست ستمگران) تضعيف شده اند، پيكار نمى كنيد؟! همان افراد (ستمديده اى) كه مى گويند: «پروردگارا! ما را از اين شهر (مكّه)، كه اهلش ستمگرند، بيرون ببر (و رهايى ببخش); و از سوى خود، براى ما سرپرستى قرار ده; و از جانب خود، يار و ياورى براى ما مقرر فرما»(75)

76 الَّذينَ آمَنُوا يُقاتِلُونَ في سَبيلِ اللّهِ وَ الَّذينَ كَفَرُوا يُقاتِلُونَ في سَبيلِ الطّاغُوتِ فَقاتِلُوا أَوْلِياءَ الشَّيْطانِ إِنَّ كَيْدَ الشَّيْطانِ كانَ ضَعيفاً

كسانى كه ايمان دارند، در راه خدا پيكار مى كنند; و آنها كه كافرند، در راه طاغوت [= بت و افراد طغيانگر.] پس شما با ياران شيطان، پيكار كنيد; (و از آنها نهراسيد;) زيرا كه نقشه شيطان، (همانند قدرتش) ضعيف است.(76)

77 أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذينَ قيلَ لَهُمْ كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ وَ أَقيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ فَلَمّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتالُ إِذا فَريقٌ مِنْهُمْ يَخْشَوْنَ النّاسَ كَخَشْيَةِ اللّهِ أَوْ أَشَدَّ خَشْيَةً وَ قالُوا رَبَّنا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتالَ لَوْ لا أَخَّرْتَنا إِلى أَجَل قَريب قُلْ مَتاعُ الدُّنْيا قَليلٌ وَ الآخِرَةُ خَيْرٌ لِمَنِ اتَّقى وَ لا تُظْلَمُونَ فَتيلاً

آيا نديدى كسانى را كه (در مكّه) به آنها گفته شد: «(فعلاً) دست از جهاد برداريد; و نماز را برپا كنيد; و زكات را بپردازيد;» (امّا آنها از اين دستور ناراحت بودند)، ولى هنگامى كه (در مدينه) فرمان جهاد به آنها داده شد، جمعى از آنان، از مردم مى ترسيدند، همان گونه كه از خدا مى ترسند، بلكه بيشتر. و گفتند: «پروردگارا! چرا جهاد را بر ما مقرّر داشتى؟! چرا اين فرمان را تا زمان نزديكى تأخير نينداختى؟!» به آنها بگو: «سرمايه زندگى دنيا، ناچيزاست; و آخرت، براى كسى كه پرهيزگار باشد، بهتر است. و كمترين ستمى به شما نخواهد شد.»(77)

78 أَيْنَما تَكُونُوا يُدْرِكْكُمُ الْمَوْتُ وَ لَوْ كُنْتُمْ في بُرُوج مُشَيَّدَة وَ إِنْ تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌ يَقُولُوا هذِهِ مِنْ عِنْدِ اللّهِ وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَقُولُوا هذِهِ مِنْ عِنْدِكَ قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللّهِ فَما لِهؤُلاءِ الْقَوْمِ لا يَكادُونَ يَفْقَهُونَ حَديثاً

هر جا باشيد، مرگ شما را درمى يابد; هر چند در برجهاى محكم باشيد; و اگربه آنها [= منافقان ] نيكى (و پيروزى) برسد، مى گويند: «اين، از ناحيه خداست.» و اگر به آنها بدى (و شكستى) برسد، مى گويند: «اين، از ناحيه توست.» بگو: «همه از ناحيه خداست.» پس چرا اين گروه حاضر نيستند سخنى را درك كنند؟!(78)

79 ما أَصابَكَ مِنْ حَسَنَة فَمِنَ اللّهِ وَ ما أَصابَكَ مِنْ سَيِّئَة فَمِنْ نَفْسِكَ وَ أَرْسَلْناكَ لِلنّاسِ رَسُولاً وَ كَفى بِاللّهِ شَهيداً

(آرى،) آنچه از نيكى به تو مى رسد،از طرف خداست; و آنچه از بدى به تو مى رسد، از سوى خود توست. و ما تو را رسول براى مردم فرستاديم; و كافى است كه خدا گواه (بر اين امر) باشد.(79)

80 مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللّهَ وَ مَنْ تَوَلّى فَما أَرْسَلْناكَ عَلَيْهِمْ حَفيظاً

كسى كه از پيامبر اطاعت كند، خدا را اطاعت كرده; و هر كس كه سرباز زند، تو را نگهبان (و مراقب) او نفرستاديم (و در برابر او، مسئول نيستى).(80)

81 وَ يَقُولُونَ طاعَةٌ فَإِذا بَرَزُوا مِنْ عِنْدِكَ بَيَّتَ طائِفَةٌ مِنْهُمْ غَيْرَ الَّذي تَقُولُ وَ اللّهُ يَكْتُبُ ما يُبَيِّتُونَ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَ تَوَكَّلْ عَلَى اللّهِ وَ كَفى بِاللّهِ وَكيلاً

(آنها در حضور تو) مى گويند: «فرمانبرداريم»; امّا هنگامى كه از نزد تو بيرون مى روند، جمعى از آنان بر خلاف گفته هاى تو، جلسات شبانه تشكيل مى دهند; آنچه را در اين جلسات مى گويند، خداوند مى نويسد. اعتنايى به آنها نكن; (و از نقشه هاى آنان وحشت نداشته باش;) و بر خدا توكّل كن; كافى است كه او يار و مدافع تو باشد (81)

82 أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَ لَوْ كانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللّهِ لَوَجَدُوا فيهِ اخْتِلافاً كَثيراً

آيا درباره قرآن نمى انديشند؟! در حالى كه اگر از سوى غير خدا بود، اختلاف فراوانى در آن مى يافتند.(82)

83 وَ إِذا جاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذاعُوا بِهِ وَ لَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَ إِلى أُولِي الأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ وَ لَوْ لا فَضْلُ اللّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ لاَتَّبَعْتُمُ الشَّيْطانَ إِلاّ قَليلاً

و هنگامى كه خبرى اميد بخش يا نگران كننده به آنها برسد، (بدون تحقيق،) آن را شايع مى سازند; در حالى كه اگر آن را به پيامبر و پيشوايانشان باز گردانند، كسانى كه قدرت تشخيص كافى دارند، از ريشه هاى مسائل آگاه خواهند شد. (و به آنها اطلاع خواهند داد) و اگر فضل و رحمت خدا بر شما نبود، همگى، جز عدّه كمى، از شيطان پيروى مى كرديد (و گمراه مى شديد). (83)

84 فَقاتِلْ في سَبيلِ اللّهِ لا تُكَلَّفُ إِلاّ نَفْسَكَ وَ حَرِّضِ الْمُؤْمِنينَ عَسَى اللّهُ أَنْ يَكُفَّ بَأْسَ الَّذينَ كَفَرُوا وَ اللّهُ أَشَدُّ بَأْساً وَ أَشَدُّ تَنْكيلاً

در راه خدا پيكار كن، تنها مسؤول انجام وظيفه خود هستى. و مؤمنان را (بر اين كار،) تشويق نما; اميد است خداوند از قدرت كافران جلوگيرى كند (حتى اگر تنها خودت به ميدان بروى). و خداوند قدرتش بيشتر، و مجازاتش دردناك تر است.(84)

85 مَنْ يَشْفَعْ شَفاعَةً حَسَنَةً يَكُنْ لَهُ نَصيبٌ مِنْها وَ مَنْ يَشْفَعْ شَفاعَةً سَيِّئَةً يَكُنْ لَهُ كِفْلٌ مِنْها وَ كانَ اللّهُ عَلى كُلِّ شَيْء مُقيتاً

كسى كه شفاعت [= تشويق و كمك] براى كار نيكى كند، سهمى از آن براى او خواهد بود; و كسى كه شفاعت براى كار بدى كند، سهمى از آن خواهد داشت. و خداوند، حساب هر چيز را نگه مى دارد.(85)

86 وَ إِذا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّة فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْها أَوْ رُدُّوها إِنَّ اللّهَ كانَ عَلى كُلِّ شَيْء حَسيباً

هر گاه به شما تحيتى گويند، پاسخ آن را بهتر از آن بدهيد; يا (لااقل) به همان گونه پاسخ گوييد. خداوند حساب همه چيز را دارد.(86)

87اللّهُ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ لا رَيْبَ فيهِ وَ مَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللّهِ حَديثاً

معبودى جز خداوند نيست; و به يقين، همه شما را در روز رستاخيز ـ كه شكّى در آن نيست ـ جمع مى كند و كيست كه از خداوند،راستگوتر باشد؟!(87)

88 فَما لَكُمْ فِي الْمُنافِقينَ فِئَتَيْنِ وَ اللّهُ أَرْكَسَهُمْ بِما كَسَبُوا أَ تُريدُونَ أَنْ تَهْدُوا مَنْ أَضَلَّ اللّهُ وَ مَنْ يُضْلِلِ اللّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ سَبيلاً

چرا درباره منافقين دو دسته شده ايد؟! (بعضى جنگ با آنها را ممنوع و بعضى مجاز مى دانيد.) در حالى كه خداوند بخاطر اعمالشان، (افكار) آنها را كاملاً وارونه كرده است. آيا شما مى خواهيد كسانى را كه خداوند (بر اثر اعمال زشتشان) گمراه كرده، هدايت كنيد؟! در حالى كه هر كس را خداوند گمراه كند، هرگز راهى براى (هدايت) او نخواهى يافت.(88)

89 وَدُّوا لَوْ تَكْفُرُونَ كَما كَفَرُوا فَتَكُونُونَ سَواءً فَلا تَتَّخِذُوا مِنْهُمْ أَوْلِياءَ حَتّى يُهاجِرُوا في سَبيلِ اللّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَخُذُوهُمْ وَ اقْتُلُوهُمْ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وَ لا تَتَّخِذُوا مِنْهُمْ وَلِيّاً وَ لا نَصيراً

آنان آرزو مى كنند كه شما هم مانند ايشان كافر شويد، و همانند يكديگر باشيد. بنابراين، از آنها دوستانى انتخاب نكنيد، مگر اين كه (توبه كنند، و) در راه خدا هجرت نمايند. اگر از اين كار سر باز زنند،(و به اقدام بر ضدّ شما ادامه دهند،)هرجا آنهارا يافتيد، اسيركنيد; و (در صورت احساس خطر) به قتل برسانيد. و ازميان آنها، هيچ دوست و ياورى اختيار نكنيد.(89)

90 إِلاَّ الَّذينَ يَصِلُونَ إِلى قَوْم بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُمْ ميثاقٌ أَوْ جاؤُكُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ أَنْ يُقاتِلُوكُمْ أَوْ يُقاتِلُوا قَوْمَهُمْ وَ لَوْ شاءَ اللّهُ لَسَلَّطَهُمْ عَلَيْكُمْ فَلَقاتَلُوكُمْ فَإِنِ اعْتَزَلُوكُمْ فَلَمْ يُقاتِلُوكُمْ وَ أَلْقَوْا إِلَيْكُمُ السَّلَمَ فَما جَعَلَ اللّهُ لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبيلاً

مگر آنها كه با همپيمانان شما، پيمان بسته اند; يا آنها كه به سوى شما مى آيند، و از پيكار با شما، يا پيكار با قوم خود به تنگ آمده اند; (نه سر جنگ با شما دارند، و نه توان مبارزه با قوم خود.) و اگر خداوند بخواهد، آنان را بر شما مسلّط مى كند تا با شما پيكار كنند.پس اگر از شما كناره گيرى كرده و با شما پيكار ننمودند، (بلكه) پيشنهاد صلح كردند، خداوند براى شما راهى براى تعرض بر آنان قرار نداده است. (90)

91 سَتَجِدُونَ آخَرينَ يُريدُونَ أَنْ يَأْمَنُوكُمْ وَ يَأْمَنُوا قَوْمَهُمْ كُلَّما رُدُّوا إِلَى الْفِتْنَةِ أُرْكِسُوا فيها فَإِنْ لَمْ يَعْتَزِلُوكُمْ وَ يُلْقُوا إِلَيْكُمُ السَّلَمَ وَ يَكُفُّوا أَيْدِيَهُمْ فَخُذُوهُمْ وَ اقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَ أُولئِكُمْ جَعَلْنا لَكُمْ عَلَيْهِمْ سُلْطاناً مُبيناً

بزودى گروه ديگرى را مى يابيد كه مى خواهند هم از ناحيه شما در امان باشند، و هم از ناحيه قوم خودشان (كه مشركند; ولى) هر زمان آنان را به سوى فتنه (و بت پرستى) فرا خوانند، با سر در آن فرو مى روند. اگر از درگيرى با شما كنار نرفتند و پيشنهاد صلح نكردند و دست از شما نكشيدند، آنها را هر جا يافتيد اسير كنيد و (در صورت احساس خطر) به قتل برسانيد. آنها كسانى هستند كه ما براى شما، تسلّط آشكارى نسبت به آنان قرار داده ايم.(91)

92 وَ ما كانَ لِمُؤْمِن أَنْ يَقْتُلَ مُؤْمِناً إِلاّ خَطَأً وَ مَنْ قَتَلَ مُؤْمِناً خَطَأً فَتَحْريرُ رَقَبَة مُؤْمِنَة وَ دِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلى أَهْلِهِ إِلاّ أَنْ يَصَّدَّقُوا فَإِنْ كانَ مِنْ قَوْم عَدُوّ لَكُمْ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَتَحْريرُ رَقَبَة مُؤْمِنَة وَ إِنْ كانَ مِنْ قَوْم بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُمْ ميثاقٌ فَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلى أَهْلِهِ وَ تَحْريرُ رَقَبَة مُؤْمِنَة فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيامُ شَهْرَيْنِ مُتَتابِعَيْنِ تَوْبَةً مِنَ اللّهِ وَ كانَ اللّهُ عَليماً حَكيماً

هيچ فرد باايمانى مجاز نيست كه مؤمنى را به قتل برساند، مگر اين كه (اين كار) از روى خطا و اشتباه باشد; و اگر كسى مؤمنى را از روى خطا به قتل رساند، بايد يك برده مؤمن را آزاد كند و خونبهايى به كسان او بپردازد; مگر اين كه آنها خونبها را ببخشند. و اگر مقتول، از گروهى باشد كه دشمن شما هستند (و كافرند)، ولى مقتول با ايمان بوده، (تنها) بايد يك برده مؤمن را آزاد كند (و پرداختن خونبها به كافران لازم نيست). و اگر از گروهى باشد كه ميان شما و آنها پيمانى برقرار است، بايد خونبهاى او را به كسان او بپردازد، و يك برده مؤمن (نيز) آزاد كند. و آن كس كه نمى تواند (برده آزاد كند) بايد دو ماه پى در پى روزه بگيرد. اين، (يك نوع تخفيف، و) توبه الهى است. و خداوند، دانا و حكيم است.(92)

93 وَ مَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِناً مُتَعَمِّداً فَجَزاؤُهُ جَهَنَّمُ خالِداً فيها وَ غَضِبَ اللّهُ عَلَيْهِ وَ لَعَنَهُ وَ أَعَدَّ لَهُ عَذاباً عَظيماً

و هر كس، فرد با ايمانى را از روى عمد به قتل برساند، مجازات او دوزخ است; در حالى كه جاودانه در آن خواهد بود; و خداوند بر او غضب مى كند; و او را از رحمتش دور مى سازد; و مجازات بزرگى براى او آماده ساخته است.(93)

94 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا إِذا ضَرَبْتُمْ في سَبيلِ اللّهِ فَتَبَيَّنُوا وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقى إِلَيْكُمُ السَّلامَ لَسْتَ مُؤْمِناً تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَياةِ الدُّنْيا فَعِنْدَ اللّهِ مَغانِمُ كَثيرَةٌ كَذالِكَ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللّهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوا إِنَّ اللّهَ كانَ بِما تَعْمَلُونَ خَبيراً

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! هنگامى كه در راه خدا (و براى جهاد) سفر مى كنيد، تحقيق كنيد; و بخاطر اين كه متاع ناپايدار دنيا (و غنايمى) به دست آوريد، به كسى كه اظهار صلح و اسلام مى كند نگوييد: «مسلمان نيستى»; زيرا غنيمتهاى فراوانى (براى شما) نزد خداست. شما قبلاً چنين بوديد;و خداوند بر شما منّت نهاد (و هدايت شديد). پس، (به شكرانه اين نعمت بزرگ،) تحقيق كنيد. خداوند به آنچه انجام مى دهيد آگاه است.(94)

95 لا يَسْتَوِي الْقاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنينَ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ وَ الْمُجاهِدُونَ في سَبيلِ اللّهِ بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فَضَّلَ اللّهُ الْمُجاهِدينَ بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ عَلَى الْقاعِدينَ دَرَجَةً وَ كُلاًّ وَعَدَ اللّهُ الْحُسْنى وَ فَضَّلَ اللّهُ الْمُجاهِدينَ عَلَى الْقاعِدينَ أَجْراً عَظيماً

(هرگز) افراد باايمانى كه بدون بيمارى و ناراحتى، از جهاد خوددارى مى كنند، با مجاهدانى كه در راه خدا با مال و جان خود جهاد كردند، يكسان نيستند. خداوند، مجاهدانى را كه با مال و جان خود جهاد نمودند، بر كسانى كه از جهاد خوددارى كرده اند مقام برترى بخشيده; و به هر يك (از اين دو گروه به نسبت اعمال نيكشان،) خداوند وعده پاداش نيك داده; و مجاهدان را بر كسانى كه از جهاد خوددارى كرده اند، با پاداش مهمّى برترى بخشيده است.(95)

96 دَرَجات مِنْهُ وَ مَغْفِرَةً وَ رَحْمَةً وَ كانَ اللّهُ غَفُوراً رَحيماً

درجات (والا) و آمرزش و رحمت از ناحيه خود (نصيب آنان مى كند); و (اگر لغزش هايى داشته اند،) خداوند آمرزنده و مهربان است. (96)

97 إِنَّ الَّذينَ تَوَفّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنّا مُسْتَضْعَفينَ فِي الأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصيراً

كسانى كه فرشتگان (قبض روح)، جان آنها را گرفتند در حالى كه به خويشتن ستم كرده بودند، به آنها گفتند: «شما در چه حالى بوديد؟» گفتند: «ما در سرزمين خود، تحت فشار و مستضعف بوديم.» آنها [= فرشتگان] گفتند: «مگر زمين خدا، پهناور نبود كه مهاجرت كنيد؟!» آنها (عذرى نداشتند، و) جايگاهشان دوزخ است، و فرجام بدى دارند(97)

98 إِلاَّ الْمُسْتَضْعَفينَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ لا يَسْتَطيعُونَ حيلَةً وَ لا يَهْتَدُونَ سَبيلاً

جز آن دسته از مردان و زنان و كودكانى كه براستى تحت فشار قرار گرفته اند; نه توان چاره جويى دارند، و نه راهى (براى نجات از آن محيط آلوده) مى يابند.(98)

99 فَأُولئِكَ عَسَى اللّهُ أَنْ يَعْفُوَ عَنْهُمْ وَ كانَ اللّهُ عَفُوّاً غَفُوراً

اميد است خداوند، آنها را مورد عفو قرار دهد; و خداوند، بخشنده و آمرزنده است.(99)

100 وَ مَنْ يُهاجِرْ في سَبيلِ اللّهِ يَجِدْ فِي الأَرْضِ مُراغَماً كَثيراً وَ سَعَةً وَ مَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِهِ مُهاجِراً إِلَى اللّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَى اللّهِ وَ كانَ اللّهُ غَفُوراً رَحيماً

و هر كس كه در راه خدا هجرت كند، مناطق امن فراوان و امكانات وسيعى در زمين مى يابد. و هركس از خانه خود بعنوان مهاجرت به سوى خدا و پيامبر او، خارج شود، سپس مرگش فرارسد، پاداش او بر خداست; و خداوند، آمرزنده و مهربان است.(100)

101 وَ إِذا ضَرَبْتُمْ فِي الأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذينَ كَفَرُوا إِنَّ الْكافِرينَ كانُوا لَكُمْ عَدُوّاً مُبيناً

هنگامى كه سفر مى كنيد، گناهى بر شما نيست كه نماز را كوتاه كنيد در صورتى كه از فتنه (و خطر) كافران بترسيد; زيرا كافران، دشمن آشكارى براى شما هستند.(101)

102 وَ إِذا كُنْتَ فيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاةَ فَلْتَقُمْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ وَ لْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ وَرائِكُمْ وَ لْتَأْتِ طائِفَةٌ أُخْرى لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ وَ لْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْوَ أَسْلِحَتَهُمْ وَدَّ الَّذينَ كَفَرُوا لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ وَ أَمْتِعَتِكُمْ فَيَميلُونَ عَلَيْكُمْ مَيْلَةً واحِدَةً وَ لا جُناحَ عَلَيْكُمْ إِنْ كانَ بِكُمْ أَذىً مِنْ مَطَر أَوْ كُنْتُمْ مَرْضى أَنْ تَضَعُوا أَسْلِحَتَكُمْ وَ خُذُوا حِذْرَكُمْ إِنَّ اللّهَ أَعَدَّ لِلْكافِرينَ عَذاباً مُهيناً

و هنگامى كه در ميان آنها باشى، و (در كنار ميدان جنگ) براى آنها نماز را برپا كنى، بايد دسته اى از آنها با تو (به نماز) برخيزند، و سلاحهايشان را (با خود) برگيرند; و هنگامى كه سجده كردند (و نماز را به پايان رساندند)، بايد در پشت سر شما قرار گيرند (و به ميدان بازگردند) و آن دسته ديگركه نماز نخوانده اند (و مشغول پيكار بوده اند)، بيايند و با تو نماز بخوانند; آنها بايد وسايل دفاعى و سلاحهايشان را (در حال نماز با خود) برگيرند; (زيرا) كافران آرزو دارند كه شما از سلاحها و وسايل خود غافل شويد تا يكباره به شما هجوم آورند. و اگر از باران ناراحتيد، و يا بيمار (و مجروح) هستيد، گناهى بر شما نيست كه سلاحهاى خود را بر زمين بگذاريد; ولى وسايل دفاعى (مانند زره و خُود) را برگيريد. خداوند، عذاب خواركننده اى براى كافران فراهم ساخته است.(102)

103 فَإِذا قَضَيْتُمُ الصَّلاةَ فَاذْكُرُوا اللّهَ قِياماً وَ قُعُوداً وَ عَلى جُنُوبِكُمْ فَإِذَا اطْمَأْنَنْتُمْ فَأَقيمُوا الصَّلاةَ إِنَّ الصَّلاةَ كانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنينَ كِتاباً مَوْقُوتاً

و هنگامى كه نماز را به پايان رسانديد، خدا را ياد كنيد; ايستاده، و نشسته، و در حالى كه به پهلو خوابيده ايد. و هرگاه آرامش يافتيد (و حالت ترس زايل گشت)، نماز را (بطور معمول) بر پا داريد، زيرا نماز، براى مؤمنان وظيفه اى است ثابت و داراى اوقات معين.(103)

104 وَ لا تَهِنُوا فِي ابْتِغاءِ الْقَوْمِ إِنْ تَكُونُوا تَأْلَمُونَ فَإِنَّهُمْ يَأْلَمُونَ كَماتَأْلَمُونَ وَ تَرْجُونَ مِنَ اللّهِ ما لا يَرْجُونَ وَ كانَ اللّهُ عَليماً حَكيماً

و در تعقيب دشمن، (هيچ گاه) سست نشويد; (زيرا) اگر شما درد و رنج مى بينيد، آنها نيز همانند شما درد و رنج مى بينند; در حالى كه شما اميدى از خدا (براى پاداش) داريد كه آنها ندارند; و خداوند، دانا و حكيم است.(104)

105 إِنّا أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النّاسِ بِما أَراكَ اللّهُ وَ لا تَكُنْ لِلْخائِنينَ خَصيماً

ما اين كتاب را بحق بر تو نازل كرديم; تا به آنچه خداوند به تو آموخته، در ميان مردم قضاوت كنى; و از كسانى مباش كه از خائنان حمايت نمايى.(105)

106 وَ اسْتَغْفِرِ اللّهَ إِنَّ اللّهَ كانَ غَفُوراً رَحيماً

و از خداوند، طلب آمرزش نما، كه خداوند، آمرزنده و مهربان است.(106)

107 وَ لا تُجادِلْ عَنِ الَّذينَ يَخْتانُونَ أَنْفُسَهُمْ إِنَّ اللّهَ لا يُحِبُّ مَنْ كانَ خَوّاناً أَثيماً

و از آنها كه به خود خيانت كردند، دفاع مكن; زيرا خداوند، افراد خيانت پيشه گنهكار را دوست ندارد.(107)

108 يَسْتَخْفُونَ مِنَ النّاسِ وَ لا يَسْتَخْفُونَ مِنَ اللّهِ وَ هُوَ مَعَهُمْ إِذْ يُبَيِّتُونَ ما لا يَرْضى مِنَ الْقَوْلِ وَ كانَ اللّهُ بِما يَعْمَلُونَ مُحيطاً

(آنها زشتكارى خود را) از مردم پنهان مى دارند; امّا از خدا پنهان نمى دارند; و هنگامى كه در مجالس شبانه، سخنانى كه خدا راضى نبود مى گفتند، خدا با آنها بود; خدا به آنچه انجام مى دهند،احاطه دارد.(108)

109 ها أَنْتُمْ هؤُلاءِ جادَلْتُمْ عَنْهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا فَمَنْ يُجادِلُ اللّهَ عَنْهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ أَمْ مَنْ يَكُونُ عَلَيْهِمْ وَكيلاً

آرى، شما كسانى هستيد كه در زندگى اين جهان، از آنان دفاع كرديد; امّا كيست كه در برابر خداوند، در روز رستاخيز از آنها دفاع كند؟! يا چه كسى است كه حامى آنها باشد؟!(109)

110 وَ مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللّهَ يَجِدِ اللّهَ غَفُوراً

هر كس كار بدى انجام دهد يا به خود ستم كند، سپس از خداوند طلب آمرزش نمايد، خدا را آمرزنده و مهربان خواهد يافت.(110)

111وَ مَنْ يَكْسِبْ إِثْماً فَإِنَّما يَكْسِبُهُ عَلى نَفْسِهِ وَ كانَ اللّهُ عَليماً حَكيماً

و هر كس گناهى مرتكب شود، به خود زيان رسانده; خداوند، دانا و حكيم است.(111)

112 وَ مَنْ يَكْسِبْ خَطيئَةً أَوْ إِثْماً ثُمَّ يَرْمِ بِهِ بَريئاً فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتاناً وَ إِثْماً مُبيناً

وكسى كه خطا يا گناهى مرتكب شود، سپس بى گناهى را به آن متهم سازد، بار بهتان و گناه آشكارى را بر دوش گرفته است.(112)

113 وَ لَوْلا فَضْلُ اللّهِ عَلَيْكَ وَ رَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ وَ ما يُضِلُّونَ إِلاّ أَنْفُسَهُمْ وَ ما يَضُرُّونَكَ مِنْ شَيْء وَ أَنْزَلَ اللّهُ عَلَيْكَ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ عَلَّمَكَ ما لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ وَ كانَ فَضْلُ اللّهِ عَلَيْكَ عَظيماً

اگر فضل و رحمت خدا شامل حال تو نبود، گروهى از آنان تصميم داشتند تو را گمراه كنند; امّا جز خودشان را گمراه نمى كنند; وهيچ گونه زيانى به تو نمى رسانند. خداوند، كتاب و حكمت را بر تو نازل كرد; و آنچه را نمى دانستى، به تو آموخت; و فضل خدا بر تو (همواره) بزرگ بوده است.(113)

114 لا خَيْرَ في كَثير مِنْ نَجْواهُمْ إِلاّ مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَة أَوْ مَعْرُوف أَوْ إِصْلاح بَيْنَ النّاسِ وَ مَنْ يَفْعَلْ ذالِكَ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللّهِ فَسَوْفَ نُؤْتيهِ أَجْراً عَظيماً

بسيارى از سخنان درگوشى (و جلسات محرمانه) آنها، خير و سودى ندارد; مگر كسى كه (از اين راه،) دعوت به كمك كردن به ديگران، يا كار نيك، يا اصلاح در ميان مردم كند; و هر كس براى به دست آوردن خشنودى خداوند چنين كند، به زودى پاداش بزرگى به او خواهيم داد.(114)

115 وَ مَنْ يُشاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدى وَ يَتَّبِعْ غَيْرَ سَبيلِ الْمُؤْمِنينَ نُوَلِّهِ ما تَوَلّى وَ نُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَ ساءَتْ مَصيراً

هر كس كه بعد از آشكار شدن هدايت براى او، با پيامبر مخالفت كند، و از راهى جز راه مؤمنان پيروى نمايد، ما او را به همان سو كه مى رود مى بريم; و به دوزخ داخل مى كنيم; و چه بد فرجامى است. (115)

116 إِنَّ اللّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذالِكَ لِمَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُشْرِكْ بِاللّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلالاً بَعيداً

خداوند، شرك به او را نمى آمرزد; (ولى) كمتر از آن را براى هر كس بخواهد (و شايسته ببيند) مى آمرزد. و هر كس براى خدا همتايى قرار دهد، در گمراهى دورى افتاده است.(116)

117 إِنْ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ إِلاّ إِناثاً وَ إِنْ يَدْعُونَ إِلاّ شَيْطاناً مَريداً

آنچه آنها غير از خدا مى خوانند، تنها بتهايى است بى روح و بى اثر يا شيطانى سركش و ويرانگر.(117)

118 لَعَنَهُ اللّهُ وَ قالَ لاَ َتَّخِذَنَّ مِنْ عِبادِكَ نَصيباً مَفْرُوضاً

(همان شيطانى كه) خدا او را از رحمت خويش دور ساخت و او گفت: «از بندگان تو، سهم معيّنى خواهم گرفت. (118)

119 وَ لاَُضِلَّنَّهُمْ وَ لاَُمَنِّيَنَّهُمْ وَ لاَمُرَنَّهُمْ فَلَيُبَتِّكُنَّ آذانَ الأَنْعامِ وَ لاَمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ اللّهِ وَ مَنْ يَتَّخِذِ الشَّيْطانَ وَلِيّاً مِنْ دُونِ اللّهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْراناً مُبيناً

و آنها را گمراه مى كنم; و به آرزوها سرگرم مى سازم; و به آنان دستور مى دهم كه (اعمال خرافى انجام دهند، و) گوش چهار پايان را بشكافند، و آفرينش (پاك) خدايى را تغيير دهند; (و فطرت توحيد را به شرك بيالايند.)» و هر كس، شيطان را به جاى خدا ولىّ خود برگزيند،زيان آشكارى كرده است.(119)

120 يَعِدُهُمْ وَ يُمَنِّيهِمْ وَ ما يَعِدُهُمُ الشَّيْطانُ إِلاّ غُرُوراً

شيطان به آنها وعده ها (ى دروغين) مى دهد; و به آرزوها، سرگرم مى سازد; در حالى كه جز فريب و نيرنگ، به آنها وعده نمى دهد.(120)

121 أُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ لا يَجِدُونَ عَنْها مَحيصاً

آنها [= پيروان شيطان] جايگاهشان جهنّم است; و هيچ راه فرارى از آن ندارند.(121)

122 وَ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنّات تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ خالِدينَ فيها أَبَداً وَعْدَ اللّهِ حَقّاً وَ مَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللّهِ قيلاً

و كسانى كه ايمان آورده اند و كارهاى شايسته انجام داده اند، بزودى آنان را در باغهاى بهشتى وارد مى كنيم كه نهرها از پاى درختانش جارى است; جاودانه در آن خواهند بود. خداوند وعده حقى داده است و كيست كه در گفتار و وعده هايش، از خدا راستگوتر باشد؟!(122)

123 لَيْسَ بِأَمانِيِّكُمْ وَ لا أَمانِيِّ أَهْلِ الْكِتابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً يُجْزَ بِهِ وَ لا يَجِدْ لَهُ مِنْ دُونِ اللّهِ وَلِيّاً وَ لا نَصيراً

(پاداش هاى الهى) به آرزوهاى شما و آرزوهاى اهل كتاب نيست; هر كس عمل بدى انجام دهد، مطابق آن كيفر داده مى شود; وكسى را جز خدا، ولىَّ و ياور خود نخواهد يافت.(123)

124 وَ مَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصّالِحاتِ مِنْ ذَكَر أَوْ أُنْثى وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَ لا يُظْلَمُونَ نَقيراً

و كسانى كه كار شايسته اى انجام دهند، خواه مرد باشند يا زن، در حالى كه ايمان داشته باشند، چنين كسانى داخل بهشت مى شوند; و كمترين ستمى به آنها نخواهد شد.(124)

125 وَ مَنْ أَحْسَنُ ديناً مِمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ وَ اتَّبَعَ مِلَّةَ إِبْراهيمَ حَنيفاً وَ اتَّخَذَ اللّهُ إِبْراهيمَ خَليلاً

دين و آيين چه كسى بهتر از آن كس است كه خود را تسليم خدا كند، و نيكوكار باشد، و از آيين ابراهيم كه ايمانى خالص و پاك داشت پيروى كند؟! و خدا ابراهيم را به دوستى انتخاب كرد.(125)

126 وَ لِلّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الأَرْضِ وَ كانَ اللّهُ بِكُلِّ شَيْء مُحيطاً

آنچه در آسمانها و زمين است، از آن خداست; و خداوند به هر چيزى احاطه دارد.(126)

127 وَ يَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّساءِ قُلِ اللّهُ يُفْتيكُمْ فيهِنَّ وَ ما يُتْلى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتابِ في يَتامَى النِّساءِ اللاّتي لا تُؤْتُونَهُنَّ ما كُتِبَ لَهُنَّ وَ تَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ وَ الْمُسْتَضْعَفينَ مِنَ الْوِلْدانِ وَ أَنْ تَقُومُوا لِلْيَتامى بِالْقِسْطِ وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْر فَإِنَّ اللّهَ كانَ بِهِ عَليماً

از تو درباره (حكم و حقوق) زنان سؤال مى كنند; بگو: «خداوند درباره آنان به شما پاسخ مى دهد و آنچه در قرآن درباره زنان يتيمى كه حقوقشان را به آنها نمى دهيد و مى خواهيد با آنها ازدواج كنيد، و نيز آنچه درباره كودكان صغير و ناتوان براى شما بيان شده است، (بخشى از سفارشهاى خدا در اين زمينه است; و به شما سفارش مى كند كه) با يتيمان به عدالت رفتار كنيد. و هر كار نيكى انجام مى دهيد، خداوند از آن آگاه است (و به شما پاداش شايسته مى دهد)».(127)

128 وَ إِنِ امْرَأَةٌ خافَتْ مِنْ بَعْلِها نُشُوزاً أَوْ إِعْراضاً فَلا جُناحَ عَلَيْهِما أَنْ يُصْلِحا بَيْنَهُما صُلْحاً وَ الصُّلْحُ خَيْرٌ وَ أُحْضِرَتِ الأَنْفُسُ الشُّحَّ وَ إِنْ تُحْسِنُوا وَ تَتَّقُوا فَإِنَّ اللّهَ كانَ بِما تَعْمَلُونَ خَبيراً

و اگر زنى، از سركشى و ناسازگارى يا بى اعتنايى شوهرش، بيم داشته باشد، مانعى ندارد با هم به گونه اى صلح كنند (و از پاره اى از حقوق خود، بخاطر صلح، صرف نظر نمايند.) و صلح، بهتر است; اگر چه (بسيارى از) مردم (طبق هواى نفسشان، در اين گونه موارد) بخل مىورزند. و گذشت ندارند و اگر نيكى (و گذشت) كنيد و پرهيزگارى پيشه سازيد، خداوند به آنچه انجام مى دهيد، آگاه است (و پاداش شايسته به شما خواهد داد).(128)

129 وَ لَنْ تَسْتَطيعُوا أَنْ تَعْدِلُوا بَيْنَ النِّساءِ وَ لَوْ حَرَصْتُمْ فَلا تَميلُوا كُلَّ الْمَيْلِ فَتَذَرُوها كَالْمُعَلَّقَةِ وَ إِنْ تُصْلِحُوا وَ تَتَّقُوا فَإِنَّ اللّهَ كانَ غَفُوراً رَحيماً

شما هرگز نمى توانيد (از نظر محبّت قلبى) در ميان زنان خود، عدالت برقرار كنيد، هر چند كوشش نماييد; ولى تمايل خود را بكلّى متوجّه يك طرف نسازيد كه ديگرى را بصورت زنى بلا تكليف در آوريد. و اگر راه صلاح و پرهيزگارى پيش گيريد، خداوند آمرزنده و مهربان است.(129)

130 وَ إِنْ يَتَفَرَّقا يُغْنِ اللّهُ كُلاًّ مِنْ سَعَتِهِ وَ كانَ اللّهُ واسِعاً حَكيماً

و اگر (راهى براى اصلاح در ميان خود نيابند، و) از هم جدا شوند، خداوند هر كدام از آنها را با گشايش و فضل خويش، بى نياز مى كند; و خداوند، داراى فضل و احسان گسترده، و حكيم است.(130)

131 وَ لِلّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الأَرْضِ وَ لَقَدْ وَصَّيْنَا الَّذينَ أُوتُوا الْكِتابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَ إِيّاكُمْ أَنِ اتَّقُوا اللّهَ وَ إِنْ تَكْفُرُوا فَإِنَّ لِلّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الأَرْضِ وَ كانَ اللّهُ غَنِيّاً حَميداً

آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است،ازآن خداست.وما به كسانى كه پيش از شما، كتاب آسمانى به آنها داده شده بود، و نيز به شما سفارش كرديم، كه از (نافرمانى) خدا بپرهيزيد. و اگر كافر شويد، (به خدا زيانى نمى رسد) ;زيرا آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است براى خداست; و خداوند، بى نياز و ستوده است.(131)

132 وَ لِلّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الأَرْضِ وَ كَفى بِاللّهِ وَكيلاً

آنچه در آسمانها و زمين است از آن خداست; و كافى است كه خدا، حافظ و نگاهبان (شما) باشد.(132)

133 إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ أَيُّهَا النّاسُ وَ يَأْتِ بِآخَرينَ وَ كانَ اللّهُ عَلى ذالِكَ قَديراً

اى مردم! اگر او بخواهد، شما را (از ميان) مى برد و افراد ديگرى را (به جاى شما) مى آورد; و خداوند، بر اين كار تواناست.(133)

134 مَنْ كانَ يُريدُ ثَوابَ الدُّنْيا فَعِنْدَ اللّهِ ثَوابُ الدُّنْيا وَ الآخِرَةِ وَ كانَ اللّهُ سَميعاً بَصيراً

كسانى كه پاداش دنيوى بخواهند، (و از پاداش اخروى غافل باشند، در اشتباهند; زيرا) پاداش دنيا و آخرت نزد خداست; و خداوند، شنوا و بيناست.(134)

135 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا كُونُوا قَوّامينَ بِالْقِسْطِ شُهَداءَ لِلّهِ وَ لَوْ عَلى أَنْفُسِكُمْ أَوِ الْوالِدَيْنِ وَ الأَقْرَبينَ إِنْ يَكُنْ غَنِيّاً أَوْ فَقيراً فَاللّهُ أَوْلى بِهِما فَلا تَتَّبِعُوا الْهَوى أَنْ تَعْدِلُوا وَ إِنْ تَلْوُوا أَوْ تُعْرِضُوا فَإِنَّ اللّهَ كانَ بِما تَعْمَلُونَ خَبيراً

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! همواره و هميشه قيام به عدالت كنيد. براى خدا گواهى دهيد، اگر چه به زيان شما، يا پدر و مادر و نزديكانتان بوده باشد! (چرا كه) اگر او [= كسى كه گواهى شما به زيان اوست] غنى يا فقير باشد، خداوند سزاوارتر است كه از آنان حمايت كند. بنابراين، از هوا و هوس پيروى نكنيد; كه منحرف خواهيد شد. و اگر حق را تحريف كنيد، و يا از اظهار آن، اعراض نماييد، خداوند به آنچه انجام مى دهيد، آگاه است(135)

136 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا آمِنُوا بِاللّهِ وَ رَسُولِهِ وَ الْكِتابِ الَّذي نَزَّلَ عَلى رَسُولِهِ وَ الْكِتابِ الَّذي أَنْزَلَ مِنْ قَبْلُ وَ مَنْ يَكْفُرْ بِاللّهِ وَ مَلائِكَتِهِ وَ كُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ وَ الْيَوْمِ الآخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلالاً بَعيداً

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! به خدا و پيامبرش، و كتابى كه بر او نازل كرده، و كتب آسمانى كه پيش از آن فرستاده است، ايمان (واقعى) بياوريد. كسى كه خدا و فرشتگان او و كتابها و پيامبرانش و روز واپسين را انكار كند، در گمراهى دورى افتاده است.(136)

137 إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ ازْدادُوا كُفْراً لَمْ يَكُنِ اللّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَ لا لِيَهْدِيَهُمْ سَبيلاً

كسانى كه ايمان آوردند، سپس كافر شدند، و باز هم ايمان آوردند، و ديگر بار كافر شدند، سپس بر كفر خود افزودند، خدا هرگز آنها را نخواهد بخشيد، و آنها را به راه (راست) هدايت نخواهد كرد.(137)

138 بَشِّرِ الْمُنافِقينَ بِأَنَّ لَهُمْ عَذاباً أَليماً

به منافقان بشارت ده كه مجازات دردناكى در انتظار آنهاست!(138)

139 الَّذينَ يَتَّخِذُونَ الْكافِرينَ أَوْلِياءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنينَ أَ يَبْتَغُونَ عِنْدَهُمُ الْعِزَّةَ فَإِنَّ الْعِزَّةَ لِلّهِ جَميعاً

(همان) كسانى كه كافران را به جاى مؤمنان، دوست خود انتخاب مى كنند. آيا عزّت و سربلندى را نزد آنان مى جويند با اين كه همه عزّتها از آن خداست؟!(139)

140 وَ قَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتابِ أَنْ إِذا سَمِعْتُمْ آياتِ اللّهِ يُكْفَرُ بِها وَ يُسْتَهْزَأُ بِها فَلا تَقْعُدُوا مَعَهُمْ حَتّى يَخُوضُوا في حَديث غَيْرِهِ إِنَّكُمْ إِذاً مِثْلُهُمْ إِنَّ اللّهَ جامِعُ الْمُنافِقينَ وَ الْكافِرينَ في جَهَنَّمَ جَميعاً

و (خداوند اين حكم را) در كتابش بر شما نازل كرده كه هر گاه بشنويد افرادى آيات خدا را انكار و استهزا مى كنند، با آنها ننشينيد تا به سخن ديگرى بپردازند; وگرنه، شما هم مثل آنان خواهيد بود. خداوند، همه منافقان و كافران را در دوزخ جمع مى كند.(140)

141 الَّذينَ يَتَرَبَّصُونَ بِكُمْ فَإِنْ كانَ لَكُمْ فَتْحٌ مِنَ اللّهِ قالُوا أَ لَمْ نَكُنْ مَعَكُمْ وَ إِنْ كانَ لِلْكافِرينَ نَصيبٌ قالُوا أَ لَمْ نَسْتَحْوِذْ عَلَيْكُمْ وَ نَمْنَعْكُمْ مِنَ الْمُؤْمِنينَ فَاللّهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ لَنْ يَجْعَلَ اللّهُ لِلْكافِرينَ عَلَى الْمُؤْمِنينَ سَبيلاً

(منافقان) كسانى (هستند) كه پيوسته انتظار مى كشند و اگر فتح و پيروزى از سوى خدا نصيب شما گردد، مى گويند: «مگر ما با شما نبوديم؟ (پس ما نيز در افتخارات و غنايم شريكيم.)» و اگربهره اى نصيب كافران گردد، به آنان مى گويند: «مگر ما شما را به مبارزه و تسليم نشدن در برابر مؤمنان، تشويق نمى كرديم؟! (پس با شما شريك خواهيم بود.)» خداوند در روز رستاخيز، ميان شما داورى مى كند; و خداوند هرگز راهى براى تسلّط كافران بر مؤمنان قرار نداده است.(141)

142 إِنَّ الْمُنافِقينَ يُخادِعُونَ اللّهَ وَ هُوَ خادِعُهُمْ وَ إِذا قامُوا إِلَى الصَّلاةِ قامُوا كُسالى يُراؤُنَ النّاسَ وَ لا يَذْكُرُونَ اللّهَ إِلاّ قَليلاً

منافقان (به گمان خود) مى خواهند خدا را فريب دهند; در حالى كه او آنها را فريب مى دهد; و هنگامى كه به نماز بر مى خيزند، با كسالت برمى خيزند; ودر برابر مردم ريا مى كنند; و خدا را جز اندكى ياد نمى نمايند.(142)

143 مُذَبْذَبينَ بَيْنَ ذالِكَ لا إِلى هؤُلاءِ وَ لا إِلى هؤُلاءِ وَ مَنْ يُضْلِلِ اللّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ سَبيلاً

آنها افراد بى هدفى هستند كه نه سوى اينها هستند، و نه سوى آنها. (در واقع، نه در صف مؤمنان قرار دارند، و نه در صف كافران.) و هر كس را خداوند گمراه كند، راهى براى (نجات) او نخواهى يافت.(143)

144 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الْكافِرينَ أَوْلِياءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنينَ أَ تُريدُونَ أَنْ تَجْعَلُوا لِلّهِ عَلَيْكُمْ سُلْطاناً مُبيناً

اى كسانى كه ايمان آورده ايد!، كافران را به جاى مؤمنان، ولىّ و تكيه گاه خود انتخاب نكنيد. آيا مى خواهيد (با اين عمل،) دليل آشكارى بر ضدّ خود در پيشگاه خدا قرار دهيد؟!(144)

145 إِنَّ الْمُنافِقينَ فِي الدَّرْكِ الأَسْفَلِ مِنَ النّارِ وَ لَنْ تَجِدَ لَهُمْ نَصيراً

منافقان در پايين ترين دركات (و طبقات) دوزخ قرار دارند; و هرگز ياورى براى آنها نخواهى يافت. (بنابراين، از طرح دوستى با دشمنان خدا، كه نشانه نفاق است، بپرهيزيد.)(145)

146 إِلاَّ الَّذينَ تابُوا وَ أَصْلَحُوا وَ اعْتَصَمُوا بِاللّهِ وَ أَخْلَصُوا دينَهُمْ لِلّهِ فَأُولئِكَ مَعَ الْمُؤْمِنينَ وَ سَوْفَ يُؤْتِ اللّهُ الْمُؤْمِنينَ أَجْراً عَظيماً

مگر كسانى كه توبه كنند، و اصلاح (و جبران) نمايند و به خدا تمسك جويند، و دين خود را براى خدا خالص كنند; آنها با مؤمنان خواهند بود; و خداوند به افراد با ايمان، پاداش عظيمى خواهد داد.(146)

147 ما يَفْعَلُ اللّهُ بِعَذابِكُمْ إِنْ شَكَرْتُمْ وَ آمَنْتُمْ وَ كانَ اللّهُ شاكِراً عَليماً

اگر شكرگزارى كنيد وايمان آوريد چگونه ممكن است خداوند شما را مجازات كند؟! خداوند (در برابر اعمال شما) قدردان و (از آن) آگاه است.(147)

148 لا يُحِبُّ اللّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوءِ مِنَ الْقَوْلِ إِلاّ مَنْ ظُلِمَ وَ كانَ اللّهُ سَميعاً عَليماً

خداوند دوست ندارد كسى با سخنان خود، بديها (ى ديگران) را اظهار كند; مگر آن كس كه مورد ستم واقع شده باشد. خداوند، شنوا و داناست.(148)

149 إِنْ تُبْدُوا خَيْراً أَوْ تُخْفُوهُ أَوْ تَعْفُوا عَنْ سُوء فَإِنَّ اللّهَ كانَ عَفُوّاً قَديراً

اگر نيكيها را آشكار يا پنهان سازيد، و از بديها گذشت نماييد، خداوند آمرزنده و تواناست (و با اين كه قادر بر مجازات است، عفو و گذشت مى كند).(149)

150 إِنَّ الَّذينَ يَكْفُرُونَ بِاللّهِ وَ رُسُلِهِ وَ يُريدُونَ أَنْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ اللّهِ وَ رُسُلِهِ وَ يَقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْض وَ نَكْفُرُ بِبَعْض وَ يُريدُونَ أَنْ يَتَّخِذُوا بَيْنَ ذالِكَ سَبيلاً

كسانى كه به خدا و پيامبران او كفر مىورزند، و مى خواهند ميان خدا و پيامبرانش جدايى بيفكنند، و مى گويند: «به بعضى ايمان مى آوريم، و بعضى را انكار مى كنيم» و مى خواهند در ميان اين (دو)، راهى (براى خود) انتخاب كنند.(150)

151 أُولئِكَ هُمُ الْكافِرُونَ حَقّاً وَ أَعْتَدْنا لِلْكافِرينَ عَذاباً مُهيناً

آنها كافران حقيقى اند; و براى كافران، مجازات خواركننده اى فراهم ساخته ايم.(151)

152 وَ الَّذينَ آمَنُوا بِاللّهِ وَ رُسُلِهِ وَ لَمْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ أَحَد مِنْهُمْ أُولئِكَ سَوْفَ يُؤْتيهِمْ أُجُورَهُمْ وَ كانَ اللّهُ غَفُوراً رَحيماً

ولى كسانى كه به خدا و پيامبرانش ايمان آورده، و ميان هيچ يك از آنها فرق نگذاشته اند، خداوند پاداششان را خواهد داد; خداوند، آمرزنده و مهربان است.(152)

153 يَسْئَلُكَ أَهْلُ الْكِتابِ أَنْ تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتاباً مِنَ السَّماءِ فَقَدْ سَأَلُوا مُوسى أَكْبَرَ مِنْ ذالِكَ فَقالُوا أَرِنَا اللّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْهُمُ الصّاعِقَةُ بِظُلْمِهِمْ ثُمَّ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ الْبَيِّناتُ فَعَفَوْنا عَنْ ذالِكَ وَ آتَيْنا مُوسى سُلْطاناً مُبيناً

اهل كتاب از تو مى خواهند كتابى از آسمان (يكجا) بر آنها نازل كنى; (در حالى كه اين يك بهانه است;) آنها از موسى، بزرگتر از اين را خواستند، و گفتند: «خدا را آشكارا به ما نشان ده!» و بخاطر ظلم و ستمشان، صاعقه آنها را فرا گرفت. سپس گوساله (سامرى) را، پس از آن همه دلايل روشن كه براى آنها آمد، (به خدايى) انتخاب كردند. ولى ما از آن در گذشتيم (و عفو كرديم) و به موسى، برهان آشكارى داديم.(153)

154 وَ رَفَعْنا فَوْقَهُمُ الطُّورَ بِميثاقِهِمْ وَ قُلْنا لَهُمُ ادْخُلُوا الْبابَ سُجَّداً وَ قُلْنا لَهُمْ لا تَعْدُوا فِي السَّبْتِ وَ أَخَذْنا مِنْهُمْ ميثاقاً غَليظاً

و كوه طور را برفراز آنها برافراشتيم; و در همان حال از آنها پيمان گرفتيم، و به آنها گفتيم: «(براى توبه،) از در (بيت المقدس) با خضوع در آييد.» و به آنان گفتيم: «در روز شنبه تعدّى نكنيد (و دست از كار بكشيد.)» و از آنان (در برابر همه اينها،) پيمان محكمى گرفتيم.(154)

155 فَبِما نَقْضِهِمْ ميثاقَهُمْ وَ كُفْرِهِمْ بِآياتِ اللّهِ وَ قَتْلِهِمُ الأَنْبِياءَ بِغَيْرِ حَقّ وَ قَوْلِهِمْ قُلُوبُنا غُلْفٌ بَلْ طَبَعَ اللّهُ عَلَيْها بِكُفْرِهِمْ فَلا يُؤْمِنُونَ إِلاّ قَليلاً

(ولى) بخاطر پيمان شكنى آنها، و انكار آيات خدا، و كشتن پيامبران به ناحق، و اين كه (از روى استهزا) مى گفتند: «دلهاى ما، در غلاف است (و سخنان پيامبر را درك نمى كنيم.» رانده درگاه خدا شدند.) آرى، خداوند به سبب كفرشان، بر دلهاى آنها مهر زده; كه جز عدّه كمى (كه راه حق مى پويند) ايمان نمى آورند.(155)

156 وَ بِكُفْرِهِمْ وَ قَوْلِهِمْ عَلى مَرْيَمَ بُهْتاناً عَظيماً

و (نيز) بخاطر كفرشان، و تهمت بزرگى كه بر مريم زدند;(156)

157 وَ قَوْلِهِمْ إِنّا قَتَلْنَا الْمَسيحَ عيسَى ابْنَ مَرْيَمَ رَسُولَ اللّهِ وَ ما قَتَلُوهُ وَ ما صَلَبُوهُ وَ لكِنْ شُبِّهَ لَهُمْ وَ إِنَّ الَّذينَ اخْتَلَفُوا فيهِ لَفي شَكّ مِنْهُ ما لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْم إِلاَّ اتِّباعَ الظَّنِّ وَ ما قَتَلُوهُ يَقيناً

و اينكه گفتند: «ما، مسيح ـ عيسى بن مريم ـ، پيامبر خدا را كشتيم.» در حالى كه نه او را كشتند، و نه بردار كردند; بلكه امر بر آنها مشتبه شد. و كسانى كه در مورد (قتل) او اختلاف كردند، نسبت به آن در شك هستند و به هيچ صورت علم به آن ندارند و تنها از پندارهاى بى اساس پيروى مى كنند; و به يقين او را نكشتند;(157)

158 بَلْ رَفَعَهُ اللّهُ إِلَيْهِ وَ كانَ اللّهُ عَزيزاً حَكيماً

بلكه خدا او را به سوى خود، بالا برد. و خداوند، توانا و حكيم است.(158)

159 وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلاّ لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهيداً

و هيچ يك از اهل كتاب نيست مگر اين كه پيش از مرگش به او [= حضرت مسيح ] ايمان مى آورد; و روز قيامت، عليه آنها گواه خواهد بود.(159)

160 فَبِظُلْم مِنَ الَّذينَ هادُوا حَرَّمْنا عَلَيْهِمْ طَيِّبات أُحِلَّتْ لَهُمْ وَ بِصَدِّهِمْ عَنْ سَبيلِ اللّهِ كَثيراً

بخاطر ظلمى كه از يهود صادر شد، و (نيز) بخاطر بازداشتن فراوان آنها از راه خدا، بخشى از چيزها (و خوراكى هاى) پاكيزه را كه براى آنها حلال شده بود، بر آنان حرام كرديم.(160)

161 وَ أَخْذِهِمُ الرِّبا وَ قَدْ نُهُوا عَنْهُ وَ أَكْلِهِمْ أَمْوالَ النّاسِ بِالْباطِلِ وَ أَعْتَدْنا لِلْكافِرينَ مِنْهُمْ عَذاباً أَليماً

و (همچنين) بخاطر ربا گرفتن، در حالى كه از آن نهى شده بودند; و خوردن اموال مردم بباطل; و براى كافران آنها، عذاب دردناكى آماده كرده ايم.(161)

162 لكِنِ الرّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَ الْمُؤْمِنُونَ يُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ وَ الْمُقيمينَ الصَّلاةَ وَ الْمُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ الْمُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَ الْيَوْمِ الآخِرِ أُولئِكَ سَنُؤْتيهِمْ أَجْراً عَظيماً

ولى راسخان در علم از آنها، و مؤمنان (از امّت اسلام،) به تمام آنچه برتو نازل شده، و آنچه پيش از تو نازل گرديده، ايمان مى آورند. (همچنين) نمازگزاران و زكات دهندگان و ايمان آورندگان به خدا و روز بازپسين، بزودى به همه آنان پاداش عظيمى خواهيم داد.(162)

163 إِنّا أَوْحَيْنا إِلَيْكَ كَما أَوْحَيْنا إِلى نُوح وَ النَّبِيِّينَ مِنْ بَعْدِهِ وَ أَوْحَيْنا إِلى إِبْراهيمَ وَ إِسْماعيلَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ وَ الأَسْباطِ وَ عيسى وَ أَيُّوبَ وَ يُونُسَ وَ هارُونَ وَ سُلَيْمانَ وَ آتَيْنا داوُدَ زَبُوراً

ما به تو وحى فرستاديم; همان گونه كه به نوح و پيامبران بعد از او وحى فرستاديم; و (نيز) به ابراهيم و اسماعيل و اسحاق و يعقوب و اسباط [= پيامبران از فرزندان يعقوب] و عيسى و ايوب و يونس و هارون و سليمان وحى نموديم; و به داود زبور بخشيديم.(163)

164 وَ رُسُلاً قَدْ قَصَصْناهُمْ عَلَيْكَ مِنْ قَبْلُ وَ رُسُلاً لَمْ نَقْصُصْهُمْ عَلَيْكَ وَ كَلَّمَ اللّهُ مُوسى تَكْليماً

و پيامبرانى كه سرگذشت آنها را پيش از اين، براى تو بازگفته ايم; و پيامبرانى كه سرگذشت آنها را بيان نكرده ايم; و خداوند با موسى سخن گفت. (و اين امتياز، از آن او بود.)(164)

165 رُسُلاً مُبَشِّرينَ وَ مُنْذِرينَ لِئَلاّ يَكُونَ لِلنّاسِ عَلَى اللّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ وَ كانَ اللّهُ عَزيزاً حَكيماً

پيامبرانى كه بشارت دهنده و بيم دهنده بودند، تا بعد از (آمدن) اين پيامبران، حجّتى براى مردم در برابر خدا باقى نماند، (و بر همه اتمام حجّت شود;) و خداوند، تواناو حكيم است.(165)

166 لكِنِ اللّهُ يَشْهَدُ بِما أَنْزَلَ إِلَيْكَ أَنْزَلَهُ بِعِلْمِهِ وَ الْمَلائِكَةُ يَشْهَدُونَ وَ كَفى بِاللّهِ شَهيداً

(آنها نبوّت تو را انكار مى كنند) ولى خداوند گواهى مى دهد به آنچه بر تو نازل كرده; كه از روى علمش نازل كرده است; و فرشتگان (نيز) گواهى مى دهند; هر چند گواهى خدا كافى است.(166)

167 إِنَّ الَّذينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبيلِ اللّهِ قَدْ ضَلُّوا ضَلالاً بَعيداً

كسانى كه كافر شدند، و (مردم را) از راه خدا باز داشتند، در گمراهى دورى افتاده اند.(167)

168 إِنَّ الَّذينَ كَفَرُوا وَ ظَلَمُوا لَمْ يَكُنِ اللّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَ لا لِيَهْدِيَهُمْ طَريقاً

كسانى كه كافر شدند، و (به خود و ديگران) ستم كردند، هرگز خدا آنها را نخواهد بخشيد، و آنان را به هيچ راهى هدايت نخواهد كرد،(168)

169 إِلاّ طَريقَ جَهَنَّمَ خالِدينَ فيها أَبَداً وَ كانَ ذالِكَ عَلَى اللّهِ يَسيراً

مگر به راه دوزخ، كه جاودانه در آن خواهند ماند; و اين امر براى خدا آسان است!(169)

170 يا أَيُّهَا النّاسُ قَدْ جاءَكُمُ الرَّسُولُ بِالْحَقِّ مِنْ رَبِّكُمْ فَآمِنُوا خَيْراً لَكُمْ وَ إِنْ تَكْفُرُوا فَإِنَّ لِلّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ كانَ اللّهُ عَليماً حَكيماً

اى مردم! پيامبر (ى كه انتظارش را مى كشيديد،) حق را از جانب پروردگارتان براى شما آورده است، پس به او ايمان بياوريد كه براى شما بهتر است. و اگر كافر شويد، (به خدا زيانى نمى رسد;) زيرا آنچه در آسمانها و زمين است از آن خداست، و خداوند، دانا و حكيم است.(170)

171 يا أَهْلَ الْكِتابِ لا تَغْلُوا في دينِكُمْ وَ لا تَقُولُوا عَلَى اللّهِ إِلاَّ الْحَقَّ إِنَّمَا الْمَسيحُ عيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللّهِ وَ كَلِمَتُهُ أَلْقاها إِلى مَرْيَمَ وَ رُوحٌ مِنْهُ فَآمِنُوا بِاللّهِ وَ رُسُلِهِ وَ لا تَقُولُوا ثَلاثَةٌ انْتَهُوا خَيْراً لَكُمْ إِنَّمَا اللّهُ إِلهٌ واحِدٌ سُبْحانَهُ أَنْ يَكُونَ لَهُ وَلَدٌ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الأَرْضِ وَ كَفى بِاللّهِ وَكيلاً

اى اهل كتاب! در دين خود، غلّو (و زياده روى) نكنيد; و درباره خدا، غير از حق نگوييد. مسيح ـ عيسى بن مريم ـ فقط فرستاده خدا، و كلمه (و مخلوق) اوست; كه او را به مريم القا نمود; و روحى (شايسته) از طرف او بود. پس به خدا و پيامبران او، ايمان بياوريد; و نگوييد: «(خداوند) سه گانه است.» (از اين سخن) خوددارى كنيد كه براى شما بهتر است. خدا، تنها معبود يگانه است; او منزّه است كه فرزندى داشته باشد; (بلكه) از آن اوست آنچه در آسمانها و زمين است; و براى تدبير و سرپرستى آنها، خداوند كافى است.(171)

172 لَنْ يَسْتَنْكِفَ الْمَسيحُ أَنْ يَكُونَ عَبْداً لِلّهِ وَ لاَ الْمَلائِكَةُ الْمُقَرَّبُونَ وَ مَنْ يَسْتَنْكِفْ عَنْ عِبادَتِهِ وَ يَسْتَكْبِرْ فَسَيَحْشُرُهُمْ إِلَيْهِ جَميعاً

هيچ گاه مسيح از اين ابا نداشت كه بنده خدا باشد; و نه فرشتگان مقرّب (از اين ابا دارند). و آنها كه از بندگى او، روى برتابند و تكبّر كنند، بزودى خداوند همه آنها را (در قيامت) نزد خود جمع خواهد كرد.(172)

173 فَأَمَّا الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ وَ يَزيدُهُمْ مِنْ فَضْلِهِ وَ أَمَّا الَّذينَ اسْتَنْكَفُوا وَ اسْتَكْبَرُوا فَيُعَذِّبُهُمْ عَذاباً أَليماً وَ لا يَجِدُونَ لَهُمْ مِنْ دُونِ اللّهِ وَلِيّاً وَ لا نَصيراً

پس كسانى كه ايمان آوردند و كارهاى شايسته انجام دادند، پاداششان را بطور كامل به آنان خواهد داد; و از فضل و بخشش خود، بر (پاداش) آنها خواهد افزود. ولى كسانى را كه ابا كردند و تكبّر ورزيدند، با مجازات دردناكى كيفر خواهد داد; و براى خود، غير از خدا، سرپرست و ياورى نخواهند يافت (اگر توبه كنند).(173)

174 يا أَيُّهَا النّاسُ قَدْ جاءَكُمْ بُرْهانٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكُمْ نُوراً مُبيناً

اى مردم! دليل روشنى از طرف پروردگارتان براى شما آمده; و نور آشكارى [= كتاب آسمانى] به سوى شما نازل كرده ايم.(174)

175 فَأَمَّا الَّذينَ آمَنُوا بِاللّهِ وَ اعْتَصَمُوا بِهِ فَسَيُدْخِلُهُمْ في رَحْمَة مِنْهُ وَ فَضْل وَ يَهْديهِمْ إِلَيْهِ صِراطاً مُسْتَقيماً

پس كسانى كه به خدا ايمان آوردند و به آن (كتاب آسمانى) چنگ زدند، بزودى همه را در رحمت و فضل خود، وارد خواهد ساخت; و در راه راستى، به سوى خويش هدايت مى كند (ولى كسانى كه كافر شدند به عذاب دردناكى گرفتار خواهند شد).(175)

176 يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللّهُ يُفْتيكُمْ فِي الْكَلالَةِ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَ لَهُ أُخْتٌ فَلَها نِصْفُ ما تَرَكَ وَ هُوَ يَرِثُها إِنْ لَمْ يَكُنْ لَها وَلَدٌ فَإِنْ كانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثانِ مِمّا تَرَكَ وَ إِنْ كانُوا إِخْوَةً رِجالاً وَ نِساءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الأُنْثَيَيْنِ يُبَيِّنُ اللّهُ لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا وَ اللّهُ بِكُلِّ شَيْء

از تو درباره حكم (ارث خواهران و برادران) سؤال مى كنند، بگو: «خداوند، حكم (ارث) خواهر و برادر را براى شما بيان مى كند: اگر مردى از دنيا برود، كه فرزندى نداشته باشد، و براى او خواهرى باشد، نصف اموالى را كه به جا گذاشته، از آن اوست; و (اگر خواهرى از دنيا برود و وارث او يك برادر باشد،) او تمام مال را از آن خواهر، به ارث مى برد، در صورتى كه آن خواهر فرزند نداشته باشد; و اگر (وارث او) دو خواهر باشند دو سوّم اموال را مى برند; و اگر (وارثان) جمعى از برادران و خواهران باشند، سهم هر برادر به اندازه سهم دو خواهر است. خداوند (احكام خود را) براى شما بيان مى كند تا گمراه نشويد; و خداوند به همه چيز داناست.»(176)

▲

[5] سوره مائده

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ أُحِلَّتْ لَكُمْ بَهيمَةُ الأَنْعامِ إِلاّ مايُتْلى عَلَيْكُمْ غَيْرَ مُحِلِّي الصَّيْدِ وَ أَنْتُمْ حُرُمٌ إِنَّ اللّهَ يَحْكُمُ ما يُريدُ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! به پيمانها (و قراردادها) وفا كنيد! چهار پايان (و جنين آنها) براى شما حلال شده است; مگر آنچه بر شما خوانده مى شود (و استثنا خواهد شد). و در حالى كه در احرام هستيد، صيد را حلال نشمريد. خداوند هر چه را بخواهد (و مصلحت باشد) حكم مى كند. (1)

2 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تُحِلُّوا شَعائِرَ اللّهِ وَ لاَ الشَّهْرَ الْحَرامَ وَلاَ الْهَدْيَ وَ لاَ الْقَلائِدَ وَ لا آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرامَ يَبْتَغُونَ فَضْلاً مِنْ رَبِّهِمْ وَ رِضْواناً وَ إِذا حَلَلْتُمْ فَاصْطادُوا وَ لا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمأَنْ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ أَنْ تَعْتَدُوا وَ تَعاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَ التَّقْوى وَ لا تَعاوَنُوا عَلَى الإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ وَ اتَّقُوا اللّهَ إِنَّ اللّهَ شَديدُالْعِقابِ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! شعائر الهى (و مراسم حج را محترم بشمريد; و مخالفت با حدود الهى) را حلال ندانيد; و نه ماه حرام را، و نه قربانيهاى بى نشان و نشاندار را، و نه آنها را كه به قصد خانه خدا براى به دست آوردن فضل پروردگار و خشنودى او مى آيند. امّا هنگامى كه از احرام بيرون آمديد، صيد كردن براى شما مانعى ندارد. و دشمنى با جمعيّتى كه شما را از آمدن به مسجدالحرام (در سال حديبيه) باز داشتند، نبايد شما را وادار به تعدّى و تجاوز كند! و (همواره) در راه نيكى و پرهيزگارى به يكديگر كمك كنيد. و (هرگز) در راه گناه و تعدّى همكارى ننماييد. و از (مخالفت فرمان) خدا بپرهيزيد كه مجازات خدا شديد است!(2)

3 حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَ الدَّمُ وَ لَحْمُ الْخِنْزيرِ وَ ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللّهِ بِهِ وَ الْمُنْخَنِقَةُ وَ الْمَوْقُوذَةُ وَ الْمُتَرَدِّيَةُ وَ النَّطيحَةُ وَ ما أَكَلَ السَّبُعُ إِلاّ ما ذَكَّيْتُمْ وَ ما ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَ أَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالأَزْلامِ ذالِكُم فِسْقٌ الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذينَ كَفَرُوا مِنْ دينِكُمْ فَلا تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتي وَ رَضيتُ لَكُمُ الإِسْلامَ ديناً فَمَنِ اضْطُرَّ في مَخْمَصَة غَيْرَ مُتَجانِف لاِ ِثْم فَإِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحيمٌ

(گوشت) مردار، وخون، وگوشت خوك، و حيوانى كه به غير نام خدا ذبح شود، و حيوان خفه شده، و به زجر كشته شده، و حيوانى كه براثر پرت شدن از بلندى بميرد، و حيوانى كه به ضرب شاخ حيوان ديگرى مرده باشد. و باقيمانده صيد حيوان درنده ـ مگر آن كه (بموقع به آن شكار برسيد و) آن را سر ببريد ـ و حيوانى كه روى بتها (يا در برابر آنها) ذبح مى شود، (همه) بر شما حرام شده است; و (همچنين) تقسيم كردن (گوشت حيوان) بوسيله چوبه هاى تيرِ مخصوص بخت آزمايى; تمام اين اينها، فسق و گناه است. ـ امروز، كافران از (شكست) آيين شما مأيوس شدند; بنابراين، از آنها نترسيد; و از (مخالفت) من بترسيد! امروز، دين شما را برايتان كامل كردم; و نعمت خود را بر شما تمام نمودم; و اسلام را بعنوان آيين (جاودان) شما پذيرفتم ـ امّا كسانى كه در حال گرسنگى، ناچار شوند، و تمايل به گناه نداشته باشند، (مانعى ندارد كه از گوشتهاى ممنوع بخورند;) ـ خداوند، آمرزنده و مهربان است.(3)

4 يَسْئَلُونَكَ ما ذا أُحِلَّ لَهُمْ قُلْ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّباتُ وَ ما عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوارِحِ مُكَلِّبينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمّا عَلَّمَكُمُ اللّهُ فَكُلُوا مِمّا أَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ وَ اذْكُرُوا اسْمَ اللّهِ عَلَيْهِ وَ اتَّقُوا اللّهَ إِنَّ اللّهَ سَريعُ الْحِسابِ

از تو سؤال مى كنند چه چيزهايى براى آنها حلال شده است؟ بگو: «هر آنچه پاكيزه است، براى شما حلال گرديده; و سگهاى شكارى تعليم يافته كه از آنچه خداوند به شما ياد داده است به آنها تعليم داده ايد از آنچه براى شما (صيد مى كنند و) نگاه مى دارند، بخوريد; و نام خدا را (به هنگام فرستادن آنها) بر آن ببريد; و از (نافرمانى) خدا بپرهيزيد كه خداوند سريع الحساب است.»(4)

5 الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّباتُ وَ طَعامُ الَّذينَ أُوتُوا الْكِتابَ حِلٌّ لَكُمْ وَ طَعامُكُمْ حِلٌّ لَهُمْ وَ الْمُحْصَناتُ مِنَ الْمُؤْمِناتِ وَ الْمُحْصَناتُ مِنَ الَّذينَ أُوتُوا الْكِتابَ مِنْ قَبْلِكُمْ إِذا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ مُحْصِنينَ غَيْرَ مُسافِحينَ وَ لا مُتَّخِذي أَخْدان وَ مَنْ يَكْفُرْ بِالإيمانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ وَ هُوَ فِي الآخِرَةِ مِنَ الْخاسِرينَ

امروز چيزهاى پاكيزه براى شما حلال شده; و (همچنين) طعام اهل كتاب، براى شما حلال است; و طعام شما براى آنها حلال; و (نيز) زنان پاكدامن از مسلمانان، و زنان پاكدامن از كسانى كه پيش از شما به آنها كتاب آسمانى داده شده، حلالند; هنگامى كه مهر آنها را بپردازيد و پاكدامن باشيد; نه زناكار، و نه دوست پنهانى (و نامشروع) گيريد. و كسى كه آنچه را بايد به آن ايمان بياورد، انكار كند اعمال او تباه مى گردد; و در سراى ديگر، از زيانكاران خواهد بود.(5)

6 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرافِقِ وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ وَ أَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ وَ إِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا وَ إِنْ كُنْتُمْ مَرْضى أَوْ عَلى سَفَر أَوْ جاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغائِطِ أَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَيَمَّمُوا صَعيداً طَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَ أَيْديكُمْ مِنْهُ ما يُريدُ اللّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَج وَ لكِنْ يُريدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَ لِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! هنگامى كه براى نماز بر مى خيزيد، صورت و دستها را تا آرنج بشوييد;و سر و پاها را تا برآمدگى روى پا مسح كنيد. و اگر جنب باشيد، خود را بشوييد (و غسل كنيد). و اگر بيمار يا مسافر باشيد، يا يكى از شما از محل پستى آمده (و قضاى حاجت كرده)، يا با زنان آميزش جنسى داشته ايد، و آب (براى غسل يا وضو) نيافتيد، بر زمين پاكى تيمّم كنيد; (به اين طريق كه) صورت [= پيشانى] و دست هايتان را با آن مسح كنيد، خداوند نمى خواهد شما را در تنگنا قرار دهد; بلكه مى خواهد شما را پاك سازد و نعمتش را بر شما تمام نمايد; شايد شكر به جا آوريد.(6)

7 وَ اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللّهِ عَلَيْكُمْ وَ ميثاقَهُ الَّذي واثَقَكُمْ بِهِ إِذْ قُلْتُمْ سَمِعْنا وَ أَطَعْنا وَ اتَّقُوا اللّهَ إِنَّ اللّهَ عَليمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ

و به ياد آوريدنعمت خدا را بر شما، و پيمانى را كه با تأكيد از شما گرفت، آن زمان كه گفتيد: «شنيديم و اطاعت كرديم». و از (مخالفت فرمانِ) خدا بپرهيزيد كه خدا، از آنچه درون سينه هاست، آگاه است.(7)

8 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا كُونُوا قَوّامينَ لِلّهِ شُهَداءَ بِالْقِسْطِ وَ لا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْم عَلى أَلاّ تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوى وَ اتَّقُوا اللّهَ إِنَّ اللّهَ خَبيرٌ بِما تَعْمَلُونَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! همواره براى خدا قيام كنيد، و از روى عدالت، گواهى دهيد. دشمنى با جمعيّتى، شما را به گناه و ترك عدالت نكشاند. عدالت پيشه كنيد، كه به پرهيزگارى نزديكتر است. و از (نافرمانى) خدا بپرهيزيد، كه خداوند از آنچه انجام مى دهيد، آگاه است.(8)

9 وَعَدَ اللّهُ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ أَجْرٌ عَظيمٌ

خداوند، به آنها كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام داده اند، وعده آمرزش و پاداش بزرگى داده است.(9)

10 وَ الَّذينَ كَفَرُوا وَ كَذَّبُوا بِآياتِنا أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَحيمِ

و كسانى كه كافر شدند و آيات ما را تكذيب كردند، آنان اهل دوزخند(10)

11 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ هَمَّ قَوْمٌ أَنْ يَبْسُطُوا إِلَيْكُمْ أَيْدِيَهُمْ فَكَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَ اتَّقُوا اللّهَ وَ عَلَى اللّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُوءمِنونَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! نعمت خدا را بر خويشتن، به ياد آوريد; آن زمان كه گروهى (از دشمنان)، قصد داشتند دست به سوى شما دراز كنند (و شما را از ميان بردارند)، امّا خدا دستشان را از شما كوتاه كرد. از (مخالفت فرمان) خدا بپرهيزيد. و مؤمنان بايد تنها بر خدا توكّل كنند.(11)

12 وَ لَقَدْ أَخَذَ اللّهُ ميثاقَ بَني إِسْرائيلَ وَ بَعَثْنا مِنْهُمُ اثْنَيْ عَشَرَ نَقيباً وَ قالَ اللّهُ إِنِّي مَعَكُمْ لَئِنْ أَقَمْتُمُ الصَّلاةَ وَ آتَيْتُمُ الزَّكاةَ وَ آمَنْتُمْ بِرُسُلي وَ عَزَّرْتُمُوهُمْ وَ أَقْرَضْتُمُ اللّهَ قَرْضاً حَسَناً لاَ ُكَفِّرَنَّ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ وَ لاَ ُدْخِلَنَّكُمْ جَنّات تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ فَمَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذالِكَ مِنْكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَواءَ السَّبيلِ

خدا از بنى اسرائيل پيمان گرفت. و از آنها، دوازده نقيب [= سرپرست] برانگيختيم. و خداوند (به آنها) گفت: «من با شما هستم; اگر نماز را برپا داريد، و زكات را بپردازيد، و به پيامبران من ايمان بياوريد و آنها را يارى كنيد، و به خدا قرض نيكويى دهيد (و به نيازمندان كمك كنيد)، گناهان شما را مى بخشم و شما را در باغهاى بهشتى، كه نهرها از پاى درختانش جارى است، وارد مى كنم. امّا هر كس از شما بعد از اين كافر شود، از راه راست منحرف شده است.»(12)

13 فَبِما نَقْضِهِمْ ميثاقَهُمْ لَعَنّاهُمْ وَ جَعَلْنا قُلُوبَهُمْ قاسِيَةً يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَواضِعِهِ وَ نَسُوا حَظّاً مِمّا ذُكِّرُوا بِهِ وَ لا تَزالُ تَطَّلِعُ عَلى خائِنَة مِنْهُمْ إِلاّ قَليلاً مِنْهُمْ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اصْفَحْ إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنينَ

ولى بخاطر پيمان شكنى آنها، از رحمت خويش دورشان ساختيم; و دلهاى آنان را سخت و پر قساوت نموديم; آنها كلمات الهى را از موردش تحريف مى كنند; و بخشى از آنچه را به آنها گوشزد شده بود، فراموش كردند; و پيوسته از خيانتى (تازه) از آنها آگاه مى شوى، مگر عده كمى از آنان; ولى از آنها درگذر و صرف نظر كن، كه خداوند نيكوكاران را دوست مى دارد.(13)

14 وَ مِنَ الَّذينَ قالُوا إِنّا نَصارى أَخَذْنا ميثاقَهُمْ فَنَسُوا حَظّاً مِمّا ذُكِّرُوا بِهِ فَأَغْرَيْنا بَيْنَهُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ وَ سَوْفَ يُنَبِّئُهُمُ اللّهُ بِما كانُوا يَصْنَعُونَ

و از كسانى كه مى گفتند: «ما نصرانى (و ياور مسيح) هستيم» (نيز) پيمان گرفتيم; ولى آنها بخش مهمّى از آنچه را به آنان تذكر داده شده بود به دست فراموشى سپردند; از اين رو در ميان آنها، تا روز قيامت، (و پايان دنيا) دشمنى و كينه افكنديم. و خداوند، (در قيامت) آنها را از (نتايج) اعمالشان آگاه خواهد ساخت. (14)

15 يا أَهْلَ الْكِتابِ قَدْ جاءَكُمْ رَسُولُنا يُبَيِّنُ لَكُمْ كَثيراً مِمّا كُنْتُمْ تُخْفُونَ مِنَ الْكِتابِ وَ يَعْفُوا عَنْ كَثير قَدْ جاءَكُمْ مِنَ اللّهِ نُورٌ وَ كِتابٌ مُبينٌ

اى اهل كتاب! فرستاده ما، به سوى شما آمد، در حالى كه بسيارى از حقايق كتاب آسمانى را كه شما كتمان مى كرديد روشن مى سازد; و از بسيارى از آن، (كه در اين زمان مصلحت نيست،) صرف نظر مى نمايد. (آرى،) از طرف خدا، نور و كتاب روشنگرى به سوى شما آمد.(15)

16 يَهْدي بِهِ اللّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَهُ سُبُلَ السَّلامِ وَ يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ وَ يَهْديهِمْ إِلى صِراط مُسْتَقيم

خداوند به بركت آن، كسانى را كه از رضاى او پيروى كنند، به راههاى سلامت و امنيت، هدايت مى كند; و به فرمانش، آنان را از ظلمت ها خارج ساخته به سوى نور مى برد; و آنها را به سوى راه راست، هدايت مى نمايد.(16)

17 لَقَدْ كَفَرَ الَّذينَ قالُوا إِنَّ اللّهَ هُوَ الْمَسيحُ ابْنُ مَرْيَمَ قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ مِنَ اللّهِ شَيْئاً إِنْ أَرادَ أَنْ يُهْلِكَ الْمَسيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَ أُمَّهُ وَ مَنْ فِي الأَرْضِ جَميعاً وَ لِلّهِ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُما يَخْلُقُ ما يَشاءُ وَ اللّهُ عَلى كُلِّ شَيْء قَديرٌ

كسانى كه گفتند: «خدا، همان مسيح بن مريم است»، به يقين كافر شدند; بگو: «اگر خدا بخواهد مسيح بن مريم و مادرش و همه كسانى را كه روى زمين هستند هلاك كند، چه كسى مى تواند مانع شود؟ (آرى،) حكومت آسمانها و زمين، و آنچه ميان آن دو قرار دارد از آن خداست; هر چه بخواهد، مى آفريند; (حتى انسانى بدون پدر، مانند مسيح;) و خدا، بر هر چيزى تواناست.»(17)

18 وَ قالَتِ الْيَهُودُ وَ النَّصارى نَحْنُ أَبْناءُ اللّهِ وَ أَحِبّاؤُهُ قُلْ فَلِمَ يُعَذِّبُكُمْ بِذُنُوبِكُمْ بَلْ أَنْتُمْ بَشَرٌ مِمَّنْ خَلَقَ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَ لِلّهِ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُما وَ إِلَيْهِ الْمَصيرُ

يهود و نصارى گفتند: «ما، فرزندان خدا و دوستان (خاصِّ) او هستيم.» بگو: «پس چرا شما را در برابر گناهانتان مجازات مى كند؟! بلكه شما هم انسانى هستيداز مخلوقات او; هر كس را بخواهد (و شايسته ببيند)، مى بخشد; و هر كس را بخواهد (و سزاوار باشد)، مجازات مى كند; و حكومت آسمانهاو زمين و آنچه در ميان آنهاست، از آن اوست; و بازگشت (همه)، به سوى اوست.»(18)

19 يا أَهْلَ الْكِتابِ قَدْ جاءَكُمْ رَسُولُنا يُبَيِّنُ لَكُمْ عَلى فَتْرَة مِنَ الرُّسُلِ أَنْ تَقُولُوا ما جاءَنا مِنْ بَشير وَ لا نَذير فَقَدْ جاءَكُمْ بَشيرٌ وَ نَذيرٌ وَ اللّهُ عَلى كُلِّ شَيْء قَديرٌ

اى اهل كتاب! پيامبر ما، پس از فاصله و فترتى ميان پيامبران، به سوى شما آمد; در حالى كه حقايق را براى شما بيان مى كند; تا مبادا بگوييد: «نه بشارت دهنده اى به سراغ ما آمد، و نه بيم دهنده اى». هم اكنون، (پيامبر) بشارت دهنده و بيم دهنده، به سوى شما آمد. و خداوند بر هر چيزى تواناست.(19)

20 وَ إِذْ قالَ مُوسى لِقَوْمِهِ يا قَوْمِ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ جَعَلَ فيكُمْ أَنْبِياءَ وَ جَعَلَكُمْ مُلُوكاً وَ آتاكُمْ ما لَمْ يُؤْتِ أَحَداً مِنَ الْعالَمينَ

(ياد كنيد) هنگامى را كه موسى به قوم خود گفت: «اى قوم من! نعمت خدا را برخود به ياد آوريد هنگامى كه در ميان شما، پيامبرانى قرار داد; (و از اسارت فرعونيان رهايى بخشيد) و شما را حاكم و صاحب اختيار خود قرار داد; و به شما نعمتهايى داد كه به هيچ يك از جهانيان نداده بود.(20)

21 يا قَوْمِ ادْخُلُوا الأَرْضَ الْمُقَدَّسَةَ الَّتي كَتَبَ اللّهُ لَكُمْ وَ لا تَرْتَدُّوا عَلى أَدْبارِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خاسِرينَ

اى قوم من! به سرزمين مقدّسى كه خداوند براى شما معين كرده، وارد شويد; و به پشت سرخود بازنگرديد (و عقب نشينى نكنيد) كه زيانكار خواهيد بود.»(21)

22 قالُوا يا مُوسى إِنَّ فيها قَوْماً جَبّارينَ وَ إِنّا لَنْ نَدْخُلَها حَتّى يَخْرُجُوا مِنْها فَإِنْ يَخْرُجُوا مِنْها فَإِنّا داخِلُونَ

گفتند: «اى موسى! در آن جا، گروهى (نيرومند و) ستمگرند; و ماهرگز وارد آن نمى شويم تا آنها از آن خارج شوند; اگر آنها از آن خارج شوند، ما وارد خواهيم شد.»(22)

23 قالَ رَجُلانِ مِنَ الَّذينَ يَخافُونَ أَنْعَمَ اللّهُ عَلَيْهِمَا ادْخُلُوا عَلَيْهِمُ الْبابَ فَإِذا دَخَلْتُمُوهُ فَإِنَّكُمْ غالِبُونَ وَ عَلَى اللّهِ فَتَوَكَّلُوا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ

(ولى) دو نفر از مردان خدا ترس كه خداوند به آنها، نعمت (عقل و ايمان و شجاعت) داده بود، گفتند: «شما (به يكباره) وارد دروازه (شهر آنان) شويد و هنگامى كه وارد شديد، پيروز خواهيد شد. و بر خدا توكّل كنيد اگر ايمان داريد.»(23)

24 قالُوا يا مُوسى إِنّا لَنْ نَدْخُلَها أَبَداً ما دامُوا فيها فَاذْهَبْ أَنْتَ وَ رَبُّكَ فَقاتِلا إِنّا هاهُنا قاعِدُونَ

(بنى اسرائيل) گفتند: «اى موسى! تا آنها در آن جا هستند، ما هرگز وارد نخواهيم شد; تو و پروردگارت برويد و (با آنان) بجنگيد، ما همين جا نشسته ايم.»(24)

25 قالَ رَبِّ إِنِّي لا أَمْلِكُ إِلاّ نَفْسي وَ أَخي فَافْرُقْ بَيْنَنا وَ بَيْنَ الْقَوْمِ الْفاسِقينَ

(موسى) گفت: «پروردگارا! من تنها اختيار خودم و برادرم را دارم، ميان ما و اين جمعيّت گنهكار، جدايى بيفكن.»(25)

26 قالَ فَإِنَّها مُحَرَّمَةٌ عَلَيْهِمْ أَرْبَعينَ سَنَةً يَتيهُونَ فِي الأَرْضِ فَلا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْفاسِقينَ

خداوند (به موسى) فرمود: «اين سرزمين (مقدّس)، تا چهل سال بر آنها ممنوع است (و به آن نخواهند رسيد); پيوسته در زمين [= در اين بيابان]، سرگردان خواهند بود; و درباره (سرنوشت) اين جمعيت گنهكار، غمگين مباش.»(26)

27 وَ اتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ ابْنَيْ آدَمَ بِالْحَقِّ إِذْ قَرَّبا قُرْباناً فَتُقُبِّلَ مِنْ أَحَدِهِما وَ لَمْ يُتَقَبَّلْ مِنَ الآخَرِ قالَ لاَ َقْتُلَنَّكَ قالَ إِنَّما يَتَقَبَّلُ اللّهُ مِنَ الْمُتَّقينَ

و داستان دو فرزند آدم را به درستى بر آنها بخوان: هنگامى كه هر كدام، كارى براى تقرّب انجام دادند; امّا از يكى پذيرفته شد، و از ديگرى پذيرفته نشد; (برادرى كه عملش مردود شده بود، به برادر ديگر) گفت: «به خدا سوگند تو را خواهم كشت!» (برادر ديگر) گفت: «(من چه گناهى دارم؟ زيرا) خدا، تنها از پرهيزگاران مى پذيرد.(27)

28 لَئِنْ بَسَطْتَ إِلَيَّ يَدَكَ لِتَقْتُلَني ما أَنَا بِباسِط يَدِيَ إِلَيْكَ لاِ َقْتُلَكَ إِنِّي أَخافُ اللّهَ رَبَّ الْعالَمينَ

اگر تو براى كشتن من، دست دراز كنى،من هرگز به قتل تو دست نمى گشايم، چون من از خداوند كه پروردگار جهانيان است مى ترسم.(28)

29 إِنِّي أُريدُ أَنْ تَبُوءَ بِإِثْمي وَ إِثْمِكَ فَتَكُونَ مِنْ أَصْحابِ النّارِ وَ ذالِكَ جَزاءُ الظّالِمينَ

من مى خواهم تو بار گناه من و گناه خود را بر دوش كشى; و از دوزخيان گردى. و همين است سزاى ستمكاران!»(29)

30 فَطَوَّعَتْ لَهُ نَفْسُهُ قَتْلَ أَخيهِ فَقَتَلَهُ فَأَصْبَحَ مِنَ الْخاسِرينَ

نفس سركش، به تدريج او را به كشتن برادرش ترغيب كرد; و (سرانجام) او را كشت; و از زيانكاران شد. (30)

31 فَبَعَثَ اللّهُ غُراباً يَبْحَثُ فِي الأَرْضِ لِيُرِيَهُ كَيْفَ يُواري سَوْأَةَ أَخيهِ قالَ يا وَيْلَتى أَ عَجَزْتُ أَنْ أَكُونَ مِثْلَ هذَا الْغُرابِ فَأُوارِيَ سَوْأَةَ أَخي فَأَصْبَحَ مِنَ النّادِمينَ

سپس خداوند زاغى را فرستاد كه در زمين، جستجو (و كند و كاو) مى كرد; تا به او نشان دهد چگونه جسد برادر خود را دفن كند. او گفت: «واى بر من! آيا من ناتوان تر از آن هستم كه مانند اين زاغ باشم و جسد برادرم را دفن كنم؟!» و سرانجام (از ترس رسوايى، و براثر فشار وجدان) از نادمان شد.(31)

32 إِنَّما جَزاءُ الَّذينَ يُحارِبُونَ اللّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَسْعَوْنَ فِي الأَرْضِ فَساداً أَنْ يُقَتَّلُوا أَوْ يُصَلَّبُوا أَوْ تُقَطَّعَ أَيْديهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ مِنْ خِلاف أَوْ يُنْفَوْا مِنَ الأَرْضِ ذالِكَ لَهُمْ خِزْيٌ فِي الدُّنْيا وَ لَهُمْ فِي الآخِرَةِ عَذابٌ عَظيمٌ

به همين جهت، بر بنى اسرائيل مقرّر داشتيم كه هر كس، انسانى را بدون ارتكاب قتل يا فساد در روى زمين بكشد،چنان است كه گويى همه انسانها را كشته; و هر كس، انسانى را از مرگ رهايى بخشد، چنان است كه گويى به همه مردم حيات بخشيده است. و پيامبران ما، دلايل روشن براى آنان [= بنى اسرائيل] آوردند، اما بسيارى از آنها،پس از آن در روى زمين، تعدّى و زياده روى كردند.(32)

33 إِنَّما جَزاءُ الَّذينَ يُحارِبُونَ اللّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَسْعَوْنَ فِي الأَرْضِ فَساداً أَنْ يُقَتَّلُوا أَوْ يُصَلَّبُوا أَوْ تُقَطَّعَ أَيْديهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ مِنْ خِلاف أَوْ يُنْفَوْا مِنَ الأَرْضِ ذالِكَ لَهُمْ خِزْيٌ فِي الدُّنْيا وَ لَهُمْ فِي الآخِرَةِ عَذابٌ عَظيمٌ

كيفر آنها كه با خدا و پيامبرش به جنگ برمى خيزند، و براى فساد در روى زمين تلاش مى كنند، (و با تهديد اسلحه، به جان و مال و ناموس مردم حمله مى برند،) فقط اين است كه اعدام شوند; يا به دار آويخته گردند;يا دست و پاى آنها، بعكس يكديگر (چهار انگشت از دست راست و چهار انگشت از پاى چپ)، بريده شود; و يا از سرزمين خود تبعيد گردند. اين رسوايى آنها در دنياست; و در آخرت، مجازات بزرگى دارند.(33)

34 إِلاَّ الَّذينَ تابُوا مِنْ قَبْلِ أَنْ تَقْدِرُوا عَلَيْهِمْ فَاعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحيمٌ

مگر كسانى كه پيش از دست يافتن شما بر آنان، توبه كنند; پس بدانيد (خدا توبه آنها را مى پذيرد;) خداوند آمرزنده و مهربان است.(34)

35 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللّهَ وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسيلَةَ وَ جاهِدُوا في سَبيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! از (مخالفت فرمان) خدا بپرهيزيد; و وسيله اى براى تقرب به او بجوييد; و در راه او جهاد كنيد، باشد كه رستگار شويد.(35)

36 إِنَّ الَّذينَ كَفَرُوا لَوْ أَنَّ لَهُمْ ما فِي الأَرْضِ جَميعاً وَ مِثْلَهُ مَعَهُ لِيَفْتَدُوا بِهِ مِنْ عَذابِ يَوْمِ الْقِيامَةِ ما تُقُبِّلَ مِنْهُمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَليمٌ

بيقين كسانى كه كافر شدند، اگر تمام آنچه در زمين است و همانندش، از آن آنها باشد و همه آن را براى نجات از كيفر روز قيامت بدهند، از آنان پذيرفته نخواهد شد; و مجازات دردناكى خواهند داشت.(36)

37 يُريدُونَ أَنْ يَخْرُجُوا مِنَ النّارِ وَ ما هُمْ بِخارِجينَ مِنْها وَ لَهُمْ عَذابٌ مُقيمٌ

پيوسته مى خواهند از دوزخ خارج شوند، ولى آنها نمى توانند از آن خارج گردند; و براى آنها مجازاتى پايدار است.(37)

38 وَ السّارِقُ وَ السّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُما جَزاءً بِما كَسَبا نَكالاً مِنَ اللّهِ وَ اللّهُ عَزيزٌ حَكيمٌ

دست مرد دزد و زن دزد را، به كيفر عملى كه انجام داده اند، بعنوان يك مجازات الهى، (به مقدار چهار انگشت) قطع كنيد. و خداوند توانا و حكيم است.(38)

39 فَمَنْ تابَ مِنْ بَعْدِ ظُلْمِهِ وَ أَصْلَحَ فَإِنَّ اللّهَ يَتُوبُ عَلَيْهِ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحيمٌ

و هر كس كه پس از ستم كردن، توبه و جبران نمايد، خداوند توبه او را مى پذيرد; (و از اين مجازات، معاف مى شود;) زيرا خداوند، آمرزنده و مهربان است.(39)

40 أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللّهَ لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ اللّهُ عَلى كُلِّ شَيْء قَديرٌ

آيا نمى دانى كه حكومت و مالكيت آسمانها و زمين تنها از آن خداست؟! هر كس را بخواهد (و سزاوار باشد)، كيفر مى كند; و هر كس را بخواهد (وشايسته ببيند)، مى بخشد; و خداوند بر هر چيزى توانا است.(40)

41 يا أَيُّهَا الرَّسُولُ لا يَحْزُنْكَ الَّذينَ يُسارِعُونَ فِي الْكُفْرِ مِنَ الَّذينَ قالُوا آمَنّا بِأَفْواهِهِمْ وَ لَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُمْ وَ مِنَ الَّذينَ هادُوا سَمّاعُونَ لِلْكَذِبِ سَمّاعُونَ لِقَوْم آخَرينَ لَمْ يَأْتُوكَ يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ مِنْ بَعْدِ مَواضِعِهِ يَقُولُونَ إِنْ أُوتيتُمْ هذا فَخُذُوهُ وَ إِنْ لَمْ تُؤْتَوْهُ فَاحْذَرُوا وَ مَنْ يُرِدِ اللّهُ فِتْنَتَهُ فَلَنْ تَمْلِكَ لَهُ مِنَ اللّهِ شَيْئاً أُولئِكَ الَّذينَ لَمْ يُرِدِ اللّهُ أَنْ يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ لَهُمْ فِي الدُّنْيا خِزْيٌ وَ لَهُمْ فِي الآخِرَةِ عَذابٌ عَظيمٌ

اى پيامبر! كسانى كه در مسير كفر شتاب مى كنند و با زبان مى گويند: «ايمان آورده ايم» و قلب آنها ايمان نياورده، تو را اندوهگين نسازند! و نيز گروهى از يهود كه با دقت (به سخنان تو) گوش مى دهند، تا دستاويزى براى تكذيب تو بيابند;آنها جاسوسان گروه ديگرى هستند كه خودشان نزد تو نيامده اند; آنها سخنان را از مفهوم اصليش تحريف مى كنند، و (به يكديگر) مى گويند: «اگر اين (كه ما مى خواهيم) به شما داده شد (و محمد بر طبق خواسته شما داورى كرد،) بپذيريد; وگرنه (از او) دورى كنيد.» (ولى) كسى را كه خدا (براثر گناهان پى در پى او) بخواهد مجازات كند، نمى توانى در برابر خداوند از او دفاع كنى; آنها كسانى هستند كه خدا نخواسته دلهايشان را پاك كند; در دنيا رسوايى، و در آخرت مجازات بزرگى نصيبشان خواهد شد.(41)

42 سَمّاعُونَ لِلْكَذِبِ أَكّالُونَ لِلسُّحْتِ فَإِنْ جاؤُكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ وَ إِنْ تُعْرِضْ عَنْهُمْ فَلَنْ يَضُرُّوكَ شَيْئاً وَ إِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطينَ

آنها با دقت (به سخنان تو) گوش مى دهند تا (دستاويزى پيدا كنند و آن را) تكذيب نمايند; و بسيار مال حرام مى خورند; ولى اگر نزد تو آمدند، در ميان آنان داورى كن، يا (اگر صلاح دانستى) از آنان صرف نظر كن. و اگر از آنان صرف نظر كنى، به تو هيچ زيانى نمى رسانند; واگر داورى كنى، با عدالت در ميان آنها داورى كن، كه خدا عدالت پيشگان را دوست دارد.(42)

43 وَ كَيْفَ يُحَكِّمُونَكَ وَ عِنْدَهُمُ التَّوْراةُ فيها حُكْمُ اللّهِ ثُمَّ يَتَوَلَّوْنَ مِنْ بَعْدِ ذالِكَ وَ ما أُولئِكَ بِالْمُؤْمِنينَ

چگونه تو را به داورى مى طلبند؟! در حالى كه تورات نزد ايشان است; و در آن، حكم خدا آمده است. (وانگهى) چرا پس از داورى، (از حكم تو،) روى مى گردانند؟! آنها مؤمن نيستند.(43)

44 إِنّا أَنْزَلْنَا التَّوْراةَ فيها هُدىً وَ نُورٌ يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّونَ الَّذينَ أَسْلَمُوا لِلَّذينَ هادُوا وَ الرَّبّانِيُّونَ وَ الأَحْبارُ بِمَا اسْتُحْفِظُوا مِنْ كِتابِ اللّهِ وَ كانُوا عَلَيْهِ شُهَداءَ فَلا تَخْشَوُا النّاسَ وَ اخْشَوْنِ وَ لا تَشْتَرُوا بِآياتي ثَمَناً قَليلاً وَ مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللّهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْكافِرُونَ

ما تورات را نازل كرديم در حالى كه در آن، هدايت و نورى بود; و پيامبران (بنى اسرائيل)، كه در برابر فرمان خدا تسليم بودند، با آن براى يهود حكم مى كردند; و (همچنين) علما و دانشمندان (الهى) بر اساس كتاب خداوند كه به آنها سپرده شده و بر آن گواه بودند، داورى مى نمودند. بنابراين، (بخاطر داورى بر طبق آيات الهى،) از مردم نترسيد، و از (نافرمانى) من بترسيد; و آيات مرا به بهاى ناچيزى نفروشيد. و آنها كه به آنچه خدا نازل كرده حكم نمى كنند، كافرند.(44)

45 وَ كَتَبْنا عَلَيْهِمْ فيها أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ وَ الْعَيْنَ بِالْعَيْنِ وَ الأَنْفَ بِالأَنْفِ وَ الأُذُنَ بِالأُذُنِ وَ السِّنَّ بِالسِّنِّ وَ الْجُرُوحَ قِصاصٌ فَمَنْ تَصَدَّقَ بِهِ فَهُوَ كَفّارَةٌ لَهُ وَ مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللّهُ فَأُولئِكَ هُمُ الظّالِمُونَ

و بر آنها [= بنى اسرائيل ]در آن [= تورات]، مقرّر داشتيم كه جان در مقابل جان، و چشم در مقابل چشم، و بينى در برابر بينى، و گوش در مقابل گوش، و دندان در برابر دندان، قصاص مى شود; و جراحات نيز، قصاص دارد; و اگر كسى از قصاص، در گذرد، كفّاره (گناهان) او محسوب مى شود; و هر كس به آنچه خدا نازل كرده حكم نكند، ستمكار است.(45)

46 وَ قَفَّيْنا عَلى آثارِهِمْ بِعيسَى ابْنِ مَرْيَمَ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْراةِ وَ آتَيْناهُ الإِنْجيلَ فيهِ هُدىً وَ نُورٌ وَ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْراةِ وَ هُدىً وَ مَوْعِظَةً لِلْمُتَّقينَ

و در پى آنها [= پيامبران پيشين]، عيسى بن مريم را فرستاديم در حالى كه تورات را كه پيش از او فرستاده شده بود تصديق داشت; وانجيل را به او داديم كه در آن، هدايت و نورى بود; و تورات را، كه قبل از آن بود، تصديق مى كرد; و هدايت و موعظه اى براى پرهيزگاران بود.(46)

47 وَ لْيَحْكُمْ أَهْلُ الإِنْجيلِ بِما أَنْزَلَ اللّهُ فيهِ وَ مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللّهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ

اهل انجيل (و پيروان مسيح) نيز بايد مطابق آنچه خداوند در آن نازل كرده حكم كنند. و كسانى كه بر طبق آنچه خدا نازل كرده حكم نمى كنند، فاسقند.(47)

48 وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتابِ وَ مُهَيْمِناً عَلَيْهِ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ اللّهُ وَ لا تَتَّبِعْ أَهْواءَهُمْ عَمّا جاءَكَ مِنَ الْحَقِّ لِكُلّ جَعَلْنا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَ مِنْهاجاً وَ لَوْ شاءَ اللّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَ لكِنْ لِيَبْلُوَكُمْ في ما آتاكُمْ فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ إِلَى اللّهِ مَرْجِعُكُمْ جَميعاً فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ فيهِ تَخْتَلِفُونَ

و اين كتاب [= قرآن] را به حق بر تو نازل كرديم، در حالى كه كتب پيشين را تصديق مى كند و با آنها هماهنگ است، و نگاهبان و حاكم بر آنهاست; پس بر طبق آنچه خدا نازل كرده، در ميان آنها حكم كن و از هوا و هوسهاى آنان پيروى نكن; و از احكام الهى، روى مگردان. ما براى هر كدام از شما (امت ها)، آيين و طريقه روشنى قرار داديم; و اگرخدا مى خواست، همه شما را امّت واحدى قرار مى داد; ولى خدا مى خواهد شما را در آنچه به شما ارزانى داشته بيازمايد; (و استعدادهاى مختلف شما را پرورش دهد) پس در نيكيها بر يكديگر سبقت جوييد. بازگشت همه شما، به سوى خداست; و از آنچه در آن اختلاف مى كرديد; (در قيامت) به شما خبر خواهد داد.(48)

49 وَ أَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ اللّهُ وَ لا تَتَّبِعْ أَهْواءَهُمْ وَ احْذَرْهُمْ أَنْ يَفْتِنُوكَ عَنْ بَعْضِ ما أَنْزَلَ اللّهُ إِلَيْكَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمْ أَنَّما يُريدُ اللّهُ أَنْ يُصيبَهُمْ بِبَعْضِ ذُنُوبِهِمْ وَ إِنَّ كَثيراً مِنَ النّاسِ لَفاسِقُونَ

و در ميان آنها [= اهل كتاب]، طبق آنچه خداوند نازل كرده، داورى كن; و از هوسهاى آنان پيروى مكن; و از آنها برحذر باش، مبادا تو را نسبت به بخشى از آنچه خداوند بر تو نازل كرده، منحرف سازند; و اگر آنها (از حكم و داورى تو)، روى گردانند، بدان كه خداوند مى خواهد آنان را بخاطر پاره اى از گناهانشان مجازات كند; و بسيارى از مردم فاسقند.(49)

50 أَ فَحُكْمَ الْجاهِلِيَّةِ يَبْغُونَ وَ مَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللّهِ حُكْماً لِقَوْم يُوقِنُونَ

آيا آنها حكم جاهليّت را (از تو) مى خواهند؟! و چه كسى بهتر از خدا، براى قومى كه اهل ايمان و يقين هستند، حكم مى كند؟!(50)

51 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَ النَّصارى أَوْلِياءَ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْض وَ مَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ إِنَّ اللّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظّالِمينَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! يهود و نصارى را دوست و تكيه گاه خود، انتخاب نكنيد. آنها اولياى يكديگرند; و كسانى كه از شما با آنان دوستى كنند،از آنها هستند; خداوند، گروه ستمكاران را هدايت نمى كند.(51)

52 فَتَرَى الَّذينَ في قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ يُسارِعُونَ فيهِمْ يَقُولُونَ نَخْشى أَنْ تُصيبَنا دائِرَةٌ فَعَسَى اللّهُ أَنْ يَأْتِيَ بِالْفَتْحِ أَوْ أَمْر مِنْ عِنْدِهِ فَيُصْبِحُوا عَلى ما أَسَرُّوا في أَنْفُسِهِمْ نادِمينَ

(ولى) كسانى را كه در دلهايشان بيمارى است مى بينى كه در (دوستى با)آنان، بر يكديگر پيشى مى گيرند، و مى گويند: «مى ترسيم حادثه اى براى ما پيش آيد (و نياز به كمك آنها داشته باشيم.)» چه بسا خداوند پيروزى يا حادثه اى از سوى خود (به نفع مسلمانان) پيش آورد; و اين گروه، از آنچه در دل پنهان داشتند، پشيمان گردند. (52)

53 وَ يَقُولُ الَّذينَ آمَنُوا أَ هؤُلاءِ الَّذينَ أَقْسَمُوا بِاللّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ إِنَّهُمْ لَمَعَكُمْ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فَأَصْبَحُوا خاسِرينَ

كسانى كه ايمان آورده اند مى گويند: «آيا اينها [= منافقان] همان كسانى هستند كه با نهايت تاكيد به خدا سوگند ياد كردند كه با شما هستند؟! (ولى) اعمالشان نابود گشت، و زيانكار شدند.(53)

54 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا مَنْ يَرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللّهُ بِقَوْم يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ أَذِلَّة عَلَى الْمُؤْمِنينَ أَعِزَّة عَلَى الْكافِرينَ يُجاهِدُونَ في سَبيلِ اللّهِ وَ لا يَخافُونَ لَوْمَةَ لائِم ذالِكَ فَضْلُ اللّهِ يُؤْتيهِ مَنْ يَشاءُ وَ اللّهُ واسِعٌ عَليمٌ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! هر كس از شما، از آيين خود بازگردد،(به خدا زيانى نمى رساند;) خداوند گروهى را مى آورد كه آنها را دوست دارد و آنان(نيز)او را دوست دارند; در برابر مؤمنان متواضع، و در برابر كافران سرسخت و نيرومندند; در راه خدا جهاد مى كنند، و از سرزنش هيچ ملامتگرى هراسى ندارند. اين، فضل خداست كه آن را به هر كس بخواهد (وشايسته ببيند) مى دهد; و فضل و احسان خداوند، گسترده و (او به همه چيز) داناست.(54)

55 إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذينَ آمَنُوا الَّذينَ يُقيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ

سرپرست و ولىّ شما، تنها خداست و پيامبر او و كسانى كه ايمان آورده اند; همانها كه نماز را بر پا مى دارند، و در حال ركوع، زكات مى دهند.(55)

56 وَ مَنْ يَتَوَلَّ اللّهَ وَ رَسُولَهُ وَ الَّذينَ آمَنُوا فَإِنَّ حِزْبَ اللّهِ هُمُ الْغالِبُونَ

و كسانى كه ولايت خدا و پيامبر او و افراد با ايمان را بپذيرند، (پيروزند;) زيرا حزب خدا [= گروه خداپرستان] پيروزند.(56)

57 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الَّذينَ اتَّخَذُوا دينَكُمْ هُزُواً وَ لَعِباً مِنَ الَّذينَ أُوتُوا الْكِتابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَ الْكُفّارَ أَوْلِياءَ وَ اتَّقُوا اللّهَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! افرادى كه آيين شما را به باد استهزا و بازى مى گيرند از اهل كتاب و مشركان را ولىّ خود انتخاب نكنيد; و از (نافرمانى) خدا بپرهيزيد اگر ايمان داريد.(57)

58 وَ إِذا نادَيْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ اتَّخَذُوها هُزُواً وَ لَعِباً ذالِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَعْقِلُونَ

هنگامى كه (مردم را) به نماز فرا مى خوانيد، آن را به مسخره و بازى مى گيرند; اين بخاطر آن است كه آنها گروهى نابخردند.(58)

59 قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ هَلْ تَنْقِمُونَ مِنّا إِلاّ أَنْ آمَنّا بِاللّهِ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْنا وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلُ وَ أَنَّ أَكْثَرَكُمْ فاسِقُونَ

بگو: «اى اهل كتاب! آيا بر ما خرده مى گيريد؟! مگر جز اين است كه ما به خداوند يگانه، و به آنچه بر ما نازل شده، و به آنچه پيش از اين نازل گرديده، ايمان آورده ايم، در حالى كه بيشتر شما، از راه حق، خارج شده ايد».(59)

60 قُلْ هَلْ أُنَبِّئُكُمْ بِشَرّ مِنْ ذالِكَ مَثُوبَةً عِنْدَ اللّهِ مَنْ لَعَنَهُ اللّهُ وَ غَضِبَ عَلَيْهِ وَ جَعَلَ مِنْهُمُ الْقِرَدَةَ وَ الْخَنازيرَ وَ عَبَدَ الطّاغُوتَ أُولئِكَ شَرٌّ مَكاناً وَ أَضَلُّ عَنْ سَواءِ السَّبيلِ

بگو: «آيا شما را از جايگاه و كيفرى كه نزد خدا بدتر از اين است،با خبر كنم؟ كسانى كه خداوند آنها را از رحمت خود دور ساخته، و مورد خشم قرار داده، و بعضى از آنها را به صورت ميمون ها و خوك ها قرار داده; و دربندگى طاغوت در آمده اند; موقعيّت و جايگاه آنها، بدتر است; و از راه راست، گمراهترند».(60)

61 وَ إِذا جاؤُكُمْ قالُوا آمَنّا وَ قَدْ دَخَلُوا بِالْكُفْرِ وَ هُمْ قَدْ خَرَجُوا بِهِ وَ اللّهُ أَعْلَمُ بِما كانُوا يَكْتُمُونَ

هنگامى كه نزد شما مى آيند، مى گويند: «ايمان آورده ايم.» (امّا) با كفر وارد شده اند، و با كفر خارج شده اند; و خداوند، از آنچه كتمان مى كردند،آگاهتر است.(61)

62 وَ تَرى كَثيراً مِنْهُمْ يُسارِعُونَ فِي الإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ وَ أَكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ

بسيارى از آنان را مى بينى كه در گناه و تعدّى، و خوردن مال حرام، شتاب مى كنند. چه بد و ناپسند است كارى كه انجام مى دادند. (62)

63 لَوْ لا يَنْهاهُمُ الرَّبّانِيُّونَ وَ الأَحْبارُ عَنْ قَوْلِهِمُ الْإِثْمَ وَ أَكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ ما كانُوا يَصْنَعُونَ

چرا دانشمندان و علما (ى يهود و نصارا)، آنها را از سخنان گناه آميز و خوردن مال حرام، نهى نمى كنند؟! چه بد و ناپسند است عملى كه انجام مى دادند! (63)

64 وَ قالَتِ الْيَهُودُ يَدُ اللّهِ مَغْلُولَةٌ غُلَّتْ أَيْديهِمْ وَ لُعِنُوا بِما قالُوا بَلْ يَداهُ مَبْسُوطَتانِ يُنْفِقُ كَيْفَ يَشاءُ وَ لَيَزيدَنَّ كَثيراً مِنْهُمْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْياناً وَ كُفْراً وَ أَلْقَيْنا بَيْنَهُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ كُلَّما أَوْقَدُوا ناراً لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللّهُ وَ يَسْعَوْنَ فِي الأَرْضِ فَساداً وَ اللّهُ لا يُحِبُّ الْمُفْسِدينَ

و يهود گفتند: «دست خدا بسته است.» دستهايشان بسته باد! و بخاطر آنچه گفتند، از رحمت (الهى) دور شوند! بلكه هر دو دست (قدرت) او، گشاده است; هرگونه بخواهد،مى بخشد.ولى اين آيات،كه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده، بر  طغيان  و  كفر  بسيارى  از  آنها  مى افزايد. و ما در ميان آنها تا روز قيامت عداوت ودشمنى افكنديم. هر زمان آتش جنگى (در برابر شما) افروختند، خداوند آن را خاموش ساخت; و براى فساد در زمين، تلاش مى كنند; و خداوند، مفسدان را دوست ندارد.(64)

65 وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْكِتابِ آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَكَفَّرْنا عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْوَ لاَ َدْخَلْناهُمْ جَنّاتِ النَّعيمِ

و اگر اهل كتاب ايمان مى آوردند و تقوا پيشه مى كردند، گناهان آنها را مى بخشيديم; و آنها را در باغهاى پرنعمت بهشت، وارد مى ساختيم.(65)

66 وَ لَوْ أَنَّهُمْ أَقامُوا التَّوْراةَ وَ الإِنْجيلَ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ لاَ َكَلُوا مِنْ فَوْقِهِمْ وَ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ مِنْهُمْ أُمَّةٌ مُقْتَصِدَةٌ وَ كَثيرٌ مِنْهُمْ ساءَ ما يَعْمَلُونَ

و اگر آنان، تورات و انجيل و آنچه را از سوى پروردگارشان بر آنها نازل شده [= قرآن] برپا مى داشتند، از آسمان و زمين، روزى مى خوردند; جمعى از آنها، معتدل و ميانه رو هستند; ولى بيشتر آنها اعمالشان بد است.(66)

67 يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ اللّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النّاسِ إِنَّ اللّهَ لايَهْدِي الْقَوْمَ الْكافِرينَ

اى پيامبر! آنچه از طرف پروردگارت برتو نازل شده است، به طور كامل (به مردم) ابلاغ كن; و اگر چنين نكنى، رسالت او را انجام نداده اى. خداوند تو را از (خطرات احتمالى) مردم، حفظ مى كند; و خداوند، گروه كافران (لجوج) را هدايت نمى كند.(67)

68 قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ لَسْتُمْ عَلى شَيْء حَتّى تُقيمُوا التَّوْراةَ وَ الإِنْجيلَوَ ما أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَ لَيَزيدَنَّ كَثيراً مِنْهُمْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْياناً وَ كُفْراً فَلا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرينَ

بگو:«اى اهل كتاب! شما هيچ جايگاهى (نزد خداوند) نداريد، مگر اين كه تورات و انجيل و آنچه را از طرف پروردگارتان بر شما نازل شده است، برپا داريد.» ولى به يقين آنچه بر تو از سوى پروردگارت نازل شده، (نه تنها مايه بيدارى آنها نمى گردد، بلكه) بر طغيان و كفر بسيارى از آنها مى افزايد. بنابراين، از اين (مخالفت و انحراف) گروه كافران غمگين مباش.(68)

69 إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ الَّذينَ هادُوا وَ الصّابِئُونَ وَ النَّصارى مَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَ الْيَوْمِ الآخِرِ وَ عَمِلَ صالِحاً فَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ

كسانى كه (به پيامبر اسلام) ايمان آوردند، و كسانى كه به آيين يهود گرويدند و صابئان [=پيروان يحيى] و نصارى، هر كدام كه به خداوند يگانه و روز بازپسين، ايمان بياورند، و كارهاى شايسته انجام دهند، نه ترسى بر آنهاست، و نه اندوهگين مى شوند.(69)

70 لَقَدْ أَخَذْنا ميثاقَ بَني إِسْرائيلَ وَ أَرْسَلْنا إِلَيْهِمْ رُسُلاً كُلَّما جائَهُمْ رَسُولٌ بِما لاتَهْوى أَنْفُسُهُمْ فَريقاً كَذَّبُوا وَ فَريقاً يَقْتُلُونَ

ما از بنى اسرائيل پيمان گرفتيم; و پيامبرانى به سوى آنها فرستاديم; (ولى) هر زمان پيامبرى چيزى بر خلاف هواى نفس آنها مى آورد، عده اى را تكذيب مى كردند; و عدّه اى را مى كشتند.(70)

71 وَ حَسِبُوا أَلاّ تَكُونَ فِتْنَةٌ فَعَمُوا وَ صَمُّوا ثُمَّ تابَ اللّهُ عَلَيْهِمْ ثُمَّ عَمُوا وَ صَمُّوا كَثيرٌ مِنْهُمْ وَ اللّهُ بَصيرٌ بِما يَعْمَلُونَ

آنها گمان كردند مجازاتى در كار نخواهد بود; از اين رو (از ديدن حقايق) نابينا و (از شنيدن سخنان حق،) ناشنوا شدند; سپس (بيدار گشتند، و) خداوند توبه آنها را پذيرفت; ديگر بار (در خواب غفلت فرو رفتند، و) بسيارى از آنها كور و كر شدند; و خداوند، به آنچه انجام مى دهند، بيناست.(71)

72 لَقَدْ كَفَرَ الَّذينَ قالُوا إِنَّ اللّهَ هُوَ الْمَسيحُ ابْنُ مَرْيَمَ وَ قالَ الْمَسيحُ يا بَني إِسْرائيلَ اعْبُدُوا اللّهَ رَبِّي وَ رَبَّكُمْ إِنَّهُ مَنْ يُشْرِكْ بِاللّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ وَ مَأْواهُ النّارُ وَ ما لِلظّالِمينَ مِنْ أَنْصار

كسانى كه گفتند: «خداوند همان مسيح فرزند مريم است»، بيقين كافر شدند، (با اين كه خود) مسيح گفت: «اى بنى اسرائيل! خداوند يگانه را، كه پروردگار من و شماست، پرستش كنيد; زيرا هر كس همتايى براى خدا قرار دهد، خداوند بهشت را بر او حرام كرده; و جايگاه او دوزخ است; و براى ستمكاران، هيچ يار و ياورى نيست.»(72)

73 لَقَدْ كَفَرَ الَّذينَ قالُوا إِنَّ اللّهَ ثالِثُ ثَلاثَة وَ ما مِنْ إِله إِلاّ إِلهٌ واحِدٌ وَ إِنْ لَمْ يَنْتَهُوا عَمّا يَقُولُونَ لَيَمَسَّنَّ الَّذينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذابٌ أَليمٌ

كسانى كه گفتند: «خداوند، يكى از سه خداست» بيقين كافر شدند; هيچ معبودى جز معبود يگانه نيست; و اگر از آنچه مى گويند دست برندارند،عذاب دردناكى به كافران آنها (كه روى اين عقيده ايستادگى كنند،) خواهد رسيد.(73)

74 أَ فَلا يَتُوبُونَ إِلَى اللّهِ وَ يَسْتَغْفِرُونَهُ وَ اللّهُ غَفُورٌ رَحيمٌ

آيا به سوى خدا بازنمى گردند، و از او طلب آمرزش نمى كنند؟! (در حالى كه) خداوند آمرزنده و مهربان است.(74)

75 مَا الْمَسيحُ ابْنُ مَرْيَمَ إِلاّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ وَ أُمُّهُ صِدِّيقَةٌ كانا يَأْكُلانِ الطَّعامَ انْظُرْ كَيْفَ نُبَيِّنُ لَهُمُ الآياتِ ثُمَّ انْظُرْ أَنّى يُؤْفَكُونَ

مسيح فرزند مريم، فقط پيامبر (خدا) بود; پيش از وى نيز، پيامبرانى بودند; مادرش، زن بسيار راستگويى بود; هر دو، غذا مى خوردند; (با اين حال، چگونه ادعاى الوهيّت مسيح و پرستش مريم را داريد؟!) بنگر چگونه نشانه ها (ى حق) را براى آنها آشكار مى سازيم; سپس بنگر چگونه از حق منحرف مى شوند!(75)

76 قُلْ أَ تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ ما لا يَمْلِكُ لَكُمْ ضَرّاً وَ لا نَفْعاً وَ اللّهُ هُوَالسَّميعُ الْعَليمُ

بگو:«آيا جز خدا چيزى را مى پرستيد كه مالك سود و زيانى براى شما نيست؟! و خداوند، شنوا و داناست.»(76)

77 قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ لاتَغْلُوا في دينِكُمْ غَيْرَ الْحَقِّ وَ لاتَتَّبِعُوا أَهْواءَ قَوْم قَدْ ضَلُّوا مِنْ قَبْلُ وَ أَضَلُّوا كَثيراً وَ ضَلُّوا عَنْ سَواءِ السَّبيلِ

بگو: «اى اهل كتاب! در دين خود، غلّو (و زياده روى) نكنيد; و غير از حق نگوييد; و از هوسهاى گروهى كه پيشتر گمراه شدندو بسيارى را گمراه كردند و از راه راست منحرف گشتند، پيروى ننماييد.»(77)

78 لُعِنَ الَّذينَ كَفَرُوا مِنْ بَني إِسْرائيلَ عَلى لِسانِ داوُدَ وَ عيسَى ابْنِ مَرْيَمَ ذالِكَ بِما عَصَوْا وَ كانُوا يَعْتَدُونَ

كافران بنى اسرائيل، بر زبان داود و عيسى بن مريم، لعن (و نفرين) شدند. اين بخاطر آن بود كه نافرمانى كرده، و تجاوز مى نمودند.(78)

79 كانُوا لايَتَناهَوْنَ عَنْ مُنكَر فَعَلُوهُ لَبِئْسَ ما كانُوا يَفْعَلُونَ

آنها از اعمال زشتى كه انجام مى دادند، يكديگر را نهى نمى كردند; چه بدكارى انجام مى دادند!(79)

80 تَرى كَثيراً مِنْهُمْ يَتَوَلَّوْنَ الَّذينَ كَفَرُوا لَبِئْسَ ما قَدَّمَتْ لَهُمْ أَنْفُسُهُمْ أَنْ سَخِطَ اللّهُ عَلَيْهِمْ وَ فِي الْعَذابِ هُمْ خالِدُونَ

بسيارى از آنها را مى بينى كه كافران (و بت پرستان) را دوست و تكيه گاه خود قرار مى دهند نفس (سركش) آنها، چه بد اعمالى از پيش براى (قيامت) آنها فرستاد، كه نتيجه آن، خشم خداوند بود; و در عذاب (الهى) جاودانه خواهند ماند.(80)

81 وَ لَوْ كانُوا يُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَ النَّبِيِّ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْهِ مَا اتَّخَذُوهُمْ أَوْلِياءَ وَ لكِنَّ كَثيراً مِنْهُمْ فاسِقُونَ

و اگر به خدا و پيامبر و آنچه بر او نازل شده، ايمان مى آوردند، (هرگز) آنان [= كافران] را به دوستى انتخاب نمى كردند; ولى بسيارى از آنها فاسقند.(81)

82 لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ النّاسِ عَداوَةً لِلَّذينَ آمَنُوا الْيَهُودَ وَ الَّذينَ أَشْرَكُوا وَ لَتَجِدَنَّ أَقْرَبَهُمْ مَوَدَّةً لِلَّذينَ آمَنُوا الَّذينَ قالُوا إِنّا نَصارى ذالِكَ بِأَنَّ مِنْهُمْ قِسِّيسينَ وَ رُهْباناً وَ أَنَّهُمْ لايَسْتَكْبِرُونَ

به يقين از ميان مردم، يهود و مشركان را سرسخت ترين دشمن نسبت به مؤمنان خواهى يافت; و بيشترين دوستى و محبت نسبت به مؤمنان را در كسانى مى يابى كه مى گويند: «ما نصارا هستيم»; اين بخاطر آن است كه بعضى از آنها عالمانى روحانى يا تارك دنيا هستند; و آنها (در برابر حق) تكبّر نمىورزند.(82)

83 وَ إِذا سَمِعُوا ما أُنْزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرى أَعْيُنَهُمْ تَفيضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ يَقُولُونَ رَبَّنا آمَنّا فَاكْتُبْنا مَعَ الشّاهِدينَ

و هر زمان آياتى را كه بر پيامبر (اسلام) نازل شده بشنوند، چشمان آنها را مى بينى كه از شوقِ حقيقتى كه دريافته اند اشك مى ريزد، در حالى كه مى گويند: «پروردگارا! ايمان آورديم; پس ما را با گواهان (و شاهدان حق، در زمره ياران محمّد) بنويس.(83)

84 وَ ما لَنا لانُؤْمِنُ بِاللّهِ وَ ما جائَنا مِنَ الْحَقِّ وَ نَطْمَعُ أَنْ يُدْخِلَنا رَبُّنا مَعَ الْقَوْمِ الصّالِحينَ

(و مى گويند:) چرا ما به خدا و آنچه از حق به ما رسيده است، ايمان نياوريم، در حالى كه آرزو داريم پروردگارمان ما را در زمره صالحان قرار دهد؟!»(84)

85 فَأَثابَهُمُ اللّهُ بِما قالُوا جَنّات تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ خالِدينَ فيها وَ ذالِكَ جَزاءُ الْمُحْسِنينَ

خداوند بخاطر اين سخن،به آنها باغهاى بهشتى پاداش داد كه از پاى درختانش، نهرها جارى است; جاودانه در آن خواهند ماند; و اين است جزاى نيكوكاران!(85)

86 وَ الَّذينَ كَفَرُوا وَ كَذَّبُوا بِآياتِنا أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَحيمِ

و كسانى كه كافر شدند و آيات ما را تكذيب كردند، همانها اهل دوزخند.(86)

87 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لاتُحَرِّمُوا طَيِّباتِ ما أَحَلَّ اللّهُ لَكُمْ وَ لاتَعْتَدُوا إِنَّ اللّهَ لايُحِبُّ الْمُعْتَدينَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! چيزهاى پاكيزه را كه خداوند براى شما حلال كرده است، حرام نشمريد; و از حدّ، تجاوز ننماييد; زيرا خداوند متجاوزان را دوست نمى دارد.(87)

88 وَ كُلُوا مِمّا رَزَقَكُمُ اللّهُ حَلالاً طَيِّباً وَ اتَّقُوا اللّهَ الَّذي أَنْتُمْ بِهِ مُؤْمِنُونَ

و از روزى هاى حلال و پاكيزه اى كه خداوند به شما داده است، بخوريد و از (مخالفت) خداوندى كه به او ايمان داريد، بپرهيزيد.(88)

89 لايُؤاخِذُكُمُ اللّهُ بِاللَّغْوِ في أَيْمانِكُمْ وَ لكِنْ يُؤاخِذُكُمْ بِما عَقَّدْتُمُ الأَيْمانَ فَكَفّارَتُهُ إِطْعامُ عَشَرَةِ مَساكينَ مِنْ أَوْسَطِ ما تُطْعِمُونَ أَهْليكُمْ أَوْ كِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْريرُ رَقَبَة فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيامُ ثَلاثَةِ أَيّام ذالِكَ كَفّارَةُ أَيْمانِكُمْ إِذا حَلَفْتُمْ وَ احْفَظُوا أَيْمانَكُمْ كَذالِكَ يُبَيِّنُ اللّهُ لَكُمْ آياتِهِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

خداوند شما را بخاطر سوگندهايى كه بدون توجه ياد مى كنيد مؤاخذه نمى كند; ولى در برابر سوگندهايى كه (از روى اراده) محكم كرده ايد، مؤاخذه مى نمايد.كفّاره اين گونه سوگندها، اطعام ده نفر مستمند، از غذاهايى است كه غالباً به خانواده خود مى دهيد; يا لباس پوشاندن بر آن ده نفر; و يا آزاد كردن يك برده; و هركس كه نمى توند، بايد سه روز روزه بگيرد; اين، كفّاره سوگندهاى شماست به هنگامى كه سوگند ياد مى كنيد (و مخالفت مى نماييد). و سوگندهاى خود را حفظ كنيد (و نشكنيد.) خداوند آيات خود را اين چنين براى شما بيان مى كند، شايد شكر به جا آوريد.(89)

90 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الأَنْصابُ وَ الأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! شراب و قمار و بتها و ازلام [= نوعى بخت آزمايى]، پليد و از عمل شيطان است، از آن دورى كنيد تا رستگارشويد.(90)

91 إِنَّما يُريدُ الشَّيْطانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ فِي الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَ يَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللّهِ وَ عَنِ الصَّلاةِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ

شيطان مى خواهد بوسيله شراب و قمار، در ميان شما عداوت و كينه ايجاد كند، و شما را از ياد خدا و از نماز باز دارد. آيا (با اين همه زيان و فساد، و با اين نهى اكيد،) خوددارى خواهيد كرد؟!(91)

92 وَ أَطيعُوا اللّهَ وَ أَطيعُوا الرَّسُولَ وَ احْذَرُوا فَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّما عَلى رَسُولِنَا الْبَلاغُ الْمُبينُ

اطاعت كنيد خدا را و اطاعت كنيد پيامبر (خدا) را; و (از نافرمانى) برحذر باشيد. و اگر سرپيچى كنيد، (مستحق مجازات خواهيد بود; و) بدانيد بر پيامبر ما، جز ابلاغ آشكار، نيست.(92)

93 لَيْسَ عَلَى الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ جُناحٌ فيما طَعِمُوا إِذا مَا اتَّقَوْا وَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ ثُمَّ اتَّقَوْا وَ آمَنُوا ثُمَّ اتَّقَوْا وَ أَحْسَنُوا وَ اللّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنينَ

بر كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام داده اند، گناهى در آنچه (قبل از نزول حكم تحريم شراب) خورده اند نيست; هرگاه تقوا پيشه كنند، و ايمان آورند، و اعمال صالح انجام دهند; سپس تقوا پيشه كنند و ايمان آورند; سپس تقوا پيشه كنند و نيكى نمايند. و خداوند، نيكوكاران را دوست مى دارد.(93)

94 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لَيَبْلُوَنَّكُمُ اللّهُ بِشَيْء مِنَ الصَّيْدِ تَنالُهُ أَيْديكُمْ وَ رِماحُكُمْ لِيَعْلَمَ اللّهُ مَنْ يَخافُهُ بِالْغَيْبِ فَمَنِ اعْتَدى بَعْدَ ذالِكَ فَلَهُ عَذابٌ أَليمٌ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! خداوند شما را با شكارهايى كه (در حال احرام به شما نزديك مى شوند، به طورى كه) دستها و نيزه هايتان به آن مى رسد، مى آزمايد; تا مشخص كند چه كسى با ايمان به غيب از خدا مى ترسد; و هر كس بعد از آن تجاوز كند، مجازات دردناكى خواهد داشت.(94)

95 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لاتَقْتُلُوا الصَّيْدَ وَ أَنْتُمْ حُرُمٌ وَ مَنْ قَتَلَهُ مِنْكُمْ مُتَعَمِّداً فَجَزاءٌ مِثْلُ ما قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ يَحْكُمُ بِهِ ذَوا عَدْل مِنْكُمْ هَدْياً بالِغَ الْكَعْبَةِ أَوْ كَفّارَةٌ طَعامُ مَساكينَ أَوْ عَدْلُ ذالِكَ صِياماً لِيَذُوقَ وَبالَ أَمْرِهِ عَفَا اللّهُ عَمّا سَلَفَ وَ مَنْ عادَ فَيَنْتَقِمُ اللّهُ مِنْهُ وَ اللّهُ عَزيزٌ ذُو انْتِقام

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! در حال احرام، شكار نكنيد; و هر كس از شما از روى عمد آن را به قتل برساند، بايد كفّاره اى معادل آن از چهارپايان بدهد; (كفّاره اى) كه دو نفر عادل از شما، معادل بودن آن را تصديق كنند; و بصورت قربانى به (حريم) كعبه برسد; يا (به جاى قربانى،) با اطعام مستمندان كفاره دهد; يا معادل آن، روزه بگيرد، تا كيفر كار خود را بچشد. خداوند گذشته را عفو كرده است. و هر كس تكرار كند، خدا او را مجازات مى كند; و خداوند، توانا و داراى مجازات است.(95)

96 أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَ طَعامُهُ مَتاعاً لَكُمْ وَ لِلسَّيّارَةِ وَ حُرِّمَ عَلَيْكُمْ صَيْدُ الْبَرِّ ما دُمْتُمْ حُرُماً وَ اتَّقُوا اللّهَ الَّذي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

صيد دريايى و طعام آن براى شما و كاروانيان حلال است; تا (در حال احرام نيز) از آن بهره مند شويد; ولى تا زمانى كه محرم هستيد، شكار صحرايى براى شما حرام است; و از (نافرمانى) خدايى كه به سوى او محشور مى شويد، بپرهيزيد!(96)

97 جَعَلَ اللّهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرامَ قِياماً لِلنّاسِ وَ الشَّهْرَ الْحَرامَ وَ الْهَدْيَ وَ الْقَلائِدَ ذالِكَ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ يَعْلَمُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الأَرْضِ وَ أَنَّ اللّهَ بِكُلِّ شَيْء عَليمٌ

خداوند، كعبه ـ بيت الحرام ـ را وسيله اى براى استوارى و سامان بخشيدن به كار مردم قرار داده; و همچنين ماه حرام، و قربانيهاى بى نشان، و قربانيهاى نشاندار را; اين گونه احكام بخاطر آن است كه بدانيد خداوند،آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است، مى داند; و بدانيد خدا بر هر چيزى داناست.(97)

98 اءِعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ شَديدُ الْعِقابِ وَ أَنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحيمٌ

بدانيد خدا داراى مجازات شديد، و (در عين حال) آمرزنده و مهربان است.(98)

99 ما عَلَى الرَّسُولِ إِلاَّ الْبَلاغُ وَ اللّهُ يَعْلَمُ ما تُبْدُونَ وَ ما تَكْتُمُونَ

پيامبر وظيفه اى جز رساندن پيام (الهى) ندارد; (و مسؤول اعمال شما نيست).و خداوند آنچه را آشكار مى كنيد، و آنچه را پنهان مى داريد مى داند.(99)

100  قُلْ لايَسْتَوِي الْخَبيثُ وَ الطَّيِّبُ وَ لَوْ أَعْجَبَكَ كَثْرَةُ الْخَبيثِ فَاتَّقُوا اللّهَ يا أُولِي الأَلْبابِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

بگو: «(هيچ گاه) ناپاك و پاك مساوى نيستند; هر چند فزونى ناپاكها، تو را به شگفتى اندازد. از (مخالفت) خدا بپرهيزيد اى صاحبان خرد، تا رستگار شويد.»(100)

101 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لاتَسْئَلُوا عَنْ أَشْياءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ وَ إِنْ تَسْئَلُوا عَنْها حينَ يُنَزَّلُ الْقُرْآنُ تُبْدَ لَكُمْ عَفَا اللّهُ عَنْها وَ اللّهُ غَفُورٌ حَليمٌ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! از چيزهايى كه اگر براى شما آشكار گردد، شما را در رنج مى افكند، سؤال نكنيد; و اگر به هنگام نزول قرآن، از آنها سؤال كنيد، براى شما آشكار مى شود; خداوند آنها را (براى سهولت) ناديده گرفته است. و خداوند، آمرزنده و داراى حلم است. (101)

102 قَدْ سَأَلَها قَوْمٌ مِنْ قَبْلِكُمْ ثُمَّ أَصْبَحُوا بِها كافِرينَ

جمعى از پيشينيان شما، از چنان امورى سؤال كردند; و سپس با آن به مخالفت برخاستند. (ممكن است شما هم چنين سرنوشتى پيدا كنيد). (102)

103 ما جَعَلَ اللّهُ مِنْ بَحيرَة وَ لا سائِبَة وَ لا وَصيلَة وَ لا حام وَ لكِنَّ الَّذينَ كَفَرُوا يَفْتَرُونَ عَلَى اللّهِ الْكَذِبَ وَ أَكْثَرُهُمْ لايَعْقِلُونَ

خداوند هيچ گونه «بحيره» و «سائبه» و «وصيله» و «حام» قرار نداده است [=  اشاره به چهار نوع از حيوانات اهلى كه در زمان جاهليّت، استفاده از آنها را به عللى حرام مى دانستند; و اين بدعت، در اسلام ممنوع شد.] ولى كسانى كه كافر شدند، بر خدا دروغ مى بندند; و بيشتر آنها درك نمى كنند.(103)

104 وَ إِذا قيلَ لَهُمْ تَعالَوْا إِلى ما أَنْزَلَ اللّهُ وَ إِلَى الرَّسُولِ قالُوا حَسْبُنا ما وَجَدْنا عَلَيْهِ آبائَنا أَ وَ لَوْ كانَ آبائُهُمْ لايَعْلَمُونَ شَيْئاً وَ لايَهْتَدُونَ

هنگامى كه به آنها گفته شود: «به سوى آنچه خدا نازل كرده، و به سوى پيامبر بياييد.»، مى گويند: «آنچه پدران خود را بر آن يافته ايم، ما را بس است.»; آيا اگر پدران آنها چيزى نمى دانستند، و هدايت نيافته بودند (باز هم بايد از آنها پيروى كنند)؟!(104)

105 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لايَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ إِلَى اللّهِ مَرْجِعُكُمْ جَميعاً فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! مراقب خود باشيد. اگر شما هدايت يافته باشيد، گمراهى كسانى كه گمراه شده اند، به شما زيانى نمى رساند. بازگشت همه شما به سوى خداست; و شما را به آنچه انجام مى داديد، آگاه مى سازد.(105)

106 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا شَهادَةُ بَيْنِكُمْ إِذا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ حينَ الْوَصِيَّةِ اثْنانِ ذَوا عَدْل مِنْكُمْ أَوْ آخَرانِ مِنْ غَيْرِكُمْ إِنْ أَنْتُمْ ضَرَبْتُمْ فِي الأَرْضِ فَأَصابَتْكُمْ مُصيبَةُ الْمَوْتِ تَحْبِسُونَهُما مِنْ بَعْدِ الصَّلاةِ فَيُقْسِمانِ بِاللّهِ إِنِ ارْتَبْتُمْ لانَشْتَري بِهِ ثَمَناً وَ لَوْ كانَ ذا قُرْبى وَ لا نَكْتُمُ شَهادَةَ اللّهِ إِنّا إِذاً لَمِنَ الْآثِمينَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! هنگامى كه مرگ يكى از شما فرا رسد، در موقع وصيّت بايد از ميان شما، دو نفر عادل را به شهادت بطلبد; يا اگر مسافرت كرديد، و مصيبت مرگ شما فرا رسيد، (و در آن جا مسلمانى نيافتيد،) دو نفر از غير خودتان را (به گواهى بطلبيد). و اگر (به هنگام اداى شهادت، در راستگويى آنها) شك كرديد، آنها را بعد از نماز نگاه مى داريد تا سوگند ياد كنند كه: «ما حاضر نيستيم حق را به چيزى بفروشيم، هر چند درمورد خويشاوندان ما باشد; و شهادت الهى را كتمان نمى كنيم، كه در اين صورت، از گناهكاران خواهيم بود»(106)

107 فَإِنْ عُثِرَ عَلى أَنَّهُمَا اسْتَحَقّا إِثْماً فَآخَرانِ يَقُومانِ مَقامَهُما مِنَ الَّذينَ اسْتَحَقَّ عَلَيْهِمُ الأَوْلَيانِ فَيُقْسِمانِ بِاللّهِ لَشَهادَتُنا أَحَقُّ مِنْ شَهادَتِهِما وَ مَا اعْتَدَيْنا إِنّا إِذاً لَمِنَ الظّالِمينَ

و اگر اطّلاعى حاصل شود كه آن دو، مرتكب گناهى شده اند (و حق را كتمان كرده اند)، دو نفر از كسانى كه نسبت به ميّت، اَولى هستند، به جاى آنها قرار مى گيرند، و به خدا سوگند ياد مى كنند كه: «گواهى ما، ازگواهى آن دو، به حق نزديكتر است; و ما تجاوزى نكرده ايم; كه اگر چنين كرده باشيم، از ستمكاران خواهيم بود»(107)

108 ذالِكَ أَدْنى أَنْ يَأْتُوا بِالشَّهادَةِ عَلى وَجْهِها أَوْ يَخافُوا أَنْ تُرَدَّ أَيْمانٌ بَعْدَ أَيْمانِهِمْ وَ اتَّقُوا اللّهَ وَ اسْمَعُوا وَ اللّهُ لايَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقينَ

اين كار، نزديكتر است به اين كه (از خدا بترسند و) گواهى بحق دهند، يا بترسند كه (دروغشان نزد مردم فاش گردد; و)سوگندهايى جاى سوگندهاى آنها را بگيرد. از (مخالفت) خدا بپرهيزيد، و گوش فرا دهيد. و خداوند، گروه فاسقان را هدايت نمى كند.(108)

109 يَوْمَ يَجْمَعُ اللّهُ الرُّسُلَ فَيَقُولُ ما ذا أُجِبْتُمْ قالُوا لا عِلْمَ لَنا إِنَّكَ أَنْتَ عَلاّمُ الْغُيُوبِ

(به ياد آوريد) روزى را كه خداوند، پيامبران را جمع مى كند، و مى گويد: «(در برابر دعوت شما،) چه پاسخى به شما داده شد؟»، مى گويند: «ما چيزى نمى دانيم; تو خود، داناى همه اسرار نهان هستى.»(109)

110 إِذْ قالَ اللّهُ يا عيسَى ابْنَ مَرْيَمَ اذْكُرْ نِعْمَتي عَلَيْكَ وَ عَلى والِدَتِكَ إِذْ أَيَّدْتُكَ بِرُوحِ الْقُدُسِ تُكَلِّمُ النّاسَ فِي الْمَهْدِ وَ كَهْلاً وَ إِذْ عَلَّمْتُكَ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ التَّوْراةَ وَ الإِنْجيلَ وَ إِذْ تَخْلُقُ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ بِإِذْني فَتَنْفُخُ فيها فَتَكُونُ طَيْراً بِإِذْني وَ تُبْرِئُ الأَكْمَهَ وَ الأَبْرَصَ بِإِذْني وَ إِذْ تُخْرِجُ الْمَوْتى بِإِذْني وَ إِذْ كَفَفْتُ بَني إِسْرائيلَ عَنْكَ إِذْ جِئْتَهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَقالَ الَّذينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ إِنْ هذا إِلاّ سِحْرٌ مُبينٌ

(به خاطر بياور) هنگامى را كه خداوند به عيسى بن مريم گفت: ياد كن نعمتم را كه به تو ومادرت بخشيدم; زمانى كه تو را با «روح القدس» تأييد كردم; كه در گاهواره و نيز در حال ميانسالى، با مردم سخن مى گفتى; و هنگامى را كه كتاب و حكمت و تورات و انجيل را به تو آموختم; و هنگامى را كه به اذن من، از گل چيزى به صورت پرنده مى ساختى، و در آن مى دميدى، و به اذن من، پرنده اى مى شد; و كور مادرزاد، و مبتلا به بيمارى پيسى را به اذن من، شفا مى دادى; و هنگامى كه مردگان را به اذن من زنده مى كردى; و هنگامى كه بنى اسرائيل را از آسيب رساندن به تو، باز داشتم; در آن زمان كه دلايل روشن براى آنها آوردى،ولى جمعى از كافران آنها گفتند: «اينها جز سحر آشكار نيست.»(110)

111 وَ إِذْ أَوْحَيْتُ إِلَى الْحَوارِيِّينَ أَنْ آمِنُوا بي وَ بِرَسُولي قالُوا آمَنّا وَاشْهَدْ بِأَنَّنا مُسْلِمُونَ

و (به ياد آور) زمانى را كه به حواريون وحى فرستادم كه: «به من و فرستاده من، ايمان بياوريد». آنها گفتند: «ايمان آورديم، و گواه باش كه ما مسلمانيم.»(111)

112 إِذْ قالَ الْحَوارِيُّونَ يا عيسَى ابْنَ مَرْيَمَ هَلْ يَسْتَطيعُ رَبُّكَ أَنْ يُنَزِّلَ عَلَيْنا مائِدَةً مِنَ السَّماءِ قالَ اتَّقُوا اللّهَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ

در آن هنگام كه حواريون گفتند: «اى عيسى بن مريم! آيا پروردگارت مى تواند مائده اى از آسمان بر ما نازل كند؟» او (در پاسخ) گفت: «از (شك و ترديد در قدرت) خدا بپرهيزيد اگر با ايمان هستيد!»(112)

113 قالُوا نُريدُ أَنْ نَأْكُلَ مِنْها وَ تَطْمَئِنَّ قُلُوبُنا وَ نَعْلَمَ أَنْ قَدْ صَدَقْتَنا وَ نَكُونَ عَلَيْها مِنَ الشّاهِدينَ

گفتند: «(شك نداريم، ولى) مى خواهيم از آن بخوريم، و دلهاى ما (به رسالت تو) مطمئن گردد; و بدانيم به ما راست گفته اى; و بر آن، گواه باشيم.»(113)

114 قالَ عيسَى ابْنُ مَرْيَمَ اللّهُمَّ رَبَّنا أَنْزِلْ عَلَيْنا مائِدَةً مِنَ السَّماءِتَكُونُ لَنا عيداً لاِ َوَّلِنا وَ آخِرِنا وَ آيَةً مِنْكَ وَ ارْزُقْنا وَ أَنْتَ خَيْرُ الرّازِقينَ

عيسى بن مريم گفت: «خداوندا! اى پروردگارما! از آسمان مائده اى بر ما نازل كن; تا عيدى براى اوّل و آخر ما، و نشانه اى از تو باشد; و به ما روزى ده; تو بهترين روزى دهندگانى.»(114)

115 قالَ اللّهُ إِنِّي مُنَزِّلُها عَلَيْكُمْ فَمَنْ يَكْفُرْ بَعْدُ مِنْكُمْ فَإِنِّي أُعَذِّبُهُ عَذاباً لا أُعَذِّبُهُ أَحَداً مِنَ الْعالَمينَ

خداوند (دعاى او را مستجاب كرد; و) فرمود: «من آن را بر شما نازل مى كنم; ولى هر كس از شما بعد از آن كافر گردد (و راه انكار پويد)، او را به گونه اى مجازات مى كنم كه هيچ كس از جهانيان را چنان مجازات نكرده باشم!»(115)

116 وَ إِذْ قالَ اللّهُ يا عيسَى ابْنَ مَرْيَمَ أَ أَنْتَ قُلْتَ لِلنّاسِ اتَّخِذُوني وَ أُمِّيَ إِلهَيْنِ مِنْ دُونِ اللّهِ قالَ سُبْحانَكَ ما يَكُونُ لي أَنْ أَقُولَ ما لَيْسَ لي بِحَقّ إِنْ كُنْتُ قُلْتُهُ فَقَدْ عَلِمْتَهُ تَعْلَمُ ما في نَفْسي وَ لا أَعْلَمُ ما في نَفْسِكَ إِنَّكَ أَنْتَ عَلاّمُ الْغُيُوبِ

و (به ياد آوريد) آنگاه كه خداوند به عيسى بن مريم مى گويد: «آيا تو به مردم گفتى كه من و مادرم را بعنوان دو معبود در برابر خداى يكتا انتخاب كنيد؟!»، او مى گويد: «منزّهى تو! من حق ندارم آنچه را كه شايسته من نيست، بگويم! اگر چنين سخنى را گفته باشم، تو مى دانى. تو از آنچه در روح و جان من است، آگاهى; و من از آنچه در ذات (پاك) توست، آگاه نيستم. بيقين تنها تو داناى همه اسرار نهان هستى.(116)

117 ما قُلْتُ لَهُمْ إِلاّ ما أَمَرْتَني بِهِ أَنِ اعْبُدُوا اللّهَ رَبِّي وَ رَبَّكُمْ وَ كُنْتُ عَلَيْهِمْ شَهيداً ما دُمْتُ فيهِمْ فَلَمّا تَوَفَّيْتَني كُنْتَ أَنْتَ الرَّقيبَ عَلَيْهِمْ وَ أَنْتَ عَلى كُلِّ شَيْء شَهيدٌ

من، جز آنچه مرا به آن فرمان دادى، چيزى به آنها نگفتم; (به آنها گفتم:) خداوندى را بپرستيد كه پروردگار من و پروردگار شماست. و تا زمانى كه در ميان آنها بودم، گواه بر (اعمال) آنها بودم; ولى هنگامى كه مرا از ميانشان برگرفتى، تو خود مراقب آنها بودى; و تو بر هر چيز، گواهى.(117)

118 إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبادُكَ وَ إِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّكَ أَنْتَ الْعَزيزُ الْحَكيمُ

(با اين حال،) اگر آنها را مجازات كنى، بندگان تواند. (و اختيار آنها به دست توست); و اگر آنان را ببخشى، توانا و حكيمى. (نه كيفر تو نشانه بى حكمتى است، و نه بخشش تو نشانه ناتوانى)»(118)

119 قالَ اللّهُ هذا يَوْمُ يَنْفَعُ الصّادِقينَ صِدْقُهُمْ لَهُمْ جَنّاتٌ تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ خالِدينَ فيها أَبَداً رَضِيَ اللّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ ذالِكَ الْفَوْزُ الْعَظيمُ

خداوند مى گويد: «اين (همان) روزى است كه راستى راستگويان، به آنها سود مى بخشد; براى آنها باغهاى بهشتى است كه نهرها از پاى درختان آن مى گذرد، و تا ابد، جاودانه در آن مى مانند; خداوند از آنها خشنود است، و آنها نيز، از او خشنودند; اين، (همان) رستگارى بزرگ است.»(119)

120 لِلّهِ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ ما فيهِنَّ وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْء قَديرٌ

حكومت و مالكيت آسمانها و زمين و آنچه در آنهاست، تنها از آن خداست; و او بر هر چيزى تواناست.(120)

▲

[6] سوره انعام

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الأَرْضَ وَ جَعَلَ الظُّلُماتِ وَ النُّورَ ثُمَّ الَّذينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُونَ

حمد و سپاس، مخصوص خداوندى است كه آسمانها و زمين را آفريد، و ظلمتها و نور را پديد آورد; امّا كافران براى پروردگار خود، همتا و شبيه قرار مى دهند(با اين كه دلايل توحيد و يگانگى او، در آفرينش جهان آشكار است).(1)

2 هُوَ الَّذي خَلَقَكُمْ مِنْ طين ثُمَّ قَضى أَجَلاً وَ أَجَلٌ مُسَمّىً عِنْدَهُ ثُمَّ أَنْتُمْ تَمْتَرُونَ

او كسى است كه شما را از گل آفريد; سپس مدتى مقرّر داشت (تا انسان تكامل يابد); و اجل (و مرگ) حتمى نزد اوست (و فقط او از آن آگاه است). سپس شما (در يگانگى و قدرت او،) ترديد مى كنيد.(2)

3 وَ هُوَ اللّهُ فِي السَّماواتِ وَ فِي الأَرْضِ يَعْلَمُ سِرَّكُمْ وَ جَهْرَكُمْ وَ يَعْلَمُ ما تَكْسِبُونَ

در آسمانها و زمين; خداوند يگانه اوست، پنهان و آشكار شما را مى داند; و از آنچه (انجام مى دهيد و) به دست مى آوريد، باخبر است.(3)

4 وَ ما تَأْتيهِمْ مِنْ آيَة مِنْ آياتِ رَبِّهِمْ إِلاّ كانُوا عَنْها مُعْرِضينَ

(كافران) هيچ نشانه و آيه اى از آيات پروردگارشان براى آنان نمى آيد، مگر اين كه از آن رويگردان مى شوند. (4)

5 فَقَدْ كَذَّبُوا بِالْحَقِّ لَمّا جاءَهُمْ فَسَوْفَ يَأْتيهِمْ أَنْباءُ ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ

آنان، حق را هنگامى كه به سراغشان آمد، تكذيب كردند، ولى بزودى اخبار (و كيفر) آنچه را استهزا مى كردند، به آنان مى رسد;(5)

6 أَ لَمْ يَرَوْا كَمْ أَهْلَكْنا مِنْ قَبْلِهِمْ مِنْ قَرْن مَكَّنّاهُمْ فِي الأَرْضِ ما لَمْ نُمَكِّنْ لَكُمْ وَ أَرْسَلْنَا السَّماءَ عَلَيْهِمْ مِدْراراً وَ جَعَلْنَا الأَنْهارَ تَجْري مِنْ تَحْتِهِمْ فَأَهْلَكْناهُمْ بِذُنُوبِهِمْ وَ أَنْشَأْنا مِنْ بَعْدِهِمْ قَرْناً آخَرينَ

آيا نديدند چه بسيار از اقوام (بى ايمان) پيشين را هلاك كرديم؟! اقوامى كه (از شما نيرومندتر بودند; و) امكاناتى به آنها داده بوديم كه به شما نداديم; بارانهاى پى درپى براى آنها فرستاديم; و از ميان زمينهاى آنها، نهرها جارى ساختيم; (اما هنگامى كه سركشى و طغيان كردند،) آنان را به سبب گناهانشان نابود كرديم; و اقوام ديگرى بعد از آنان پديد آورديم.(6)

7 وَ لَوْ نَزَّلْنا عَلَيْكَ كِتاباً في قِرْطاس فَلَمَسُوهُ بِأَيْديهِمْ لَقالَ الَّذينَ كَفَرُوا إِنْ هذا إِلاّ سِحْرٌ مُبينٌ

(حتّى) اگر ما مكتوبى را بر روى كاغذى (از آسمان) بر تو نازل كنيم، و (علاوه بر ديدن و خواندن،) آن را با دستهاى خود لمس كنند، به يقين كافران مى گويند: «اين، جز يك سحر آشكار نيست»!(7)

8 وَ قالُوا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْهِ مَلَكٌ وَ لَوْ أَنْزَلْنا مَلَكاً لَقُضِيَ الأَمْرُ ثُمَّ لا يُنْظَرُونَ

(اين بهانه جويان) گفتند: «چرا فرشته اى بر او نازل نشده (تا او را همراهى كند؟!)» در حالى كه اگر فرشته اى بفرستيم، كار تمام مى شود; و ديگر به آنها مهلت داده نخواهد شد (و همگى هلاك مى شوند).(8)

9 وَ لَوْ جَعَلْناهُ مَلَكاً لَجَعَلْناهُ رَجُلاً وَ لَلَبَسْنا عَلَيْهِمْ ما يَلْبِسُونَ

اگر او را فرشته اى قرار مى داديم، به يقين وى را به صورت انسانى در مى آورديم; باز (به پندار آنان،) كار را بر آنها مشتبه مى ساختيم; همان طور كه آنها بر ديگران مشتبه مى سازند.(9)

10 وَ لَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُل مِنْ قَبْلِكَ فَحاقَ بِالَّذينَ سَخِرُوا مِنْهُمْ ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ

(با اين حال، نگران نباش.) جمعى از پيامبران پيش از تو را نيز استهزا كردند; امّا سرانجام، آنچه را مسخره مى كردند، دامانشان را گرفت; (و عذاب الهى بر آنها فرود آمد).(10)

11 قُلْ سيرُوا فِي الأَرْضِ ثُمَّ انْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُكَذِّبينَ

بگو: «روى زمين سير كنيد; سپس بنگريد سرانجام تكذيب كنندگان آيات الهى چگونه بود؟!»(11)

12 قُلْ لِمَنْ ما فِي السَّماواتِ وَ الأَرْضِ قُلْ لِلّهِ كَتَبَ عَلى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ لا رَيْبَ فيهِ الَّذينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ

بگو: «آنچه در آسمانها و زمين است، از آن كيست؟» بگو: «از آن خداست.» رحمت (و بخشش) را بر خود، لازم دانسته; (و به همين دليل،) بطور قطع همه شما را در روز قيامت، كه در آن شك و ترديدى نيست، گرد خواهد آورد.(آرى،) فقط كسانى كه سرمايه هاى وجود خويش را از دست داده اند، ايمان نمى آورند.(12)

13 وَ لَهُ ما سَكَنَ فِي اللَّيْلِ وَ النَّهارِ وَ هُوَ السَّميعُ الْعَليمُ

و براى اوست آنچه در شب و روز آرام مى گيرد; و او، شنوا و داناست.(13)

14 قُلْ أَ غَيْرَ اللّهِ أَتَّخِذُ وَلِيّاً فاطِرِ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ هُوَ يُطْعِمُ وَ لا يُطْعَمُ قُلْ إِنِّي أُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَسْلَمَ وَ لا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكينَ

بگو:«آيا غير خدا را ولىّ خود انتخاب كنم؟! (خدايى) كه آفريننده آسمانها و زمين است; اوست كه روزى مى دهد، و نيازى به روزى ندارد.» بگو: «من مأمورم كه نخستين مسلمان باشم; و (خداوند به من دستور داده كه) از مشركان نباش.»(14)

15 قُلْ إِنِّي أَخافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّي عَذابَ يَوْم عَظيم

بگو: «من (نيز) اگرنافرمانى پروردگارم كنم، از مجازات روزى بزرگ [= قيامت] مى ترسم.(15)

16 مَنْ يُصْرَفْ عَنْهُ يَوْمَئِذ فَقَدْ رَحِمَهُ وَ ذالِكَ الْفَوْزُ الْمُبينُ

آن كس كه در آن روز، مجازات الهى به او نرسد، به يقين خداوند او را مشمول رحمت خويش ساخته; و اين همان پيروزى آشكار است.» (16)

17 وَ إِنْ يَمْسَسْكَ اللّهُ بِضُرّ فَلا كاشِفَ لَهُ إِلاّ هُوَ وَ إِنْ يَمْسَسْكَ بِخَيْر فَهُوَ عَلى كُلِّ شَيْء قَديرٌ

اگر خداوند زيانى به تو برساند، هيچ كس جز او نمى تواند آن را برطرف سازد; و اگر خيرى به تو رساند، او بر هر چيزى تواناست; (17)

18 وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ هُوَ الْحَكيمُ الْخَبيرُ

اوست كه بر بندگان خود، تسلّط كامل دارد; و اوست حكيمِ آگاه.(18)

19 قُلْ أَيُّ شَيْء أَكْبَرُ شَهادَةً قُلِ اللّهُ شَهيدٌ بَيْني وَ بَيْنَكُمْ وَ أُوحِيَ إِلَيَّ هذَا الْقُرْآنُ لاِ ُنْذِرَكُمْ بِهِ وَ مَنْ بَلَغَ أَ إِنَّكُمْ لَتَشْهَدُونَ أَنَّ مَعَ اللّهِ آلِهَةً أُخْرى قُلْ لا أَشْهَدُ قُلْ إِنَّما هُوَ إِلهٌ واحِدٌ وَ إِنَّني بَريءٌ مِمّا تُشْرِكُونَ

بگو: «بالاترين گواهى، گواهى كيست؟» (سپس) بگو: «خداوند، گواه ميان من و شماست; و (بهترين دليل اين است كه) اين قرآن بر من وحى شده، تا شما و تمام كسانى را كه اين (قرآن) به آنها مى رسد، با آن بيم دهم. آيا براستى شما گواهى مى دهيد كه معبودان ديگرى با خداست؟!» بگو: «من هرگز چنين گواهى نمى دهم». بگو: «اوست تنها معبود يگانه; و من از آنچه همتاى او قرار مى دهيد، بيزارم.»(19)

20 الَّذينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ يَعْرِفُونَهُ كَما يَعْرِفُونَ أَبْناءَهُمُ الَّذينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ

كسانى كه كتاب آسمانى به ايشان داده ايم، بخوبى او ]= پيامبر [را مى شناسند، همان گونه كه فرزندان خود را مى شناسند; فقط كسانى كه سرمايه وجود خود را از دست داده اند، ايمان نمى آورند.(20)

21 وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللّهِ كَذِباً أَوْ كَذَّبَ بِآياتِهِ إِنَّهُ لا يُفْلِحُ الظّالِمُونَ

چه كسى ستمكارتر است از آن كس كه بر خدا دروغ بسته (و همتايى براى او قائل شده)، يا آيات او را تكذيب كرده است؟! به يقين ستمكاران، رستگار نخواهند شد.(21)

22 وَ يَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَميعاً ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذينَ أَشْرَكُوا أَيْنَ شُرَكاؤُكُمُ الَّذينَ كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ

(به ياد آور) آن روز را كه همه آنها را محشور مى كنيم; سپس به مشركان مى گوييم:«معبودهايتان، كه همتاى خدا مى پنداشتيد، كجايند؟!» (چرا به يارى شما نمى آيند؟!)(22)

23 ثُمَّ لَمْ تَكُنْ فِتْنَتُهُمْ إِلاّ أَنْ قالُوا وَ اللّهِ رَبِّنا ما كُنّا مُشْرِكينَ

سپس پاسخ و عذر آنها، چيزى جز اين نيست كه مى گويند: «به خداوندى كه پروردگار ماست سوگند كه ما مشرك نبوديم!»(23)

24 انْظُرْ كَيْفَ كَذَبُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ

ببين چگونه به خودشان (نيز) دروغ مى گويند، و (آن روز) آنچه را بدروغ همتاى خدا مى پنداشتند، از دست مى دهند! (24)

25 وَ مِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ وَ جَعَلْنا عَلى قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوهُ وَ في آذانِهِمْ وَقْراً وَ إِنْ يَرَوْا كُلَّ آيَة لا يُؤْمِنُوا بِها حَتّى إِذا جاؤُكَ يُجادِلُونَكَ يَقُولُ الَّذينَ كَفَرُوا إِنْ هذا إِلاّ أَساطيرُ الأَوَّلينَ

پاره اى از آنها به (سخنان) تو، گوش فرا مى دهند; ولى بر دلهاى آنان پرده ها افكنده ايم تا آن را نفهمند; و در گوش هاى آنها، سنگينى قرار داده ايم. و اگر هر نشانه اى را ببينند، ايمان نمى آورند; تا آن جا كه وقتى به سراغ تو مى آيند با تو مجادله مى كنند; و كافران مى گويند: «اينها فقط افسانه هاى پيشينيان است.» (25)

26 وَ هُمْ يَنْهَوْنَ عَنْهُ وَ يَنْأَوْنَ عَنْهُ وَ إِنْ يُهْلِكُونَ إِلاّ أَنْفُسَهُمْ وَ ما يَشْعُرُونَ

آنها ديگران را (از ايمان به) آن باز مى دارند; و خود نيز از آن دورى مى كنند; آنها جز خود را هلاك نمى كنند; ولى نمى فهمند!(26)

27 وَ لَوْ تَرى إِذْ وُقِفُوا عَلَى النّارِ فَقالُوا يا لَيْتَنا نُرَدُّ وَ لا نُكَذِّبَ بِآياتِ رَبِّنا وَ نَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنينَ

اگر (حال آنها را) هنگامى كه در برابر آتش (دوزخ) ايستاده اند، ببينى! مى گويند: «اى كاش (بار ديگر به دنيا) بازگردانده مى شديم، و آيات پروردگارمان را تكذيب نمى كرديم، و از مؤمنان بوديم.»(27)

28 بَلْ بَدا لَهُمْ ما كانُوا يُخْفُونَ مِنْ قَبْلُ وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ وَ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ

(آنها پشيمان نيستند) بلكه آنچه (از اعمال و نيات) كه قبلاً پنهان مى كردند، در برابر آنها آشكار شده (و به وحشت افتاده اند). و اگر بازگردند، به آنچه كه از آن نهى شده بودند باز مى گردند; و آنها دروغگويانند.(28)

29 وَ قالُوا إِنْ هِيَ إِلاّ حَياتُنَا الدُّنْيا وَ ما نَحْنُ بِمَبْعُوثينَ

آنها گفتند: «غير از اين زندگى دنياى ما چيزى در كار نيست; و ما هرگز برانگيخته نخواهيم شد.»(29)

30 وَ لَوْ تَرى إِذْ وُقِفُوا عَلى رَبِّهِمْ قالَ أَ لَيْسَ هذا بِالْحَقِّ قالُوا بَلىوَ رَبِّنا قالَ فَذُوقُوا الْعَذابَ بِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ

اگر (آنها را) به هنگامى كه در پيشگاه پروردگارشان ايستاده اند، ببينى! (او به آنها) مى گويد: «آيا اين حق نيست؟!» مى گويند: «آرى، قسم به پروردگارمان (حق است)» مى گويد: «پس مجازات را بچشيد به سزاى آنچه انكار مى كرديد!»(30)

31 قَدْ خَسِرَ الَّذينَ كَذَّبُوا بِلِقاءِ اللّهِ حَتّى إِذا جاءَتْهُمُ السّاعَةُ بَغْتَةً قالُوا يا حَسْرَتَنا عَلى ما فَرَّطْنا فيها وَ هُمْ يَحْمِلُونَ أَوْزارَهُمْ عَلى ظُهُورِهِمْ أَلا ساءَ ما يَزِرُونَ

كسانى كه لقاى پروردگار را تكذيب كردند، مسلّماً زيان ديدند; تا هنگامى كه ناگهان قيامت به سراغشان بيايد; مى گويند: «اى افسوس بر ما كه درباره آن، كوتاهى كرديم!» و آنها (بار سنگين) گناهانشان را بر دوش مى كشند آگاه باشيد; چه بد بارى بر دوش خواهند داشت!(31)

32 وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلاّ لَعِبٌ وَ لَهْوٌ وَ لَلدّارُ الآخِرَةُ خَيْرٌ لِلَّذينَ يَتَّقُونَ أَ فَلا تَعْقِلُونَ

زندگى دنيا، جز بازى و سرگرمى نيست; و سراى آخرت، براى آنها كه پرهيزگارند، بهتر است. آيا نمى انديشيد؟!(32)

33 قَدْ نَعْلَمُ إِنَّهُ لَيَحْزُنُكَ الَّذي يَقُولُونَ فَإِنَّهُمْ لا يُكَذِّبُونَكَ وَ لكِنَّ الظّالِمينَ بِآياتِ اللّهِ يَجْحَدُونَ

به يقين مى دانيم كه گفتار آنها، تو را غمگين مى كند; ولى (غم مخور; و بدان كه) آنها تو را تكذيب نمى كنند; بلكه ستمكاران، آيات خدا را انكار مى نمايند.(33)

34 وَ لَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ فَصَبَرُوا عَلى ما كُذِّبُوا وَ أُوذُوا حَتّى أَتاهُمْ نَصْرُنا وَ لا مُبَدِّلَ لِكَلِماتِ اللّهِ وَ لَقَدْ جاءَكَ مِنْ نَبَإِ الْمُرْسَلينَ

به يقين پيش ازتو نيز پيامبرانى تكذيب شدند; و در برابر تكذيبها، صبر و استقامت كردند; و (در اين راه،) آزار ديدند، تا هنگامى كه يارى ما به آنها رسيد.و هيچ چيز سنّت هاى خدا را تغيير نمى دهد; و به يقين اخبار پيامبران به تو رسيده است.(34)

35 وَ إِنْ كانَ كَبُرَ عَلَيْكَ إِعْراضُهُمْ فَإِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ تَبْتَغِيَ نَفَقاً فِي الأَرْضِ أَوْ سُلَّماً فِي السَّماءِ فَتَأْتِيَهُمْ بِآيَة وَ لَوْ شاءَ اللّهُ لَجَمَعَهُمْ عَلَى الْهُدى فَلا تَكُونَنَّ مِنَ الْجاهِلينَ

و اگر اعراض كردن آنها بر تو سنگين است، چنانچه بتوانى نقبى در زمين بزنى، يا نردبانى به آسمان بگذارى (و اعماق زمين و آسمانها را جستجو كنى، چنين كن) تا آيه (و نشانه ديگرى) براى آنها بياورى! امّا اگر خدا بخواهد، آنها را (به اجبار) بر هدايت جمع خواهد كرد. (ولى هدايت اجبارى، چه سودى دارد؟) پس هرگز از جاهلان مباش.(35)

36 إِنَّما يَسْتَجيبُ الَّذينَ يَسْمَعُونَ وَ الْمَوْتى يَبْعَثُهُمُ اللّهُ ثُمَّ إِلَيْهِ يُرْجَعُونَ

تنها كسانى (دعوت تو را) مى پذيرند كه گوش شنوا دارند; امّا مردگان (و آنها كه گوش شنوا ندارند، ايمان نمى آورند; و) خدا آنها را (در قيامت) برمى انگيزد; سپس به سوى او، بازگردانده مى شوند.(36)

37 وَ قالُوا لَوْ لا نُزِّلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ قُلْ إِنَّ اللّهَ قادِرٌ عَلى أَنْ يُنَزِّلَ آيَةً وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَعْلَمُونَ

و گفتند:«چرا نشانه (و معجزه اى) از طرف پروردگارش بر او نازل نمى شود؟!» بگو: «خداوند، قادر است كه نشانه اى نازل كند;» ولى بيشتر آنها نمى دانند.(37)

38 وَ ما مِنْ دابَّة فِي الأَرْضِ وَ لا طائِر يَطيرُ بِجَناحَيْهِ إِلاّ أُمَمٌ أَمْثالُكُمْ ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْء ثُمَّ إِلى رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ

هيچ جنبنده اى در زمين، و هيچ پرنده اى كه با دو بال خود پرواز مى كند، نيست مگر اين كه امّتهايى همانند شما هستند.ما هيچ چيز را در اين كتاب، فروگذار نكرديم; سپس (همگى) به سوى پروردگارشان محشور مى گردند.(38)

39 وَ الَّذينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا صُمٌّ وَ بُكْمٌ فِي الظُّلُماتِ مَنْ يَشَأِ اللّهُ يُضْلِلْهُ وَ مَنْ يَشَأْ يَجْعَلْهُ عَلى صِراط مُسْتَقيم

كسانى كه آيات ما را تكذيب كردند، كر و لالهايى هستند كه در تاريكيها قرار دارند. هر كس را خدا بخواهد(و مستحق باشد،) گمراه مى كند; و هر كس را بخواهد (و شايسته ببيند،) در راه راست قرار خواهد داد.(39)

40 قُلْ أَ رَأَيْتَكُمْ إِنْ أَتاكُمْ عَذابُ اللّهِ أَوْ أَتَتْكُمُ السّاعَةُ أَ غَيْرَ اللّهِ تَدْعُونَ إِنْ كُنْتُمْ صادِقينَ

بگو: «به من خبردهيد اگر عذاب پروردگار به سراغ شما آيد، يا قيامت فرا رسد، آيا (براى حل مشكل خود،) غير خدا را مى خوانيد اگر راست مى گوييد؟!»(40)

41 بَلْ إِيّاهُ تَدْعُونَ فَيَكْشِفُ ما تَدْعُونَ إِلَيْهِ إِنْ شاءَ وَ تَنْسَوْنَ ما تُشْرِكُونَ

(نه،)بلكه تنها او را مى خوانيد; و او اگر بخواهد، مشكلى را كه بخاطر آن او را خوانده ايد، برطرف مى سازد; و آنچه را (امروز) همتاى خدا قرار مى دهيد، (در آن روز) فراموش خواهيد كرد.(41)

42 وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا إِلى أُمَم مِنْ قَبْلِكَ فَأَخَذْناهُمْ بِالْبَأْساءِ وَ الضَّرّاءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُونَ

ما به سوى امّتهايى كه پيش از تو بودند، (پيامبرانى) فرستاديم; (و هنگامى كه با اين پيامبران به مخالفت برخاستند،) آنها را با سختى و رنج مواجه ساختيم; شايد تسليم گردند.(42)

43 فَلَوْلا إِذْ جاءَهُمْ بَأْسُنا تَضَرَّعُوا وَ لكِنْ قَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ ما كانُوا يَعْمَلُونَ

چرا هنگامى كه سختى (و عذاب) ما به آنان رسيد، (تضرع نكردند و) تسليم نشدند؟! بلكه دلهاى آنها قساوت پيدا كرد; و شيطان، آنچه را انجام مى دادند، در نظرشان زينت داد.(43)

44 فَلَمّا نَسُوا ما ذُكِّرُوا بِهِ فَتَحْنا عَلَيْهِمْ أَبْوابَ كُلِّ شَيْء حَتّى إِذا فَرِحُوا بِما أُوتُوا أَخَذْناهُمْ بَغْتَةً فَإِذا هُمْ مُبْلِسُونَ

(آرى،) هنگامى كه آنچه را به آنها يادآورى شده بود فراموش كردند، درهاى همه چيز (از نعمتها) را به روى آنها گشوديم; تا (كاملاً) به آن خوشحال شدند (و دل بستند); ناگهان آنها را گرفتيم (و سخت مجازات كرديم); در اين هنگام، همگى مأيوس شدند; (و درهاى اميد به روى آنها بسته شد).(44)

45 فَقُطِعَ دابِرُ الْقَوْمِ الَّذينَ ظَلَمُوا وَ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعالَمينَ

و (به اين ترتيب،) ريشه گروهى كه ستم كرده بودند، قطع شد. و ستايش مخصوص خداوند، پروردگار جهانيان است.(45)

46 قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ أَخَذَ اللّهُ سَمْعَكُمْ وَ أَبْصارَكُمْ وَ خَتَمَ عَلى قُلُوبِكُمْ مَنْ إِلهٌ غَيْرُ اللّهِ يَأْتيكُمْ بِهِ انْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الآياتِ ثُمَّ هُمْ يَصْدِفُونَ

بگو: «به من خبر دهيد اگر خداوند، گوش و چشمهايتان را بگيرد، و بر دلهاى شما مهر نهد (كه چيزى را نفهميد)، كدام معبودى جز خدا آنها را به شما باز مى گرداند؟» ببين چگونه آيات را به گونه هاى مختلف براى آنها شرح مى دهيم، سپس آنها روى مى گردانند!(46)

47 قُلْ أَ رَأَيْتَكُمْ إِنْ أَتاكُمْ عَذابُ اللّهِ بَغْتَةً أَوْ جَهْرَةً هَلْ يُهْلَكُ إِلاَّ الْقَوْمُ الظّالِمُونَ

بگو: «به من خبر دهيد اگر عذاب خدا ناگهان يا آشكارا به سراغ شما بيايد، آيا جز گروه ستمكاران هلاك مى شوند؟!»(47)

48 وَ ما نُرْسِلُ الْمُرْسَلينَ إِلاّ مُبَشِّرينَ وَ مُنْذِرينَ فَمَنْ آمَنَ وَ أَصْلَحَ فَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ

ما پيامبران را، جز (بعنوان) بشارت دهنده و بيم دهنده، نمى فرستيم; كسانى كه ايمان بياورند و عمل صالح انجام دهند، نه ترسى بر آنهاست و نه اندوهگين مى شوند.(48)

49 وَ الَّذينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا يَمَسُّهُمُ الْعَذابُ بِما كانُوا يَفْسُقُونَ

و كسانى كه آيات ما را تكذيب كردند، عذاب (پروردگار) بخاطر نافرمانيهايشان به آنان مى رسد. (49)

50 قُلْ لا أَقُولُ لَكُمْ عِنْدي خَزائِنُ اللّهِ وَ لا أَعْلَمُ الْغَيْبَ وَ لا أَقُولُ لَكُمْ إِنِّي مَلَكٌ إِنْ أَتَّبِعُ إِلاّ ما يُوحى إِلَيَّ قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الأَعْمى وَ الْبَصيرُ أَ فَلا تَتَفَكَّرُونَ

بگو: «من به شما نمى گويم گنجينه هاى الهى نزد من است. و من، (جز آنچه خدا به من بياموزد،) از غيب آگاه نيستم. و به شما نمى گويم من فرشته ام. تنها از آنچه به من وحى مى شود پيروى مى كنم.» بگو: «آيانابينا و بينا مساويند؟! پس چرا نمى انديشيد؟!»(50)

51 وَ أَنْذِرْ بِهِ الَّذينَ يَخافُونَ أَنْ يُحْشَرُوا إِلى رَبِّهِمْ لَيْسَ لَهُمْ مِنْ دُونِهِ وَلِيٌّ وَ لا شَفيعٌ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ

و بوسيله آن (قرآن)، كسانى را كه از محشور شدن به سوى پروردگارشان (در روز قيامت) مى ترسند، بيم ده! (روزى كه در آن،) هيچ ياور و سرپرست و شفاعت كننده اى جز خدا ندارند; شايد پرهيزگارى پيشه كنند.(51)

52 وَ لا تَطْرُدِ الَّذينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَداةِ وَ الْعَشِيِّ يُريدُونَ وَجْهَهُ ما عَلَيْكَ مِنْ حِسابِهِمْ مِنْ شَيْء وَ ما مِنْ حِسابِكَ عَلَيْهِمْ مِنْ شَيْء فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُونَ مِنَ الظّالِمينَ

و كسانى را كه صبح و شام خدا را مى خوانند، و ذات پاك او را مى طلبند، از خود دور مكن. نه چيزى از حساب آنها بر توست، و نه چيزى از حساب تو بر آنها. اگر آنها را طرد كنى، از ستمكاران خواهى بود.(52)

53 وَ كَذالِكَ فَتَنّا بَعْضَهُمْ بِبَعْض لِيَقُولُوا أَ هؤُلاءِ مَنَّ اللّهُ عَلَيْهِمْ مِنْ بَيْنِنا أَ لَيْسَ اللّهُ بِأَعْلَمَ بِالشّاكِرينَ

و اين گونه بعضى از آنها را با بعض ديگر آزموديم; تا (توانگران) بگويند: «آيا اين گروه (فقيران) هستند كه خداوند از ميان ما (برگزيده، و) بر آنها منّت گذارده (و نعمت ايمان بخشيده) است؟!» (بگو:) آيا خداوند، شاكران را بهتر نمى شناسد؟! (53)

54 وَ إِذا جاءَكَ الَّذينَ يُؤْمِنُونَ بِآياتِنا فَقُلْ سَلامٌ عَلَيْكُمْ كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ أَنَّهُ مَنْ عَمِلَ مِنْكُمْ سُوءاً بِجَهالَة ثُمَّ تابَ مِنْ بَعْدِهِ وَ أَصْلَحَ فَأَنَّهُ غَفُورٌ رَحيمٌ

هرگاه كسانى كه به آيات ما ايمان دارند نزد تو آيند، به آنها بگو: «سلام بر شما!پروردگارتان، رحمت را برخود لازم شمرده است; تا هركس از شما كار بدى از روى نادانى انجام دهد، سپس توبه واصلاح(وجبران)نمايد،(مشمول رحمت خدا شود;)زيرا او آمرزنده ومهربان است.» (54)

55 وَ كَذالِكَ نُفَصِّلُ الآياتِ وَ لِتَسْتَبينَ سَبيلُ الْمُجْرِمينَ

واين گونه آيات را شرح مى دهيم، تا (حقيقت بر شما روشن شود، و) راه گناهكاران آشكار گردد.(55)

56 قُلْ إِنِّي نُهيتُ أَنْ أَعْبُدَ الَّذينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ قُلْ لا أَتَّبِعُ أَهْواءَكُمْ قَدْ ضَلَلْتُ إِذاً وَ ما أَنَا مِنَ الْمُهْتَدينَ

بگو: «من از پرستش كسانى كه غير از خدا مى خوانيد، نهى شده ام.» بگو: «من از هوا و هوسهاى شما، پيروى نمى كنم; اگر چنين كنم، گمراه شده ام; و از هدايت يافتگان نخواهم بود.»(56)

57 قُلْ إِنِّي عَلى بَيِّنَة مِنْ رَبِّي وَ كَذَّبْتُمْ بِهِ ما عِنْدي ما تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ إِنِ الْحُكْمُ إِلاّ لِلّهِ يَقُصُّ الْحَقَّ وَ هُوَ خَيْرُ الْفاصِلينَ

بگو: «من دليل روشنى از پروردگارم دارم; ولى شما آن را تكذيب كرده ايد. آنچه شما (از عذاب الهى) درباره آن شتاب مى كنيد در اختيار من نيست. حكم و فرمان، تنهاازآن خداست! حق را از باطل جدا مى كند; و او بهترين جدا كننده (حق از باطل) است.»(57)

58 قُلْ لَوْ أَنَّ عِنْدي ما تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ لَقُضِيَ الْأَمْرُ بَيْني وَ بَيْنَكُمْ وَ اللّهُ أَعْلَمُ بِالظّالِمينَ

بگو: «اگر آنچه درباره آن شتاب مى كنيد، در اختيار من بود، (و به درخواست شما ترتيب اثر مى دادم، عذاب الهى بر شما نازل مى گشت; و) كار ميان من و شما پايان گرفته بود; ولى خداوند ستمكاران را بهتر مى شناسد (و به موقع مجازات مى كند).»(58)

59 وَ عِنْدَهُ مَفاتِحُ الْغَيْبِ لا يَعْلَمُها إِلاّ هُوَ وَ يَعْلَمُ ما فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ ما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَة إِلاّ يَعْلَمُها وَ لا حَبَّة في ظُلُماتِ الأَرْضِ وَ لا رَطْب وَ لا يابِس إِلاّ في كِتاب مُبين

كليدهاى غيب، تنها نزد اوست; و جز او، كسى آنها را نمى داند. او آنچه را در خشكى و درياست مى داند; هيچ برگى (از درختى) نمى افتد، مگراين كه از آن آگاه است; و هيچ دانه اى در تاريكيهاى زمين، و هيچ تر و خشكى وجود ندارد، جز اين كه در كتابى آشكار [= در كتاب علم خدا] ثبت است.(59)

60 وَ هُوَ الَّذي يَتَوَفّاكُمْ بِاللَّيْلِ وَ يَعْلَمُ ما جَرَحْتُمْ بِالنَّهارِ ثُمَّ يَبْعَثُكُمْ فيهِ لِيُقْضى أَجَلٌ مُسَمّىً ثُمَّ إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ ثُمَّ يُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

اوست آن كسى كه (روح) شما را در شب (به هنگام خواب) مى گيرد; و از آنچه در روز انجام داده ايد آگاه است; سپس در روز شما را (از خواب) برمى انگيزد; (و اين وضع همچنان ادامه مى يابد) تا سر آمد معيّنى فرا رسد; سپس بازگشت شما به سوى اوست; آنگاه شما را از آنچه انجام مى داديد، با خبر مى سازد.(60)

61 وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ

و اوست كه بر بندگان خود تسلّط كامل دارد; و مراقبانى بر شما مى گمارد; تا زمانى كه مرگ يكى از شما فرا رسد; (در اين هنگام،) فرستادگان ما جان او را مى گيرند; و آنها (در نگاهدارى حساب عمر و اعمال بندگان،) كوتاهى نمى كنند.(61)

62 ثُمَّ رُدُّوا إِلَى اللّهِ مَوْلاهُمُ الْحَقِّ أَلا لَهُ الْحُكْمُ وَ هُوَ أَسْرَعُ الْحاسِبينَ

سپس (تمام بندگان) به سوى خدا، كه مولاى حقيقى آنهاست، باز مى گردند. بدانيد كه حكم و داورى، مخصوص اوست; و او، سريعترين حسابگران است.(62)

63 قُلْ مَنْ يُنَجِّيكُمْ مِنْ ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ تَدْعُونَهُ تَضَرُّعاً وَ خُفْيَةً لَئِنْ أَنْجانا مِنْ هذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشّاكِرينَ

بگو: «چه كسى شما را از تاريكيهاى صحرا و دريا رهايى مى بخشد؟! در حالى كه او را با حالت تضرع (و آشكارا) و در پنهانى مى خوانيد; (و مى گوييد:) اگر از اين (خطرات و تاريكى ها) ما را رهايى بخشد، از شكرگزاران خواهيم بود.»(63)

64 قُلِ اللّهُ يُنَجِّيكُمْ مِنْها وَ مِنْ كُلِّ كَرْب ثُمَّ أَنْتُمْ تُشْرِكُونَ

بگو: «خداوند شما را از اينها، و از هر مشكل و اندوهى، نجات مى دهد; بازهم شمابراى او همتا قرار مى دهيد. (و راه كفر مى پوييد.)»(64)

65 قُلْ هُوَ الْقادِرُ عَلى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذاباً مِنْ فَوْقِكُمْ أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعاً وَ يُذيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْض أُنْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الآياتِ لَعَلَّهُمْ يَفْقَهُونَ

بگو: «او قادر است كه از فرازتان يا از زير پاى شما، عذابى بر شما بفرستد; يا بصورت دسته هاى پراكنده شما را با هم بياميزد; و طعم جنگ (و اختلاف) را به هر يك از شما بوسيله ديگرى بچشاند.» ببين چگونه آيات گوناگون را(براى آنها) شرح مى دهيم; شايد بفهمند (و بازگردند). (65)

66 وَ كَذَّبَ بِهِ قَوْمُكَ وَ هُوَ الْحَقُّ قُلْ لَسْتُ عَلَيْكُمْ بِوَكيل

قوم و جمعيّت تو، آن (آيات الهى) را تكذيب و انكار كردند، در حالى كه حق است. (به آنها) بگو: «من مسؤول (ايمان آوردن و اجبار) شما نيستم. (وظيفه من، تنها ابلاغ رسالت است).»(66)

67 لِكُلِّ نَبَإ مُسْتَقَرٌّ وَ سَوْفَ تَعْلَمُونَ

هر خبرى قرارگاهى دارد، (و در موعد خود انجام مى گيرد.) و به زودى خواهيد دانست!(67)

68 وَ إِذا رَأَيْتَ الَّذينَ يَخُوضُونَ في آياتِنا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتّى يَخُوضُوا في حَديث غَيْرِهِ وَ إِمّا يُنْسِيَنَّكَ الشَّيْطانُ فَلا تَقْعُدْ بَعْدَ الذِّكْرى مَعَ الْقَوْمِ الظّالِمينَ

هرگاه كسانى را ديدى كه آيات ما را استهزا مى كنند، از آنها روى بگردان تا به سخن ديگرى بپردازند. و اگر شيطان تو را به فراموش افكند، پس از ياد آورى با اين گروه ستمكار منشين.(68)

69 وَ ما عَلَى الَّذينَ يَتَّقُونَ مِنْ حِسابِهِمْ مِنْ شَيْء وَ لكِنْ ذِكْرى لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ

و(اگر) افراد با تقوا(براى ارشاد و اندرز با آنها بنشينند)، چيزى از حساب (و گناه) آنها بر ايشان نيست; ولى (بايد تنها) براى يادآورى آنها باشد، شايد (بشنوند و) تقوا پيشه كنند.(69)

70 وَ ذَرِ الَّذينَ اتَّخَذُوا دينَهُمْ لَعِباً وَ لَهْواً وَ غَرَّتْهُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا وَ ذَكِّرْ بِهِ أَنْ تُبْسَلَ نَفْسٌ بِما كَسَبَتْ لَيْسَ لَها مِنْ دُونِ اللّهِ وَلِيٌّ وَ لا شَفيعُ وَ إِنْ تَعْدِلْ كُلَّ عَدْل لا يُؤْخَذْ مِنْها أُولئِكَ الَّذينَ أُبْسِلُوا بِما كَسَبُوا لَهُمْ شَرابٌ مِنْ حَميم وَ عَذابٌ أَليمٌ بِما كانُوا يَكْفُرُونَ

و رها كن كسانى را كه آيين (فطرى) خود را بازيچه و سرگرمى قرار دادند، و زندگى دنيا، آنها را مغرور ساخته; و با اين (قرآن)، به آنها يادآورى كن، تا گرفتار (عواقب شوم) اعمال خود نشوند; (و در قيامت) جز خدا، نه ياورى دارند، و نه شفاعت كننده اى; و(چنين كسانى) هر گونه عوضى بپردازند، از آنها پذيرفته نخواهد شد. آنها كسانى هستند كه به سبب اعمالى كه انجام داده اند گرفتار شده اند; نوشابه اى از آب سوزان و عذاب دردناكى براى آنهاست; به سزاى اين كه كفر مىورزيدند (و آيات الهى را انكار مى كردند).(70)

71 قُلْ أَ نَدْعُوا مِنْ دُونِ اللّهِ ما لا يَنْفَعُنا وَ لا يَضُرُّنا وَ نُرَدُّ عَلى أَعْقابِنا بَعْدَ إِذْ هَدانَا اللّهُ كَالَّذِي اسْتَهْوَتْهُ الشَّياطينُ فِي الأَرْضِ حَيْرانَ لَهُ أَصْحابٌ يَدْعُونَهُ إِلَى الْهُدَى ائْتِنا قُلْ إِنَّ هُدَى اللّهِ هُوَ الْهُدى وَ أُمِرْنا لِنُسْلِمَ لِرَبِّ الْعالَمينَ

بگو: «آيا غير از خدا، چيزى را بخوانيم (و عبادت كنيم) كه نه سودى به حال ما دارد، نه زيانى; و (به اين ترتيب،) به عقب برگرديم بعد از آن كه خداوند ما را هدايت كرده است؟! همانند كسى كه براثر وسوسه هاى شياطين، در روى زمين راه را گم كرده، و سرگردان مانده است; در حالى كه يارانى دارد كه او را به هدايت دعوت مى كنند (و مى گويند:) به سوى ما بيا!» بگو: «تنها هدايت خداوند، هدايت (واقعى) است; و ما دستور داريم كه تسليم پروردگار جهانيان باشيم.(71)

72 وَ أَنْ أَقيمُوا الصَّلاةَ وَ اتَّقُوهُ وَ هُوَ الَّذي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

و (نيز به ما فرمان داده شده به) اين كه: نماز را برپاداريد; و از (نافرمانى) او بپرهيزيد; و تنها اوست كه به سويش محشور خواهيد شد.»(72)

73 وَ هُوَ الَّذي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الأَرْضَ بِالْحَقِّ وَ يَوْمَ يَقُولُ كُنْ فَيَكُونُ قَوْلُهُ الْحَقُّ وَ لَهُ الْمُلْكُ يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ وَ هُوَ الْحَكيمُ الْخَبيرُ

اوست آن كس كه آسمانها و زمين را بحق آفريد; و آن روز كه (به هر چيز) مى گويد: «موجود باش!» موجود مى شود; سخن او، حق است; و در آن روز كه در «صور» دميده مى شود، حاكميت مخصوص اوست، از نهان و آشكار باخبر است، و اوست حكيم و آگاه.(73)

74 وَ إِذْ قالَ إِبْراهيمُ لاِ َبيهِ آزَرَ أَ تَتَّخِذُ أَصْناماً آلِهَةً إِنِّي أَراكَ وَ قَوْمَكَ في ضَلال مُبين

(به خاطر بياوريد) هنگامى را كه ابراهيم به پدرش [= سرپرستش كه در آن زمان عمويش بود] «آزر» گفت: «آيا بتهايى را به عنوان معبود (خود) انتخاب مى كنى؟! به يقين تو و قومت را در گمراهى آشكارى مى بينم.»(74)

75 وَ كَذالِكَ نُري إِبْراهيمَ مَلَكُوتَ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ لِيَكُونَ مِنَ الْمُوقِنينَ

و اين گونه، ملكوت آسمانها و زمين (و حاكميت مطلق خداوند بر آنها) را به ابراهيم نشان داديم; تا (به آن استدلال كند; و) اهل يقين گردد.(75)

76 فَلَمّا جَنَّ عَلَيْهِ اللَّيْلُ رَأى كَوْكَباً قالَ هذا رَبِّي فَلَمّا أَفَلَ قالَ لا أُحِبُّ الآفِلينَ

هنگامى كه (تاريكى) شب او را فرا گرفت، ستاره اى را مشاهده كرد; گفت: «اين پروردگار من است؟!» امّا هنگامى كه غروب كرد، گفت: «غروب كنندگان را دوست ندارم.»(76)

77 فَلَمّا رَأَى الْقَمَرَ بازِغاً قالَ هذا رَبِّي فَلَمّا أَفَلَ قالَ لَئِنْ لَمْ يَهْدِني رَبِّي لاَ َكُونَنَّ مِنَ الْقَوْمِ الضّالِّينَ

و هنگامى كه ماه را ديد كه (سينه افق را) مى شكافد، گفت: «اين پروردگار من است؟!» امّا هنگامى كه (آن هم) غروب كرد، گفت: «اگر پروردگارم مرا راهنمايى نمى كرد، مسلّما از گروه گمراهان بودم.»(77)

78 فَلَمّا رَأَى الشَّمْسَ بازِغَةً قالَ هذا رَبِّي هذا أَكْبَرُ فَلَمّا أَفَلَتْ قالَ يا قَوْمِ إِنِّي بَريءٌ مِمّا تُشْرِكُونَ

و هنگامى كه خورشيد را ديد (كه سينه افق را) مى شكافت، گفت: «اين پروردگار من است اين(كه از همه) بزرگتر است؟!» امّا هنگامى كه غروب كرد، گفت: «اى قوم من! به يقين من از آنچه همتاى خدا قرار مى دهيد، بيزارم.(78)

79 إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذي فَطَرَ السَّماواتِ وَ الأَرْضَ حَنيفاً وَ ما أَنَا مِنَ الْمُشْرِكينَ

من روى خود رابه سوى كسى متوجه كردم كه آسمانها و زمين را آفريده; در حالى كه ايمان من خالص است; و از مشركان نيستم.»(79)

80 وَ حاجَّهُ قَوْمُهُ قالَ أَ تُحاجُّونِّي فِي اللّهِ وَ قَدْ هَدانِ وَ لا أَخافُ ما تُشْرِكُونَ بِهِ إِلاّ أَنْ يَشاءَ رَبِّي شَيْئاً وَسِعَ رَبِّي كُلَّ شَيْء عِلْماً أَ فَلا تَتَذَكَّرُونَ

ولى قوم او[=ابراهيم]، با وى به گفتگو و ستيز پرداختند; گفت: «آيا درباره خدا با من گفتگو و ستيز مى كنيد؟! در حالى كه (خداوند با دلايل روشن)، مرا هدايت كرده; و من از آنچه شما همتاى او قرار مى دهيد، نمى ترسم (و زيانى به من نمى رسانند); مگر پروردگارم چيزى را بخواهد. وسعت آگاهى پروردگارم همه چيز را در بر مى گيرد; آيا متذكّر (و بيدار) نمى شويد؟!(80)

81 وَ كَيْفَ أَخافُ ما أَشْرَكْتُمْ وَ لا تَخافُونَ أَنَّكُمْ أَشْرَكْتُمْ بِاللّهِ ما لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ عَلَيْكُمْ سُلْطاناً فَأَيُّ الْفَريقَيْنِ أَحَقُّ بِالأَمْنِ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

چگونه من از آنچه همتاى خدا قرار مى دهيد بترسم؟! در حالى كه شما از اين نمى ترسيد كه براى خدا، همتايى قرار داده ايد كه هيچ گونه دليلى درباره آن، برشما نازل نكرده است. (راست بگوييد) كدام يك از اين دو دسته (مشركان و خداپرستان)، شايسته تر به ايمنى (از مجازات) هستند اگر مى دانيد؟!(81)

82 الَّذينَ آمَنُوا وَ لَمْ يَلْبِسُوا إيمانَهُمْ بِظُلْم أُولئِكَ لَهُمُ الأَمْنُ وَ هُمْ مُهْتَدُونَ

(آرى،) آنها كه ايمان آوردند، و ايمان خود را با هيچ ستم (و شرك) نيالودند، ايمنى تنها از آن آنهاست; و آنها هدايت يافتگانند.»(82)

83 وَ تِلْكَ حُجَّتُنا آتَيْناها إِبْراهيمَ عَلى قَوْمِهِ نَرْفَعُ دَرَجات مَنْ نَشاءُ إِنَّ رَبَّكَ حَكيمٌ عَليمٌ

اينها دلايل ما بود كه به ابراهيم در برابر قومش عطا كرديم. درجات هر كس را بخواهيم (و شايسته ببينيم،) بالا مى بريم; پروردگار تو،حكيم و داناست.(83)

84 وَ وَهَبْنا لَهُ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ كُلاًّ هَدَيْنا وَ نُوحاً هَدَيْنا مِنْ قَبْلُ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِهِ داوُدَ وَ سُلَيْمانَ وَ أَيُّوبَ وَ يُوسُفَ وَ مُوسى وَ هارُونَ وَ كَذالِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنينَ

و اسحاق و يعقوب را به او [= ابراهيم] بخشيديم; و همه را هدايت كرديم; و نوح را (نيز) پيش از آن هدايت نموديم; و از فرزندان او، داود و سليمان و ايوب و يوسف و موسى وهارون را (هدايت كرديم); اين گونه نيكوكاران را پاداش مى دهيم.(84)

85 وَ زَكَرِيّا وَ يَحْيى وَ عيسى وَ إِلْياسَ كُلٌّ مِنَ الصّالِحينَ

و (همچنين) زكريا و يحيى و عيسى و الياس را; كه همگى از صالحان بودند.(85)

86 وَ إِسْماعيلَ وَ الْيَسَعَ وَ يُونُسَ وَ لُوطاً وَ كُلاًّ فَضَّلْنا عَلَى الْعالَمينَ

و اسماعيل و اليسع و يونس و لوط را; و همه را بر جهانيان برترى داديم.(86)

87 وَ مِنْ آبائِهِمْ وَ ذُرِّيّاتِهِمْ وَ إِخْوانِهِمْ وَ اجْتَبَيْناهُمْ وَ هَدَيْناهُمْ إِلى صِراط مُسْتَقيم

و از پدران و فرزندان و برادران آنها (افرادى را برترى بخشيديم) و آنان را برگزيديم و به راه راست، هدايت نموديم. (87)

88 ذالِكَ هُدَى اللّهِ يَهْدي بِهِ مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ لَوْ أَشْرَكُوا لَحَبِطَ عَنْهُمْ ما كانُوا يَعْمَلُونَ

اين، هدايت خداست; كه هر كس از بندگان خود را بخواهد با آن راهنمايى مى كند. و اگر مشرك شوند، آنچه (از اعمال نيك) انجام داده اند، نابود مى گردد (و نتيجه اى عايد آنها نمى شود).(88)

89 أُولئِكَ الَّذينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ وَ الْحُكْمَ وَ النُّبُوَّةَ فَإِنْ يَكْفُرْ بِها هؤُلاءِ فَقَدْ وَكَّلْنا بِها قَوْماً لَيْسُوا بِها بِكافِرينَ

آنها كسانى هستند كه كتاب آسمانى و حكم و نبوّت به آنان داديم; و اگر اين گروه (مشركان) نسبت به آن كفر ورزند، (آيين حق زمين نمى ماند; زيرا) كسان ديگرى را نگاهبان آن مى سازيم كه نسبت به آن، كافر نيستند.(89)

90 أُولئِكَ الَّذينَ هَدَى اللّهُ فَبِهُداهُمُ اقْتَدِهْ قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِنْ هُوَ إِلاّ ذِكْرى لِلْعالَمينَ

آنها كسانى هستند كه خداوند هدايتشان كرده; پس به هدايت آنان اقتدا كن; (و) بگو: «در برابر اين (رسالت و تبليغ)، پاداشى از شما نمى طلبم; اين (رسالت، چيزى) جز يك يادآورى براى جهانيان نيست. (و اين وظيفه من است.)»(90)

91 وَ ما قَدَرُوا اللّهَ حَقَّ قَدْرِهِ إِذْ قالُوا ما أَنْزَلَ اللّهُ عَلى بَشَر مِنْ شَيْء قُلْ مَنْ أَنْزَلَ الْكِتابَ الَّذي جاءَ بِهِ مُوسى نُوراً وَ هُدىً لِلنّاسِ تَجْعَلُونَهُ قَراطيسَ تُبْدُونَها وَ تُخْفُونَ كَثيراً وَ عُلِّمْتُمْ ما لَمْ تَعْلَمُوا أَنْتُمْ وَ لا آباؤُكُمْ قُلِ اللّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ في خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ

خدا را آنگونه كه بايد بشناسند، نشناختند كه گفتند: «خدا، هيچ چيز بر هيچ انسانى، نازل نكرده است.» بگو: «چه كسى كتابى را كه موسى آورد، نازل كرد؟! كتابى كه براى مردم، نور و هدايت بود; (امّا شما) آن را به صورت اوراق پراكنده اى قرار مى دهيد; قسمتى را آشكار، و قسمت زيادى را پنهان مى داريد; در حالى كه مطالبى به شما تعليم داده شده كه نه شما و نه پدرانتان، از آن آگاه نبوديد.» بگو: «خدا!» سپس آنها را در سخنان باطلشان رها كن، تا سرگرم بازى شوند.(91)

92 وَ هذا كِتابٌ أَنْزَلْناهُ مُبارَكٌ مُصَدِّقُ الَّذي بَيْنَ يَدَيْهِ وَ لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرى وَ مَنْ حَوْلَها وَ الَّذينَ يُؤْمِنُونَ بِالآخِرَةِ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَ هُمْ عَلى صَلاتِهِمْ يُحافِظُونَ

و اين كتابى است مبارك و هماهنگ با آنچه پيش از آن آمده كه ما آن را نازل كرديم; (تا مردم را بشارت دهى) و تا امّ القرى و كسانى را كه گرد آن هستند، [= ساكنان سرزمين وحى و همه جهانيان] بترسانى. (يقين بدان) كسانى كه به آخرت ايمان دارند، به آن ايمان مى آورند; در حالى كه نسبت به نمازهاى خويش، مراقبت مى كنند.(92)

93 وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللّهِ كَذِباً أَوْ قالَ أُوحِيَ إِلَيَّ وَ لَمْ يُوحَ إِلَيْهِ شَيْءٌ وَ مَنْ قالَ سَأُنْزِلُ مِثْلَ ما أَنْزَلَ اللّهُ وَ لَوْ تَرى إِذِ الظّالِمُونَ في غَمَراتِ الْمَوْتِ وَ الْمَلائِكَةُ باسِطُوا أَيْديهِمْ أَخْرِجُوا أَنْفُسَكُمُ الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذابَ الْهُونِ بِما كُنْتُمْ تَقُولُونَ عَلَى اللّهِ غَيْرَ الْحَقِّ وَ كُنْتُمْ عَنْ آياتِهِ تَسْتَكْبِرُونَ

چه كسى ستمكارتر است از كسى كه دروغى به خدا ببندد، يا بگويد: «بر من، وحى شده»، در حالى كه بر او چيزى وحى نشده است، و كسى كه بگويد: «من نيز همانند آنچه خدا نازل كرده است، نازل خواهم كرد»؟! و اگر ببينى هنگامى كه (اين) ستمكاران در شدايد مرگ فرو رفته اند، و فرشتگان دستها را گشوده، (به آنان مى گويند:) «جان خود را تسليم كنيد! امروز در برابر دروغهايى كه به خدا بستيد و نسبت به آيات او تكبّر ورزيديد، مجازات خواركننده اى خواهيد ديد» (به حال آنها تأسف خواهى خورد)!(93)

94 وَ لَقَدْ جِئْتُمُونا فُرادى كَما خَلَقْناكُمْ أَوَّلَ مَرَّة وَ تَرَكْتُمْ ما خَوَّلْناكُمْ وَراءَ ظُهُورِكُمْ وَ ما نَرى مَعَكُمْ شُفَعاءَكُمُ الَّذينَ زَعَمْتُمْ أَنَّهُمْ فيكُمْ شُرَكاءُ لَقَدْ تَقَطَّعَ بَيْنَكُمْ وَ ضَلَّ عَنْكُمْ ما كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ

و (روز قيامت به آنها گفته مى شود:) همه شما تنها (و با دست خالى) به سوى ما بازگشت نموديد، همان گونه كه اوّلين بار شما را آفريديم; و آنچه را به شما بخشيده بوديم، پشت سرتان رها كرديد; و شفيعانى را كه شريك در شفاعت خود مى پنداشتيد، با شما نمى بينيم. پيوند شما بريده شده است; و تمام آنچه را تكيه گاه خود تصور مى كرديد، از دست شما رفته است.(94)

95 إِنَّ اللّهَ فالِقُ الْحَبِّ وَ النَّوى يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ مُخْرِجُ الْمَيِّتِ مِنَ الْحَيِّ ذالِكُم اللّهُ فَأَنّى تُؤْفَكُونَ

خداوند، شكافنده دانه و هسته است; زنده را از مرده خارج مى سازد، و بيرون آورنده مرده از زنده است; اين است خداى شما! پس چگونه (از حق) منحرف مى شويد؟!(95)

96 فالِقُ الإِصْباحِ وَ جَعَلَ اللَّيْلَ سَكَناً وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ حُسْباناً ذالِكَ تَقْديرُ الْعَزيزِ الْعَليمِ

او شكافنده صبح است; و شب را مايه آرامش، و خورشيد و ماه را وسيله حساب قرار داده است;اين، اندازه گيرى خداوند تواناى داناست.(96)

97 وَ هُوَ الَّذي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِها في ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ قَدْ فَصَّلْنَا الآياتِ لِقَوْم يَعْلَمُونَ

او كسى است كه ستارگان را براى شما آفريد، تا درتاريكيهاى صحرا و دريا، بوسيله آنها راه يابيد. ما نشانه ها(ى خود) را براى گروهى كه آگاهند، (و اهل فكر و انديشه اند) بيان داشتيم.(97)

98 وَ هُوَ الَّذي أَنْشَأَكُمْ مِنْ نَفْس واحِدَة فَمُسْتَقَرٌّ وَ مُسْتَوْدَعٌ قَدْ فَصَّلْنَا الآياتِ لِقَوْم يَفْقَهُونَ

او كسى است كه شما را از يك انسان آفريد! (و شما از نظر ايمان يا آفرينش دو گروه مختلف هستيد:) پايدار و ناپايدار; ما آيات خود را براى كسانى كه مى فهمند، شرح داديم.(98)

99 وَ هُوَ الَّذي أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَخْرَجْنا بِهِ نَباتَ كُلِّ شَيْء فَأَخْرَجْنا مِنْهُ خَضِراً نُخْرِجُ مِنْهُ حَبّاً مُتَراكِباً وَ مِنَ النَّخْلِ مِنْ طَلْعِهاقِنْوانٌ دانِيَةٌ وَ جَنّات مِنْ أَعْناب وَ الزَّيْتُونَ وَ الرُّمّانَ مُشْتَبِهاً وَ غَيْرَ مُتَشابِه انْظُرُوا إِلى ثَمَرِهِ إِذا أَثْمَرَ وَ يَنْعِهِ إِنَّ في ذالِكُم لآيات لِقَوْم يُؤْمِنُونَ

اوست آن كس كه از آسمان، آبى نازل كرد; و بوسيله آن، انواع نباتات را رويانديم; و از آن، ساقه ها و شاخه هاى سبز، خارج ساختيم;و از آنها دانه هاى متراكم، و از شكوفه نخل، خوشه هايى با رشته هاى باريك خارج ساختيم; و باغهايى از انواع انگور و زيتون و انار، (گاه) شبيه به يكديگر، و (گاه) بى شباهت! هنگامى كه ميوه مى دهد، به ميوه آن و طرز رسيدنش بنگريد كه در آن،نشانه هايى (از عظمت خدا) براى گروه مؤمنان است.(99)

100 وَ جَعَلُوا لِلّهِ شُرَكاءَ الْجِنَّ وَ خَلَقَهُمْ وَ خَرَقُوا لَهُ بَنينَ وَ بَنات بِغَيْرِ عِلْم سُبْحانَهُ وَ تَعالى عَمّا يَصِفُونَ

آنان براى خدا همتايانى از جنّ قرار دادند، در حالى كه آنها مخلوق او هستند; و براى خدا، بدروغ و از روى جهل، پسران و دخترانى قائل شدند; منزّه است خدا، و برتر است از آنچه وصف مى كنند!(100)

101 بَديعُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ أَنّى يَكُونُ لَهُ وَلَدٌ وَ لَمْ تَكُنْ لَهُ صاحِبَةٌ وَ خَلَقَ كُلَّ شَيْء وَ هُوَ بِكُلِّ شَيْء عَليمٌ

او پديدآورنده آسمانها وزمين است; چگونه ممكن است فرزندى داشته باشد؟! حال آن كه همسرى نداشته، و همه چيز را آفريده; و او به هر چيزى داناست.(101)

102 ذالِكُم اللّهُ رَبُّكُمْ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ خالِقُ كُلِّ شَيْء فَاعْبُدُوهُ وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْء وَكيلٌ

(آرى،) اين خداى باعظمت، پروردگار شما است! هيچ معبودى جز او نيست; آفريدگار همه چيز است; او را بپرستيد. و او نگهبان و مدبّر هر چيزى است.(102)

103 لا تُدْرِكُهُ الأَبْصارُ وَ هُوَ يُدْرِكُ الأَبْصارَ وَ هُوَ اللَّطيفُ الْخَبيرُ

چشمها او را نمى بينند; ولى او همه چشمها را مى بيند; و او بخشنده (نعمت ها) و با خبر از دقايق امور و آگاه (از همه چيز) است.(103)

104 قَدْ جاءَكُمْ بَصائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ عَمِيَ فَعَلَيْها وَ ما أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفيظ

دلايل بصيرت آفرين از طرف پروردگارتان براى شما آمد; كسى كه (به وسيله آن،) بصيرت و آگاهى يافت، به سود خود اوست; و كسى كه از ديدن آن چشم پوشيد، به زيان خودش مى باشد; و من نگاهبان شما نيستم(و شما را بر قبول ايمان مجبور نمى كنم).(104)

105 وَ كَذالِكَ نُصَرِّفُ الْآياتِ وَ لِيَقُولُوا دَرَسْتَ وَ لِنُبَيِّنَهُ لِقَوْم يَعْلَمُونَ

و اين گونه آيات(خود) را شرح مى دهيم; بگذار آنها بگويند: «تو درس خوانده اى (و از ديگرى آموخته اى)»! سرانجام مى خواهيم آن را براى كسانى كه آماده درك حقايقند، روشن سازيم.(105)

106 اتَّبِعْ ما أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكينَ

از آنچه كه از سوى پروردگارت بر تو وحى شده، پيروى كن; هيچ معبودى جز او نيست; و از مشركان، روى بگردان;(106)

107 وَ لَوْ شاءَ اللّهُ ما أَشْرَكُوا وَ ما جَعَلْناكَ عَلَيْهِمْ حَفيظاً وَ ما أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكيل

اگر خدا مى خواست، (همه به اجبار ايمان مى آوردند، و) هيچ يك مشرك نمى شدند; و ما تو را نگهبان (اعمال) آنها قرار نداده ايم; و وظيفه اجبار آنها را ندارى.(107)

108 وَ لا تَسُبُّوا الَّذينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ فَيَسُبُّوا اللّهَ عَدْواً بِغَيْرِ عِلْم كَذالِكَ زَيَّنّا لِكُلِّ أُمَّة عَمَلَهُمْ ثُمَّ إِلى رَبِّهِمْ مَرْجِعُهُمْ فَيُنَبِّئُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ

(به معبود) كسانى كه غير خدا را مى خوانند دشنام ندهيد، مبادا آنها (نيز) از روى ظلم و جهل، خدا را دشنام دهند.اين گونه براى هر امّتى عملشان را زينت داديم. سپس بازگشت همه آنان به سوى پروردگارشان است; و آنها را از آنچه عمل مى كردند،آگاه مى سازد (و پاداش و كيفر مى دهد).(108)

109 وَ أَقْسَمُوا بِاللّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ لَئِنْ جاءَتْهُمْ آيَةٌ لَيُؤْمِنُنَّ بِها قُلْ إِنَّمَا الآياتُ عِنْدَ اللّهِ وَ ما يُشْعِرُكُمْ أَنَّها إِذا جاءَتْ لا يُؤْمِنُونَ

آنها با نهايت اصرار، به خدا سوگند ياد كردند كه اگر معجزه اى براى آنان بيايد، حتما به آن ايمان مى آورند; بگو: «معجزات فقط به اراده خداست (و در اختيار من نيست); و شما از كجا مى دانيد كه هر گاه معجزه اى بيايد (ايمان مى آورند؟ خير،) ايمان نمى آورند!»(109)

110 وَ نُقَلِّبُ أَفْئِدَتَهُمْ وَ أَبْصارَهُمْ كَما لَمْ يُؤْمِنُوا بِهِ أَوَّلَ مَرَّة وَ نَذَرُهُمْ في طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ

و ما دلها و چشمهاى آنها را (به سبب اعمالشان) واژگونه مى سازيم; (آرى آنها ايمان نمى آورند) همان گونه كه در آغاز، به آن ايمان نياوردند; و آنان را در حال طغيان و سركشى، به خود وا مى گذاريم تا سرگردان شوند.(110)

111 وَ لَوْ أَنَّنا نَزَّلْنا إِلَيْهِمُ الْمَلائِكَةَ وَ كَلَّمَهُمُ الْمَوْتى وَ حَشَرْنا عَلَيْهِمْ كُلَّ شَيْء قُبُلاً ما كانُوا لِيُؤْمِنُوا إِلاّ أَنْ يَشاءَ اللّهُ وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ يَجْهَلُونَ

و (حتّى) اگر فرشتگان را بر آنها نازل مى كرديم، و مردگان با آنان سخن مى گفتند، و همه چيز را در برابر آنها جمع مى نموديم، هرگز ايمان نمى آوردند; مگر آن كه خدا بخواهد; ولى بيشتر آنها جهل مىورزند.(111)

112 وَ كَذالِكَ جَعَلْنا لِكُلِّ نَبِيّ عَدُوّاً شَياطينَ الإِنْسِ وَ الْجِنِّ يُوحي بَعْضُهُمْ إِلى بَعْض زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُوراً وَ لَوْ شاءَ رَبُّكَ ما فَعَلُوهُ فَذَرْهُمْ وَ ما يَفْتَرُونَ

اين گونه در برابرهر پيامبرى، دشمنى از شياطين انس و جنّ قرار داديم; آنها بطور سرّى سخنان ظاهر فريب و بى اساس (براى اغفال مردم) به يكديگر القا مى كردند; و اگر پروردگارت مى خواست، چنين نمى كردند; (ولى ايمان اجبارى سودى ندارد.) بنابراين، آنها و تهمت هايشان را به حال خود واگذار.(112)

113 وَ لِتَصْغى إِلَيْهِ أَفْئِدَةُ الَّذينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالآخِرَةِ وَ لِيَرْضَوْهُ وَ لِيَقْتَرِفُوا ما هُمْ مُقْتَرِفُونَ

نتيجه (وسوسه هاى شياطين) اين خواهد شد كه دلهاى كسانى كه به قيامت ايمان ندارند، به آنها متمايل گردد; و به آن راضى شوند; و هر گناهى كه بخواهند، مرتكب شوند.(113)

114 أَ فَغَيْرَ اللّهِ أَبْتَغي حَكَماً وَ هُوَ الَّذي أَنْزَلَ إِلَيْكُمُ الْكِتابَ مُفَصَّلاً وَ الَّذينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ يَعْلَمُونَ أَنَّهُ مُنَزَّلٌ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ فَلا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرينَ

(با اين حال،) آيا غير خدا را به داورى طلبم؟! در حالى كه اوست كه اين كتاب آسمانى را، كه همه چيز در آن بيان شده، به سوى شما فرستاده است; و كسانى كه به آنهاكتاب آسمانى داده ايم مى دانند اين كتاب، بحق از طرف پروردگارت نازل شده; بنابراين، هرگز از ترديدكنندگان مباش.(114)

115 وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقاً وَ عَدْلاً لا مُبَدِّلَ لِكَلِماتِهِ وَ هُوَ السَّميعُ الْعَليمُ

و كلام پروردگار تو، با صدق و عدل، به حدّ تمام حاصل شد; هيچ كس نمى تواند كلمات او را دگرگون سازد; و او شنونده داناست.(115)

116 وَ إِنْ تُطِعْ أَكْثَرَ مَنْ فِي الأَرْضِ يُضِلُّوكَ عَنْ سَبيلِ اللّهِ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلاَّ الظَّنَّ وَ إِنْ هُمْ إِلاّ يَخْرُصُونَ

و اگر از بيشتر كسانى كه در روى زمين هستند اطاعت كنى، تو را از راه خدا گمراه مى كنند; (زيرا) آنها تنها از گمان پيروى مى نمايند، و تخمين و حدس (واهى) مى زنند.(116)

117 إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ مَنْ يَضِلُّ عَنْ سَبيلِهِ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدينَ

پروردگارت كسانى را كه از راه او گمراه گشته اند، بهتر مى شناسد; و همچنين كسانى را كه هدايت يافته اند.(117)

118 فَكُلُوا مِمّا ذُكِرَ اسْمُ اللّهِ عَلَيْهِ إِنْ كُنْتُمْ بِآياتِهِ مُؤْمِنينَ

از (گوشت) آنچه نام خدا (هنگام ذبح) بر آن گفته شده، بخوريد (و از غير آن نخوريد) اگر به آيات او ايمان داريد.(118)

119 وَ ما لَكُمْ أَلاّ تَأْكُلُوا مِمّا ذُكِرَ اسْمُ اللّهِ عَلَيْهِ وَ قَدْ فَصَّلَ لَكُمْ ما حَرَّمَ عَلَيْكُمْ إِلاّ مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَيْهِ وَ إِنَّ كَثيراً لَيُضِلُّونَ بِأَهْوائِهِمْ بِغَيْرِ عِلْم إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُعْتَدينَ

چرا از آنچه نام خدا بر آن برده شده نمى خوريد؟! در حالى كه (خداوند) آنچه را بر شما حرام بوده، بيان كرده است! مگراين كه ناچار باشيد; (كه در اين صورت، خوردن از گوشت آن حيوانات جايز است.) و بسيارى از مردم، بخاطر هوا و هوس و نادانى، (ديگران را) گمراه مى سازند; و پروردگارت، تجاوزكاران را بهتر مى شناسد.(119)

120 وَ ذَرُوا ظاهِرَ الإِثْمِ وَ باطِنَهُ إِنَّ الَّذينَ يَكْسِبُونَ الإِثْمَ سَيُجْزَوْنَ بِما كانُوا يَقْتَرِفُونَ

 گناهان آشكار و پنهان را رها كنيد. زيرا كسانى كه گناه مى كنند، بزودى در برابر آنچه مرتكب مى شدند، مجازات خواهند شد.(120)

121 وَ لا تَأْكُلُوا مِمّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللّهِ عَلَيْهِ وَ إِنَّهُ لَفِسْقٌ وَ إِنَّ الشَّياطينَ لَيُوحُونَ إِلى أَوْلِيائِهِمْ لِيُجادِلُوكُمْ وَ إِنْ أَطَعْتُمُوهُمْ إِنَّكُمْ لَمُشْرِكُونَ

و از آنچه نام خدا بر آن برده نشده، نخوريد كه اين كار گناه است; و شياطين به دوستان خود مطالبى مخفيانه القا مى كنند، تا با شما به مجادله برخيزند; اگر ازآنها اطاعت كنيد، شما هم مشرك خواهيد بود. (121)

122 أَ وَ مَنْ كانَ مَيْتاً فَأَحْيَيْناهُ وَ جَعَلْنا لَهُ نُوراً يَمْشي بِهِ فِي النّاسِ كَمَنْ مَثَلُهُ فِي الظُّلُماتِ لَيْسَ بِخارِج مِنْها كَذالِكَ زُيِّنَ لِلْكافِرينَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ

آيا كسى كه مرده بود، سپس او را زنده كرديم، [= كافر بود و ايمان آورد] و نورى برايش قرار داديم كه با آن در ميان مردم راه برود، همانند كسى است كه در تاريكى هاست و از آن خارج نمى شود؟! اين گونه براى كافران، آنچه كه (از اعمال زشت) انجام مى دادند، تزيين شده (و زيبا جلوه كرده) است.(122)

123 وَ كَذالِكَ جَعَلْنا في كُلِّ قَرْيَة أَكابِرَ مُجْرِميها لِيَمْكُرُوا فيها وَ ما يَمْكُرُونَ إِلاّ بِأَنْفُسِهِمْ وَ ما يَشْعُرُونَ

و (نيز) اين گونه در هر شهر و آبادى، بزرگان گنهكارى قرار داديم; (و همه گونه قدرت در اختيارشان گذارديم;) و سرانجام كارشان اين شد كه به مكر (و فريب مردم) پرداختند; ولى (اينگونه افراد) تنها خودشان را فريب مى دهند و نمى فهمند.(123)

124 وَ إِذا جاءَتْهُمْ آيَةٌ قالُوا لَنْ نُؤْمِنَ حَتّى نُؤْتى مِثْلَ ما أُوتِيَ رُسُلُ اللّهِ اللّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسالَتَهُ سَيُصيبُ الَّذينَ أَجْرَمُوا صَغارٌ عِنْدَ اللّهِ وَ عَذابٌ شَديدٌ بِما كانُوا يَمْكُرُونَ

و هنگامى كه آيه اى براى آنها بيايد، مى گويند: «ما هرگز ايمان نمى آوريم، مگر اين كه همانند چيزى كه به پيامبران خدا داده شده، به ما داده شود.» خداوند آگاهتر است كه رسالت خويش را در كجا (و به عهده چه كسى) قرار دهد. بزودى كسانى كه مرتكب گناه شدند، (و مردم را از راه حق منحرف ساختند،) در برابر مكر (و فريب و نيرنگى) كه مى كردند، گرفتار حقارت در پيشگاه خدا، و عذاب شديد خواهند شد.(124)

125 فَمَنْ يُرِدِ اللّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلإِسْلامِ وَ مَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّهُ يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقاً حَرَجاً كَأَنَّما يَصَّعَّدُ فِي السَّماءِ كَذالِكَ يَجْعَلُ اللّهُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذينَ لا يُؤْمِنُونَ

آن كس را كه خدا بخواهد هدايت كند، سينه اش را براى (پذيرش) اسلام، گشاده مى سازد; و آن كس را كه (بخاطر اعمال خلافش) بخواهد گمراه سازد، سينه اش را آنچنان تنگ مى كند كه گويا مى خواهد به آسمان بالا برود; اين گونه خداوند پليدى را بر افرادى كه ايمان نمى آورند قرار مى دهد.(125)

126 وَ هذا صِراطُ رَبِّكَ مُسْتَقيماً قَدْ فَصَّلْنَا الْآياتِ لِقَوْم يَذَّكَّرُونَ

و اين راه مستقيم (و سنّت جاويدان) پروردگار توست; ماآيات خود را براى كسانى كه پند مى گيرند، بيان كرده ايم.(126)

127 لَهُمْ دارُ السَّلامِ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ هُوَ وَلِيُّهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ

براى آنها نزد پروردگارشان (در بهشت) سراى امن و آرامش خواهد بود; و بخاطر اعمال (نيكى) كه انجام مى دادند، او ولىّ و ياور آنهاست. (127)

128 وَ يَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَميعاً يا مَعْشَرَ الْجِنِّ قَدِ اسْتَكْثَرْتُمْ مِنَ الإِنْسِ وَ قالَ أَوْلِياؤُهُمْ مِنَ الإِنْسِ رَبَّنَا اسْتَمْتَعَ بَعْضُنا بِبَعْض وَ بَلَغْنا أَجَلَنَا الَّذي أَجَّلْتَ لَنا قالَ النّارُ مَثْواكُمْ خالِدينَ فيها إِلاّ ما شاءَ اللّهُ إِنَّ رَبَّكَ حَكيمٌ عَليمٌ

در آن روز كه (خدا) همه آنها را جمع و محشور مى سازد، (مى گويد:) اى گروه جنيان (و شياطين)! شما افراد زيادى از انسانها را گمراه ساختيد! دوستان و پيروان آنها از ميان انسانها مى گويند: «پروردگارا! هر يك از ما دو گروه [=پيشوايان و پيروان گمراه] از ديگرى بهره برديم; (ما به لذات زود گذر رسيديم و آنها به حكومت بر ما) و به پايان مهلتى كه براى ما مقرّر داشته بودى رسيديم.» (خداوند) مى گويد: «آتش جايگاه شماست; جاودانه در آن خواهيد ماند، مگر آنچه خدا بخواهد». پروردگار تو حكيم و داناست.(128)

129 وَ كَذالِكَ نُوَلِّي بَعْضَ الظّالِمينَ بَعْضاً بِما كانُوا يَكْسِبُونَ

ما اين گونه بعضى از ستمكاران را بر بعض ديگر مى گماريم بسبب اعمالى كه انجام مى دادند.(129)

130 يا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الإِنْسِ أَ لَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آياتي وَ يُنْذِرُونَكُمْ لِقاءَ يَوْمِكُمْ هذا قالُوا شَهِدْنا عَلى أَنْفُسِنا وَ غَرَّتْهُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا وَ شَهِدُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كانُوا كافِرينَ

(در آن روز به آنها مى گويد:) اى گروه جنّ و انس! آيا پيامبرانى از خودتان به سوى شما نيامدند كه آيات مرا برايتان بيان مى كردند، و شما را از ملاقات چنين روزى بيم مى دادند؟! آنها مى گويند: «(آرى ما بد كرديم و) بر زيان خود گواهى مى دهيم;» و زندگى (پر زرق و برق) دنيا آنها را فريب داد; و به زيان خود گواهى مى دهند كه كافر بودند.(130)

131 ذالِكَ أَنْ لَمْ يَكُنْ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرى بِظُلْم وَ أَهْلُها غافِلُونَ

اين بخاطر آن است كه پروردگارت هيچ گاه (بدون فرستادن پيامبران، مردم) شهرها و آبادى ها را بخاطر ستمها (و گناهانشان) در حالى كه غافلند هلاك نمى كند.(131)

132 وَ لِكُلّ دَرَجاتٌ مِمّا عَمِلُوا وَ ما رَبُّكَ بِغافِل عَمّا يَعْمَلُونَ

و براى هر يك (از اين دو دسته)، درجات (و مراتبى) است از آنچه عمل كردند; و پروردگارت از اعمالى كه انجام مى دهند، غافل نيست.(132)

133 وَ رَبُّكَ الْغَنِيُّ ذُو الرَّحْمَةِ إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَ يَسْتَخْلِفْ مِنْ بَعْدِكُمْ ما يَشاءُ كَما أَنْشَأَكُمْ مِنْ ذُرِّيَّةِ قَوْم آخَرينَ

وپروردگارت بى نياز و مهربان است; (پس به كسى ستم نمى كند; بلكه همه، نتيجه اعمال خود را مى گيرند;) اگر بخواهد، همه شما را (از اين جهان) مى برد; سپس هر كس را بخواهد جانشين شما مى سازد; همان طور كه شما را از نسل اقوام ديگرى آفريد. (133)

134إِنَّ ما تُوعَدُونَ لآت وَ ما أَنْتُمْ بِمُعْجِزينَ

آنچه به شما وعده داده مى شود، به يقين فرا مى رسد; و شما نمى توانيد از عدالت و كيفر خدا فرار كنيد.(134)

135 قُلْ يا قَوْمِ اعْمَلُوا عَلى مَكانَتِكُمْ إِنِّي عامِلٌ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ مَنْ تَكُونُ لَهُ عاقِبَةُ الدّارِ إِنَّهُ لا يُفْلِحُ الظّالِمُونَ

بگو: «اى قوم من! هرچه در توان داريد، انجام دهيد! من (هم به وظيفه خود) عمل مى كنم; امّا بزودى خواهيد دانست كه سرانجام نيك (و رستگارى) از آن كيست! به يقين، ستمكاران رستگار نخواهند شد!»(135)

136 وَ جَعَلُوا لِلّهِ مِمّا ذَرَأَ مِنَ الْحَرْثِ وَ الأَنْعامِ نَصيباً فَقالُوا هذا لِلّهِ بِزَعْمِهِمْ وَ هذا لِشُرَكائِنا فَما كانَ لِشُرَكائِهِمْ فَلا يَصِلُ إِلَى اللّهِ وَ ما كانَ لِلّهِ فَهُوَ يَصِلُ إِلى شُرَكائِهِمْ ساءَ ما يَحْكُمُونَ

آنها [= مشركان] سهمى از آنچه خداوند از زراعت و چهارپايان آفريده، براى او قرار دادند; (و سهمى براى بتها.) و به گمان خود گفتند: «اين، از آن خداست; و اين هم از آن معبودهاى ما.» آنچه براى معبودهايشان بود، به خدا نمى رسيد; ولى آنچه براى خدا بود، به معبودهايشان مى رسيد. (چون، اگر سهم بتها با كمبودى مواجه مى شد، سهم خدا را به بتها مى دادند; امّا عكس آن را مجاز نمى دانستند.) چه بد داورى مى كنند (كه علاوه بر شرك، خدا را كمتر از بتها مى دانند)!(136)

137 وَ كَذالِكَ زَيَّنَ لِكَثير مِنَ الْمُشْرِكينَ قَتْلَ أَوْلادِهِمْ شُرَكاؤُهُمْ لِيُرْدُوهُمْ وَ لِيَلْبِسُوا عَلَيْهِمْ دينَهُمْ وَ لَوْ شاءَ اللّهُ ما فَعَلُوهُ فَذَرْهُمْ وَ ما يَفْتَرُونَ

و اين گونه معبودهاى آنها، قتل فرزندانشان را در نظر بسيارى از آنها جلوه دادند; (زيرا كودكان خود را قربانى بتها مى كردند، و افتخار مى نمودند.) سرانجام آنها را به هلاكت افكندند; و در نهايت، آيينشان را بر آنان مشتبه ساختند. و اگر خدا مى خواست، چنين نمى كردند; (ولى اجبار سودى ندارد.) بنابراين، آنها و تهمت هايشان را به حال خود واگذار (و به آنها اعتنا مكن).(137)

138 وَ قالُوا هذِهِ أَنْعامٌ وَ حَرْثٌ حِجْرٌ لا يَطْعَمُها إِلاّ مَنْ نَشاءُ بِزَعْمِهِمْ وَ أَنْعامٌ حُرِّمَتْ ظُهُورُها وَ أَنْعامٌ لا يَذْكُرُونَ اسْمَ اللّهِ عَلَيْهَا افْتِراءً عَلَيْهِ سَيَجْزيهِمْ بِما كانُوا يَفْتَرُونَ

و گفتند: «اين چهارپايان و زراعت (كه مخصوص بتهاست، براى همه) ممنوع است; و جز كسانى كه ما بخواهيم ـ به گمان آنها ـ نبايد از آن بخورند. و (اينها) چهارپايانى است كه سوار شدن بر آنها حرام شده است.» و چهارپايانى (داشتند) كه (هنگام ذبح،) نام خدا را بر آن نمى بردند، و به خدا دروغ مى بستند; (و مى گفتند: «اين احكام، همه از ناحيه اوست.») بزودى (خدا) آنها را به سزاى افتراهايى كه مى بستند كيفر مى دهد. (138)

139 وَ قالُوا ما في بُطُونِ هذِهِ الأَنْعامِ خالِصَةٌ لِذُكُورِنا وَ مُحَرَّمٌ عَلى أَزْواجِنا وَ إِنْ يَكُنْ مَيْتَةً فَهُمْ فيهِ شُرَكاءُ سَيَجْزيهِمْ وَصْفَهُمْ إِنَّهُ حَكيمٌ عَليمٌ

و گفتند: «بچه هايى كه در شكم اين حيوانات است، مخصوص مردان ماست; و بر همسران ما حرام است; امّا اگر مرده باشد [= مرده متولّد شود]، همه در آن شريكند.» بزودى (خدا) كيفر اين سخنان ناروا (و احكام دروغين) آنها را مى دهد; او حكيم و داناست.(139)

140 قَدْ خَسِرَ الَّذينَ قَتَلُوا أَوْلادَهُمْ سَفَهاً بِغَيْرِ عِلْم وَ حَرَّمُوا ما رَزَقَهُمُ اللّهُ افْتِراءً عَلَى اللّهِ قَدْ ضَلُّوا وَ ما كانُوا مُهْتَدينَ

به يقين كسانى كه فرزندان خود را از روى سفاهت و نادانى كشتند، گرفتار خسران شدند; (زيرا) آنچه را خدا به آنها روزى داده بود، برخود حرام كردند; و بر خدا افترا بستند. آنها گمراه شدند; و هدايت نيافتند.(140)

141 وَ هُوَ الَّذي أَنْشَأَ جَنّات مَعْرُوشات وَ غَيْرَ مَعْرُوشات وَ النَّخْلَ وَ الزَّرْعَ مُخْتَلِفاً أُكُلُهُ وَ الزَّيْتُونَ وَ الرُّمّانَ مُتَشابِهاً وَ غَيْرَ مُتَشابِه كُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ إِذا أَثْمَرَ وَ آتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصادِهِ وَ لاتُسْرِفُوا إِنَّهُ لايُحِبُّ الْمُسْرِفينَ

اوست كسى كه باغهاى معروش [= باغهايى كه درختانش روى داربست ها قرار دارد]، و باغهاى غير معروش [= باغهايى كه نياز به داربست ندارد] را آفريد; و (همچنين) نخل و انواع زراعت را، كه ازنظر ميوه و طعم باهم متفاوتند; و (نيز) درخت زيتون و انار را، كه از جهتى با هم شبيه، و از جهتى تفاوت دارند; (برگ و ساختمان ظاهريشان شبيه يكديگر است، ولى طعم و ميوه آنها متفاوت مى باشد.) از ميوه آن، به هنگامى كه به ثمر مى نشيند، بخوريد; و حق آن را به هنگام برداشت (محصول)،بپردازيد; و اسراف نكنيد، كه خداوند مسرفان را دوست ندارد.(141)

142 وَ مِنَ الأَنْعامِ حَمُولَةً وَ فَرْشاً كُلُوا مِمّا رَزَقَكُمُ اللّهُ وَ لاتَتَّبِعُواخُطُواتِ الشَّيْطانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبينٌ

(اوست كسى كه) از چهارپايان، براى شما حيوانات باربر، و حيوانات كوچك (براى منافع ديگر) آفريد; از آنچه به شما روزى داده است، بخوريد; و از گامهاى شيطان پيروى ننماييد، كه او براى شما دشمنى آشكار است.(142)

143 ثَمانِيَةَ أَزْواج مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَ مِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِ قُلْ آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ الْأُنْثَيَيْنِ أَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ أَرْحامُ الأُنْثَيَيْنِ نَبِّئُوني بِعِلْم إِنْ كُنْتُمْ صادِقينَ

هشت زوج از چهارپايان; از ميش دو زوج (نر و ماده)، و از بز دو زوج (نر و ماده) (براى شما آفريد); بگو: «آيا خداوند نرهاى آنها را حرام كرده، يا ماده ها را؟! يا آنچه شكم ماده ها در بر گرفته؟! اگر راست مى گوييد (و بر تحريم اينها دليلى داريد،) به من از روى علم و آگاهى خبر دهيد!»(143)

144 وَ مِنَ الإِبِلِ اثْنَيْنِ وَ مِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِ قُلْ آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ الأُنْثَيَيْنِ أَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ أَرْحامُ الأُنْثَيَيْنِ أَمْ كُنْتُمْ شُهَداءَ إِذْ وَصّاكُمُ اللّهُ بِهذا فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللّهِ كَذِباً لِيُضِلَّ النّاسَ بِغَيْرِ عِلْم إِنَّ اللّهَ لايَهْدِي الْقَوْمَ الظّالِمينَ

و از شتر دو زوج (نر و ماده)، و از گاو هم دو زوج (نر و ماده); بگو: «آيا خداوند نرها را حرام كرده يا ماده ها را؟! يا آنچه را شكم ماده ها در برگرفته؟! يا هنگامى كه خدا شما را به اين موضوع سفارش كرد، شما گواه (بر اين تحريم) بوديد؟! پس چه كسى ستمكارتر است از آن كس كه بر خدا دروغ مى بندد، تا از روى جهل، مردم را گمراه سازد؟! خداوند هيچ گاه گروه ستمكاران را هدايت نمى كند» (144)

145 قُلْ لا أَجِدُ في ما أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّماً عَلى طاعِم يَطْعَمُهُ إِلاّ أَنْ يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَماً مَسْفُوحاً أَوْ لَحْمَ خِنزير فَإِنَّهُ رِجْسٌ أَوْ فِسْقاً أُهِلَّ لِغَيْرِ اللّهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغ وَ لا عاد فَإِنَّ رَبَّكَ غَفُورٌ رَحيمٌ

بگو: «در آنچه بر من وحى شده، هيچ طعامى را براى خورندگان، حرام نمى يابم; بجز اين كه مردار باشد، يا خونى كه (از بدن حيوان) بيرون ريخته، يا گوشت خوك ـ كه اينها همه پليدند ـ يا حيوانى كه به گناه، (هنگام زبح) نام غير خدا [= نام بتها] بر آن برده شده است.» امّا كسى كه ناچار (از خوردن اين محرمات) شود، در صورتى كه ستمكار و متجاوز نباشد، (گناهى بر او نيست); زيرا پروردگارت، آمرزنده و مهربان است.(145)

146 وَ عَلَى الَّذينَ هادُوا حَرَّمْنا كُلَّ ذي ظُفُر وَ مِنَ الْبَقَرِ وَ الْغَنَمِ حَرَّمْنا عَلَيْهِمْ شُحُومَهُما إِلاّ ما حَمَلَتْ ظُهُورُهُما أَوِ الْحَوايا أَوْ مَا اخْتَلَطَ بِعَظْم ذالِكَ جَزَيْناهُمْ بِبَغْيِهِمْ وَ إِنّا لَصادِقُونَ

و بر يهوديان، هر حيوان ناخن دار [= حيواناتى كه سم يكپارچه دارند] را حرام كرديم; و از گاو و گوسفند، پيه و چربيشان را بر آنان تحريم نموديم; مگر چربيهايى كه بر پشت آنها قرار دارد، و يا در دو طرف پهلوها، و يا آنها كه با استخوان آميخته است; اين كيفر را به سزاى ستمشان به آنها داديم; و ما راست مى گوييم.(146)

147 فَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقُلْ رَبُّكُمْ ذُو رَحْمَة واسِعَة وَ لايُرَدُّ بَأْسُهُ عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمينَ

اگر تو را تكذيب كنند (و اين حقايق را نپذيرند)، به آنها بگو: «پروردگار شما، داراى رحمتى گسترده است; امّا مجازات او هم از مجرمان بازگردانده نمى شود; (و اگر ادامه دهيد كيفر شما حتمى است)».(147)

148 سَيَقُولُ الَّذينَ أَشْرَكُوا لَوْ شاءَ اللّهُ ما أَشْرَكْنا وَ لا آبائُنا وَ لا حَرَّمْنا مِنْ شَيْء كَذالِكَ كَذَّبَ الَّذينَ مِنْ قَبْلِهِمْ حَتّى ذاقُوا بَأْسَنا قُلْ هَلْ عِنْدَكُمْ مِنْ عِلْم فَتُخْرِجُوهُ لَنا إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلاَّ الظَّنَّ وَ إِنْ أَنْتُمْ إِلاّ تَخْرُصُونَ

بزودى مشركان (براى تبرئه خويش) مى گويند: «اگر خدا مى خواست، نه ما مشرك مى شديم و نه پدران ما; و نه چيزى را تحريم مى كرديم.» كسانى كه پيش از آنها بودند نيز، همين گونه (آيات خدا را) تكذيب كردند; و سرانجام (طعم) كيفر ما را چشيدند. بگو: «آيا دليل روشنى (بر اين موضوع) داريد كه آن را بر ما آشكار سازيد؟! شما فقط از پندارهاى بى اساس پيروى مى كنيد، و تخمينهاى نابه جا مى زنيد.»(148)

149 قُلْ فَلِلّهِ الْحُجَّةُ الْبالِغَةُ فَلَوْ شاءَ لَهَداكُمْ أَجْمَعينَ

بگو: «دليل رسا براى خداست (دليلى كه براى هيچ كس بهانه اى باقى نمى گذارد). و اگر او مى خواست، همه شما را (به اجبار) هدايت مى كرد. (ولى هدايت اجبارى بى ثمر است.)»(149)

150 قُلْ هَلُمَّ شُهَداءَكُمُ الَّذينَ يَشْهَدُونَ أَنَّ اللّهَ حَرَّمَ هذا فَإِنْ شَهِدُوا فَلا تَشْهَدْ مَعَهُمْ وَ لاتَتَّبِعْ أَهْواءَ الَّذينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَ الَّذينَ لايُؤْمِنُونَ بِالآْخِرَةِ وَ هُمْ بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُونَ

بگو: «گواهان خود را، كه گواهى مى دهند خداوند اينها را حرام كرده است، بياوريد!» اگر آنها (به دروغ) گواهى دهند، تو با آنان (همصدا نشو. و) گواهى نده; و از هوا و هوس كسانى كه آيات ما را تكذيب كردند، و كسانى كه به آخرت ايمان ندارند و براى پروردگارشان همتا و شبيه قرار مى دهند، پيروى مكن.(150)

151 قُلْ تَعالَوْا أَتْلُ ما حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلاّ تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً وَ لاتَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ مِنْ إِمْلاق نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَ إِيّاهُمْ وَ لاتَقْرَبُوا الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَ ما بَطَنَ وَ لاتَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتي حَرَّمَ اللّهُ إِلاّ بِالْحَقِّ ذالِكُم وَصّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ

بگو: «بياييد آنچه را پروردگارتان بر شما حرام كرده است برايتان بخوانم: اين كه چيزى را همتاى خدا قرار ندهيد; و به پدر و مادر نيكى كنيد; و فرزندانتان را از (ترس) فقر، نكشيد; ما شما و آنها را روزى مى دهيم; و به كارهاى زشت نزديك نشويد، چه آشكار باشد چه پنهان; و انسانى را كه خداوند محترم شمرده، به قتل نرسانيد، مگر بحق (و از روى استحقاق). اين چيزى است كه خداوند شما را به آن سفارش كرده، تا بينديشيد.(151)

152 وَ لاتَقْرَبُوا مالَ الْيَتيمِ إِلاّ بِالَّتي هِيَ أَحْسَنُ حَتّى يَبْلُغَ أَشُدَّهُ وَ أَوْفُوا الْكَيْلَ وَ الْميزانَ بِالْقِسْطِ لانُكَلِّفُ نَفْساً إِلاّ وُسْعَها وَ إِذا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوا وَ لَوْ كانَ ذا قُرْبى وَ بِعَهْدِ اللّهِ أَوْفُوا ذالِكُم وَصّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ

و به مال يتيم، جز به بهترين صورت (و براى اصلاح)، نزديك نشويد، تا به حدّ رشد خود برسد; و حقّ پيمانه ووزن را بعدالت ادا كنيد; ـ هيچ كس را، جز به مقدار تواناييش، تكليف نمى كنيم ـ و هنگامى كه سخنى مى گوييد، (و داورى مى كنيد،) عدالت را رعايت نماييد، حتّى اگر در مورد نزديكان (شما) بوده باشد; و به پيمان خدا وفا كنيد. اين چيزى است كه خداوند شما را به آن سفارش مى كند، تا متذكّر شويد.(152)

153 وَ أَنَّ هذا صِراطي مُسْتَقيماً فَاتَّبِعُوهُ وَ لاتَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبيلِهِ ذالِكُم وَصّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

اين راه مستقيم من است; از آن پيروى كنيد; و از راههاى پراكنده (و انحرافى) پيروى نكنيد، كه شما را از راه او، دور مى سازد; اين چيزى است كه خداوند شما را به آن سفارش مى كند، تا پرهيزگارى پيشه كنيد.»(153)

154 ثُمَّ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ تَماماً عَلَى الَّذي أَحْسَنَ وَ تَفْصيلاً لِكُلِّ شَيْء وَ هُدىً وَ رَحْمَةً لَعَلَّهُمْ بِلِقاءِ رَبِّهِمْ يُؤْمِنُونَ

سپس به موسى كتاب آسمانى داديم; تا (نعمت خود را) برآنها كه نيكوكار بودند، كامل كنيم; و همه چيز را (كه مورد نياز آنها بود، در آن) روشن سازيم; و آن را مايه هدايت و رحمت قرار دهيم; شايد به لقاى پروردگارشان (و روز رستاخيز)، ايمان آورند. (154)

155 وَ هذا كِتابٌ أَنْزَلْناهُ مُبارَكٌ فَاتَّبِعُوهُ وَ اتَّقُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ

و اين كتابى است پر بركت، كه ما نازل كرديم; از آن پيروى كنيد، و پرهيزگارى پيشه نماييد، تا مورد رحمت (خدا) قرار گيريد.(155)

156 أَنْ تَقُولُوا إِنَّما أُنْزِلَ الْكِتابُ عَلى طائِفَتَيْنِ مِنْ قَبْلِنا وَ إِنْ كُنّا عَنْ دِراسَتِهِمْ لَغافِلينَ

(ما اين كتاب را نازل كرديم) تا مبادا بگوييد: «كتاب آسمانى تنها بر دو طايفه پيش از ما [= يهود و نصارى] نازل شده بود; و ما از بحث و بررسى آنان بى خبر بوديم».(156)

157 أَوْ تَقُولُوا لَوْ أَنّا أُنْزِلَ عَلَيْنَا الْكِتابُ لَكُنّا أَهْدى مِنْهُمْ فَقَدْ جائَكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ هُدىً وَ رَحْمَةٌ فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَّبَ بِآياتِ اللّهِ وَ صَدَفَ عَنْها سَنَجْزِي الَّذينَ يَصْدِفُونَ عَنْ آياتِنا سُوءَ الْعَذابِ بِما كانُوا يَصْدِفُونَ

يا بگوييد: «اگر كتاب آسمانى بر ما نازل مى شد، از آنها هدايت يافته تر بوديم». اينك آيات و دلايل روشن از جانب پروردگارتان،و هدايت و رحمت براى شما آمد. پس، چه كسى ستمكارتر است از كسى كه آيات خدا را تكذيب كرده، و از آن روى گردانده است؟! و بزودى كسانى را كه از آيات ما روى مى گردانند، به سبب اعراضشان، مجازات بدى خواهيم كرد!(157)

158هَلْ يَنْظُرُونَ إِلاّ أَنْ تَأْتِيَهُمُ الْمَلائِكَةُ أَوْ يَأْتِيَ رَبُّكَ أَوْ يَأْتِيَ بَعْضُ آياتِ رَبِّكَ يَوْمَ يَأْتي بَعْضُ آياتِ رَبِّكَ لايَنْفَعُ نَفْساً إيمانُها لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ في إيمانِها خَيْراً قُلِ انْتَظِرُوا إِنّا مُنْتَظِرُونَ

آيا جز اين انتظار دارند كه فرشتگان به سراغشان آيند، يا پروردگارت (خودش) به سوى آنها بيايد، يا بعضى از آيات پروردگارت (و نشانه هاى رستاخيز)؟! امّا آن روز كه بعضى از آيات پروردگارت (نشانه هاى مرگ و عذاب) ظاهر شود، ايمان آوردن كسى كه قبلاً ايمان نياورده، يا در ايمانش عمل نيكى انجام نداده، سودى به حالش نخواهد داشت. بگو: «(اكنون كه شما چنين انتظارات نادرستى داريد،)انتظار بكشيد! ما هم انتظار (كيفر شما را) مى كشيم!»(158)

159 إِنَّ الَّذينَ فَرَّقُوا دينَهُمْ وَ كانُوا شِيَعاً لَسْتَ مِنْهُمْ في شَيْء إِنَّما أَمْرُهُمْ إِلَى اللّهِ ثُمَّ يُنَبِّئُهُمْ بِما كانُوا يَفْعَلُونَ

كسانى كه در آيين خود تفرقه ايجاد كردند، و به دسته هاى گوناگون (و مذاهب مختلف) تقسيم شدند، تو هيچ گونه رابطه اى با آنها ندارى. سر و كار آنها تنها با خداست; سپس خدا آنها را از آنچه انجام مى دادند، با خبر مى كند.(159)

160 مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها وَ مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلا يُجْزى إِلاّ مِثْلَها وَ هُمْ لايُظْلَمُونَ

هر كس كار نيكى به جا آورد، ده برابر آن پاداش دارد، و هر كس كار بدى انجام دهد، جز بمانند آن، كيفر نخواهد ديد; و ستمى بر آنها نخواهد شد.(160)

161 قُلْ إِنَّني هَداني رَبِّي إِلى صِراط مُسْتَقيم ديناً قِيَماً مِلَّةَ إِبْراهيمَ حَنيفاً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكينَ

بگو: «پروردگارم مرا به راه راست هدايت كرده; آيينى استوار (و ضامن سعادت دين و دنيا); آيين ابراهيم; كه ايمانى خالص داشت; و از مشركان نبود.»(161)

162 قُلْ إِنَّ صَلاتي وَ نُسُكي وَ مَحْيايَ وَ مَماتي لِلّهِ رَبِّ الْعالَمينَ

بگو: «نماز و تمام عبادات من، و زندگى و مرگ من، همه براى خداوندى است كه پروردگار جهانيان است.(162)

163 لا شَريكَ لَهُ وَ بِذالِكَ أُمِرْتُ وَ أَنَا أَوَّلُ الْمُسْلِمينَ

همتايى براى او نيست; و به همين مأمور شده ام; و من نخستين مسلمانم.»(163)

164 قُلْ أَ غَيْرَ اللّهِ أَبْغي رَبّاً وَ هُوَ رَبُّ كُلِّ شَيْء وَ لاتَكْسِبُ كُلُّ نَفْس إِلاّ عَلَيْها وَ لاتَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى ثُمَّ إِلى رَبِّكُمْ مَرْجِعُكُمْ فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ فيهِ تَخْتَلِفُونَ

بگو: «آيا غير خدا، پروردگارى را بطلبم، در حالى كه او پروردگار همه چيز است؟! هيچ كس، عمل (بدى) جز به زيان خودش، انجام نمى دهد; و هيچ گنهكارى بار گناه ديگرى را به دوش نمى كشد; سپس بازگشت همه شما به سوى پروردگارتان است; و شما را از آنچه در آن اختلاف داشتيد، باخبر خواهد كرد.(164)

165 وَ هُوَ الَّذي جَعَلَكُمْ خَلائِفَ الأَرْضِ وَ رَفَعَ بَعْضَكُمْ فَوْقَ بَعْض دَرَجات لِيَبْلُوَكُمْ في ما آتاكُمْ إِنَّ رَبَّكَ سَريعُ الْعِقابِ وَ إِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحيمٌ

و او كسى است كه شما را جانشينان (و نمايندگان خود) در زمين ساخت، و درجات بعضى از شما را بالاتر از بعضى ديگر قرار داد، تا شما را بوسيله آنچه در اختيارتان قرار داده بيازمايد; به يقين پروردگار تو داراى مجازات سريع و (در عين حال نسبت به حق پويان) آمرزنده و مهربان است.(165)

▲

[7] سوره اعراف

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 المص

المص.(1)

2 كِتابٌ أُنْزِلَ إِلَيْكَ فَلا يَكُنْ في صَدْرِكَ حَرَجٌ مِنْهُ لِتُنْذِرَ بِهِ وَ ذِكْرى لِلْمُؤْمِنينَ

اين كتابى است كه بر تو نازل شده ـ پس نبايد از (ناحيه ابلاغ) آن، ناراحتى در سينه داشته باشى. ـ تا به وسيله آن، (مردم را از عواقب اعمال بد) بيم دهى; و تذكّرى است براى مؤمنان.(2)

3 اتَّبِعُوا ما أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَ لاتَتَّبِعُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِياءَ قَليلاً ما تَذَكَّرُونَ

از چيزى كه از جانب پروردگارتان بر شما نازل شده، پيروى كنيد. و از اوليا و معبودهاى ديگر جز او، پيروى نكنيد. هر چند كمتر متذكّر مى شويد.(3)

4 وَ كَمْ مِنْ قَرْيَة أَهْلَكْناها فَجائَها بَأْسُنا بَياتاً أَوْ هُمْ قائِلُونَ

چه بسيار شهرها و آباديها كه آنها را (بر اثر گناه فراوانشان) هلاك كرديم; و عذاب ما شب هنگام، يا در روز هنگامى كه استراحت كرده بودند، به سراغشان آمد.(4)

5 فَما كانَ دَعْواهُمْ إِذْ جائَهُمْ بَأْسُنا إِلاّ أَنْ قالُوا إِنّا كُنّا ظالِمينَ

و در آن موقع كه عذاب ما به سراغ آنها آمد، سخنى نداشتند جز اين كه گفتند: «ما ستمكار بوديم.» (ولى اين اعتراف به گناه; ديگر دير شده بود.)(5)

6 فَلَنَسْئَلَنَّ الَّذينَ أُرْسِلَ إِلَيْهِمْ وَ لَنَسْئَلَنَّ الْمُرْسَلينَ

به يقين، (هم) از كسانى كه پيامبران به سوى آنها فرستاده شدند سؤال خواهيم كرد; و(هم) از پيامبران سؤال مى كنيم.(6)

7 فَلَنَقُصَّنَّ عَلَيْهِمْ بِعِلْم وَ ما كُنّا غائِبينَ

و مسلّماً (اعمالشان را) با علم (خود) براى آنان شرح خواهيم داد; و ما هرگز غايب نبوديم (بلكه همه جا ناظر اعمال بندگان هستيم).(7)

8 وَ الْوَزْنُ يَوْمَئِذ الْحَقُّ فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازينُهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

وزن كردن (اعمال، و سنجش ارزش آنها) در آن روز، حق است. كسانى كه كفّه هاى (عملِ) آنها سنگين است، تنها آنان رستگارند.(8)

9 وَ مَنْ خَفَّتْ مَوازينُهُ فَأُولئِكَ الَّذينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ بِما كانُوا بِآياتِنا يَظْلِمُونَ

و كسانى كه كفّه هاى (عملِ) آنها سبك است، افرادى هستند كه سرمايه وجود خود را، به سبب ظلم و ستمى كه نسبت به آيات ما روا مى داشتند، از دست داده اند.(9)

10 وَ لَقَدْ مَكَّنّاكُمْ فِي الأَرْضِ وَ جَعَلْنا لَكُمْ فيها مَعايِشَ قَليلاً ما تَشْكُرُونَ

ما تسلّط بر زمين را براى شما قرار داديم; و انواع وسايل زندگى را براى شما فراهم ساختيم; هر چند كمتر شكرگزارى مى كنيد.(10)

11 وَ لَقَدْ خَلَقْناكُمْ ثُمَّ صَوَّرْناكُمْ ثُمَّ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لاِدَمَ فَسَجَدُوا إِلاّ إِبْليسَ لَمْ يَكُنْ مِنَ السّاجِدينَ

ما شما را آفريديم; سپس صورت بندى كرديم; بعد به فرشتگان گفتيم: «براى آدم سجده و خضوع كنيد.» آنها همه سجده كردند; جز ابليس كه از سجده كنندگان نبود.(11)

12 قالَ ما مَنَعَكَ أَلاّ تَسْجُدَ إِذْ أَمَرْتُكَ قالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَني مِنْ نار وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طين

(خداوند به او) فرمود: «در آن هنگام كه به تو فرمان دادم، چه چيز تو را مانع شد كه سجده كنى؟!» گفت: «من از او بهترم; مرا از آتش آفريده اى و او را از گِل!»(12)

13 قالَ فَاهْبِطْ مِنْها فَما يَكُونُ لَكَ أَنْ تَتَكَبَّرَ فيها فَاخْرُجْ إِنَّكَ مِنَ الصّاغِرينَ

فرمود: «از آن (مقام و مرتبه ات) فرود آى. تو حق ندارى در آن (مقام و مرتبه) تكبّر كنى. بيرون رو، كه تو از افراد پست و كوچكى.»(13)

14 قالَ أَنْظِرْني إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ

گفت:«مرا تا روزى كه (مردم) برانگيخته مى شوند مهلت ده (و زنده بگذار.)»(14)

15 قالَ إِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرينَ

فرمود: «تو از مهلت داده شدگانى.» (15)

16 قالَ فَبِما أَغْوَيْتَني لا َقْعُدَنَّ لَهُمْ صِراطَكَ الْمُسْتَقيمَ

به دروغ گفت: «به سبب آنكه مرا گمراه ساختى، من بر سر راه مستقيم تو، در كمين آنها مى نشينيم.(16)

17 ثُمَّ لَآتِيَنَّهُمْ مِنْ بَيْنِ أَيْديهِمْ وَ مِنْ خَلْفِهِمْ وَ عَنْ أَيْمانِهِمْ وَ عَنْ شَمائِلِهِمْ وَ لاتَجِدُ أَكْثَرَهُمْ شاكِرينَ

سپس از پيش رو و از پشت سر، و از طرف راست و از طرف چپ آنها، به سراغشان مى روم; وبيشتر آنها را شكرگزار نخواهى يافت.»(17)

18 قالَ اخْرُجْ مِنْها مَذْؤُماً مَدْحُوراً لَمَنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ لأَمْلأَنَّ جَهَنَّمَ مِنْكُمْ أَجْمَعينَ

فرمود: «از آن (مقام)، با ننگ و عار و خوارى، بيرون رو! به يقين هر كس از آنها از تو پيروى كند، جهنّم را از شما همگى پر مى كنم.(18)

19 وَ يا آدَمُ اسْكُنْ أَنْتَ وَ زَوْجُكَ الْجَنَّةَ فَكُلا مِنْ حَيْثُ شِئْتُما وَ لاتَقْرَبا هذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُونا مِنَ الظّالِمينَ

و اى آدم! تو و همسرت در بهشت ساكن شويد; و از هرجا كه خواستيد، بخوريد! امّا به اين درخت نزديك نشويد،كه از ستمكاران خواهيد بود.»(19)

20 فَوَسْوَسَ لَهُمَا الشَّيْطانُ لِيُبْدِيَ لَهُما ما وُورِيَ عَنْهُما مِنْ سَوْآتِهِما وَ قالَ ما نَهاكُما رَبُّكُما عَنْ هذِهِ الشَّجَرَةِ إِلاّ أَنْ تَكُونا مَلَكَيْنِ أَوْ تَكُونا مِنَ الْخالِدينَ

سپس شيطان آن دو را وسوسه كرد، تا آنچه را از اندامشان پنهان بود، آشكار سازد; و گفت: «پروردگارتان شما را از اين درخت نهى نكرده مگر بخاطر اين كه (اگر از آن بخوريد،) هر دو فرشته خواهيد شد، يا جاودانه(در بهشت) خواهيد ماند.»(20)

21 وَ قاسَمَهُما إِنِّي لَكُما لَمِنَ النّاصِحينَ

وبراى آنها سوگند ياد كرد كه من براى شما از خيرخواهانم. (21)

22 فَدَلاّهُما بِغُرُور فَلَمّا ذاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُما سَوْآتُهُما وَ طَفِقا يَخْصِفانِ عَلَيْهِما مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ وَ ناداهُما رَبُّهُما أَ لَمْ أَنْهَكُما عَنْ تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ وَ أَقُلْ لَكُما إِنَّ الشَّيْطانَ لَكُما عَدُوٌّ مُبينٌ

و به اين ترتيب، آنها را با فريب (از مقامشان) فرود آورد. و هنگامى كه از آن درخت چشيدند، اندامشان [= عورتشان] بر آنها آشكار شد; و براى پوشاندن خود، از برگهاى (درختانِ) بهشتى جامه دوختند. و پروردگارشان آنها را ندا داد كه: «آيا شما را از آن درخت نهى نكردم، و نگفتم كه شيطان براى شما دشمن آشكارى است؟!»(22)

23 قالا رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا وَ إِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنا وَ تَرْحَمْنا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرينَ

گفتند: «پروردگارا! ما به خويشتن ستم كرديم; و اگر ما را نبخشى و بر ما رحم نكنى، به يقين از زيانكاران خواهيم بود.»(23)

24 قالَ اهْبِطُوا بَعْضُكُمْ لِبَعْض عَدُوٌّ وَ لَكُمْ فِي الأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَ مَتاعٌ إِلى حين

فرمود: «(از مقام خويش،) فرود آييد، در حالى كه بعضى از شما نسبت به بعض ديگر، دشمن خواهيد بود. (شيطان دشمن شماست، و شما دشمن او.) و براى شما در زمين، تا زمان معيّنى محل اقامت و وسيله بهره بردارى خواهد بود.»(24)

25 قالَ فيها تَحْيَوْنَ وَ فيها تَمُوتُونَ وَ مِنْها تُخْرَجُونَ

فرمود: «در آن[= زمين] زنده مى شويد; و در آن مى ميريد; و (در رستاخيز) شما را از آن بيرون مى آورند.»(25)

26 يا بَني آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنا عَلَيْكُمْ لِباساً يُواري سَوْآتِكُمْ وَ ريشاً وَ لِباسُ التَّقْوى ذالِكَ خَيْرٌ ذالِكَ مِنْ آياتِ اللّهِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ

اى فرزندان آدم! لباسى براى شما آفريديم كه اندام شمارا مى پوشاند و مايه زينت شماست; امّا جامه پرهيزگارى بهتر است. اينها (همه) از آيات خداست، تا متذكّر (نعمتهاى او) شوند.(26)

27 يا بَني آدَمَ لايَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطانُ كَما أَخْرَجَ أَبَوَيْكُمْ مِنَ الْجَنَّةِ يَنْزِعُ عَنْهُما لِباسَهُما لِيُرِيَهُما سَوْآتِهِما إِنَّهُ يَراكُمْ هُوَ وَ قَبيلُهُ مِنْ حَيْثُ لاتَرَوْنَهُمْ إِنّا جَعَلْنَا الشَّياطينَ أَوْلِياءَ لِلَّذينَ لايُؤْمِنُونَ

اى فرزندان آدم! شيطان شما را نفريبد، آن گونه كه پدر و مادر شما را از بهشت بيرون كرد، و لباسشان را از تنشان بيرون ساخت تا عورتشان را به آنها نشان دهد. چه اين كه او و طايفه اش شما را مى بينند از جايى كه شما آنها را نمى بينيد;
(امّا بدانيد) ما شياطين را اولياى كسانى قرار داديم كه ايمان نمى آورند.(27)

28 وَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً قالُوا وَجَدْنا عَلَيْها آبائَنا وَ اللّهُ أَمَرَنا بِها قُلْ إِنَّ اللّهَ لايَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ أَ تَقُولُونَ عَلَى اللّهِ ما لاتَعْلَمُونَ

و هنگامى كه كار زشتى انجام مى دهند مى گويند: «پدران خود را بر اين (عمل) يافتيم; و خداوند ما را به آن فرمان داده است.» بگو: «خداوند (هرگز) به كار زشت فرمان نمى دهد. آيا چيزى به خدا نسبت مى دهيد كه نمى دانيد؟!»(28)

29 قُلْ أَمَرَ رَبِّي بِالْقِسْطِ وَ أَقيمُوا وُجُوهَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِد وَ ادْعُوهُ مُخْلِصينَ لَهُ الدِّينَ كَما بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ

بگو: «پروردگارم امر به عدالت كرده است; و روى خويش را در هر مسجد (و به هنگام عبادت) به سوى او كنيد; و او را بخوانيد، و دين (خود) را براى او خالص كنيد.(و بدانيد) همان گونه كه در آغاز شما را آفريد، (بار ديگر در رستاخيز) باز مى گرديد».(29)

30 فَريقاً هَدى وَ فَريقاً حَقَّ عَلَيْهِمُ الضَّلالَةُ إِنَّهُمُ اتَّخَذُوا الشَّياطينَ أَوْلِياءَ مِنْ دُونِ اللّهِ وَ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ مُهْتَدُونَ

جمعى را هدايت كرده; و جمعى (كه شايستگى نداشته اند،) گمراهى بر آنها مسلّم شده است. آنها (كسانى هستند كه) شياطين را به جاى خداوند، اولياى خود انتخاب كردند; و گمان مى كنند هدايت يافته اند.(30)

31 يا بَني آدَمَ خُذُوا زينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِد وَ كُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لاتُسْرِفُوا إِنَّهُ لايُحِبُّ الْمُسْرِفينَ

اى فرزندان آدم! زينت خود را در هنگام رفتن به هر مسجدى، با خود برداريد; و (از نعمتهاى الهى) بخوريد و بياشاميد، ولى اسراف نكنيد كه خداوند مسرفان را دوست نمى دارد.(31)

32 قُلْ مَنْ حَرَّمَ زينَةَ اللّهِ الَّتي أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِيَ لِلَّذينَ آمَنُوا فِي الْحَياةِ الدُّنْيا خالِصَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ كَذالِكَ نُفَصِّلُ الآْياتِ لِقَوْم يَعْلَمُونَ

بگو: «چه كسى زينتهاى الهى را كه براى بندگان خود آفريده، و روزيهاى پاكيزه را حرام كرده است؟!» بگو: «اينهادر زندگى دنيا، براى كسانى است كه ايمان آورده اند; (اگر چه ديگران نيز با آنها مشاركت دارند; ولى) در قيامت، فقط براى مؤمنان خواهد بود.» اين گونه آيات (خود) را براى كسانى كه آگاهند، شرح مى دهيم.(32)

33 قُلْ إِنَّما حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَ ما بَطَنَ وَ الْإِثْمَ وَ الْبَغْيَ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَ أَنْ تُشْرِكُوا بِاللّهِ ما لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطاناً وَ أَنْ تَقُولُوا عَلَى اللّهِ ما لا تَعْلَمُونَ

بگو: «خداوند، تنها اعمال زشت را، حرام كرده است; چه آشكار باشد و چه پنهان; و (همچنين) گناه و ستم به نا حق را;و اين كه چيزى را كه خداوند دليلى براى آن نازل نكرده، همتاى خداوند قرار دهيد; و چيزى را كه نمى دانيد به نسبت دهيد.»(33)

34 وَ لِكُلِّ أُمَّة أَجَلٌ فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ لايَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لايَسْتَقْدِمُونَ

براى هر قوم و جمعيّتى، زمان و اجل (معيّنى) است; و هنگامى كه اجل آنها فرا رسد، نه ساعتى از آن تأخير مى كنند، و نه بر آن پيشى مى گيرند.(34)

35 يا بَني آدَمَ إِمّا يَأْتِيَنَّكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آياتي فَمَنِ اتَّقى وَ أَصْلَحَ فَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ

اى فرزندان آدم! اگر پيامبرانى از خود شما به سراغتان بيايند كه آيات مرا براى شما بازگو كنند، (از آنها پيروى كنيد;) كسانى كه پرهيزگارى پيشه كنند و عمل صالح انجام دهند، نه ترسى بر آنهاست و نه اندوهگين مى شوند.(35)

36 وَ الَّذينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَ اسْتَكْبَرُوا عَنْها أُولئِكَ أَصْحابُ النّارِ هُمْ فيها خالِدُونَ

و كسانى كه آيات ما را تكذيب كردند، و در برابر آن تكبّر نمودند، اهل دوزخند;جاودانه در آن خواهند ماند.(36)

37 فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللّهِ كَذِباً أَوْ كَذَّبَ بِآياتِهِ أُولئِكَ يَنالُهُمْ نَصيبُهُمْ مِنَ الْكِتابِ حَتّى إِذا جائَتْهُمْ رُسُلُنا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قالُوا أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ قالُوا ضَلُّوا عَنّا وَ شَهِدُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كانُوا كافِرينَ

چه كسى ستمكارتر است از آنها كه بر خدا دروغ بستند، يا آيات او را تكذيب كردند؟! آنهانصيبشان را از آنچه مقدّر شده (از نعمتها و مواهب اين جهان) مى برند; تا زمانى كه فرستادگان ما (و فرشتگان قبض روح) به سراغشان آيند كه جانشان را بگيرند; از آنها مى پرسند: «كجايند معبودهايى كه غير از خدا مى خوانديد؟! (چرا به يارى شما نمى آيند؟!)» مى گويند: «آنها (همه) از نظر ما پنهان و گم شدند» و به زيان خود گواهى مى دهند كه كافر بودند.(37)

38 قالَ ادْخُلُوا في أُمَم قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ مِنَ الْجِنِّ وَ الإِنْسِ فِي النّارِ كُلَّما دَخَلَتْ أُمَّةٌ لَعَنَتْ أُخْتَها حَتّى إِذَا ادّارَكُوا فيها جَميعاً قالَتْ أُخْراهُمْ لاِ ُولهُمْ رَبَّنا هؤُلاءِ أَضَلُّونا فَآتِهِمْ عَذاباً ضِعْفاً مِنَ النّارِ قالَ لِكُلّ ضِعْفٌ وَ لكِنْ لاتَعْلَمُونَ

(خداوند به آنها) مى گويد: «در صف اقوام گمراهى از جنّ و انس كه پيش از شما بودند در آتش وارد شويد!» هر زمان كه گروهى وارد مى شوند، گروه همسان خود را لعن مى كنند; تا همگى با ذلّت در آن قرار گيرند، در اين هنگام، گروه پيروان درباره پيشوايان خود مى گويند: «پروردگارا! اينها بودند كه ما را گمراه ساختند; پس كيفر آنها را از آتش دو برابر كن. (كيفرى براى گمراهيشان، و كيفرى به خاطر گمراه ساختن ما.)» مى فرمايد: «براى هر كدام (از شما) دو عذاب است; ولى نمى دانيد.» (38)

39 وَ قالَتْ أُولهُمْ لاِ ُخْراهُمْ فَما كانَ لَكُمْ عَلَيْنا مِنْ فَضْل فَذُوقُوا الْعَذابَ بِما كُنْتُمْ تَكْسِبُونَ

و پيشوايان آنها به پيروان خود مى گويند: «شما برترى بر ما نداشتيد; پس بچشيد عذاب (الهى) را در برابر آنچه انجام مى داديد!»(39)

40 إِنَّ الَّذينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَ اسْتَكْبَرُوا عَنْها لاتُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوابُ السَّماءِ وَ لايَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتّى يَلِجَ الْجَمَلُ في سَمِّ الْخِياطِ وَ كَذالِكَ نَجْزِي الْمُجْرِمينَ

كسانى كه آيات ما را تكذيب كردند، و دربرابر آن تكبّر ورزيدند، (هرگز) درهاى آسمان به رويشان گشوده نمى شود; و(هيچ گاه) داخل بهشت نخواهند شد مگر اين كه شتر از سوراخ سوزن بگذرد! اين گونه، مجرمان را كيفر مى دهيم.(40)

41 لَهُمْ مِنْ جَهَنَّمَ مِهادٌ وَ مِنْ فَوْقِهِمْ غَواش وَ كَذالِكَ نَجْزِي الظّالِمينَ

براى آنها بسترى از (آتشِ) دوزخ، و روى آنها پوششى (از آن) است; و اينچنين ستمكاران را جزا مى دهيم. (41)

42 وَ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ لا نُكَلِّفُ نَفْساً إِلاّ وُسْعَها أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمْ فيها خالِدُونَ

و كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام داده اند ـ البتّه هيچ كس را جز به اندازه تواناييش تكليف نمى كنيم ـ آنها اهل بهشتند; و جاودانه در آن خواهند ماند.(42)

43 وَ نَزَعْنا ما في صُدُورِهِمْ مِنْ غِلّ تَجْري مِنْ تَحْتِهِمُ الأَنْهارُ وَ قالُوا الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذي هَدانا لِهذا وَ ما كُنّا لِنَهْتَدِيَ لَوْ لا أَنْ هَدانَا اللّهُ لَقَدْ جاءَتْ رُسُلُ رَبِّنا بِالْحَقِّ وَ نُودُوا أَنْ تِلْكُمُ الْجَنَّةُ أُورِثْتُمُوها بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

و آنچه در دلها از كينه و حسد دارند، برمى كَنيم (تا در صفا با هم زندگى كنند); و از زير (قصرهاى) آنها، نهرها جارى است; مى گويند: «ستايش مخصوص خداوندى است كه ما را به اين (همه نعمتها) رهنمون شد; و اگر خدا ما را هدايت نكرده بود، ما (به اينها) راه نمى يافتيم. مسلّماً فرستادگان پروردگار ما حق را آوردند.» و (در اين هنگام) به آنان ندا داده مى شود كه: «اين بهشت را در برابر اعمالى كه انجام مى داديد، به ارث برديد.»(43)

44 وَ نادى أَصْحابُ الْجَنَّةِ أَصْحابَ النّارِ أَنْ قَدْ وَجَدْنا ما وَعَدَنا رَبُّنا حَقّاً فَهَلْ وَجَدْتُمْ ما وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقّاً قالُوا نَعَمْ فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَيْنَهُمْ أَنْ لَعْنَةُ اللّهِ عَلَى الظّالِمينَ

و بهشتيان دوزخيان را صدا مى زنند كه: «آنچه را پروردگارمان به ماوعده داده بود، همه را حق يافتيم; آيا شما هم آنچه را پروردگارتان به شما وعده داده بود حق يافتيد؟!» مى گويند: «آرى» دراين هنگام،ندادهنده اى در ميان آنها ندا مى دهد كه: «لعنت خدا بر ستمكاران باد!(44)

45 الَّذينَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبيلِ اللّهِ وَ يَبْغُونَها عِوَجاً وَ هُمْ بِالآْخِرَةِ كافِرُونَ

(همان) كسانى كه (مردم را) از راه خدا باز مى دارند، و (با القاى شبهات) مى خواهند آن را كج و معوج نشان دهند; و آنها سراى ديگر را انكار مى كنند.»(45)

46 وَ بَيْنَهُما حِجابٌ وَ عَلَى الأَعْرافِ رِجالٌ يَعْرِفُونَ كُلاًّ بِسيماهُمْوَ نادَوْا أَصْحابَ الْجَنَّةِ أَنْ سَلامٌ عَلَيْكُمْ لَمْ يَدْخُلُوها وَ هُمْ يَطْمَعُونَ

و در ميان آن دو [= بهشتيان و دوزخيان]، حجابى است; و بر «اعراف» مردانى هستند كه هر يك از آن دو گروه را از چهره هايشان مى شناسند; و بهشتيان را صدا مى زنند كه: «درود بر شما باد!» امّا داخل بهشت نمى شوند، در حالى كه اميد آن را دارند.(46)

47 وَ إِذا صُرِفَتْ أَبْصارُهُمْ تِلْقاءَ أَصْحابِ النّارِ قالُوا رَبَّنا لا تَجْعَلْنا مَعَ الْقَوْمِ الظّالِمينَ

و هنگامى كه چشمشان به دوزخيان مى افتد مى گويند: «پروردگارا! ما را با گروه ستمكاران قرار مده.»(47)

48 وَ نادى أَصْحابُ الأَعْرافِ رِجالاً يَعْرِفُونَهُمْ بِسيماهُمْ قالُوا ما أَغْنى عَنْكُمْ جَمْعُكُمْ وَ ما كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ

و اصحاب اعراف، مردانى (از دوزخيان را) كه از سيمايشان آنها را مى شناسند، صدا مى زنند و مى گويند: «(ديديد كه) نه جمع آورى (مال و ثروت) شما و نه تكبر ورزيدن شما، به حالتان سودى نداد!»(48)

49 أَ هؤُلاءِ الَّذينَ أَقْسَمْتُمْ لا يَنالُهُمُ اللّهُ بِرَحْمَة ادْخُلُوا الْجَنَّةَ لا خَوْفٌ عَلَيْكُمْ وَ لا أَنْتُمْ تَحْزَنُونَ

آيا اينها [=اين واماندگان براعراف] همانان هستند كه سوگند ياد كرديد خداوند، هرگز رحمتش را شامل حال آنها نخواهد كرد؟! (ولى خداوند بخاطر ايمان و كارهاى نيكشان، آنها رابخشيد; هم اكنون به آنها گفته مى شود:) داخل بهشت شويد، كه نه ترسى بر شماست و نه اندوهگين مى شويد.(49)

50 وَ نادى أَصْحابُ النّارِ أَصْحابَ الْجَنَّةِ أَنْ أَفيضُوا عَلَيْنا مِنَ الْماءِ أَوْ مِمّا رَزَقَكُمُ اللّهُ قالُوا إِنَّ اللّهَ حَرَّمَهُما عَلَى الْكافِرينَ

و دوزخيان، بهشتيان را صدا مى زنند كه: «(ترحم كنيد و) مقدارى آب، يا از آنچه خدا به شما روزى داده، به ما ببخشيد.» آنها (در پاسخ) مى گويند: «خداوند اينها را بر كافران حرام كرده است.»(50)

51 الَّذينَ اتَّخَذُوا دينَهُمْ لَهْواً وَ لَعِباً وَ غَرَّتْهُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا فَالْيَوْمَ نَنْساهُمْ كَما نَسُوا لِقاءَ يَوْمِهِمْ هذا وَ ما كانُوا بِآياتِنا يَجْحَدُونَ

(همان) كسانى كه دين و آيين خود را سرگرمى و بازيچه گرفتند; و زندگى دنيا آنان را مغرور ساخت; امروز ما آنها را فراموش مى كنيم، همان گونه كه آنها ديدار چنين روزى را فراموش كردند و آيات ما را انكار مى نمودند.(51)

52 وَ لَقَدْ جِئْناهُمْ بِكِتاب فَصَّلْناهُ عَلى عِلْم هُدىً وَ رَحْمَةً لِقَوْم يُؤْمِنُونَ

ما كتابى براى آنها آورديم كه (اسرار و رموز) آن را با آگاهى شرح داديم; (كتابى) كه مايه هدايت و رحمت براى گروهى است كه ايمان مى آورند.(52)

53 هَلْ يَنْظُرُونَ إِلاّ تَأْويلَهُ يَوْمَ يَأْتي تَأْويلُهُ يَقُولُ الَّذينَ نَسُوهُ مِنْ قَبْلُ قَدْ جاءَتْ رُسُلُ رَبِّنا بِالْحَقِّ فَهَلْ لَنا مِنْ شُفَعاءَ فَيَشْفَعُوا لَنا أَوْ نُرَدُّ فَنَعْمَلَ غَيْرَ الَّذي كُنّا نَعْمَلُ قَدْ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ

آيا آنها جز انتظار ظهور آيات (و فرا رسيدن تهديدهاى الهى) را دارند؟! آن روز كه ظهور آنها فرا رسد، (كار از كار گذشته، و پشيمانى سودى ندارد; و) كسانى كه قبلاً آن را فراموش كرده بودند مى گويند: «فرستادگان پروردگار ما، حق را آوردند; آيا(امروز) براى ما شفاعت كنندگانى وجود دارند كه براى ما شفاعت كنند، يا (به ما اجازه داده شود به دنيا) بازگرديم، و اعمالى غير از آنچه انجام مى داديم، انجام دهيم؟!» (ولى) آنها سرمايه وجود خود را از دست داده اند; و معبودهايى را كه به دروغ ساخته بودند، همگى از نظرشان گم مى شوند. (نه راه بازگشتى دارند، و نه شفاعت كننده اى) (53)

54 إِنَّ رَبَّكُمُ اللّهُ الَّذي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الأَرْضَ في سِتَّةِ أَيّام ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهارَ يَطْلُبُهُ حَثيثاً وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ وَ النُّجُومَ مُسَخَّرات بِأَمْرِهِ أَلا لَهُ الْخَلْقُ وَ الأَمْرُ تَبارَكَ اللّهُ رَبُّ الْعالَمينَ

پروردگار شما، خداوندى است كه آسمانها و زمين را در شش روز [= شش دوران] آفريد; سپس بر عرش (قدرت) قرار گرفت (و به تدبير جهان پرداخت); با (پرده تاريكِ) شب، روز را مى پوشاند; و شب به سرعت، در پى روز مى آيد; و خورشيد و ماه و ستارگان را آفريد، كه مسخّر فرمان او هستند. آگاه باشيد كه آفرينش و تدبير (جهان)، از آن او (و به فرمان او) است! پر بركت و بى زوال است خداوندى كه پروردگار جهانيان است.(54)

55 ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَ خُفْيَةً إِنَّهُ لايُحِبُّ الْمُعْتَدينَ

پروردگار خود را (آشكارا) از روى تضرع، و در پنهانى، بخوانيد; (و از تجاوز، دست برداريد كه) او متجاوزان را دوست نمى دارد.(55)

56 وَ لاتُفْسِدُوا فِي الأَرْضِ بَعْدَ إِصْلاحِها وَ ادْعُوهُ خَوْفاً وَ طَمَعاً إِنَّ رَحْمَتَ اللّهِ قَريبٌ مِنَ الْمُحْسِنينَ

و در زمين پس از اصلاح آن فساد نكنيد، و او را با بيم و اميد بخوانيد. (بيم از مسووليتها، و اميد به رحمتش. و نيكى كنيد) زيرا رحمت خدا به نيكوكاران نزديك است.(56)

57 وَ هُوَ الَّذي يُرْسِلُ الرِّياحَ بُشْراً بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ حَتّى إِذا أَقَلَّتْ سَحاباً ثِقالاً سُقْناهُ لِبَلَد مَيِّت فَأَنْزَلْنا بِهِ الْماءَ فَأَخْرَجْنا بِهِ مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ كَذالِكَ نُخْرِجُ الْمَوْتى لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ

او همان كسى است كه بادها را به عنوان بشارت، در پيشاپيش (باران) رحمتش مى فرستد; تا ابرهاى سنگين بار را (بر دوش) كشند; (سپس) ما آنها را به سوى زمينهاى مرده مى فرستيم; و بوسيله آنها، آب (حياتبخش) را نازل مى كنيم; و با آن، ميوه هاى گوناگون (از خاك تيره) بيرون مى آوريم; اين گونه (كه زمينهاى مرده را زنده كرديم،) مردگان را (نيز در قيامت) زنده مى كنيم، شايد (با توجه به اين مثال) متذكّر شويد.(57)

58 وَ الْبَلَدُ الطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَباتُهُ بِإِذْنِ رَبِّهِ وَ الَّذي خَبُثَ لايَخْرُجُ إِلاّ نَكِداً كَذالِكَ نُصَرِّفُ الآْياتِ لِقَوْم يَشْكُرُونَ

سرزمين پاكيزه (و مستعد)، گياهش به فرمان پروردگار مى رويد; امّا سرزمين هاى ناپاك (و شوره زار)، جز گياه اندك و بى ارزش، از آن نمى رويد; اين گونه آيات (خود) را براى گروهى كه شكرگزارند، شرح مى دهيم.(58)

59 لَقَدْ أَرْسَلْنا نُوحاً إِلى قَوْمِهِ فَقالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللّهَ ما لَكُمْ مِنْ إِله غَيْرُهُ إِنِّي أَخافُ عَلَيْكُمْ عَذابَ يَوْم عَظيم

ما نوح را به سوى قومش فرستاديم; او گفت: «اى قوم من! (تنها) خداوند يگانه را پرستش كنيد،كه معبودى جز او براى شما نيست. (و اگر غير او را عبادت كنيد،) من بر شما از عذاب روز بزرگى مى ترسم!»(59)

60 قالَ الْمَلاَ ُ مِنْ قَوْمِهِ إِنّا لَنَراكَ في ضَلال مُبين

(ولى) اشراف قومش به او گفتند:«ما تو را در گمراهى آشكارى مى بينيم.»(60)

61 قالَ يا قَوْمِ لَيْسَ بي ضَلالَةٌ وَ لكِنِّي رَسُولٌ مِنْ رَبِّ الْعالَمينَ

گفت: «اى قوم من! من هيچگونه گمراهى ندارم; بلكه من فرستاده اى از جانب پروردگار جهانيانم.(61)

62 أُبَلِّغُكُمْ رِسالاتِ رَبِّي وَ أَنْصَحُ لَكُمْ وَ أَعْلَمُ مِنَ اللّهِ ما لا تَعْلَمُونَ

رسالتهاى پروردگارم را به شما ابلاغ مى كنم; و خيرخواه شما هستم; و از خداوند چيزهايى مى دانم كه شما نمى دانيد.(62)

63 أَ وَ عَجِبْتُمْ أَنْ جائَكُمْ ذِكْرٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَلى رَجُل مِنْكُمْ لِيُنْذِرَكُمْ وَ لِتَتَّقُوا وَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ

آيا تعجب كرده ايد كه پيام آگاه كننده پروردگارتان بوسيله مردى از خودتان به شما برسد، تا (از عواقب اعمال خلاف) بيمتان دهد، و در پرتو آن، پرهيزگارى پيشه كنيد و مشمول رحمت (الهى) شويد؟!»(63)

64 فَكَذَّبُوهُ فَأَنْجَيْناهُ وَ الَّذينَ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ وَ أَغْرَقْنَا الَّذينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا إِنَّهُمْ كانُوا قَوْماً عَمينَ

امّا سرانجام او را تكذيب كردند; و ما او و كسانى را كه با وى در كشتى بودند، رهايى بخشيديم;و كسانى را كه آيات ما را تكذيب كردند، غرق كرديم; زيرا آنها گروهى نابينا (و كوردل) بودند.(64)

65 وَ إِلى عاد أَخاهُمْ هُوداً قالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللّهَ ما لَكُمْ مِنْ إِله غَيْرُهُ أَ فَلا تَتَّقُونَ

و به سوى قوم عاد، برادرشان «هود» را (فرستاديم);گفت: «اى قوم من! (تنها) خدا را پرستش كنيد، كه جز او معبودى براى شما نيست. آيا پرهيزگارى پيشه نمى كنيد؟!»(65)

66 قالَ الْمَلاَ ُ الَّذينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ إِنّا لَنَراكَ في سَفاهَة وَ إِنّا لَنَظُنُّكَ مِنَ الْكاذِبينَ

اشراف كافر قوم او گفتند: «ما تو را گرفتار سفاهت مى بينيم، و به يقين تو را از دروغگويان مى دانيم.»(66)

67 قالَ يا قَوْمِ لَيْسَ بي سَفاهَةٌ وَ لكِنِّي رَسُولٌ مِنْ رَبِّ الْعالَمينَ

گفت: «اى قوم من! من دچار سفاهتى نيستم، بلكه فرستاده اى از سوى پروردگار جهانيانم.(67)

68 أُبَلِّغُكُمْ رِسالاتِ رَبِّي وَ أَنَا لَكُمْ ناصِحٌ أَمينٌ

رسالتهاى پروردگارم را به شما ابلاغ مى كنم; و من خيرخواه امينى براى شما هستم.(68)

69 أَ وَ عَجِبْتُمْ أَنْ جائَكُمْ ذِكْرٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَلى رَجُل مِنْكُمْ لِيُنْذِرَكُمْ وَ اذْكُرُوا إِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفاءَ مِنْ بَعْدِ قَوْمِ نُوح وَ زادَكُمْ فِي الْخَلْقِ بَصْطَةً فَاذْكُرُوا آلاءَ اللّهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

آيا تعجب كرده ايد كه پيام آگاه كننده پروردگارتان بوسيله مردى از خودتان به شما برسد تا (از مجازات الهى) بيمتان دهد؟! و به ياد آوريد هنگامى كه شما را جانشينان قوم نوح قرار داد;و شما را از جهت خلقت (و توانايى جسمانى) فزونى بخشيد; پس نعمتهاى خدا را به ياد آوريد، تا رستگار شويد.»(69)

70 قالُوا أَ جِئْتَنا لِنَعْبُدَ اللّهَ وَحْدَهُ وَ نَذَرَ ما كانَ يَعْبُدُ آبائُنا فَأْتِنا بِما تَعِدُنا إِنْ كُنْتَ مِنَ الصّادِقينَ

گفتند: «آيا آمده اى كه تنها خداى يگانه را بپرستيم، و آنچه را پدران ما مى پرستيدند، رها كنيم؟! پس اگر راست مى گويى آنچه را (از بلا و عذاب الهى) به ما وعده مى دهى، بياور!»(70)

71 قالَ قَدْ وَقَعَ عَلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ رِجْسٌ وَ غَضَبٌ أَ تُجادِلُونَني في أَسْماء سَمَّيْتُمُوها أَنْتُمْ وَ آبائُكُمْ ما نَزَّلَ اللّهُ بِها مِنْ سُلْطان فَانْتَظِرُوا إِنِّي مَعَكُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرينَ

گفت: «پليدى و غضب از سوى پروردگارتان، شما را (به سبب اعمالتان) فرا گرفته است. آيا با من در مورد اسم هايى (بى مسمّا) كه شما و پدرانتان آنها را (خدا) ناميده ايد مجادله مى كنيد، در حالى كه خداوند هيچ دليلى درباره آن نازل نكرده است؟! پس شما منتظر باشيد، من هم با شما انتظار مى كشم! (شما انتظار شكست من، و من انتظار عذاب الهى براى شما!)»(71)

72 فَأَنْجَيْناهُ وَ الَّذينَ مَعَهُ بِرَحْمَة مِنّا وَ قَطَعْنا دابِرَ الَّذينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَ ما كانُوا مُؤْمِنينَ

سرانجام، او و كسانى را كه با او بودند، با رحمتى از سوى خود نجات بخشيديم; و ريشه كسانى كه آيات ما را تكذيب كردند و مؤمن نبودند، قطع كرديم.(72)

73 وَ إِلى ثَمُودَ أَخاهُمْ صالِحاً قالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللّهَ ما لَكُمْ مِنْ إِله غَيْرُهُ قَدْ جائَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ هذِهِ ناقَةُ اللّهِ لَكُمْ آيَةً فَذَرُوها تَأْكُلْ في أَرْضِ اللّهِ وَ لاتَمَسُّوها بِسُوء فَيَأْخُذَكُمْ عَذابٌ أَليمٌ

و به سوى (قوم) ثمود، برادرشان صالح را (فرستاديم); گفت: «اى قوم من! (تنها) خدا را بپرستيد، كه جز او، معبودى براى شما نيست.دليل روشنى از طرف پروردگارتان براى شما آمده: اين «ناقه» الهى براى شما نشانه اى است; بگذاريد در زمين خدا به چرا مشغول شود; و هيچ گونه آزارى به آن نرسانيد، كه عذاب دردناكى شما را خواهد گرفت!(73)

74 وَ اذْكُرُوا إِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفاءَ مِنْ بَعْدِ عاد وَ بَوَّأَكُمْ فِي الأَرْضِ تَتَّخِذُونَ مِنْ سُهُولِها قُصُوراً وَ تَنْحِتُونَ الْجِبالَ بُيُوتاً فَاذْكُرُوا آلاءَ اللّهِ وَ لاتَعْثَوْا فِي الأَرْضِ مُفْسِدينَ

و به خاطر بياوريد هنگامى كه شما را جانشينان قوم «عاد» قرار داد، و در زمين مستقر ساخت،كه در دشتهايش، قصرها براى خود بنا مى كنيد; و در كوهها، براى خود خانه ها مى تراشيد. بنابراين، نعمتهاى خدا را متذكّر شويد; و در زمين، به فساد نكوشيد.»(74)

75 قالَ الْمَلاَ ُ الَّذينَ اسْتَكْبَرُوا مِنْ قَوْمِهِ لِلَّذينَ اسْتُضْعِفُوا لِمَنْ آمَنَ مِنْهُمْ أَ تَعْلَمُونَ أَنَّ صالِحاً مُرْسَلٌ مِنْ رَبِّهِ قالُوا إِنّا بِما أُرْسِلَ بِهِ مُؤْمِنُونَ

(ولى) اشراف مستكبر قوم او، به مستضعفانى از آنها كه ايمان آورده بودند، گفتند: «آيا (براستى) شما يقين داريد كه صالح از طرف پروردگارش فرستاده شده است؟!» آنها گفتند: «ما به آنچه او براى آن فرستاده شده، ايمان آورده ايم.»(75)

76 قالَ الَّذينَ اسْتَكْبَرُوا إِنّا بِالَّذي آمَنْتُمْ بِهِ كافِرُونَ

مستكبران گفتند: «(ولى) ما به آنچه شما به آن ايمان آورده ايد، كافريم.»(76)

77 فَعَقَرُوا النّاقَةَ وَ عَتَوْا عَنْ أَمْرِ رَبِّهِمْ وَ قالُوا يا صالِحُ ائْتِنا بِما تَعِدُنا إِنْ كُنْتَ مِنَ الْمُرْسَلينَ

سپس «ناقه» را پى كردند، و از فرمان پروردگارشان سرپيچيدند; و گفتند: «اى صالح! اگر تو از فرستادگان (خدا) هستى، آنچه را (از عذاب الهى) به ما وعده مى دهى، بياور!» (77)

78 فَأَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَأَصْبَحُوا في دارِهِمْ جاثِمينَ

سرانجام زمين لرزه آنها را فرا گرفت;و صبحگاهان، در خانه هايشان به رو افتاده و مرده بودند.(78)

79 فَتَوَلّى عَنْهُمْ وَ قالَ يا قَوْمِ لَقَدْ أَبْلَغْتُكُمْ رِسالَةَ رَبِّي وَ نَصَحْتُ لَكُمْ وَ لكِنْ لاتُحِبُّونَ النّاصِحينَ

(صالح) از آنها روى برتافت; و گفت: «اى قوم من! رسالت پروردگارم را به شما ابلاغ كردم، و شرط خيرخواهى را انجام دادم، ولى (چه كنم كه) شما خيرخواهان را دوست نداريد.»(79)

80 وَ لُوطاً إِذْ قالَ لِقَوْمِهِ أَ تَأْتُونَ الْفاحِشَةَ ما سَبَقَكُمْ بِها مِنْ أَحَد مِنَ الْعالَمينَ

و (به خاطر آوريد) لوط را، هنگامى كه به قوم خود گفت: «آيا عمل بسيار زشتى را انجام مى دهيد كه هيچ يك از جهانيان، پيش از شما انجام نداده است؟!(80)

81 إِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ الرِّجالَ شَهْوَةً مِنْ دُونِ النِّساءِ بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ مُسْرِفُونَ

آيا شما از روى شهوت به جاى زنان، به سراغ مردان مى رويد؟!، آرى شما گروه اسرافكار (و منحرفى) هستيد»(81)

82 وَ ما كانَ جَوابَ قَوْمِهِ إِلاّ أَنْ قالُوا أَخْرِجُوهُمْ مِنْ قَرْيَتِكُمْ إِنَّهُمْ أُناسٌ يَتَطَهَّرُونَ

ولى پاسخ قومش چيزى جز اين نبود كه گفتند: «اينها را از شهر و ديار خود بيرون كنيد، كه اينها مردمى هستند كه پاكدامنى را مى طلبند (و با ما همصدا نيستند.)»(82)

83 فَأَنْجَيْناهُ وَ أَهْلَهُ إِلاَّ امْرَأَتَهُ كانَتْ مِنَ الْغابِرينَ

(چون كار به اين جا رسيد،) ما او و خاندانش را رهايى بخشيديم; جز همسرش، كه از بازماندگان (و هلاك شدگان در شهر) بود.(83)

84 وَ أَمْطَرْنا عَلَيْهِمْ مَطَراً فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُجْرِمينَ

و آن چنان بارانى (از سنگ) بر آنها فرو ريختيم; (كه آنها را در هم كوبيد و نابود ساخت.) پس بنگر سرانجام مجرمان چگونه بود!(84)

85 وَ إِلى مَدْيَنَ أَخاهُمْ شُعَيْباً قالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللّهَ ما لَكُمْ مِنْ إِله غَيْرُهُ قَدْ جائَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ فَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَ الْميزانَ وَ لاتَبْخَسُوا النّاسَ أَشْياءَهُمْ وَ لاتُفْسِدُوا فِي الأَرْضِ بَعْدَ إِصْلاحِها ذالِكُم خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ

و به سوى مدين، برادرشان شعيب را (فرستاديم); گفت: «اى قوم من! خدا را بپرستيد، كه جز او معبودى براى شما نيست. دليل روشنى از طرف پروردگارتان براى شما آمده است; بنابراين، حقّ پيمانه و وزن را ادا كنيد; و از اموال مردم كم نگذاريد; و در روى زمين، بعد از آن كه (در پرتو ايمان و دعوت انبيا) اصلاح شده است، فساد نكنيد. اين براى شما بهتر است اگر باايمان هستيد.(85)

86 وَ لاتَقْعُدُوا بِكُلِّ صِراط تُوعِدُونَ وَ تَصُدُّونَ عَنْ سَبيلِ اللّهِ مَنْ آمَنَ بِهِ وَ تَبْغُونَها عِوَجاً وَ اذْكُرُوا إِذْ كُنْتُمْ قَليلاً فَكَثَّرَكُمْ وَ انْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُفْسِدينَ

و بر سر هر راه ننشينيد تا كسانى را كه به خدا ايمان آورده اند تهديد كنيد و از راه خدا باز داريد، و بخواهيد (با القاى شبهات،) آن را كج و منحرف سازيد. و به خاطر بياوريد زمانى را كه اندك بوديد، و او شما را فزونى بخشيد; و بنگريدسرانجام مفسدان چگونه بود!(86)

87 وَ إِنْ كانَ طائِفَةٌ مِنْكُمْ آمَنُوا بِالَّذي أُرْسِلْتُ بِهِ وَ طائِفَةٌ لَمْ يُؤْمِنُوا فَاصْبِرُوا حَتّى يَحْكُمَ اللّهُ بَيْنَنا وَ هُوَ خَيْرُ الْحاكِمينَ

و اگر گروهى از شما به آنچه من به آن فرستاده شده ام ايمان آورده اند، و گروهى ايمان نياورده اند، صبر كنيد تا خداوند ميان ما داورى كند، كه او بهترين داوران است.»(87)

88 قالَ الْمَلاَ ُ الَّذينَ اسْتَكْبَرُوا مِنْ قَوْمِهِ لَنُخْرِجَنَّكَ يا شُعَيْبُ وَ الَّذينَ آمَنُوا مَعَكَ مِنْ قَرْيَتِنا أَوْ لَتَعُودُنَّ في مِلَّتِنا قالَ أَ وَ لَوْ كُنّا كارِهينَ

اشراف مستكبر قوم او گفتند: «اى شعيب! به يقين، تو و كسانى را كه با تو ايمان آورده اند، از شهر و ديارمان بيرون خواهيم راند يا اين كه به آيين ما بازگرديد.» گفت: «آيا (مى خواهيد ما را بازگردانيد) اگر چه مايل نباشيم؟!(88)

89 قَدِ افْتَرَيْنا عَلَى اللّهِ كَذِباً إِنْ عُدْنا في مِلَّتِكُمْ بَعْدَ إِذْ نَجّانَا اللّهُ مِنْها وَ ما يَكُونُ لَنا أَنْ نَعُودَ فيها إِلاّ أَنْ يَشاءَ اللّهُ رَبُّنا وَسِعَ رَبُّنا كُلَّ شَيْء عِلْماً عَلَى اللّهِ تَوَكَّلْنا رَبَّنَا افْتَحْ بَيْنَنا وَ بَيْنَ قَوْمِنا بِالْحَقِّ وَ أَنْتَ خَيْرُ الْفاتِحينَ

اگر ما به آيين شما بازگرديم، بعد از آن كه خدا ما را از آن نجات بخشيده، به خدا دروغ بسته ايم; و براى ما ممكن نيست كه ما به آن بازگرديم مگر اين كه خدايى كه پروردگار ماست بخواهد; علم پروردگارما، به همه چيز احاطه دارد. تنها بر خدا توكّل كرده ايم. پروردگارا! ميان ما و قوم ما بحق داورى كن، كه تو بهترين داورانى.»(89)

90 وَ قالَ الْمَلاَ ُ الَّذينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ لَئِنِ اتَّبَعْتُمْ شُعَيْباً إِنَّكُمْ إِذاً لَخاسِرُونَ

اشراف كافر قوم او گفتند: «اگر از شعيب پيروى كنيد، به يقين شما زيانكار خواهيد شد.» (90)

91 فَأَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَأَصْبَحُوا في دارِهِمْ جاثِمينَ

سرانجام زمين لرزه آنها را فرا گرفت; و صبحگاهان در خانه هايشان به رو افتاده و مرده بودند.(91)

92 الَّذينَ كَذَّبُوا شُعَيْباً كَأَنْ لَمْ يَغْنَوْا فيهَا الَّذينَ كَذَّبُوا شُعَيْباً كانُوا هُمُ الْخاسِرينَ

كسانى كه شعيب را تكذيب كردند، (آنچنان نابود شدند كه) گويا هرگز در آن (خانه ها) سكونت نداشتند! (آرى) آنها كه شعيب را تكذيب كردند، زيانكاران واقعى بودند.(92)

93 فَتَوَلّى عَنْهُمْ وَ قالَ يا قَوْمِ لَقَدْ أَبْلَغْتُكُمْ رِسالاتِ رَبِّي وَ نَصَحْتُ لَكُمْ فَكَيْفَ آسى عَلى قَوْم كافِرينَ

و از آنان روى بر تافت و گفت: «اى قوم من! من رسالتهاى پروردگارم را به شما ابلاغ كردم و براى شما خيرخواهى نمودم; با اين حال، چگونه بر حال قوم بى ايمان تأسّف بخورم؟!»(93)

94 وَ ما أَرْسَلْنا في قَرْيَة مِنْ نَبِيّ إِلاّ أَخَذْنا أَهْلَها بِالْبَأْساءِ وَ الضَّرّاءِ لَعَلَّهُمْ يَضَّرَّعُونَ

و ما در هيچ شهر و آبادى پيامبرى نفرستاديم مگر اين كه اهل آن را به سختى ها و رنج ها گرفتارساختيم; شايد (به خود آيند، و به سوى خدا) بازگردند و تضّرع كنند.(94)

95 ثُمَّ بَدَّلْنا مَكانَ السَّيِّئَةِ الْحَسَنَةَ حَتّى عَفَوْا وَ قالُوا قَدْ مَسَّ آبائَنَا الضَّرّاءُ وَ السَّرّاءُ فَأَخَذْناهُمْ بَغْتَةً وَ هُمْ لايَشْعُرُونَ

سپس (هنگامى كه اين هشدارها در آنان اثر نگذاشت)، نيكى (و فراوانى نعمت و رفاه) را به جاى بدى قرار داديم; آنچنان كه فزونى گرفتند، (و مغرور شدند،) و گفتند: «(تنها ما نبوديم كه گرفتار اين مشكلات شديم;)» به پدران ما نيز ناراحتى و شادمانى رسيد.» چون چنين شد، آنها را (به سبب اعمالشان) ناگهان گرفتيم (و مجازات كرديم)، در حالى كه درك نمى كردند.(95)

96 وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكات مِنَ السَّماءِ وَ الأَرْضِ وَ لكِنْ كَذَّبُوا فَأَخَذْناهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ

و اگر اهل شهرها و آباديها، ايمان مى آوردند و تقوا پيشه مى كردند، به يقين بركات آسمان و زمين را بر آنها مى گشوديم; ولى (آنها حق را) تكذيب كردند; ما هم آنان را به كيفر اعمالشان مجازات كرديم.(96)

97 أَ فَأَمِنَ أَهْلُ الْقُرى أَنْ يَأْتِيَهُمْ بَأْسُنا بَياتاً وَ هُمْ نائِمُونَ

آيا اهل اين آباديها، از اين ايمن هستند كه عذاب ما شبانه به سراغ آنها بيايد در حالى كه در خواب باشند؟!(97)

98 أَ وَ أَمِنَ أَهْلُ الْقُرى أَنْ يَأْتِيَهُمْ بَأْسُنا ضُحىً وَ هُمْ يَلْعَبُونَ

و يا اهل اين آباديها، از اين در امان مى باشند كه عذاب ما هنگام روز به سراغشان بيايد در حالى كه سرگرم بازى هستند؟!(98)

99 أَ فَأَمِنُوا مَكْرَ اللّهِ فَلا يَأْمَنُ مَكْرَ اللّهِ إِلاَّ الْقَوْمُ الْخاسِرُونَ

آيا آنها خود را از عذاب ناگهانى خدا در امان مى دانند؟! در حالى كه جز زيانكاران، خود را از مجازات خدا ايمن نمى دانند.(99)

100 أَ وَ لَمْ يَهْدِ لِلَّذينَ يَرِثُونَ الأَرْضَ مِنْ بَعْدِ أَهْلِها أَنْ لَوْ نَشاءُ أَصَبْناهُمْ بِذُنُوبِهِمْ وَ نَطْبَعُ عَلى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لايَسْمَعُونَ

آيا كسانى كه زمين را بعد از صاحبان (پيشين) آن به ارث مى برند، عبرت نمى گيرند كه اگر بخواهيم،آنها را نيز به گناهانشان هلاك مى كنيم، و بر دلهايشان مهر مى نهيم تا (صداى حق را) نشنوند؟! (100)

101 تِلْكَ الْقُرى نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنْبائِها وَ لَقَدْ جائَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَما كانُوا لِيُؤْمِنُوا بِما كَذَّبُوا مِنْ قَبْلُ كَذالِكَ يَطْبَعُ اللّهُ عَلى قُلُوبِ الْكافِرينَ

اينها، شهرها و آباديهايى است كه قسمتى از اخبار آن را براى تو شرح مى دهيم; پيامبرانشان دلايل روشن براى آنان آوردند; ولى آنها (چنان لجوج بودند كه) به آنچه قبلاً تكذيب كرده بودند، ايمان نمى آوردند. اين گونه خداوند بر دلهاى كافران مهر مى نهد (و بر اثر لجاجت و ادامه گناه، توان تشخيص را از آنها سلب مى كند).(101)

102 وَ ما وَجَدْنا لاَِكْثَرِهِمْ مِنْ عَهْد وَ إِنْ وَجَدْنا أَكْثَرَهُمْ لَفاسِقينَ

و براى بيشتر آنها پايبندى به هيچ پيمانى نيافتيم; (بلكه) به يقين اكثر آنها را فاسق و گنهكار يافتيم.(102)

103 ثُمَّ بَعَثْنا مِنْ بَعْدِهِمْ مُوسى بِآياتِنا إِلى فِرْعَوْنَ وَ مَلَئِهِ فَظَلَمُوا بِها فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُفْسِدينَ

سپس به دنبال آنها [= پيامبران پيشين] موسى را با آيات خويش به سوى فرعون و اطرافيان او فرستاديم; امّا آنها (با عدم پذيرش)، به آن (آيات) ظلم كردند. ببين سرانجام مفسدان چگونه بود!(103)

104 وَ قالَ مُوسى يا فِرْعَوْنُ إِنِّي رَسُولٌ مِنْ رَبِّ الْعالَمينَ

و موسى گفت: «اى فرعون! من فرستاده اى از سوى پروردگار جهانيانم.(104)

105 حَقيقٌ عَلى أَنْ لا أَقُولَ عَلَى اللّهِ إِلاَّ الْحَقَّ قَدْ جِئْتُكُمْ بِبَيِّنَة مِنْ رَبِّكُمْ فَأَرْسِلْ مَعِيَ بَني إِسْرائيلَ

سزاوار است كه بر خدا جز حق نگويم. من دليل روشنى از پروردگارتان براى شما آورده ام;پس بنى اسرائيل را با من بفرست.»(105)

106 قالَ إِنْ كُنْتَ جِئْتَ بِآيَة فَأْتِ بِها إِنْ كُنْتَ مِنَ الصّادِقينَ

(فرعون) گفت: «اگر نشانه اى آورده اى، نشان بده اگر از راستگويانى.»(106)

107 فَأَلْقى عَصاهُ فَإِذا هِيَ ثُعْبانٌ مُبينٌ

(موسى) عصاى خود را افكند; ناگهان اژدهاى آشكارى شد.(107)

108 وَ نَزَعَ يَدَهُ فَإِذا هِيَ بَيْضاءُ لِلنّاظِرينَ

و دست خود را (از گريبان) بيرون آورد; سفيد و نورانى براى بينندگان بود.(108)

109 قالَ الْمَلاَ ُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ إِنَّ هذا لَساحِرٌ عَليمٌ

اشراف قوم فرعون گفتند: «بى شك، اين ساحرى ماهرو داناست.(109)

110 يُريدُ أَنْ يُخْرِجَكُمْ مِنْ أَرْضِكُمْ فَما ذا تَأْمُرُونَ

مى خواهد شما را از سرزمينتان بيرون كند; شما چه نظر مى دهيد؟» (110)

111 قالُوا أَرْجِهْ وَ أَخاهُ وَ أَرْسِلْ فِي الْمَدائِنِ حاشِرينَ

(سپس به فرعون) گفتند: «او و برادرش را مهلت ده، و مأموران را براى گردآورى (ساحران) به تمام شهرها اعزام كن،(111)

112 يَأْتُوكَ بِكُلِّ ساحِر عَليم

تا هر ساحر ماهر و دانا را به خدمت تو بياورند.»(112)

113 وَ جاءَ السَّحَرَةُ فِرْعَوْنَ قالُوا إِنَّ لَنا لاَ َجْراً إِنْ كُنّا نَحْنُ الْغالِبينَ

ساحران نزد فرعون آمدند و گفتند: «آيا اگر ما پيروز گرديم، اجر و پاداش مهمّى خواهيم داشت؟!»(113)

114 قالَ نَعَمْ وَ إِنَّكُمْ لَمِنَ الْمُقَرَّبينَ

گفت: «آرى، و به يقين شما از مقرّبان خواهيد بود.» (114)

115 قالُوا يا مُوسى إِمّا أَنْ تُلْقِيَ وَ إِمّا أَنْ نَكُونَ نَحْنُ الْمُلْقينَ

(و چون روز مبارزه فرا رسيد. ساحران) گفتند: «اى موسى!يا تو (وسايل سحرت را) بيفكن، يا ما مى افكنيم.»(115)

116 قالَ أَلْقُوا فَلَمّا أَلْقَوْا سَحَرُوا أَعْيُنَ النّاسِ وَ اسْتَرْهَبُوهُمْ وَ جائُوابِسِحْر عَظيم

گفت: «شما بيفكنيد.» و هنگامى كه (وسايل سحر خود را) افكندند، مردم را چشم بندى كردند و ترساندند; و سحر عظيمى پديد آوردند.(116)

117 وَ أَوْحَيْنا إِلى مُوسى أَنْ أَلْقِ عَصاكَ فَإِذا هِيَ تَلْقَفُ ما يَأْفِكُونَ

(ما) به موسى وحى كرديم كه: «عصاى خود را بيفكن.» ناگهان (به صورت مار عظيمى در آمد و) وسايل دروغين آنها را (بسرعت) بلعيد.(117)

118 فَوَقَعَ الْحَقُّ وَ بَطَلَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ

(در اين هنگام،) حق آشكار شد; و آنچه آنها انجام مى دادند، باطل گشت.(118)

119 فَغُلِبُوا هُنالِكَ وَ انْقَلَبُوا صاغِرينَ

و در آن جا (همگى) مغلوب شدند; و خوار و حقير گشتند.(119)

120 وَ أُلْقِيَ السَّحَرَةُ ساجِدينَ

و ساحران بى اختيار به سجده افتادند.(120)

121 قالُوا آمَنّا بِرَبِّ الْعالَمينَ

و گفتند: «ما به پروردگار جهانيان ايمان آورديم(121)

122 رَبِّ مُوسى وَ هارُونَ

همان پروردگار موسى و هارون.»(122)

123 قالَ فِرْعَوْنُ آمَنْتُمْ بِهِ قَبْلَ أَنْ آذَنَ لَكُمْ إِنَّ هذا لَمَكْرٌ مَكَرْتُمُوهُ فِي الْمَدينَةِ لِتُخْرِجُوا مِنْها أَهْلَها فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ

فرعون گفت: «آيا پيش از آن كه به شما اجازه دهم، به او ايمان آورديد؟! حتماً اين نيرنگ و توطئه اى است كه در اين شهر (و ديار) به كار گرفته ايد، تا اهلش را از آن بيرون كنيد; ولى بزودى (نتيجه كار خود را) خواهيد دانست!(123)

124 لاَ ُقَطِّعَنَّ أَيْدِيَكُمْ وَ أَرْجُلَكُمْ مِنْ خِلاف ثُمَّ لاَ ُصَلِّبَنَّكُمْ أَجْمَعينَ

سوگند مى خورم كه دستهاو پاهاى شما را بطور مخالف (يكى از راست و ديگرى از چپ) قطع مى كنم; سپس همگى را به دار مى آويزم!»(124)

125 قالُوا إِنّا إِلى رَبِّنا مُنْقَلِبُونَ

(ساحران) گفتند: «(مهمّ نيست،) مابه سوى پروردگارمان باز مى گرديم.(125)

126 وَ ما تَنْقِمُ مِنّا إِلاّ أَنْ آمَنّا بِآياتِ رَبِّنا لَمّا جائَتْنا رَبَّنا أَفْرِغْ عَلَيْنا صَبْراً وَ تَوَفَّنا مُسْلِمينَ

انتقام تو از ما، تنها بخاطر اين است كه ما به آيات پروردگار خويش ـ هنگامى كه به سراغ ما آمد ـ ايمان آورديم. پروردگارا! صبر و استقامتى (كافى) بر ما فروريز; و ما را مسلمان بميران.»(126)

127 وَ قالَ الْمَلاَ ُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ أَ تَذَرُ مُوسى وَ قَوْمَهُ لِيُفْسِدُوا فِي الأَرْضِ وَ يَذَرَكَ وَ آلِهَتَكَ قالَ سَنُقَتِّلُ أَبْنائَهُمْ وَ نَسْتَحْيي نِسائَهُمْ وَ إِنّا فَوْقَهُمْ قاهِرُونَ

و اشراف قوم فرعون (به او) گفتند: «آياموسى وقومش را رها مى كنى كه در زمين فساد كنند، و تو و خدايانت را رها سازد؟!» گفت: «بزودى پسرانشان را مى كشيم، و زنانشان را (براى خدمت كارى) زنده نگه مى داريم; وما بر آنها كاملاً مسلّطيم.»(127)

128 قالَ مُوسى لِقَوْمِهِ اسْتَعينُوا بِاللّهِ وَ اصْبِرُوا إِنَّ الأَرْضَ لِلّهِ يُورِثُها مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقينَ

موسى به قوم خود گفت: «از خدا يارى جوييد، و استقامت پيشه كنيد، كه زمين از آن خداست، و آن را به هر كس از بندگانش كه بخواهد، واگذار مى كند; و سرانجام (نيك) براى پرهيزگاران است.» (128)

129 قالُوا أُوذينا مِنْ قَبْلِ أَنْ تَأْتِيَنا وَ مِنْ بَعْدِ ما جِئْتَنا قالَ عَسى رَبُّكُمْ أَنْ يُهْلِكَ عَدُوَّكُمْ وَ يَسْتَخْلِفَكُمْ فِي الأَرْضِ فَيَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ

گفتند: «پيش از آن كه به سوى ما بيايى آزار ديديم، (هم اكنون) پس از آمدنت نيز آزار مى بينيم! (كى اين آزارها به سر خواهد آمد؟)» گفت: «اميد است پروردگارتان دشمن شما را هلاك كند، و شما را در زمين جانشين (آنها) سازد، تا ببيند چگونه عمل مى كنيد.»(129)

130 وَ لَقَدْ أَخَذْنا آلَ فِرْعَوْنَ بِالسِّنينَ وَ نَقْص مِنَ الثَّمَراتِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ

و ما فرعونيان را به خشكسالى و كمبود ميوه ها گرفتار كرديم، شايد متذكّر گردند.(130)

131 فَإِذا جائَتْهُمُ الْحَسَنَةُ قالُوا لَنا هذِه وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَطَّيَّرُوا بِمُوسى وَ مَنْ مَعَهُ أَلا إِنَّما طائِرُهُمْ عِنْدَ اللّهِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لايَعْلَمُونَ

هنگامى كه نيكى (ونعمت) به آنها مى رسيد، مى گفتند: «اين بخاطر خودِ ماست.» و اگر بدى (و بلا) به آنها مى رسيد، مى گفتند: «از شومى موسى و كسان اوست». آگاه باشيد همه اينها، از سوى خداست; ولى بيشتر آنها نمى دانند.(131)

132 وَ قالُوا مَهْما تَأْتِنا بِهِ مِنْ آيَة لِتَسْحَرَنا بِها فَما نَحْنُ لَكَ بِمُؤْمِنينَ

و گفتند: «هر زمان نشانه و معجزه اى براى ما بياورى كه با آن سحرمان كنى، ما به تو ايمان نمى آوريم.»(132)

133 فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمُ الطُّوفانَ وَ الْجَرادَ وَ الْقُمَّلَ وَ الضَّفادِعَ وَ الدَّمَ آيات مُفَصَّلات فَاسْتَكْبَرُوا وَ كانُوا قَوْماً مُجْرِمينَ

 سپس (بلاها را پشت سر هم بر آنها نازل كرديم:) طوفانو ملخ و آفت گياهى و قورباغه ها و خون را ـ كه نشانه هايى از هم جدا بودند ـ بر آنها فرستاديم; ولى (باز بيدار نشدند، و) تكبّر ورزيدند، و جمعيّت گنهكارى بودند.(133)

134 وَ لَمّا وَقَعَ عَلَيْهِمُ الرِّجْزُ قالُوا يا مُوسَى ادْعُ لَنا رَبَّكَ بِما عَهِدَ عِنْدَكَ لَئِنْ كَشَفْتَ عَنَّا الرِّجْزَ لَنُؤْمِنَنَّ لَكَ وَ لَنُرْسِلَنَّ مَعَكَ بَني إِسْرائيلَ

هنگامى كه بلا بر آنها مسلّط مى شد، مى گفتند: «اى موسى! از پروردگارت براى ما بخواه به عهدى كه با تو كرده، رفتار كند.اگر اين بلا را از ما مرتفع سازى، به يقين به تو ايمان مى آوريم، و بنى اسرائيل را با تو خواهيم فرستاد.»(134)

135 فَلَمّا كَشَفْنا عَنْهُمُ الرِّجْزَ إِلى أَجَل هُمْ بالِغُوهُ إِذا هُمْ يَنْكُثُونَ

امّا هنگامى كه بلا را، پس از مهلت معيّنى كه به آن مى رسيدند، از آنها برمى داشتيم، پيمان خويش را مى شكستند.(135)

136 فَانْتَقَمْنا مِنْهُمْ فَأَغْرَقْناهُمْ فِي الْيَمِّ بِأَنَّهُمْ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَ كانُوا عَنْها غافِلينَ

سرانجام از آنها انتقام گرفتيم،و آنان را در دريا غرق كرديم; زيرا آيات ما را تكذيب كردند، و از آن غافل بودند.(136)

137 وَ أَوْرَثْنَا الْقَوْمَ الَّذينَ كانُوا يُسْتَضْعَفُونَ مَشارِقَ الأَرْضِ وَ مَغارِبَهَا الَّتي بارَكْنا فيها وَ تَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ الْحُسْنى عَلى بَني إِسْرائيلَ بِما صَبَرُوا وَ دَمَّرْنا ما كانَ يَصْنَعُ فِرْعَوْنُ وَ قَوْمُهُ وَ ما كانُوا يَعْرِشُونَ

و مشرقها و مغربهاى پر بركت زمين را به آن قوم كه (زير زنجير ظلم و ستم) به ضعف كشانده شده بودند، واگذار كرديم; و وعده نيك پروردگارت بر بنى اسرائيل، بخاطر صبر و استقامتى كه به خرج دادند، تحقّق يافت; و آنچه فرعون و فرعونيان (از كاخهاى مجلّل) مى ساختند، و آنچه از باغهاى داربست دار فراهم ساخته بودند، در هم كوبيديم!(137)

138 وَ جاوَزْنا بِبَني إِسْرائيلَ الْبَحْرَ فَأَتَوْا عَلى قَوْم يَعْكُفُونَ عَلى أَصْنام لَهُمْ قالُوا يا مُوسَى اجْعَلْ لَنا إِلهاً كَما لَهُمْ آلِهَةٌ قالَ إِنَّكُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُونَ

و بنى اسرائيل را (سالم) از دريا عبور داديم; (ناگاه) در راه خود به گروهى رسيدند كه اطراف بتهايشان، براى عبادت، گرد آمده بودند. (در اين هنگام، بنى اسرائيل) به موسى گفتند:«تو هم براى ما معبودى قرار ده، همان گونه كه آنها معبودان (و خدايانى) دارند.» گفت: «شما جمعيّتى جاهل و نادان هستيد.(138)

139 إِنَّ هؤُلاءِ مُتَبَّرٌ ما هُمْ فيهِ وَ باطِلٌ ما كانُوا يَعْمَلُونَ

اينها (را كه مى بينيد)، سرانجام كارشان نابودى است; و آنچه انجام مى دهند، باطل و بى اساس است.»(139)

140 قالَ أَ غَيْرَ اللّهِ أَبْغيكُمْ إِلهاً وَ هُوَ فَضَّلَكُمْ عَلَى الْعالَمينَ

(سپس) گفت: «آيا غير از خداوند، معبودى براى شما بطلبم؟! در حالى كه او شما را بر جهانيان (هم عصرتان) برترى داد.»(140)

141 وَ إِذْ أَنْجَيْناكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذابِ يُقَتِّلُونَ أَبْنائَكُمْ وَ يَسْتَحْيُونَ نِسائَكُمْ وَ في ذالِكُم بَلاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظيمٌ

(به خاطر بياوريد) زمانى را كه از (چنگال) فرعونيان نجاتتان بخشيديم. در حالى كه پيوسته شما را به بدترين صورت شكنجه مى دادند، پسرانتان را مى كشتند، و زنانتان را (براى خدمت كارى) زنده مى گذاشتند; و در اين، آزمايش بزرگى براى شما از سوى پروردگارتان بود.(141)

142 وَ واعَدْنا مُوسى ثَلاثينَ لَيْلَةً وَ أَتْمَمْناها بِعَشْر فَتَمَّ ميقاتُ رَبِّهِ أَرْبَعينَ لَيْلَةً وَ قالَ مُوسى لاِ َخيهِ هارُونَ اخْلُفْني في قَوْمي وَأَصْلِحْ وَ لاتَتَّبِعْ سَبيلَ الْمُفْسِدينَ

و ما با موسى، سى شب وعده گذاشتيم; سپس آن را با ده شب (ديگر) تكميل نموديم; به اين ترتيب، ميعاد پروردگارش (با او)، چهل شبِ تمام شد. و موسى به برادرش هارون گفته بود: «در ميان قومم جانشين من باش. و (امور آنها را) اصلاح كن. و از روش مفسدان، پيروى منما.»(142)

143 وَ لَمّا جاءَ مُوسى لِميقاتِنا وَ كَلَّمَهُ رَبُّهُ قالَ رَبِّ أَرِني أَنْظُرْ إِلَيْكَ قالَ لَنْ تَراني وَ لكِنِ انْظُرْ إِلَى الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَكانَهُ فَسَوْفَ تَراني فَلَمّا تَجَلّى رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَكّاً وَ خَرَّ مُوسى صَعِقاً فَلَمّا أَفاقَ قالَ سُبْحانَكَ تُبْتُ إِلَيْكَ وَ أَنَا أَوَّلُ الْمُؤْمِنينَ

و هنگامى كه موسى به ميعادگاه ما آمد، و پروردگارش با او سخن گفت، عرض كرد: «پروردگارا! خودت را به من نشان ده، تا تو را ببينم.» گفت: «هرگز مرا نخواهى ديد. ولى به كوه بنگر، اگر (تاب بياورد كه) در جاى خود ثابت بماند، مرا خواهى ديد.» امّا هنگامى كه پروردگارش بر كوه تجلى نمود، آن را همسان خاك قرار داد; و موسى مدهوش به زمين افتاد. چون به هوش آمد، عرض كرد: «خداوندا. منزّهى تو (از اين كه با چشم تو را ببينم)! من به سوى تو بازگشتم. و من نخستين مؤمنانم.»(143)

144 قالَ يا مُوسى إِنِّي اصْطَفَيْتُكَ عَلَى النّاسِ بِرِسالاتي وَ بِكَلامي فَخُذْ ما آتَيْتُكَ وَ كُنْ مِنَ الشّاكِرينَ

(خداوند) فرمود: «اى موسى! من تو را با رسالتهاى خويش، و با سخن گفتنم (با تو)، بر مردم برترى دادم و برگزيدم; پس آنچه را به تو داده ام بگير; واز شكرگزاران باش.»(144)

145 وَ كَتَبْنا لَهُ فِي الْأَلْواحِ مِنْ كُلِّ شَيْء مَوْعِظَةً وَ تَفْصيلاً لِكُلِّ شَيْء فَخُذْها بِقُوَّة وَ أْمُرْ قَوْمَكَ يَأْخُذُوا بِأَحْسَنِها سَأُريكُمْ دارَ الْفاسِقينَ

و براى او در الواح (تورات) اندرزى از هر موضوعى نوشتيم; و هر چيزى را (كه مورد نيازشان بود) شرح داديم، پس (به او گفتيم:) آن را با جديّت بگير; و به قوم خود دستور بده: به نيكوترين آنها عمل كنند. (و آنها كه به مخالفت برخيزند، كيفرشان دوزخ است;) و بزودى جايگاه فاسقان رابه شما نشان خواهم داد!» (145)

146 سَأَصْرِفُ عَنْ آياتِيَ الَّذينَ يَتَكَبَّرُونَ فِي الأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَ إِنْ يَرَوْا كُلَّ آيَة لايُؤْمِنُوا بِها وَ إِنْ يَرَوْا سَبيلَ الرُّشْدِ لايَتَّخِذُوهُ سَبيلاً وَ إِنْ يَرَوْا سَبيلَ الغَيِّ يَتَّخِذُوهُ سَبيلاً ذالِكَ بِأَنَّهُمْ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَ كانُوا عَنْها غافِلينَ

بزودى كسانى را كه در روى زمين به نا حق تكبّر مىورزند، از (ايمان به) آيات خود، منصرف مى سازم. (زيرا آنها چنانند كه) اگر هر آيه و نشانه اى را ببينند، به آن ايمان نمى آورند; اگر راه هدايت را ببينند، آن را راه خود انتخاب نمى كنند; واگر طريق گمراهى را ببينند، آن را راه خود انتخاب مى كنند. (همه) اينها بخاطر آن است كه آيات ما را تكذيب كردند،و از آن غافل بودند.(146)

147 وَ الَّذينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَ لِقاءِ الآْخِرَةِ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ هَلْ يُجْزَوْنَ إِلاّ ما كانُوا يَعْمَلُونَ

و كسانى كه آيات ما، و ديدار آخرت را تكذيب (و انكار) كنند، اعمالشان نابود مى گردد; آيا جز آنچه را عمل مى كردند پاداش داده مى شوند؟! (147)

148 وَ اتَّخَذَ قَوْمُ مُوسى مِنْ بَعْدِهِ مِنْ حُلِيِّهِمْ عِجْلاً جَسَداً لَهُ خُوارٌ أَ لَمْ يَرَوْا أَنَّهُ لايُكَلِّمُهُمْ وَ لايَهْديهِمْ سَبيلاً اتَّخَذُوهُ وَ كانُوا ظالِمينَ

قوم موسى بعد از (رفتن) او (به ميعادگاه الهى)، از زيورهاى خود مجسمه گوساله اى ساختند; كه صدايى همچون صداى گوساله داشت. آيا آنها نمى ديدند كه با آنان سخن نمى گويد، و به راه (راست) هدايتشان نمى كند؟! آن را (خداى خود) انتخاب كردند، و ستمكار بودند.(148)

149 وَ لَمّا سُقِطَ في أَيْديهِمْ وَ رَأَوْا أَنَّهُمْ قَدْ ضَلُّوا قالُوا لَئِنْ لَمْ يَرْحَمْنا رَبُّنا وَ يَغْفِرْ لَنا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرينَ

و هنگامى كه حقيقت در دسترسشان قرار گرفت، و ديدند گمراه شده اند، گفتند: «اگر پروردگارمان به ما رحم نكند، و ما را نيامرزد، بطور قطع از زيانكاران خواهيم بود.»(149)

150 وَ لَمّا رَجَعَ مُوسى إِلى قَوْمِهِ غَضْبانَ أَسِفاً قالَ بِئْسَما خَلَفْتُمُوني مِنْ بَعْدي أَ عَجِلْتُمْ أَمْرَ رَبِّكُمْ وَ أَلْقَى الأَلْواحَ وَ أَخَذَ بِرَأْسِ أَخيهِ يَجُرُّهُ إِلَيْهِ قالَ ابْنَ أُمَّ إِنَّ الْقَوْمَ اسْتَضْعَفُوني وَ كادُوا يَقْتُلُونَني فَلا تُشْمِتْ بِيَ الأَعْداءَ وَ لاتَجْعَلْني مَعَ الْقَوْمِ الظّالِمينَ

و هنگامى كه موسى خشمگين و اندوهناك به سوى قوم خود بازگشت، گفت: «پس از من، بد جانشينانى برايم بوديد (و آيين الهى را ضايع كرديد). آيا در مورد فرمان پروردگارتان (و تمديد مدّت ميعاد او)، عجله نموديد (و زود قضاوت كرديد)؟!» سپس الواح را افكند، و سر برادر خود را گرفت (و با عصبانيّت) به سوى خود كشيد; (برادرش) گفت: «فرزند مادرم! اين گروه، مرا در فشار گذاردند و ناتوان كردند; و نزديك بود مرا بكشند; پس كارى نكن كه دشمنان مرا سرزنش كنند. و مرا در زمره ستمكاران قرار مده.»(150)

151 قالَ رَبِّ اغْفِرْ لي وَ لاِ َخي وَ أَدْخِلْنا في رَحْمَتِكَ وَ أَنْتَ أَرْحَمُ الرّاحِمينَ

(موسى) گفت: «پروردگارا! من و برادرم را بيامرز، و ما را در رحمت خود وارد كن، و تو مهربانترين مهربانانى.»(151)

152 إِنَّ الَّذينَ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ سَيَنالُهُمْ غَضَبٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ ذِلَّةٌ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ كَذالِكَ نَجْزِي الْمُفْتَرينَ

كسانى كه گوساله را (به خدايى) برگزيدند، بزودى خشمى از جانب پروردگارشان، و ذلتى (بزرگ) در زندگى دنيا به آنها مى رسد; و اينچنين، كسانى را كه (بر خدا) افترا مى بندند، كيفر مى دهيم!(152)

153 وَ الَّذينَ عَمِلُوا السَّيِّئاتِ ثُمَّ تابُوا مِنْ بَعْدِها وَ آمَنُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِها لَغَفُورٌ رَحيمٌ

و كسانى كه گناه كردند، و بعد از آن توبه نمودندو ايمان آوردند، (مشمول عفو او مى شوند; زيرا) پروردگار تو، در پى آن، آمرزنده و مهربان است.(153)

154 وَ لَمّا سَكَتَ عَنْ مُوسَى الْغَضَبُ أَخَذَ الأَلْواحَ وَ في نُسْخَتِها هُدىً وَ رَحْمَةٌ لِلَّذينَ هُمْ لِرَبِّهِمْ يَرْهَبُونَ

هنگامى كه خشم موسى فرو نشست; الواح (تورات) را بر گرفت; و در نوشته هاى آن، هدايت و رحمتى بود براى كسانى كه از پروردگار خويش مى ترسند (و از مخالفت فرمانش بيم دارند).(154)

155 وَ اخْتارَ مُوسى قَوْمَهُ سَبْعينَ رَجُلاً لِميقاتِنا فَلَمّا أَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ أَهْلَكْتَهُمْ مِنْ قَبْلُ وَ إِيّايَ أَ تُهْلِكُنا بِما فَعَلَ السُّفَهاءُ مِنّا إِنْ هِيَ إِلاّ فِتْنَتُكَ تُضِلُّ بِها مَنْ تَشاءُ وَ تَهْدي مَنْ تَشاءُ أَنْتَ وَلِيُّنا فَاغْفِرْ لَنا وَ ارْحَمْنا وَ أَنْتَ خَيْرُ الْغافِرينَ

موسى از قوم خود، هفتاد تن از مردان را براى ميعادگاه ما برگزيد; و هنگامى كه زمين لرزه آنها را فرا گرفت (و هلاك شدند)، گفت: «پروردگارا! اگر مى خواستى، آنها و مرا پيش از اين هلاك مى كردى. آيا ما را به آنچه بى خردان ما انجام داده اند، (مجازات و) هلاك مى كنى؟! اين، جز آزمايش تو، چيز ديگرى نيست; هر كس را بخواهى (و سزاوار ببينى)، بوسيله آن گمراه مى سازى; و هر كس را بخواهى، هدايت مى كنى. تو ولىِّ مايى، پس ما را بيامرز، و بر ما رحم كن، و تو بهترين آمرزندگانى.(155)

156 وَ اكْتُبْ لَنا في هذِهِ الدُّنْيا حَسَنَةً وَ فِي الآْخِرَةِ إِنّا هُدْنا إِلَيْكَ قالَ عَذابي أُصيبُ بِهِ مَنْ أَشاءُ وَ رَحْمَتي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْء فَسَأَكْتُبُها لِلَّذينَ يَتَّقُونَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ الَّذينَ هُمْ بِآياتِنا يُؤْمِنُونَ

و براى ما، در اين دنيا و سراى ديگر، نيكى مقرّر فرما; چه اين كه ما به سوى تو بازگشت كرده ايم.» (خداوند در برابر اين تقاضا، به موسى) گفت: «مجازاتم را به هر كس بخواهم (و سزاوار ببينم) مى رسانم; و رحمتم همه چيز را فرا گرفته; و آن را براى كسانى كه تقوا پيشه كنند، و زكات بپردازند، و كسانى كه به آيات ما ايمان مى آورند، مقرّر خواهم داشت.(156)

157 الَّذينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الأُمِّيَّ الَّذي يَجِدُونَهُ مَكْتُوباً عِنْدَهُمْ فِي التَّوْراةِ وَ الإِنْجيلِ يَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهاهُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ يُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّباتِ وَ يُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبائِثَ وَ يَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَ الأَغْلالَ الَّتي كانَتْ عَلَيْهِمْ فَالَّذينَ آمَنُوا بِهِ وَ عَزَّرُوهُ وَ نَصَرُوهُ وَ اتَّبَعُوا النُّورَ الَّذي أُنْزِلَ مَعَهُ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

همان كسانى كه از فرستاده (خدا)،پيامبرِ «اُمّى» (و درس نخوانده) پيروى مى كنند; پيامبرى كه صفاتش را، در تورات و انجيلى كه به صورت مكتوب نزدشان است، مى يابند; كه آنها را به معروف دستور مى دهد، و از منكر باز مى دارد; اشياء پاكيزه را براى آنها حلال مى شمرد، و ناپاكيها را تحريم مى كند; و بارهاى سنگين، و زنجيرهايى را كه بر آنها بود، (از دوش و گردنشان) برمى دارد; پس كسانى كه به او ايمان آوردند، و حمايت و ياريش كردند، و از (هدايت و) نورى كه با او نازل شده پيروى نمودند، تنها آنان رستگارانند.» (157)

158 قُلْ يا أَيُّهَا النّاسُ إِنِّي رَسُولُ اللّهِ إِلَيْكُمْ جَميعاً الَّذي لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ يُحْيي وَ يُميتُ فَآمِنُوا بِاللّهِ وَ رَسُولِهِ النَّبِيِّ الأُمِّيِّ الَّذي يُؤْمِنُ بِاللّهِ وَ كَلِماتِهِ وَ اتَّبِعُوهُ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ

بگو: «اى مردم! من فرستاده خدا به سوى همه شما هستم; آن كس كه حكومت آسمانها و زمين، از آن اوست; معبودى جز او نيست; زنده مى كند و مى ميراند; پس ايمان بياوريد به خدا و فرستاده اش، آن پيامبرِ درس نخوانده اى كه به خدا و سخنانش ايمان دارد; و از او پيروى كنيدتا هدايت يابيد.»(158)

159 وَ مِنْ قَوْمِ مُوسى أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَ بِهِ يَعْدِلُونَ

و از قوم موسى، گروهى هستند كه به سوى حق هدايت مى كنند; و با آن، عدالت را اجرا مى كنند.(159)

160 وَ قَطَّعْناهُمُ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ أَسْباطاً أُمَماً وَ أَوْحَيْنا إِلى مُوسى إِذِ اسْتَسْقاهُ قَوْمُهُ أَنِ اضْرِبْ بِعَصاكَ الْحَجَرَ فَانْبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتا عَشْرَةَ عَيْناً قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُناس مَشْرَبَهُمْ وَ ظَلَّلْنا عَلَيْهِمُ الْغَمامَ وَ أَنْزَلْنا عَلَيْهِمُ الْمَنَّ وَ السَّلْوى كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ وَ ما ظَلَمُونا وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

ما آنها را به دوازده گروه ـ كه هر يك طايفه اى (از دودمان اسرائيل) بودند ـ تقسيم كرديم. و هنگامى كه قوم موسى (در بيابان) از او تقاضاى آب كردند،به او وحى فرستاديم كه: «عصاى خود را بر سنگ مخصوص بزن.» ناگهان دوازده چشمه از آن بيرون جست; آنچنان كه هر طايفه، چشمه و آبشخور خود را مى شناخت. و ابر را بر سر آنها سايبان ساختيم; و بر آنها «منّ» [= نوعى صمغ شيرين گياهان] و «سلوى» [= پرنده اى مانند بلدرچين] فرستاديم; (و به آنان گفتيم:) از روزيهاى پاكيزه اى كه به شما داده ايم، بخوريد; (و آنها كفران كردند; ولى با اين كار) به ما ستم نكردند، بلكه به خودشان ستم مى نمودند.(160)

161 وَ إِذْ قيلَ لَهُمُ اسْكُنُوا هذِهِ الْقَرْيَةَ وَ كُلُوا مِنْها حَيْثُ شِئْتُمْ وَ قُولُوا حِطَّةٌ وَ ادْخُلُوا الْبابَ سُجَّداً نَغْفِرْ لَكُمْ خَطيئاتِكُمْ سَنَزيدُ الْمُحْسِنينَ

و (ياد آوريد) هنگامى را كه به آنها گفته شد: «در اين شهر [= بيت المقدس] ساكن شويد، و از هر جا (و به هر كيفيّت) بخواهيد، از آن تغذيه كنيد; و بگوييد: خداوندا! گناهان ما را بريز.» و از در (بيت المقدس) با خضوع وارد شويد. كه اگر چنين كنيد، گناهان شما را مى بخشيم; و پاداش نيكوكاران را افزون خواهيم ساخت.(161)

162 فَبَدَّلَ الَّذينَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ قَوْلاً غَيْرَ الَّذي قيلَ لَهُمْ فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ رِجْزاً مِنَ السَّماءِ بِما كانُوا يَظْلِمُونَ

امّا ستمكاران آنها، اين سخن را، به غير آنچه به آنها گفته شده بود،(به صورتى استهزاآميز) تغيير دادند;از اين رو بخاطر ستمى كه روا مى داشتند، عذابى از آسمان بر آنها فرستاديم (و مجازاتشان كرديم).(162)

163 وَ سْئَلْهُمْ عَنِ الْقَرْيَةِ الَّتي كانَتْ حاضِرَةَ الْبَحْرِ إِذْ يَعْدُونَ فِي السَّبْتِ إِذْ تَأْتيهِمْ حيتانُهُمْ يَوْمَ سَبْتِهِمْ شُرَّعاً وَ يَوْمَ لايَسْبِتُونَ لاتَأْتيهِمْ كَذالِكَ نَبْلُوهُمْ بِما كانُوا يَفْسُقُونَ

و از آنها درباره (سرگذشت) شهرى كه در ساحل دريا بود بپرس. زمانى كه آنها در روزهاى شنبه، تجاوز(و نافرمانى خدا) مى كردند;همان هنگام كه ماهيانشان، روزشنبه (كه روز تعطيل و عبادت بود، بر سطح آب،) آشكار مى شد; امّا در غير روز شنبه، به سراغ آنها نمى آمد; اين گونه آنها را به چيزى آزمايش كرديم كه نافرمانى مى كردند.(163)

164 وَ إِذْ قالَتْ أُمَّةٌ مِنْهُمْ لِمَ تَعِظُونَ قَوْماً اللّهُ مُهْلِكُهُمْ أَوْ مُعَذِّبُهُمْ عَذاباً شَديداً قالُوا مَعْذِرَةً إِلى رَبِّكُمْ وَ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ

و (به ياد آر) هنگامى را كه گروهى از آنها گفتند: «چرا گروهى (گنهكار) را كه خداوند هلاكشان خواهد كرد، يا به عذاب شديدى گرفتار خواهد ساخت، اندرز مى دهيد؟!» گفتند: «اين اندرزها، براى اعتذار (و انجام وظيفه) در پيشگاه پروردگار شماست; (بعلاوه) شايد آنها(بپذيرند، و) تقوا پيشه كنند.»(164)

165 فَلَمّا نَسُوا ما ذُكِّرُوا بِهِ أَنْجَيْنَا الَّذينَ يَنْهَوْنَ عَنِ السُّوءِ وَ أَخَذْنَا الَّذينَ ظَلَمُوا بِعَذاب بَئيس بِما كانُوا يَفْسُقُونَ

امّا هنگامى كه تذكّراتى را كه به آنها داده شده بود فراموش كردند، (و لحظه عذاب فرا رسيد;) نهى كنندگان از بدى را رهايى بخشيديم; و كسانى را كه ستم كردند، بخاطر نافرمانيشان به عذاب شديدى گرفتار ساختيم.(165)

166 فَلَمّا عَتَوْا عَنْ ما نُهُوا عَنْهُ قُلْنا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خاسِئينَ

(آرى،) هنگامى كه در برابر آنچه از آن نهى شده بودند سرپيچى كردند، به آنها گفتيم: «به شكل ميمون هايى طرد شده در آييد!»(166)

167 وَ إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكَ لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْهِمْ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ مَنْ يَسُومُهُمْ سُوءَ الْعَذابِ إِنَّ رَبَّكَ لَسَريعُ الْعِقابِ وَ إِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحيمٌ

و (نيز به خاطر بياور) هنگامى را كه پروردگارت اعلام كرد: تا روز قيامت، كسى را بر آنها مسلّط خواهد ساخت كه همواره آنها را در عذاب سختى قرار دهد; زيرا پروردگارت مجازاتش سريع، و (در عين حال، نسبت به توبه كنندگان) آمرزنده و مهربان است.(167)

168 وَ قَطَّعْناهُمْ فِي الأَرْضِ أُمَماً مِنْهُمُ الصّالِحُونَ وَ مِنْهُمْ دُونَ ذالِكَ وَ بَلَوْناهُمْ بِالْحَسَناتِ وَ السَّيِّئاتِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ

و آنها را در زمين بصورت گروههايى، پراكنده ساختيم; گروهى از آنها صالح، و گروهى ناصالحند. و آنها را با نيكى ها و بدى ها آزموديم، شايد بازگردند.(168)

169 فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَرِثُوا الْكِتابَ يَأْخُذُونَ عَرَضَ هذَا الأَدْنى وَ يَقُولُونَ سَيُغْفَرُ لَنا وَ إِنْ يَأْتِهِمْ عَرَضٌ مِثْلُهُ يَأْخُذُوهُ أَ لَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ ميثاقُ الْكِتابِ أَنْ لايَقُولُوا عَلَى اللّهِ إِلاَّ الْحَقَّ وَ دَرَسُوا ما فيهِ وَ الدّارُ الْآْخِرَةُ خَيْرٌ لِلَّذينَ يَتَّقُونَ أَ فَلا تَعْقِلُونَ

پس از آنها، فرزندانى (ناصالح) جاى آنها را گرفتند كه وارث كتاب (تورات) شدند; (امّا با اين حال،) متاع زودگذر اين دنياى پست را گرفته، (براطاعت فرمان خدا ترجيح مى دهند) و مى گويند: «(اگر ما گنهكاريم توبه مى كنيم) و بزودى بخشيده خواهيم شد.»امّا اگر متاع ديگرى همانند آن به دستشان بيفتد، آن را(نيز) مى گيرند، آيا در كتاب آسمانى از آنها پيمان گرفته نشده كه بر خدا (دروغ نبندند، و) جز حق نگويند، و آنها آنچه را در آن (كتاب آسمانى) است آموخته اند؟! و سراى آخرت براى پرهيزگاران بهتر است، آيا نمى انديشيد؟! (169)

170 وَ الَّذينَ يُمَسِّكُونَ بِالْكِتابِ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ إِنّا لانُضيعُ أَجْرَ الْمُصْلِحينَ

و آنها كه به كتاب (خدا) تمسّك جويند، و نماز را برپا دارند، (پاداش بزرگى خواهند داشت; زيرا) ما پاداش مصلحان را ضايع نخواهيم كرد.(170)

171 وَ إِذْ نَتَقْنَا الْجَبَلَ فَوْقَهُمْ كَأَنَّهُ ظُلَّةٌ وَ ظَنُّوا أَنَّهُ واقِعٌ بِهِمْ خُذُوا ما آتَيْناكُمْ بِقُوَّة وَ اذْكُرُوا ما فيهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

و (نيز به خاطر بياور) هنگامى كه كوه را همچون سايبانى بر فراز آنها بلند كرديم، آنچنان كه گمان كردند برآنان فرود مى آيد; (و گفتيم:) آنچه را به شما داده ايم، با قوت و جدّيت بگيريد! و آنچه در آن است، به ياد داشته باشيد، (و عمل كنيد،) تا پرهيزگار شويد.(171)

172 وَ إِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَني آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَ أَشْهَدَهُمْ عَلى أَنْفُسِهِمْ أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ قالُوا بَلى شَهِدْنا أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنّا كُنّا عَنْ هذا غافِلينَ

و (به خاطر بياور) زمانى را كه پروردگارت از صلب فرزندان آدم، ذريّه آنها را برگرفت; و آنها را بر خودشان گواه ساخت; (و فرمود:) «آيا من پروردگار شما نيستم؟» گفتند: «آرى، گواهى مى دهيم.» (خداوند چنين فرمود، مبادا) روز رستاخيز بگوييد: «مااز اين، غافل بوديم; (و از پيمان فطرى بى خبر مانديم)». (172)

173 أَوْ تَقُولُوا إِنَّما أَشْرَكَ آباؤُنا مِنْ قَبْلُ وَ كُنّا ذُرِّيَّةً مِنْ بَعْدِهِمْ أَ فَتُهْلِكُنا بِما فَعَلَ الْمُبْطِلُونَ

يا بگوييد: «پدرانمان پيش از اين مشرك بودند، ما هم فرزندانى بعد از آنها بوديم; (و چاره اى جز پيروى نداشتيم;) آيا ما را به آنچه اهل باطل انجام دادند مجازات مى كنى؟!»(173)

174 وَ كَذالِكَ نُفَصِّلُ الآْياتِ وَ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ

اين گونه، آيات را شرح مى دهيم; و شايد (به سوى حق) بازگردند.(174)

175 وَ اتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ الَّذي آتَيْناهُ آياتِنا فَانْسَلَخَ مِنْها فَأَتْبَعَهُ الشَّيْطانُ فَكانَ مِنَ الْغاوينَ

و سرگذشت كسى كه آيات خود را به او داديم، بر آنها بخوان كه سرانجام خود را از آن تهى ساخت و شيطان در پى او افتاد، و از گمراهان شد!(175)

176 وَ لَوْ شِئْنا لَرَفَعْناهُ بِها وَ لكِنَّهُ أَخْلَدَ إِلَى الأَرْضِ وَ اتَّبَعَ هَواهُ فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ الْكَلْبِ إِنْ تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ أَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْ ذالِكَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ

و اگر مى خواستيم، (مقام) او را بااين آيات (و علوم الهى) بالا مى برديم; ولى (اجبار، برخلاف سنّت ماست; پس او را به حال خود رها كرديم و) او به پستى گراييد، و از هواى نفس خود پيروى كرد. مَثَل او همچون سگ (هار) است كه اگر به او حمله كنى، زبانش را بيرون مى آورد، و اگر او را به حال خود واگذارى، باز زبانش را بيرون مى آورد; (گويى چنان تشنه دنياست كه هرگز سيراب نمى شود.) اين مَثَل گروهى است كه آيات ما را تكذيب كردند; اين داستانها را (براى آنها) بازگو كن، شايد بينديشند (و بيدار شوند).(176)

177 ساءَ مَثَلاً الْقَوْمُ الَّذينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَ أَنْفُسَهُمْ كانُوا يَظْلِمُونَ

چه بد است مَثَل گروهى كه آيات ما را تكذيب كردند، و تنها به خودشان ستم مى نمودند!(177)

178 مَنْ يَهْدِ اللّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدي وَ مَنْ يُضْلِلْ فَأُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ

هر كس را كه خدا هدايت كند، هدايت يافته (واقعى) اوست; و هر كس را كه (بخاطر اعمالش) گمراه سازد، همان ها زيانكارانند.(178)

179 وَ لَقَدْ ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ كَثيراً مِنَ الْجِنِّ وَ الإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها وَ لَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها وَ لَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها أُولئِكَ كَالأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولئِكَ هُمُ الْغافِلُونَ

به يقين، گروه بسيارى از جنّ و انس را براى دوزخ آفريديم; آنها دلها [= عقلها]يى دارند كه با آن (انديشه نمى كنند، و) نمى فهمند; و چشمانى كه با آن نمى بينند; و گوشهايى كه با آن نمى شنوند; آنها همچون چهارپايانند; بلكه گمراهتر! اينان همان غافلانند (چون امكان هدايت دارند و بهره نمى گيرد).(179)

180 وَ لِلّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنى فَادْعُوهُ بِها وَ ذَرُوا الَّذينَ يُلْحِدُونَ في أَسْمائِهِ سَيُجْزَوْنَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ

و بهترين نام ها براى خداست; خدا را به آن (نامها) بخوانيد. و كسانى كه نام هاى او را تحريف مى كنند (و بر غير او مى نهند)، رها سازيد.آنها بزودى جزاى اعمالى را كه انجام مى دادند، مى بينند. (180)

181 وَ مِمَّنْ خَلَقْنا أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَ بِهِ يَعْدِلُونَ

و از آنها كه آفريديم، گروهى به سوى حق هدايت مى كنند، و با آن اجراى عدالت مى نمايند.(181)

182 وَ الَّذينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ

و كسانى كه آيات ما را تكذيب كردند، ما آنان را از جايى كه نمى دانند، به تدريج به سوى عذاب پيش مى بريم. (182)

183 وَ أُمْلي لَهُمْ إِنَّ كَيْدي مَتينٌ

و به آنها مهلت مى دهم (تا مجازاتشان دردناكتر باشد); زيرا تدبير من، قوى و متين است. (و هيچ كس را قدرت فرار از آن نيست.)(183)

184 أَ وَ لَمْ يَتَفَكَّرُوا ما بِصاحِبِهِمْ مِنْ جِنَّة إِنْ هُوَ إِلاّ نَذيرٌ مُبينٌ

آيا فكر نكردند كه همنشين آنها [= پيامبر] هيچ گونه (اثرى از) جنون ندارد؟! (پس چگونه چنين نسبت ناروايى به او مى دهند؟!) او فقط بيم دهنده اى روشنگر است. (كه مردم را متوجّه وظايفشان مى سازد).(184)

185 أَ وَ لَمْ يَنْظُرُوا في مَلَكُوتِ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ ما خَلَقَ اللّهُ مِنْ شَيْء وَ أَنْ عَسى أَنْ يَكُونَ قَدِ اقْتَرَبَ أَجَلُهُمْ فَبِأَيِّ حَديث بَعْدَهُ يُؤْمِنُونَ

آيا در ملكوت آسمانها و زمين (و حاكميت مطلق خداوند بر آنها)، و آنچه خدا آفريده است، (از روى دقّت و عبرت) نظر نيفكندند؟! (و آيا در اين نيز انديشه نكردند كه) شايد پايان زندگى آنها نزديك شده باشد؟! (اگر به اين كتاب آسمانى روشن ايمان نياورند،)بعد از آن به كدام سخن ايمان خواهند آورد؟!(185)

186 مَنْ يُضْلِلِ اللّهُ فَلا هادِيَ لَهُ وَ يَذَرُهُمْ في طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ

هر كس را خداوند (به جرم اعمال زشتش) گمراه سازد، هدايت كننده اى ندارد; و آنها را در طغيان و سركشى شان رها مى سازد،و سرگردان مى شوند.(186)

187 يَسْئَلُونَكَ عَنِ السّاعَةِ أَيّانَ مُرْساها قُلْ إِنَّما عِلْمُها عِنْدَ رَبِّي لا يُجَلِّيها لِوَقْتِها إِلاّ هُوَ ثَقُلَتْ فِي السَّماواتِ وَ الأَرْضِ لا تَأْتيكُمْ إِلاّ بَغْتَةً يَسْئَلُونَكَ كَأَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْها قُلْ إِنَّما عِلْمُها عِنْدَ اللّهِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النّاسِ لا يَعْلَمُونَ

از تو درباره زمان رستاخيز سؤال مى كنند، كى فرا مى رسد؟ بگو:«علمش فقط نزد پروردگار من است; و جز او (نمى تواند) وقت آن را آشكار سازد;(و آن، حتّى) در آسمانها و زمين، سنگين (و بسيار پر اهميّت) است; و جز بطور ناگهانى، به سراغ شما نمى آيد.» (باز) از تو سؤال مى كنند، چنان كه گويى تو از زمان وقوع آن باخبرى. بگو: «عِلمش تنها نزد خداست; ولى بيشتر مردم نمى دانند.»(187)

188 قُلْ لا أَمْلِكُ لِنَفْسي نَفْعاً وَ لا ضَرّاً إِلاّ ما شاءَ اللّهُ وَ لَوْ كُنْتُ أَعْلَمُ الْغَيْبَ لْاَسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَيْرِ وَ ما مَسَّنِيَ السُّوءُ إِنْ أَنَا إِلاّ نَذيرٌ وَ بَشيرٌ لِقَوْم يُؤْمِنُونَ

بگو: «من مالك هيچ سود و زيانى براى خويش نيستم، مگر آنچه را خدا بخواهد;(و از غيب و اسرار نهان نيز خبر ندارم، مگر آنچه خداوند اراده كند;) و اگر از غيب باخبر بودم،سود فراوانى براى خود فراهم مى كردم، و هيچ بدى(و زيانى)به من نمى رسيد; من فقط بيم دهنده و بشارت دهنده ام براى گروهى كه ايمان مى آورند. (و آماده پذيرش حقّند).»(188)

189 هُوَ الَّذي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْس واحِدَة وَ جَعَلَ مِنْها زَوْجَها لِيَسْكُنَ إِلَيْها فَلَمّا تَغَشّاها حَمَلَتْ حَمْلاً خَفيفاً فَمَرَّتْ بِهِ فَلَمّا أَثْقَلَتْ دَعَوَا اللّهَ رَبَّهُما لَئِنْ آتَيْتَنا صالِحاً لَنَكُونَنَّ مِنَ الشّاكِرينَ

اوست كسى كه (همه) شما را از يك فرد آفريد; و همسرش را نيز از جنس او قرار داد، تا در كنار او بياسايد. سپس هنگامى كه با او آميزش كرد، حملى سبك برداشت، كه با وجود آن، به كارهاى خود ادامه مى داد; و چون سنگين شد، هر دو از خدايى كه پروردگارشان است خواستند: «اگر فرزند صالحى به ما دهى، به يقين از شاكران خواهيم بود.»(189)

190 فَلَمّا آتاهُما صالِحاً جَعَلا لَهُ شُرَكاءَ فيما آتاهُما فَتَعالَى اللّهُ عَمّا يُشْرِكُونَ

امّا هنگامى كه خداوند فرزند صالحى به آنها [= پدران و مادران از نسل آدم] داد، (موجودات ديگر را در اين موهبت مؤثر دانستند; و) براى خدا، در اين نعمت كه به آنها بخشيده بود، همتايانى قائل شدند; خداوند برتر است از آنچه همتاى او قرار مى دهند.(190)

191 أَ يُشْرِكُونَ ما لا يَخْلُقُ شَيْئاً وَ هُمْ يُخْلَقُونَ

آيا موجوداتى را همتاى او قرار مى دهند كه چيزى را نمى آفرينند، و خودشان آفريده شده اند.(191)

192 وَ لا يَسْتَطيعُونَ لَهُمْ نَصْراً وَ لا أَنْفُسَهُمْ يَنْصُرُونَ

و (آن بت ها) نمى توانند آنان را يارى كنند، و نه خودشان را يارى مى دهند.(192)

193 وَ إِنْ تَدْعُوهُمْ إِلَى الْهُدى لا يَتَّبِعُوكُمْ سَواءٌ عَلَيْكُمْ أَ دَعَوْتُمُوهُمْ أَمْ أَنْتُمْ صامِتُونَ

و اگر آنها را به سوى هدايت دعوت كنيد، از شما پيروى نمى كنند; و براى شما يكسان است چه آنها را دعوت كنيد و چه خاموش باشيد؟!(193)

194 إِنَّ الَّذينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ عِبادٌ أَمْثالُكُمْ فَادْعُوهُمْ فَلْيَسْتَجيبُوا لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقينَ

كسانى را كه غير از خدا مى خوانيد (و پرستش مى كنيد)، بندگانى همچون خود شما هستند; آنها را بخوانيد، و اگر راست مى گوييد بايد به شما پاسخ دهند (و تقاضايتان را برآورند)!(194)

195 أَ لَهُمْ أَرْجُلٌ يَمْشُونَ بِها أَمْ لَهُمْ أَيْد يَبْطِشُونَ بِها أَمْ لَهُمْ أَعْيُنٌ يُبْصِرُونَ بِها أَمْ لَهُمْ آذانٌ يَسْمَعُونَ بِها قُلِ ادْعُوا شُرَكاءَكُمْ ثُمَّ كيدُونِ فَلا تُنْظِرُونِ

آيا (آنها حداقل همانند خود شما) پاهايى دارند كه با آن راه بروند؟! يا دستهايى دارند كه با آن چيزى را بگيرند (و كارى انجام دهند)؟! يا چشمانى دارند كه با آن ببينند؟! يا گوشهايى دارند كه با آن بشنوند؟! (نه، هرگز، چنين نيست) بگو: «شريكانتان را (و بت هايى كه همتاى خدا قرار داده ايد، بر ضد من) بخوانيد، و براى من توطئه كنيد، و لحظه اى مهلتم ندهيد (تا بدانيد كارى از آنها ساخته نيست)!(195)

196 إِنَّ وَلِيِّيَ اللّهُ الَّذي نَزَّلَ الْكِتابَ وَ هُوَ يَتَوَلَّى الصّالِحينَ

ولىّ و سرپرست من، خدايى است كه اين كتاب را نازل كرده; و او صالحان را سرپرستى مى كند.(196)

197 وَ الَّذينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ لا يَسْتَطيعُونَ نَصْرَكُمْ وَ لا أَنْفُسَهُمْ يَنْصُرُونَ

و كسانى را كه جز او مى خوانيد،نمى توانند ياريتان كنند، و نه (حتّى) خودشان را يارى دهند;(197)

198 وَ إِنْ تَدْعُوهُمْ إِلَى الْهُدى لا يَسْمَعُوا وَ تَراهُمْ يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ وَ هُمْ لا يُبْصِرُونَ

و اگر آنها را به هدايت فراخوانيد، نمى شنوند; و آنها را مى بينى (كه با چشمهاى مصنوعيشان) به تو نگاه مى كنند، امّا چيزى را نمى بينند!» (198)

199 خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلينَ

(به هر حال) با عفو و مدارا رفتار كن، و به كارهاى شايسته دعوت نما، و از جاهلان روى بگردان (و با آنان ستيزه مكن).(199)

200 وَ إِمّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللّهِ إِنَّهُ سَميعٌ عَليمٌ

و اگر وسوسه اى از شيطان به تو رسد، به خدا پناه بر; كه او شنونده و داناست.(200)

201 إِنَّ الَّذينَ اتَّقَوْا إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ مِنَ الشَّيْطانِ تَذَكَّرُوا فَإِذا هُمْ مُبْصِرُونَ

پرهيزگاران هنگامى كه گرفتار وسوسه هاى شيطان شوند، به ياد (خدا و پاداش و كيفر او) مى افتند; و (در پرتو ياد او، راه حق را مى بينند و) در اين هنگام بينا مى شوند. (201)

202 وَ إِخْوانُهُمْ يَمُدُّونَهُمْ في الغَيِّ ثُمَّ لا يُقْصِرُونَ

و (مشركان را) برادرانشان (از شياطين) پيوسته در گمراهى پيش مى برند، و (در اين راه) كوتاهى نمى كنند.(202)

203 وَ إِذا لَمْ تَأْتِهِمْ بِآيَة قالُوا لَوْ لا اجْتَبَيْتَها قُلْ إِنَّما أَتَّبِعُ ما يُوحى إِلَيَّ مِنْ رَبِّي هذا بَصائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ وَ هُدىً وَ رَحْمَةٌ لِقَوْم يُؤْمِنُونَ

هنگامى كه (در نزول وحى تأخير افتد، و) آيه اى براى آنان نياورى، مى گويند: «چرا از پيش خود، آيه اى انتخاب نكردى؟!» بگو: «من تنها از چيزى پيروى مى كنم كه از سوى پروردگارم بر من وحى مى شود; اين (آيات) وسيله هاى بصيرت از جانب پروردگارتان، و مايه هدايت و رحمت است براى گروهى كه ايمان مى آورند.»(203)

204 وَ إِذا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَ أَنْصِتُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ

هنگامى كه قرآن خوانده شود، گوش فرا دهيد و خاموش باشيد; شايد مشمول رحمت (خدا) شويد.(204)

205 وَ اذْكُرْ رَبَّكَ في نَفْسِكَ تَضَرُّعاً وَ خيفَةً وَ دُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَ الاصالِ وَ لا تَكُنْ مِنَ الْغافِلينَ

پروردگارت را در درون خود، از روى تضرّع و خوف، آهسته و آرام، صبحگاهان و شامگاهان، ياد كن; و از غافلان مباش.(205)

206 إِنَّ الَّذينَ عِنْدَ رَبِّكَ لا يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِهِ وَ يُسَبِّحُونَهُ وَ لَهُ يَسْجُدُونَ

آنها كه (در مقام قرب) نزد پروردگار تو هستند، (هيچ گاه) از عبادتش تكبّر نمىورزند، و او را تسبيح مى گويند، و تنها براى او سجده مى كنند.(206)

▲

[8] سوره انفال

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 يَسْئَلُونَكَ عَنِ الأَنْفالِ قُلِ الأَنْفالُ لِلّهِ وَ الرَّسُولِ فَاتَّقُوا اللّهَ وَأَصْلِحُوا ذاتَ بَيْنِكُمْ وَ أَطيعُوا اللّهَ وَ رَسُولَهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ

از تو درباره انفال [= غنايم، و اموال بدون مالك] سؤال مى كنند; بگو: «انفال مخصوص خدا و پيامبر است; پس، از (مخالفت فرمان) خدا بپرهيزيد; و خصومتهايى را كه در ميان شماست، اصلاح كنيد; و اگر ايمان داريد، از خدا و پيامبرش اطاعت كنيد;»(1)

2 إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذينَ إِذا ذُكِرَ اللّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ إِذا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آياتُهُ زادَتْهُمْ إيماناً وَ عَلى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ

مؤمنان، تنها كسانى هستند كه هرگاه نام خدا برده شود، دلهاشان ترسان مى گردد; و هنگامى كه آيات او بر آنها خوانده مى شود، ايمانشان فزونتر مى گردد; و تنها بر پروردگارشان توكّل دارند. (2)

3 الَّذينَ يُقيمُونَ الصَّلاةَ وَ مِمّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ

همان كسانى كه نماز را برپا مى دارند; و از آنچه به آنها روزى داده ايم، انفاق مى كنند.(3)

4 أُولئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقّاً لَهُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَريمٌ

(آرى،) مؤمنان حقيقى آنها هستند; براى آنان درجاتى (والا) نزد پروردگارشان است; و براى آنها، آمرزش و روزىِ پرارزشى است.(4)

5 كَما أَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِنْ بَيْتِكَ بِالْحَقِّ وَ إِنَّ فَريقاً مِنَ الْمُؤْمِنينَ لَكارِهُونَ

همان گونه كه پروردگارت تو را بحق از خانه ات (به سوى ميدان بدر،) خارج ساخت، در حالى كه گروهى از مؤمنان ناخشنود بودند (ولى سرانجامش پيروزى بود).(5)

6 يُجادِلُونَكَ فِي الْحَقِّ بَعْدَ ما تَبَيَّنَ كَأَنَّما يُساقُونَ إِلَى الْمَوْتِ وَ هُمْ يَنْظُرُونَ

آنها پس از روشن شدن حق، باز با تو مجادله مى كردند; (و چنان ترس و وحشت آنها را فراگرفته بود، كه) گويى به سوى مرگ رانده مى شوند، و آن را با چشم خود مى نگرند.(6)

7 وَ إِذْ يَعِدُكُمُ اللّهُ إِحْدَى الطّائِفَتَيْنِ أَنَّها لَكُمْ وَ تَوَدُّونَ أَنَّ غَيْرَ ذاتِ الشَّوْكَةِ تَكُونُ لَكُمْ وَ يُريدُ اللّهُ أَنْ يُحِقَّ الْحَقَّ بِكَلِماتِهِ وَ يَقْطَعَ دابِرَ الْكافِرينَ

و (به ياد آريد) هنگامى را كه خداوند به شما وعده داد كه يكى از دو گروه [= كاروان تجارى، يا لشكر مسلح قريش] نصيب شما خواهد بود; و شما دوست مى داشتيد كه كاروان (غير مسلح) براى شما باشد; ولى خداوند مى خواهد حق را با دستورات خود تقويت، و ريشه كافران را قطع كند; (از اين رو شما را برخلاف ميلتان، با لشكر قريش درگير ساخت.)(7)

8 لِيُحِقَّ الْحَقَّ وَ يُبْطِلَ الْباطِلَ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُونَ

تا حق را تثبيت كند، و باطل را از ميان بردارد، هرچند مجرمان كراهت داشته باشند.(8)

9 إِذْ تَسْتَغيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْف مِنَ الْمَلائِكَةِ مُرْدِفينَ

(به خاطر بياوريد) زمانى را (كه از شدّت ناراحتى در ميدان بدر،) از پروردگارتان كمك مى خواستيد; و او خواسته شما را پذيرفت (و گفت): من شما را با هزار فرشته، كه پياپى فرود مى آيند، يارى مى كنم.(9)

10 وَ ما جَعَلَهُ اللّهُ إِلاّ بُشْرى وَ لِتَطْمَئِنَّ بِهِ قُلُوبُكُمْ وَ مَا النَّصْرُ إِلاّ مِنْ عِنْدِ اللّهِ إِنَّ اللّهَ عَزيزٌ حَكيمٌ

ولى خداوند، اين را تنها براى شادى و اطمينان قلب شما قرار داد; و پيروزى جز از طرف خدا نيست; زيرا خداوند توانا و حكيم است.(10)

11 إِذْ يُغَشِّيكُمُ النُّعاسَ أَمَنَةً مِنْهُ وَ يُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِنَ السَّماءِ ماءً لِيُطَهِّرَكُمْ بِهِ وَ يُذْهِبَ عَنْكُمْ رِجْزَ الشَّيْطانِ وَ لِيَرْبِطَ عَلى قُلُوبِكُمْ وَ يُثَبِّتَ بِهِ الأَقْدامَ

و (يادآوريد) هنگامى را كه خواب سبكى كه مايه آرامش بود از سوى خدا، شما را فرا گرفت; و آبى از آسمان برايتان فرستاد، تا شما را با آن پاك كند; و پليدى شيطان را از شما بر طرف سازد; و دلهايتان را محكم، و گامها را با آن استوار دارد.(11)

12 إِذْ يُوحي رَبُّكَ إِلَى الْمَلائِكَةِ أَنِّي مَعَكُمْ فَثَبِّتُوا الَّذينَ آمَنُوا سَأُلْقي في قُلُوبِ الَّذينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ فَاضْرِبُوا فَوْقَ الأَعْناقِ وَ اضْرِبُوا مِنْهُمْ كُلَّ بَنان

و (به ياد آر) هنگامى را كه پروردگارت به فرشتگان وحى كرد: «من با شما هستم; كسانى را كه ايمان آورده اند، تقويت كنيد. بزودى در دلهاى كافران ترس و وحشت مى افكنم; ضربه ها را بر بالاتر از گردن (بر سرهاى دشمنان) فرودآريد; و همه انگشتانشان را قطع كنيد!»(12)

13 ذالِكَ بِأَنَّهُمْ شَاقُّوا اللّهَ وَ رَسُولَهُ وَ مَنْ يُشاقِقِ اللّهَ وَ رَسُولَهُ فَإِنَّ اللّهَ شَديدُ الْعِقابِ

اين بخاطر آن است كه آنها با خدا و پيامبرش دشمنى ورزيدند; و هر كس با خدا و پيامبرش دشمنى كند، (كيفر شديدى مى بيند; و) خداوند سخت كيفر است.(13)

14 ذالِكُم فَذُوقُوهُ وَ أَنَّ لِلْكافِرينَ عَذابَ النّارِ

اين (مجازات دنيا) را بچشيد! و براى كافران، مجازات آتش (در جهان ديگر) خواهد بود.(14)

15 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا إِذا لَقيتُمُ الَّذينَ كَفَرُوا زَحْفاً فَلا تُوَلُّوهُمُ الأَدْبارَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! هنگامى كه با كافران در ميدان نبرد رو به رو شويد،به آنها پشت نكنيد (و فرار ننماييد).(15)

16 وَ مَنْ يُوَلِّهِمْ يَوْمَئِذ دُبُرَهُ إِلاّ مُتَحَرِّفاً لِقِتال أَوْ مُتَحَيِّزاً إِلى فِئَة فَقَدْ باءَ بِغَضَب مِنَ اللّهِ وَ مَأْواهُ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصيرُ

و هر كس در آن هنگام به آنها پشت كند به غضب خدا گرفتار خواهد شد; و جايگاه او جهنّم است، و چه بد جايگاهى است! مگر آنكه هدفش از كناره گيرى، تجديد نيرو براى حمله (مجدد) و يا پيوستن به گروهى (از مجاهدان) باشد.(16)

17 فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَ لكِنَّ اللّهَ قَتَلَهُمْ وَ ما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَ لكِنَّ اللّهَ رَمى وَ لِيُبْلِيَ الْمُؤْمِنينَ مِنْهُ بَلاءً حَسَناً إِنَّ اللّهَ سَميعٌ عَليمٌ

اين شما نبوديد كه آنها را كشتيد; بلكه خداوند آنها را كشت. و اين تو نبودى (اى پيامبر كه خاك و سنگ به صورت آنها) افكندى; بلكه خدا افكند. و (خدا مى خواست) تا مؤمنان را از اين طريق به خوبى امتحان كند; خداوند شنوا و داناست.(17)

18 ذالِكُم وَ أَنَّ اللّهَ مُوهِنُ كَيْدِ الْكافِرينَ

(سرنوشت مؤمنان و كافران،) همان بود (كه ديديد!) وخداوند سست كننده توطئه كافران است.(18)

19 إِنْ تَسْتَفْتِحُوا فَقَدْ جائَكُمُ الْفَتْحُ وَ إِنْ تَنْتَهُوا فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ إِنْ تَعُودُوا نَعُدْ وَ لَنْ تُغْنِيَ عَنْكُمْ فِئَتُكُمْ شَيْئاً وَ لَوْ كَثُرَتْ وَ أَنَّ اللّهَ مَعَ الْمُؤْمِنينَ

اگر شما فتح و پيروزى مى خواهيد، پيروزى به سراغ شما آمد. و اگر(از مخالفت پيامبر) خوددارى كنيد، براى شما بهتر است. و اگر (به مخالفت) باز گرديد، ما هم باز خواهيم گشت; و جمعيّت شما هر چند زياد باشد، شما را (از يارى خدا) بى نياز نخواهد كرد; و خداوند با مؤمنان است.(19)

20 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا أَطيعُوا اللّهَ وَ رَسُولَهُ وَ لاتَوَلَّوْا عَنْهُ وَ أَنْتُمْ تَسْمَعُونَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! خدا و پيامبرش را اطاعت كنيد; و از فرمان او سرپيچى ننماييددر حالى كه (سخنان او را) مى شنويد.(20)

21 وَ لاتَكُونُوا كَالَّذينَ قالُوا سَمِعْنا وَ هُمْ لايَسْمَعُونَ

و همانند كسانى نباشيد كه مى گفتند: «شنيديم.» ولى در حقيقت نمى شنيدند.(21)

22 إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللّهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذينَ لايَعْقِلُونَ

به يقين بدترين جنبندگان نزد خدا، افراد كر و لال (و كور دلى) هستند كه انديشه نمى كنند.(22)

23 وَ لَوْ عَلِمَ اللّهُ فيهِمْ خَيْراً لاَ َسْمَعَهُمْ وَ لَوْ أَسْمَعَهُمْ لَتَوَلَّوْا وَ هُمْ مُعْرِضُونَ

و اگر خداوند خيرى در آنها مى دانست، (حرف حق را) به گوش آنها مى رساند; ولى (با اين حالى كه دارند;) اگر حق را به گوش آنها برساند، سرپيچى كرده و رويگردان مى شوند. (23)

24 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اسْتَجيبُوا لِلّهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذا دَعاكُمْ لِما يُحْييكُمْ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَ قَلْبِهِ وَ أَنَّهُ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! دعوت خدا و پيامبر را اجابت كنيد هنگامى كه شما را به سوى چيزى مى خواند كه شما را حيات مى بخشد; و بدانيد خداوند (به اندازه اى به شما نزديك است كه) ميان انسان و قلب او حايل مى شود، و (همه شما) به سوى او محشور مى شويد.(24)

25 وَ اتَّقُوا فِتْنَةً لاتُصيبَنَّ الَّذينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّةً وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ شَديدُ الْعِقابِ

و از فتنه و مجازاتى بپرهيزيد كه تنها به ستمكاران شما نمى رسد; (بلكه همه را فرا مى گيرد; چرا كه ديگران سكوت اختيار كردند.) و بدانيد خداوند سخت كيفر است!(25)

26 وَ اذْكُرُوا إِذْ أَنْتُمْ قَليلٌ مُسْتَضْعَفُونَ فِي الأَرْضِ تَخافُونَ أَنْ يَتَخَطَّفَكُمُ النّاسُ فَآواكُمْ وَ أَيَّدَكُمْ بِنَصْرِهِ وَ رَزَقَكُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

و به خاطر بياوريد هنگامى را كه شما در روى زمين، گروهى كوچك و زبون بوديد; آنچنان كه مى ترسيديد مردم شما را بربايند; ولى او شما را پناه داد; و با يارى خود تقويت كرد; و از روزيهاى پاكيزه بهره مند ساخت; تا شكر (نعمت هايش را) به جا آوريد.(26)

27 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لاتَخُونُوا اللّهَ وَ الرَّسُولَ وَ تَخُونُوا أَماناتِكُمْ وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! به خدا و پيامبر خيانت نكنيد; و (نيز) در امانتهاى خود خيانت روا مداريد، در حالى كه مى دانيد (اين كار، گناه بزرگى است). (27)

28 وَ اعْلَمُوا أَنَّما أَمْوالُكُمْ وَ أَوْلادُكُمْ فِتْنَةٌ وَ أَنَّ اللّهَ عِنْدَهُ أَجْرٌ عَظيمٌ

و بدانيد اموال و فرزندان شما، وسيله آزمايش است; و (براى كسانى كه از عهده امتحان برآيند،) پاداش عظيمى نزد خداست.(28)

29 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقاناً وَ يُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ وَ اللّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظيمِ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! اگر از (مخالفت فرمان) خدا بپرهيزيد، براى شما (نورانيت درون و) وسيله تشخيص حق از باطل قرار مى دهد; و گناهانتان را مى پوشاند; و شما را مى آمرزد; و خداوند داراى فضل عظيم است.(29)

30  وَ إِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذينَ كَفَرُوا لِيُثْبِتُوكَ أَوْ يَقْتُلُوكَ أَوْ يُخْرِجُوكَ وَ يَمْكُرُونَ وَ يَمْكُرُ اللّهُ وَ اللّهُ خَيْرُ الْماكِرينَ

(به خاطر بياور) هنگامى را كه كافران براى تو نقشه مى كشيدند كه تو را به زندان بيفكنند، يا به قتل برسانند، و يا (از مكّه) بيرون كنند; آنها توطئه مى كردند، و خداوند هم تدبير مى كرد; و خدا بهترين تدبيركنندگان است.(30)

31  وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُنا قالُوا قَدْ سَمِعْنا لَوْ نَشاءُ لَقُلْنا مِثْلَ هذا إِنْ هذا إِلاّ أَساطيرُ الأَوَّلينَ

و هنگامى كه آيات ما بر آنها خوانده مى شود، مى گويند: «شنيديم; (چيز مهمّى نيست;) اگر بخواهيم مثل آن را مى گوييم;اينها همان افسانه هاى پيشينيان است!»(31)

32 وَ إِذْ قالُوا اللّهُمَّ إِنْ كانَ هذا هُوَ الْحَقَّ مِنْ عِنْدِكَ فَأَمْطِرْ عَلَيْنا حِجارَةً مِنَ السَّماءِ أَوِ ائْتِنا بِعَذاب أَليم

و (به خاطر بياور) زمانى را كه گفتند: «خداوندا! اگر اين حقيقتى از سوى توست، بارانى از سنگ از آسمان بر ما فرو ريز، يا عذاب دردناكى براى ما بفرست!»(32)

33 وَ ما كانَ اللّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فيهِمْ وَ ما كانَ اللّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ

ولى (اى پيامبر!) تا تو در ميان آنها هستى، خداوند آنها را مجازات نخواهد كرد; و (نيز) تا (گروهى از آنها) استغفار مى كنند، خدا عذابشان نمى كند.(33)

34 وَ ما لَهُمْ أَلاّ يُعَذِّبَهُمُ اللّهُ وَ هُمْ يَصُدُّونَ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ ما كانُوا أَوْلِياءَهُ إِنْ أَوْلِياؤُهُ إِلاَّ الْمُتَّقُونَ وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَعْلَمُونَ

چرا خدا آنها را مجازات نكند، با اين كه آنان از (عبادت موحّدان در كنار) مسجدالحرام جلوگيرى مى كنند در حالى كه سرپرست (و متولى) آن نيستند؟! سرپرست آن، فقط پرهيزگارانند; ولى بيشتر آنها نمى دانند.(34)

35 وَ ما كانَ صَلاتُهُمْ عِنْدَ الْبَيْتِ إِلاّ مُكاءً وَ تَصْدِيَةً فَذُوقُوا الْعَذابَ بِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ

(آنها كه مدّعى بودند ما هم نماز داريم،) نمازشان نزد خانه كعبه، چيزى جز سوت كشيدن و كف زدن نبود; پس بچشيد عذاب (الهى) را به سبب آنچه انكار مى كرديد!(35)

36 إِنَّ الَّذينَ كَفَرُوا يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ لِيَصُدُّوا عَنْ سَبيلِ اللّهِ فَسَيُنْفِقُونَها ثُمَّ تَكُونُ عَلَيْهِمْ حَسْرَةً ثُمَّ يُغْلَبُونَ وَ الَّذينَ كَفَرُوا إِلى جَهَنَّمَ يُحْشَرُونَ

كسانى كه كافر شدند، اموالشان را براى بازداشتن (مردم) از راه خدا خرج مى كنند; آنان اين اموال را (در اين راه) صرف مى كنند، امّا مايه حسرت و اندوهشان خواهد شد; سپس شكست خواهند خورد; و (در جهان ديگر) كافران به سوى دوزخ گردآورى خواهند شد.(36)

37 لِيَميزَ اللّهُ الْخَبيثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَ يَجْعَلَ الْخَبيثَ بَعْضَهُ عَلى بَعْض فَيَرْكُمَهُ جَميعاً فَيَجْعَلَهُ في جَهَنَّمَ أُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ

(اينها همه) بخاطر آن است كه خداوند (مى خواهد) ناپاك را از پاك جدا سازد، و ناپاكها را روى يكديگر بگذارد، و همه را متراكم سازد، و (يكجا) در دوزخ قرار دهد; و اينها همان زيانكارانند.(37)

38 قُلْ لِلَّذينَ كَفَرُوا إِنْ يَنْتَهُوا يُغْفَرْ لَهُمْ ما قَدْ سَلَفَ وَ إِنْ يَعُودُوا فَقَدْ مَضَتْ سُنَّتُ الأَوَّلينَ

به كسانى كه كافر شدند بگو: «چنانچه از مخالفت باز ايستند، (و ايمان آورند،) گذشته آنها بخشوده خواهد شد;و اگر (به اعمال سابق) بازگردند، سنّت (خداوند در مورد) گذشتگان، (درباره آنها) جارى مى شود.» (و مجازات شديدى خواهند شد).(38)

39 وَ قاتِلُوهُمْ حَتّى لاتَكُونَ فِتْنَةٌ وَ يَكُونَ الدِّينُ كُلُّهُ لِلّهِ فَإِنِ انْتَهَوْا فَإِنَّ اللّهَ بِما يَعْمَلُونَ بَصيرٌ

و با آنها پيكار كنيد، تا فتنه (و بت پرستى و سلب آزادى) برچيده شود، و دين (و پرستش) همه مخصوص خدا گردد. و اگر آنها (از اعمال نادرست خود) دست بردارند، (خداوند آنها را مى پذيرد;) خدا به آنچه انجام مى دهندبيناست.(39)

40 وَ إِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ مَوْلاكُمْ نِعْمَ الْمَوْلى وَ نِعْمَ النَّصيرُ

و اگر سرپيچى كنند، بدانيد (ضررى به شما نمى رسانند;) خداوند سرپرست شماست. چه سرپرست خوبى. و چه ياور نيكويى!(40)

41 وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْء فَأَنَّ لِلّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكينِ وَ ابْنِ السَّبيلِ إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللّهِ وَ ما أَنْزَلْنا عَلى عَبْدِنا يَوْمَ الْفُرْقانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ وَ اللّهُ عَلى كُلِّ شَيْء قَديرٌ

بدانيد هرگونه غنيمتى به دست آوريد، خمس آن براى خدا، و براى پيامبر، و براى خويشاوندان (او) و يتيمان و مستمندان و واماندگان در سفر (از آنها) است، اگر به خدا و آنچه بر بنده خود در روز جدايى حق از باطل، روز درگيرى دو گروه (باايمان و بى ايمان در جنگ بدر) نازل كرديم، ايمان آورده ايد; و خداوند بر هر چيزى تواناست.(41)

42 إِذْ أَنْتُمْ بِالْعُدْوَةِ الدُّنْيا وَ هُمْ بِالْعُدْوَةِ الْقُصْوى وَ الرَّكْبُ أَسْفَلَ مِنْكُمْ وَ لَوْ تَواعَدْتُمْ لاَخْتَلَفْتُمْ فِي الْميعادِ وَ لكِنْ لِيَقْضِيَ اللّهُ أَمْراً كانَ مَفْعُولاً لِيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْ بَيِّنَة وَ يَحْيى مَنْ حَيَّ عَنْ بَيِّنَة وَ إِنَّ اللّهَ لَسَميعٌ عَليمٌ

در آن هنگام كه شما در طرف پايين بوديد، و آنها در طرف بالا; (و دشمن بر شما برترى داشت;) و كاروان (قريش)، پايين تر از شما بود; (و وضع چنان سخت بود كه) اگر با يكديگر وعده مى گذاشتيد (كه در ميدان نبرد حاضر شويد)، از انجام وعده خود تخلّف مى كرديد; ولى (همه اينها) براى آن بود كه خداوند، كارى را كه مى بايست انجام شود، تحقّق بخشد; تا آنها كه گمراه مى شوند، از روى اتمام حجّت باشد; و آنها كه هدايت مى يابند، از روى دليل روشن باشد; و به يقين خداوند شنوا و داناست.(42)

43 إِذْ يُريكَهُمُ اللّهُ في مَنامِكَ قَليلاً وَ لَوْ أَراكَهُمْ كَثيراً لَفَشِلْتُمْ وَ لَتَنازَعْتُمْ فِي الأَمْرِ وَ لكِنَّ اللّهَ سَلَّمَ إِنَّهُ عَليمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ

در آن هنگام كه خداوند تعداد آنها را درخواب به تو كم نشان داد; و اگر آنان را فراوان نشان مى داد، به يقين سست مى شديد; و (درباره شروع جنگ با آنها) كارتان به اختلاف مى كشيد; ولى خداوند (شما را از شرّ اينها) سالم نگه داشت; خداوند به آنچه درون سينه هاست، داناست. (43)

44 وَ إِذْ يُريكُمُوهُمْ إِذِ الْتَقَيْتُمْ في أَعْيُنِكُمْ قَليلاً وَ يُقَلِّلُكُمْ في أَعْيُنِهِمْ لِيَقْضِيَ اللّهُ أَمْراً كانَ مَفْعُولاً وَ إِلَى اللّهِ تُرْجَعُ الأُمُورُ

ودر آن هنگام كه (در ميدان نبرد،)با هم رو به رو شديد، آنها را در نظر شما كم نشان مى داد; و شما را (نيز) در نظر آنها كم مى نمود; تا خداوند، كارى را كه مى بايست انجام گيرد، تحقق بخشد; (تا جنگ آغاز گردد و منتهى به شكست آنها شود و شكست بخورند!) و همه امور به سوى خدا باز مى گردد.(44)

45 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا إِذا لَقيتُمْ فِئَةً فَاثْبُتُوا وَ اذْكُرُوا اللّهَ كَثيراً لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد، هنگامى كه (در ميدان نبرد) با گروهى رو به رو مى شويد، ثابت قدم باشيد; و خدا را فراوان ياد كنيد، تا رستگار شويد.(45)

46 وَ أَطيعُوا اللّهَ وَ رَسُولَهُ وَ لاتَنازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَ تَذْهَبَ ريحُكُمْ وَ اصْبِرُوا إِنَّ اللّهَ مَعَ الصّابِرينَ

و از خدا و پيامبرش اطاعت نماييد; و با يكديگر نزاع نكنيد، كه سست مى شويد، و قدرت (و شوكت) شما از ميان مى رود! و صبر و استقامت كنيد كه خداوند با صابران است.(46)

47 وَ لاتَكُونُوا كَالَّذينَ خَرَجُوا مِنْ دِيارِهِمْ بَطَراً وَ رِئاءَ النّاسِ وَيَصُدُّونَ عَنْ سَبيلِ اللّهِ وَ اللّهُ بِما يَعْمَلُونَ مُحيطٌ

و مانند كسانى نباشيد كه از روى سرمستى و غرور و خودنمايى در برابر مردم، از سرزمين خود (به سوى ميدان بدر) بيرون آمدند; و (مردم را) از راه خدا باز مى داشتند; (و سرانجام شكست خوردند) و خداوند به آنچه عمل مى كنند، احاطه (و آگاهى) دارد.(47)

48 وَ إِذْ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ وَ قالَ لا غالِبَ لَكُمُ الْيَوْمَ مِنَ النّاسِ وَ إِنِّي جارٌ لَكُمْ فَلَمّا تَراءَتِ الْفِئَتانِ نَكَصَ عَلى عَقِبَيْهِ وَ قالَ إِنِّي بَريءٌ مِنْكُمْ إِنِّي أَرى ما لا تَرَوْنَ إِنِّي أَخافُ اللّهَ وَ اللّهُ شَديدُ الْعِقابِ

و (به يادآور) هنگامى را كه شيطان، اعمال آنها [= مشركان] را در نظرشان جلوه داد، و گفت: «امروز هيچ كس از مردم بر شما پيروز نمى گردد; و من، در كنار شما (و پناه دهنده شما) هستم» امّا هنگامى كه دو گروه (كافران و مؤمنان) در برابر يكديگر قرار گرفتند، به عقب برگشت و گفت: «من از شما (پيروانم) بيزارم من چيزى مى بينم كه شما نمى بينيد;من از خدا مى ترسم، خداوند سخت كيفر است!» (48)

49 إِذْ يَقُولُ الْمُنافِقُونَ وَ الَّذينَ في قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ غَرَّ هؤُلاءِ دينُهُمْ وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللّهِ فَإِنَّ اللّهَ عَزيزٌ حَكيمٌ

و هنگامى را كه منافقان، و بيمار دلان مى گفتند: «اين گروه (مسلمانان) را دينشان مغرور ساخته است.»(آنها نمى دانستند كه) هر كس بر خدا توكّل كند، (پيروز مى گردد;) خداوند توانا و حكيم است.(49)

50 وَ لَوْ تَرى إِذْ يَتَوَفَّى الَّذينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَريقِ

و اگر ببينى كافران را هنگامى كه فرشتگان (مرگ)، جانشان را مى گيرند، در حالى كه بر صورت و پشت آنها مى زنند و (مى گويند:) بچشيد عذاب سوزنده را (، به حال آنان تأسّف خواهى خورد)!(50)

51 ذالِكَ بِما قَدَّمَتْ أَيْديكُمْ وَ أَنَّ اللّهَ لَيْسَ بِظَلاّم لِلْعَبيدِ

(و به آنان گفته مى شود:) اين، در مقابل كارهايى است كه با دست خود از پيش فرستاده ايد; و خداوند نسبت به بندگان، هرگز ستم روا نمى دارد! (51)

52 كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَ الَّذينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَفَرُوا بِآياتِ اللّهِ فَأَخَذَهُمُ اللّهُ بِذُنُوبِهِمْ إِنَّ اللّهَ قَوِيٌّ شَديدُ الْعِقابِ

(حال اين گروه مشركان،) همانند حال فرعونيان، و كسانى است كه پيش از آنان بودند; آنها آيات خدا را انكار كردند; خداوند هم آنان را به گناهانشان كيفر داد; خداوند توانا، و سخت كيفر است!(52)

53 ذالِكَ بِأَنَّ اللّهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّراً نِعْمَةً أَنْعَمَها عَلى قَوْم حَتّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ وَ أَنَّ اللّهَ سَميعٌ عَليمٌ

اين، بخاطر آن است كه خداوند، هيچ نعمتى را كه به گروهى داده، تغيير نمى دهد; مگر آن كه آنها خودشان را تغيير دهند; و خداوند،شنوا و داناست.(53)

54 كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَ الَّذينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَذَّبُوا بِآياتِ رَبِّهِمْ فَأَهْلَكْناهُمْ بِذُنُوبِهِمْ وَ أَغْرَقْنا آلَ فِرْعَوْنَ وَ كُلٌّ كانُوا ظالِمينَ

اين، (درست) شبيه حال فرعونيان و كسانى است كه پيش از آنها بودند; آيات پروردگارشان را تكذيب كردند;ما هم بخاطر گناهانشان، آنها را هلاك كرديم، و فرعونيان را غرق نموديم; و همگى ستمكار بودند.(54)

55 إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللّهِ الَّذينَ كَفَرُوا فَهُمْ لايُؤْمِنُونَ

به يقين، بدترين جنبندگان نزد خدا، كسانى هستند كه كافر شدند و (به هيچ وجه) ايمان نمى آورند.(55)

56 الَّذينَ عاهَدْتَ مِنْهُمْ ثُمَّ يَنْقُضُونَ عَهْدَهُمْ في كُلِّ مَرَّة وَ هُمْ لايَتَّقُونَ

همان كسانى كه از آنها پيمان گرفتى; سپس هر بار عهد و پيمان خود را مى شكنند; و (از پيمان شكنى و خيانت،) پرهيز ندارند.(56)

57 فَإِمّا تَثْقَفَنَّهُمْ فِي الْحَرْبِ فَشَرِّدْ بِهِمْ مَنْ خَلْفَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ

اگر آنها را در (ميدان) جنگ بيابى، آنچنان به آنها حمله كن كه گروهى كه پشت سر آنها هستند، پراكنده شوند; شايد متذكّر گردند (و عبرت گيرند)!(57)

58 وَ إِمّا تَخافَنَّ مِنْ قَوْم خِيانَةً فَانْبِذْ إِلَيْهِمْ عَلى سَواء إِنَّ اللّهَ لايُحِبُّ الْخائِنينَ

و هرگاه (با ظهور نشانه هايى،) از خيانت گروهى بيم داشته باشى بطور عادلانه پيمان با آنها را لغو كن; زيرا خداوند، خائنان را دوست نمى دارد. (58)

59 وَ لايَحْسَبَنَّ الَّذينَ كَفَرُوا سَبَقُوا إِنَّهُمْ لايُعْجِزُونَ

كسانى كه كافر شدند گمان نكنند (با اين اعمال،) پيش برده اند، آنها هرگز نمى توانند از قلمرو و كيفر ما بيرون روند!(59)

60 وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّة وَ مِنْ رِباطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللّهِ وَ عَدُوَّكُمْ وَ آخَرينَ مِنْ دُونِهِمْ لاتَعْلَمُونَهُمُ اللّهُ يَعْلَمُهُمْ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ شَيْء في سَبيلِ اللّهِ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَ أَنْتُمْ لاتُظْلَمُونَ

براى مقابله با آنها [= دشمنان]، هر چه در توان داريد از نيرو و از اسبهاى ورزيده آماده سازيد، تا به وسيله آن، دشمن خدا و دشمن (شناخته شده) خويش را بترسانيد! و دشمنان ديگرى غير از اينها، كه شما آنها را (به علت نفاقشان) نمى شناسيد و خدا آنها را مى شناسد. و هر چه در راه خدا (و تقويت اسلام) انفاق كنيد، بى كم و كاست به شما بازگردانده مى شود، و به شما ستم نخواهد شد.(60)

61 وَ إِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَها وَ تَوَكَّلْ عَلَى اللّهِ إِنَّهُ هُوَ السَّميعُ الْعَليمُ

و اگر تمايل به صلح نشان دهند، تو نيز از در صلح درآى; و بر خدا توكّل كن، كه او شنوا و داناست.(61)

62 وَ إِنْ يُريدُوا أَنْ يَخْدَعُوكَ فَإِنَّ حَسْبَكَ اللّهُ هُوَ الَّذي أَيَّدَكَ بِنَصْرِهِ وَ بِالْمُؤْمِنينَ

و اگر بخواهند تو را فريب دهند، خدا براى (حمايت) تو كافى است; او همان كسى است كه تو را، با يارى خود و مؤمنان، تأييد كرد;(62)

63 وَ أَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ لَوْ أَنْفَقْتَ ما فِي الأَرْضِ جَميعاً ما أَلَّفْتَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ وَ لكِنَّ اللّهَ أَلَّفَ بَيْنَهُمْ إِنَّهُ عَزيزٌ حَكيمٌ

و دلهاى آنها را با هم، پيوند داد. اگر تمام آنچه را روى زمين است صرف مى كردى كه ميان دلهاى آنان پيوند دهى، نمى توانستى; ولى خداوند در ميان آنها پيوند ايجاد كرد. زيرا او توانا و حكيم است.(63)

64 يا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَسْبُكَ اللّهُ وَ مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنينَ

اى پيامبر! خداوند و مؤمنانى كه از تو پيروى مى كنند، براى (حمايت) تو كافى است (; فقط بر آنها تكيه كن).(64)

65 يا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنينَ عَلَى الْقِتالِ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ عِشْرُونَ صابِرُونَ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ وَ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ يَغْلِبُوا أَلْفاً مِنَ الَّذينَ كَفَرُوا بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَفْقَهُونَ

اى پيامبر! مؤمنان را به جنگ (با دشمنان خطرناك) برانگيز. هرگاه از شما بيست نفر با استقامت باشند، بر دويست نفر غلبه مى كنند; و اگر صد نفر باشند، بر هزار نفر از كسانى كه كافر شدند، پيروز مى گردند; چرا كه آنها گروهى هستند كه نمى فهمند.(65)

66 الآْنَ خَفَّفَ اللّهُ عَنْكُمْ وَ عَلِمَ أَنَّ فيكُمْ ضَعْفاً فَإِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ صابِرَةٌ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ وَ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ أَلْفٌ يَغْلِبُوا أَلْفَيْنِ بِإِذْنِ اللّهِ وَ اللّهُ مَعَ الصّابِرينَ

هم اكنون خداوند به شما تخفيف داد، و دانست كه در شما نوعى ضعف است; بنابراين، هرگاه از شما يكصد نفر با استقامت باشند، بر دويست نفر پيروز مى شوند; و اگر يكهزار نفر باشند، به خواست خدا بر دو هزار نفر غلبه خواهند كرد; و خدا با صابران است.(66)

67 ما كانَ لِنَبِيّ أَنْ يَكُونَ لَهُ أَسْرى حَتّى يُثْخِنَ فِي الأَرْضِ تُريدُونَ عَرَضَ الدُّنْيا وَ اللّهُ يُريدُ الآْخِرَةَ وَ اللّهُ عَزيزٌ حَكيمٌ

هيچ پيامبرى حق ندارد اسيرانى (ازدشمن) بگيرد تا زمانى كه كاملاً بر آنها غلبه كند. شما متاع ناپايدار دنيا را مى خواهيد; (و مايليد اسيران بيشترى بگيريد، تا با گرفتن فديه آزاد كنيد;) ولى خداوند، سراى ديگر را (براى شما) مى خواهد; و خداوند توانا و حكيم است.(67)

68 لَوْ لا كِتابٌ مِنَ اللّهِ سَبَقَ لَمَسَّكُمْ فيما أَخَذْتُمْ عَذابٌ عَظيمٌ

اگر آنچه خداوند از قبل مقرر داشته، نبود (كه بدون ابلاغ، هيچ امّتى را كيفر ندهد)، بخاطر چيزى [= اسيرانى] كه گرفتيد، مجازات بزرگى به شما مى رسيد.(68)

69 فَكُلُوا مِمّا غَنِمْتُمْ حَلالاً طَيِّباً وَ اتَّقُوا اللّهَ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحيمٌ

از آنچه به غنيمت گرفته ايد، حلال و پاكيزه بخوريد; و از (مخالفت فرمان) خدا بپرهيزيد; خداوند آمرزنده و مهربان است.(69)

70 يا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِمَنْ في أَيْديكُمْ مِنَ الأَسْرى إِنْ يَعْلَمِ اللّهُ في قُلُوبِكُمْ خَيْراً يُؤْتِكُمْ خَيْراً مِمّا أُخِذَ مِنْكُمْ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ وَ اللّهُ غَفُورٌ رَحيمٌ

اى پيامبر! به كسانى كه در دست شما اسيرند بگو: «اگر خداوند، خيرى در دلهاى شما ببيند، (و نيّات پاكى داشته باشيد،) بهتر از آنچه از شما گرفته شده به شما مى دهد; و شما را مى بخشد; و خداوند آمرزنده و مهربان است.»(70)

71 وَ إِنْ يُريدُوا خِيانَتَكَ فَقَدْ خانُوا اللّهَ مِنْ قَبْلُ فَأَمْكَنَ مِنْهُمْ وَ اللّهُ عَليمٌ حَكيمٌ

امّا اگر بخواهند به تو خيانت كنند، (تازگى ندارد) آنها پيش از اين (نيز) به خدا خيانت كردند; و خداوند (شما را) بر آنها پيروز كرد; خداوند دانا و حكيم است.(71)

72 إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ في سَبيلِ اللّهِ وَ الَّذينَ آوَوْا وَ نَصَرُوا أُولئِكَ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْض وَ الَّذينَ آمَنُوا وَ لَمْ يُهاجِرُوا ما لَكُمْ مِنْ وَلايَتِهِمْ مِنْ شَيْء حَتّى يُهاجِرُوا وَ إِنِ اسْتَنْصَرُوكُمْ فِي الدِّينِ فَعَلَيْكُمُ النَّصْرُ إِلاّ عَلى قَوْم بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُمْ ميثاقٌ وَ اللّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصيرٌ

كسانى كه ايمان آوردند و هجرت نمودند و با مال و جان خود در راه خدا جهاد كردند، و كسانى كه (به مؤمنان مهاجر) پناه دادند و يارى نمودند، آنها پشتيبان يكديگرند; و آنها كه ايمان آوردند و مهاجرت نكردند، هيچ گونه ولايتى [= تعهّدى] در برابر آنها نداريد تا هجرت كنند. و (تنها) اگر در (حفظ) دين (خود) از شما يارى طلبند، بر شماست كه آنها را يارى كنيد، جز بر ضدّ گروهى كه ميان شما و آنها، پيمان (ترك مخاصمه) است; و خداوند به آنچه انجام مى دهيد، بيناست.(72)

73 وَ الَّذينَ كَفَرُوا بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْض إِلاّ تَفْعَلُوهُ تَكُنْ فِتْنَةٌ فِي الأَرْضِ وَ فَسادٌ كَبيرٌ

كسانى كه كافر شدند، اوليا و پشتيبان يكديگرند; اگر اين (دستور) را انجام ندهيد، فتنه و فساد عظيمى در زمين روى مى دهد(73)

74 وَ الَّذينَ آمَنُوا وَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا في سَبيلِ اللّهِ وَ الَّذينَ آوَوْا وَ نَصَرُوا أُولئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقّاً لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَريمٌ

و كسانى كه ايمان آوردند و هجرت نمودند و در راه خدا جهاد كردند، و كسانى كه (به آنها) پناه دادند و يارى نمودند، آنان مؤمنان حقيقى اند; براى آنها، آمرزش (و رحمت خدا) و روزىِ با ارزشى است.(74)

75 وَ الَّذينَ آمَنُوا مِنْ بَعْدُ وَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا مَعَكُمْ فَأُولئِكَ مِنْكُمْ وَ أُولُوا الأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْض في كِتابِ اللّهِ إِنَّ اللّهَ بِكُلِّ شَيْء عَليمٌ

و كسانى كه بعداً ايمان آوردند و هجرت كردند و همراه شما جهاد نمودند، از شما هستند;و خويشاوندان نسبت به يكديگر، در احكامى كه خدا مقرّر داشته، (از ديگران) سزاوارترند; خداوند به هر چيزى داناست.(75)

▲

[9] سوره توبه

1 بَراءَةٌ مِنَ اللّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى الَّذينَ عاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكينَ

اين، (اعلام) بيزارى از سوى خدا و پيامبر او، به كسانى از مشركان است كه با آنها پيمان بسته ايد!(1)

2 فَسيحُوا فِي الأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُر وَ اعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللّهِ وَ أَنَّ اللّهَ مُخْزِي الْكافِرينَ

(شما اى مشركان!)، چهارماه (مهلت داريد آزادانه) در زمين رفت و آمد كنيد (و بينديشيد). و بدانيد شما نمى توانيد از قدرت خدا فرار كنيد. (و بدانيد) خداوند خواركننده كافران است!(2)

3 وَ أَذانٌ مِنَ اللّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى النّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الأَكْبَرِ أَنَّ اللّهَ بَريءٌ مِنَ الْمُشْرِكينَ وَ رَسُولُهُ فَإِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ إِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللّهِ وَ بَشِّرِ الَّذينَ كَفَرُوا بِعَذاب أَليم

و اين، اعلامى است از ناحيه خدا و پيامبرش به (عموم) مردم در روز حجّ اكبر [= روز عيد قربان] كه: خداوند و پيامبرش از مشركان بيزارند! با اين حال، اگر توبه كنيد، براى شما بهتر است! و اگر سرپيچى نماييد، بدانيد كه شما نمى توانيد از قلمرو قدرت خداوند خارج شويد. و كافران را به مجازات دردناكى بشارت ده!(3)

4 إِلاَّ الَّذينَ عاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكينَ ثُمَّ لَمْ يَنْقُصُوكُمْ شَيْئاً وَ لَمْ يُظاهِرُوا عَلَيْكُمْ أَحَداً فَأَتِمُّوا إِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ إِلى مُدَّتِهِمْ إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقينَ

مگر كسانى از مشركان كه با آنها پيمان بستيد، و چيزى از آن را در حق شما فروگذار نكردند، و هيچ كس را بر ضدّ شما تقويت ننمودند; پيمان آنها را در حق آنان تا پايان مدّتشان محترم بشمريد; زيرا خداوند پرهيزگاران را دوست دارد.(4)

5 فَإِذَا انْسَلَخَ الأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وَ خُذُوهُمْ وَ احْصُرُوهُمْ وَ اقْعُدُوا لَهُمْ كُلَّ مَرْصَد فَإِنْ تابُوا وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ فَخَلُّوا سَبيلَهُمْ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحيمٌ

و هنگامى كه ماههاى حرام پايان گرفت، مشركان را هر جا يافتيد به قتل برسانيد; و آنها را اسير سازيد; و محاصره كنيد; و در هر كمينگاه، بر سر راه آنها بنشينيد. ولى اگر توبه كنند، و نماز را برپا دارند، و زكات را بپردازند، آنها را رها سازيد; زيرا خداوند آمرزنده و مهربان است. (5)

6 وَ إِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِكينَ اسْتَجارَكَ فَأَجِرْهُ حَتّى يَسْمَعَ كَلامَ اللّهِ ثُمَّ أَبْلِغْهُ مَأْمَنَهُ ذالِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَعْلَمُونَ

و اگر كسى از مشركان از تو پناه بخواهد، به او پناه ده تا سخن خدا را بشنود (و در آن بينديشد); سپس او را به محل امنش برسان، چرا كه آنها گروهى ناآگاهند.(6)

7 كَيْفَ يَكُونُ لِلْمُشْرِكينَ عَهْدٌ عِنْدَ اللّهِ وَ عِنْدَ رَسُولِهِ إِلاَّ الَّذينَ عاهَدْتُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ فَمَا اسْتَقامُوا لَكُمْ فَاسْتَقيمُوا لَهُمْ إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقينَ

چگونه براى مشركان پيمانى نزد خدا و پيامبرش خواهد بود (در حالى كه آنها همواره آماده شكستن پيمانشان هستند)؟! مگر كسانى كه نزد مسجدالحرام با آنان پيمان بستيد; (و پيمان خود را محترم شمردند;) تا زمانى كه به پيمان شما پايبند باشند، شما نيز به پيمان آنها پايبند باشيد، كه خداوند پرهيزگاران را دوست دارد.(7)

8 كَيْفَ وَ إِنْ يَظْهَرُوا عَلَيْكُمْ لا يَرْقُبُوا فيكُمْ إِلاًّ وَ لا ذِمَّةً يُرْضُونَكُمْ بِأَفْواهِهِمْ وَ تَأْبى قُلُوبُهُمْ وَ أَكْثَرُهُمْ فاسِقُونَ

چگونه (پيمان مشركان ارزش دارد)، در حالى كه اگر بر شما غالب شوند، نه رعايت خويشاوندى با شما را مى كنند، و نه پيمان را؟!شما را با زبان خود خشنود مى كنند، ولى دلهايشان ابا دارد; و بيشتر آنها گنهكارند.(8)

9 اشْتَرَوْا بِآياتِ اللّهِ ثَمَناً قَليلاً فَصَدُّوا عَنْ سَبيلِهِ إِنَّهُمْ ساءَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ

آنها آيات خدا را به بهاى كمى فروختند; و (مردم را) از راه او بازداشتند; آنها چه بد اعمالى انجام مى دادند!(9)

10لا يَرْقُبُونَ في مُؤْمِن إِلاًّ وَ لا ذِمَّةً وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُعْتَدُونَ

(اين روش آنهاست كه) درباره هيچ فرد باايمانى رعايت خويشاوندى و پيمان را نمى كنند; و آنها همان تجاوزكارانند!(10)

11 فَإِنْ تابُوا وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ فَإِخْوانُكُمْ فِي الدِّينِ وَ نُفَصِّلُ الآْياتِ لِقَوْم يَعْلَمُونَ

(ولى) اگر توبه كنند، و نماز را برپا دارند،و زكات را بپردازند، برادر دينى شما هستند; و ما آيات خود را براى گروهى كه مى دانند (و مى انديشند)، شرح مى دهيم.(11)

12 وَ إِنْ نَكَثُوا أَيْمانَهُمْ مِنْ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَ طَعَنُوا في دينِكُمْ فَقاتِلُوا أَئِمَّةَ الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لا أَيْمانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَنْتَهُونَ

و اگر پيمانهاى خود را پس از عهد خويش بشكنند، و آيين شما را مورد طعن (و تمسخر) قرار دهند، با پيشوايان كفر پيكار كنيد; چرا كه پيمان آنها اعتبارى ندارد; شايد (با شدّت عمل) دست بردارند.(12)

13 أَ لا تُقاتِلُونَ قَوْماً نَكَثُوا أَيْمانَهُمْ وَ هَمُّوا بِإِخْراجِ الرَّسُولِ وَ هُمْ بَدَءُوكُمْ أَوَّلَ مَرَّة أَ تَخْشَوْنَهُمْ فَاللّهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشَوْهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ

آيا با گروهى كه پيمانهاى خود را شكستند، و تصميم به اخراج پيامبر گرفتند، پيكار نمى كنيد؟! در حالى كه نخستين بار، آنها (پيكار با شما را) آغاز كردند; آيا از آنها مى ترسيد؟! با اين كه اگر ايمان داريد، خداوند سزاوارتر است كه از او بترسيد.(13)

14 قاتِلُوهُمْ يُعَذِّبْهُمُ اللّهُ بِأَيْديكُمْ وَ يُخْزِهِمْ وَ يَنْصُرْكُمْ عَلَيْهِمْ وَ يَشْفِ صُدُورَ قَوْم مُؤْمِنينَ

با آنها پيكار كنيد، كه خداوند آنان را به دست شما مجازات كرده و رسوا مى سازد; و شما را بر آنها يارى مى دهد. و سينه گروه مؤمنين را شفا مى بخشد (; و بر قلب آنها مرهم مى نهد)(14)

15 وَ يُذْهِبْ غَيْظَ قُلُوبِهِمْ وَ يَتُوبُ اللّهُ عَلى مَنْ يَشاءُ وَ اللّهُ عَليمٌ حَكيمٌ

و خشم دلهاى آنان را از ميان مى برد. و خدا توبه هركس را بخواهد (و شايسته ببيند)، مى پذيرد; و خداونددانا و حكيم است.(15)

16 أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تُتْرَكُوا وَ لَمّا يَعْلَمِ اللّهُ الَّذينَ جاهَدُوا مِنْكُمْ وَ لَمْ يَتَّخِذُوا مِنْ دُونِ اللّهِ وَ لا رَسُولِهِ وَ لاَ الْمُؤْمِنينَ وَليجَةً وَ اللّهُ خَبيرٌ بِما تَعْمَلُونَ

آيا چنين پنداشتيد كه (به حال خود) رها مى شويد در حالى كه خداوند هنوز كسانى را كه از شما جهاد كردند، و غير از خدا و پيامبرش و مؤمنان را محرم اسرار خويش انتخاب ننمودند، (از ديگران) مشخّص نساخته است؟! (بايد آزمايش شويد; تا مؤمنان واقعى شناخته شوند;) و خداوند به آنچه عمل مى كنيد، آگاه است.(16)

17 ما كانَ لِلْمُشْرِكينَ أَنْ يَعْمُرُوا مَساجِدَ اللّهِ شاهِدينَ عَلى أَنْفُسِهِمْ بِالْكُفْرِ أُولئِكَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ وَ فِي النّارِ هُمْ خالِدُونَ

مشركان حق ندارند مساجد خدا را آباد كنند در حالى كه بر كفر خويش گواهند! آنها اعمالشان نابود (و بى ارزش) شده; و در آتش (دوزخ)، جاودانه خواهند بود.(17)

18 إِنَّما يَعْمُرُ مَساجِدَ اللّهِ مَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَ الْيَوْمِ الْآْخِرِ وَ أَقامَ الصَّلاةَ وَ آتَى لزَّكاةَ وَ لَمْ يَخْشَ إِلاَّ اللّهَ فَعَسى أُولئِكَ أَنْ يَكُونُوا مِنَ الْمُهْتَدينَ

مساجد خدا راتنها كسى آباد مى كند كه به خدا و روز بازپسين، ايمان آورده، و نماز را برپا دارد، و زكات را بپردازد، و جز از خدا نترسد; اميد مى رود آنها از هدايت يافتگان باشند.(18)

19 أَ جَعَلْتُمْ سِقايَةَ الْحاجِّ وَ عِمارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَ الْيَوْمِ الآْخِرِ وَ جاهَدَ في سَبيلِ اللّهِ لا يَسْتَوُونَ عِنْدَ اللّهِ وَ اللّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظّالِمينَ

آيا آب دادن به حاجيان، و آباد ساختن مسجدالحرام را، همانند (عمل) كسى قرار داديد كه به خدا و روز بازپسين ايمان آورده، و در راه او جهاد كرده است؟!(اين دو،) نزد خدا يكسان نيستند. و خداوند گروه ستمكاران را هدايت نمى كند.(19)

20 الَّذينَ آمَنُوا وَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا في سَبيلِ اللّهِ بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ أَعْظَمُ دَرَجَةً عِنْدَ اللّهِ وَ أُولئِكَ هُمُ الْفائِزُونَ

كسانى كه ايمان آوردند، و هجرت كردند، و با مال و جانشان در راه خدا جهاد نمودند، مقامشان نزد خدا برتر است; و آنها رستگارانند.(20)

21 يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَة مِنْهُ وَ رِضْوان وَ جَنّات لَهُمْ فيها نَعيمٌ مُقيمٌ

پروردگارشان آنها را به رحمتى از ناحيه خود، و خشنودى (خويش)، و باغهاى بهشتى بشارت مى دهد كه در آن، نعمتهاى پايدار دارند;(21)

22 خالِدينَ فيها أَبَداً إِنَّ اللّهَ عِنْدَهُ أَجْرٌ عَظيمٌ

جاودانه و تا ابد در اين باغها (و در ميان اين نعمتها) خواهند بود; زيرا پاداش عظيم نزد خداوند است. (22)

23 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا آباءَكُمْ وَ إِخْوانَكُمْ أَوْلِياءَ إِنِ اسْتَحَبُّوا الْكُفْرَ عَلَى الإيمانِ وَ مَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَأُولئِكَ هُمُ الظّالِمُونَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! اگر پدران و برادران شما، كفر را بر ايمان ترجيح دهند، آنها را ولىّ (و يار و ياور و تكيه گاه) خود قرار ندهيد. وكسانى از شما كه آنان را ولىّ خود قرار دهند، آنان ستمكارانند.(23)

24 قُلْ إِنْ كانَ آباؤُكُمْ وَ أَبْناؤُكُمْ وَ إِخْوانُكُمْ وَ أَزْواجُكُمْ وَ عَشيرَتُكُمْ وَ أَمْوالٌ اقْتَرَفْتُمُوها وَ تِجارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسادَها وَ مَساكِنُ تَرْضَوْنَها أَحَبَّ إِلَيْكُمْ مِنَ اللّهِ وَ رَسُولِهِ وَ جِهاد في سَبيلِهِ فَتَرَبَّصُوا حَتّى يَأْتِيَ اللّهُ بِأَمْرِهِ وَ اللّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقينَ

بگو: «اگر پدران و فرزندان و برادران و همسران و طايفه شما، و اموالى كه به دست آورده ايد، و تجارتى كه از كساد شدنش مى ترسيد، و خانه هايى كه به آن علاقه داريد، در نظرتان از خداوند و پيامبرش و جهاد در راه او محبوبتر است،
در انتظار اين باشيد كه خداوند عذابش را بر شما نازل كند! و خداوند گروه فاسقان را هدايت نمى كند.»(24)

25 لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللّهُ في مَواطِنَ كَثيرَة وَ يَوْمَ حُنَيْن إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْئاً وَ ضاقَتْ عَلَيْكُمُ الأَرْضُ بِما رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُمْ مُدْبِرينَ

خداوند شما را در مواضع بسيارى يارى كرد (و بر دشمن پيروز شديد); و در روز حنين (نيز يارى نمود); در آن هنگام كه فزونى جمعيّتتان شما را مغرور ساخت،ولى (اين فزونى جمعيّت) مشكلى را از شما حل نكرد و زمين با همه وسعتش بر شما تنگ شد; سپس پشت (به دشمن) كرده، فرار نموديد.(25)

26 ثُمَّ أَنْزَلَ اللّهُ سَكينَتَهُ عَلى رَسُولِهِ وَ عَلَى الْمُؤْمِنينَ وَ أَنْزَلَ جُنُوداً لَمْ تَرَوْها وَ عَذَّبَ الَّذينَ كَفَرُوا وَ ذالِكَ جَزاءُ الْكافِرينَ

سپس خداوند «آرامش» خود را بر پيامبرش و بر مؤمنان نازل كرد; و لشكرهايى فرستاد كه شما آنها را نمى ديديد; و كافران را مجازات كرد; و اين است جزاى كافران!(26)

27 ثُمَّ يَتُوبُ اللّهُ مِنْ بَعْدِ ذالِكَ عَلى مَنْ يَشاءُ وَ اللّهُ غَفُورٌ رَحيمٌ

سپس خداوند ـ بعد از آن ـ توبه هر كس را بخواهد (و شايسته ببيند)، مى پذيرد; و خداوند آمرزنده و مهربان است.(27)

28 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ فَلا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرامَ بَعْدَ عامِهِمْ هذا وَ إِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً فَسَوْفَ يُغْنيكُمُ اللّهُ مِنْ فَضْلِهِ إِنْ شاءَ إِنَّ اللّهَ عَليمٌ حَكيمٌ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! مشركان ناپاكند; پس نبايد بعد از اين سال به مسجدالحرام نزديك شوند! و اگر از فقر مى ترسيد، خداوند هرگاه بخواهد، شما را به فضل (و كرم) خود بى نياز مى سازد; (و از راه ديگر جبران مى كند;) خداوند دانا و حكيم است.(28)

29 قاتِلُوا الَّذينَ لا يُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَ لا بِالْيَوْمِ الْآْخِرِ وَ لا يُحَرِّمُونَ ما حَرَّمَ اللّهُ وَ رَسُولُهُ وَ لا يَدينُونَ دينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذينَ أُوتُوا الْكِتابَ حَتّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَد وَ هُمْ صاغِرُونَ

با كسانى از اهل كتاب كه نه به خدا، و نه به روز بازپسين ايمان دارند، و نه آنچه را خدا و پيامبرش تحريم كرده حرام مى شمرند، و نه آيين حق را مى پذيرند، پيكار كنيد تا زمانى كه با خضوع و تسليم، جزيه را به دست خود بپردازند.(29)

30 وَ قالَتِ الْيَهُودُ عُزَيْرٌ ابْنُ اللّهِ وَ قالَتِ النَّصارى الْمَسيحُ ابْنُ اللّهِ ذالِكَ قَوْلُهُمْ بِأَفْواهِهِمْ يُضاهِؤُنَ قَوْلَ الَّذينَ كَفَرُوا مِنْ قَبْلُ قاتَلَهُمُ اللّهُ أَنّى يُؤْفَكُونَ

يهود گفتند:«عُزير پسر خداست.» و نصارى گفتند: «مسيح پسر خداست.» اين سخنى است كه آنها به زبان مى آورند، در حالى كه همانند گفتار كافران پيشين (و مشركان) است; خدا آنان را بكشد، چگونه از حق انحراف مى يابند!(30)

31 اتَّخَذُوا أَحْبارَهُمْ وَ رُهْبانَهُمْ أَرْباباً مِنْ دُونِ اللّهِ وَ الْمَسيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَ ما أُمِرُوا إِلاّ لِيَعْبُدُوا إِلهاً واحِداً لا إِلهَ إِلاّ هُوَ سُبْحانَهُ عَمّا يُشْرِكُونَ

(آنها) دانشمندان و راهبان خويش را معبودهايى در برابر خدا قرار دادند، و (همچنين) مسيح فرزند مريم را; در حالى كه دستور داشتند فقط خداوند يكتايى را كه هيچ معبودى جز او نيست، بپرستند، او پاك و منزّه است از آنچه همتايش قرار مى دهند!(31)

32 يُريدُونَ أَنْ يُطْفِؤُا نُورَ اللّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ يَأْبَى اللّهُ إِلاّ أَنْ يُتِمَّ نُورَهُ وَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُونَ

آنها مى خواهند نورِ خدا را با دهان خود خاموش كنند; ولى خدا جز اين نمى خواهد كه نور خود را كامل كند، هر چندكافران ناخشنود باشند.(32)

33 هُوَ الَّذي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى وَ دينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ

او كسى است كه پيامبرش را با هدايت و آيين حق فرستاد، تا آن را بر همه آيين ها پيروز گرداند، هر چند مشركان ناخشنود باشند.(33)

34 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا إِنَّ كَثيراً مِنَ الأَحْبارِ وَ الرُّهْبانِ لَيَأْكُلُونَ أَمْوالَ النّاسِ بِالْباطِلِ وَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبيلِ اللّهِ وَ الَّذينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَ الْفِضَّةَ وَ لا يُنْفِقُونَها في سَبيلِ اللّهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذاب أَليم

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! بسيارى از احبار (يهود) و راهبان (نصرانى)، اموال مردم را بباطل (و ناروا) مى خورند، و (آنان را) از راه خدا باز مى دارند. و كسانى كه طلا و نقره را گنجينه (و ذخيره و پنهان) مى سازند، و در راه خدا انفاق نمى كنند، به مجازات دردناكى بشارت ده!(34)

35 يَوْمَ يُحْمى عَلَيْها في نارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوى بِها جِباهُهُمْ وَ جُنُوبُهُمْ وَ ظُهُورُهُمْ هذا ما كَنَزْتُمْ لاِ َنْفُسِكُمْ فَذُوقُوا ما كُنْتُمْ تَكْنِزُونَ

در آن روز كه آن (اندوخته ها) را در آتش جهنم، گرم و سوزان كرده، و با آن پيشانى و پهلو و پشت آنان را داغ مى نهند; (و به آنها مى گويند:) اين همان چيزى است كه براى خود اندوختيد و گنج ساختيد! پس بچشيد چيزى را كه براى خود مى اندوختيد! (35)

36 إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللّهِ اثْنا عَشَرَ شَهْراً في كِتابِ اللّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الأَرْضَ مِنْها أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ذالِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ فَلا تَظْلِمُوا فيهِنَّ أَنْفُسَكُمْ وَ قاتِلُوا الْمُشْرِكينَ كَافَّةً كَما يُقاتِلُونَكُمْ كَافَّةً وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ مَعَ الْمُتَّقينَ

تعداد ماهها نزد خداوند در كتاب (آفرينش) الهى، از آن روز كه آسمانها و زمين را آفريده، دوازده ماه است; كه چهار ماه از آن، ماه حرام است; (و جنگ در آن ممنوع مى باشد.) اين، آيين هميشگى و استوار (الهى) است. بنابراين، در اين ماهها به خود ستم نكنيد (و از هرگونه خونريزى بپرهيزيد). و با همه مشركان، پيكار كنيد، همان گونه كه آنها با همه شما پيكار مى كنند; و بدانيد خداوند با پرهيزگاران است.(36)

37 إِنَّمَا النَّسيءُ زِيادَةٌ فِي الْكُفْرِ يُضَلُّ بِهِ الَّذينَ كَفَرُوا يُحِلُّونَهُ عاماً وَ يُحَرِّمُونَهُ عاماً لِيُواطِؤُا عِدَّةَ ما حَرَّمَ اللّهُ فَيُحِلُّوا ما حَرَّمَ اللّهُ زُيِّنَ لَهُمْ سُوءُ أَعْمالِهِمْ وَ اللّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكافِرينَ

تأخير ماههاى حرام (و جا به جا كردن آنها) فقط، افزايشى در كفر (مشركان) است; كه با آن، كافران گمراه مى شوند; يك سال، آن را حلال، وسال ديگر آن را حرام مى كنند، تا با مقدار ماههايى كه خداوند تحريم كرده هماهنگ شود (و عدد چهار ماه، به پندارشان تكميل گردد); و به اين ترتيب، آنچه را خدا حرام كرده، حلال بشمرند. اعمال زشتشان در نظرشان زينت داده شده; و خداوند جمعيّت كافران را هدايت نمى كند.(37)

38 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا ما لَكُمْ إِذا قيلَ لَكُمُ انْفِرُوا في سَبيلِ اللّهِ اثّاقَلْتُمْ إِلَى الأَرْضِ أَ رَضيتُمْ بِالْحَياةِ الدُّنْيا مِنَ الآْخِرَةِ فَما مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا فِي الآْخِرَةِ إِلاّ قَليلٌ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! چرا هنگامى كه به شما گفته مى شود: «در راه خدا (به سوى ميدان جهاد) حركت كنيد.» بر زمين سنگينى مى كنيد (و سستى به خرج مى دهيد)؟! آيا به زندگى دنيا به جاى آخرت راضى شده ايد؟! با اين كه متاع زندگى دنيا، در برابر آخرت، جز اندكى نيست.(38)

39 إِلاّ تَنْفِرُوا يُعَذِّبْكُمْ عَذاباً أَليماً وَ يَسْتَبْدِلْ قَوْماً غَيْرَكُمْ وَ لا تَضُرُّوهُ شَيْئاً وَ اللّهُ عَلى كُلِّ شَيْء قَديرٌ

اگر (به سوى ميدان جهاد) حركت نكنيد، شما را مجازات دردناكى مى كند، و گروه ديگرى را جايگزين شما خواهد ساخت; و هيچ زيانى به او نمى رسانيد; و خداوند بر هر چيزى تواناست.(39)

40 إِلاّ تَنْصُرُوهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللّهُ إِذْ أَخْرَجَهُ الَّذينَ كَفَرُوا ثانِيَ اثْنَيْنِ إِذْ هُما فِي الْغارِ إِذْ يَقُولُ لِصاحِبِهِ لا تَحْزَنْ إِنَّ اللّهَ مَعَنا فَأَنْزَلَ اللّهُ سَكينَتَهُ عَلَيْهِ وَ أَيَّدَهُ بِجُنُود لَمْ تَرَوْها وَ جَعَلَ كَلِمَةَ الَّذينَ كَفَرُوا السُّفْلى وَ كَلِمَةُ اللّهِ هِيَ الْعُلْيا وَ اللّهُ عَزيزٌ حَكيمٌ

اگر او [= پيامبر] را يارى نكنيد، خداوند او را (در سخت ترين لحظات) يارى كرد; آن هنگام كه كافران او را (از مكّه) بيرون كردند، در حالى كه يكى از دو نفر بود (و يك نفر بيشتر همراه نداشت); در آن هنگام كه آن دو در غار بودند، و او به همسفر خود مى گفت: «غم مخور، خدا با ماست.» آنگاه، خداوند، آرامش خود را بر او فرستاد; و با لشكرهايى كه مشاهده نمى كرديد، او را تأييد نمود; و گفتار (و خواسته) كافران را پايين تر قرار داد،(و آنها را با شكست مواجه ساخت;) و تنها سخن خدا (و آيين او)، برتر (و پيروز) است;و خداوند توانا و حكيم است.(40)

41 انْفِرُوا خِفافاً وَ ثِقالاً وَ جاهِدُوا بِأَمْوالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ في سَبيلِ اللّهِ ذالِكُم خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

(همگى به سوى ميدان جهاد) حركت كنيد; سبكبار يا سنگين بار; و با مال و جان خود، در راه خدا جهاد نماييد; اين براى شما بهتر است اگر بدانيد.(41)

42 لَوْ كانَ عَرَضاً قَريباً وَ سَفَراً قاصِداً لاَتَّبَعُوكَ وَ لكِنْ بَعُدَتْ عَلَيْهِمُ الشُّقَّةُ وَ سَيَحْلِفُونَ بِاللّهِ لَوِ اسْتَطَعْنا لَخَرَجْنا مَعَكُمْ يُهْلِكُونَ أَنْفُسَهُمْ وَ اللّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ

(امّا گروهى از آنها، چنانند كه) اگر غنايمى نزديك (و در دسترس)، و سفرى آسان باشد، (به طمع دنيا) از تو پيروى مى كنند; ولى (اكنون كه براى ميدان تبوك،) راه بر آنها دور (و پر مشقّت) است، (سر باز مى زنند;) و به خدا سوگند ياد مى كنند كه: «اگر توانايى داشتيم، همراه شما حركت مى كرديم!»(آنها با اين اعمال و اين دروغها، در واقع) خود را هلاك مى كنند;و خداوند مى داند آنها دروغگو هستند.(42)

43 عَفَا اللّهُ عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ حَتّى يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذينَ صَدَقُوا وَ تَعْلَمَ الْكاذِبينَ

خداوند تو را بخشيد; چرا پيش از آن كه راستگويان براى تو آشكار شوند و دروغگويان را بشناسى، به آنها اجازه دادى؟! (خوب بود صبر مى كردى، تا هر دو گروه خود را نشان دهند.)(43)

44 لايَسْتَأْذِنُكَ الَّذينَ يُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَ الْيَوْمِ الآخِرِ أَنْ يُجاهِدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ وَ اللّهُ عَليمٌ بِالْمُتَّقينَ

كسانى كه به خدا و روز بازپسين ايمان دارند، هرگز براى ترك جهاد (در راه خدا) با مال و جانشان، از تو اجازه نمى گيرند; و خداوند پرهيزگاران را مى شناسد.(44)

45 إِنَّما يَسْتَأْذِنُكَ الَّذينَ لايُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَ الْيَوْمِ الآْخِرِ وَ ارْتابَتْ قُلُوبُهُمْ فَهُمْ في رَيْبِهِمْ يَتَرَدَّدُونَ

تنها كسانى از تو اجازه مى گيرند كه به خدا و روز بازپسين ايمان ندارند، و دلهايشان با شك و ترديد آميخته است از اين رو; آنها در ترديد خود سرگردانند.(45)

46 وَ لَوْ أَرادُوا الْخُرُوجَ لاَ َعَدُّوا لَهُ عُدَّةً وَ لكِنْ كَرِهَ اللّهُ انْبِعاثَهُمْ فَثَبَّطَهُمْ وَ قيلَ اقْعُدُوا مَعَ الْقاعِدينَ

اگر آنها (راست مى گفتند، و) مى خواستند كه (به سوى ميدان جهاد) خارج شوند،وسيله اى براى آن فراهم مى ساختند; ولى خدا از حركت آنها ناخشنود بود; از اين رو (توفيقش را از آنان سلب كرد; و) آنها را (از جهاد) بازداشت; و به آنان گفته شد:«با افراد ناتوان [= كودكان و پيران و بيماران] بنشينيد!»(46)

47 لَوْ خَرَجُوا فيكُمْ ما زادُوكُمْ إِلاّ خَبالاً وَ لاَ َوْضَعُوا خِلالَكُمْ يَبْغُونَكُمُ الْفِتْنَةَ وَ فيكُمْ سَمّاعُونَ لَهُمْ وَ اللّهُ عَليمٌ بِالظّالِمينَ

اگر آنها همراه شما(به سوى ميدان جهاد) خارج مى شدند، جز اضطراب و ترديد و فساد، چيزى بر شما نمى افزودند; و بسرعت در بين شما به فتنه انگيزى (و ايجاد تفرقه و نفاق)مى پرداختند; و در ميان شما، افرادى (سست و ضعيف) هستند كه به سخنان آنها كاملاً گوش فرا مى دهند; و خداوند، ستمكاران را مى شناسد.(47)

48 لَقَدِ ابْتَغَوُا الْفِتْنَةَ مِنْ قَبْلُ وَ قَلَّبُوا لَكَ الأُمُورَ حَتّى جاءَ الْحَقُّ وَ ظَهَرَأَمْرُ اللّهِ وَ هُمْ كارِهُونَ

آنها پيش از اين (نيز) در پى فتنه انگيزى بودند، و كارها را بر تو دگرگون (و آشفته) ساختند; تا آن كه حق فرا رسيد، وفرمان خدا آشكار گشت (و پيروز شديد)، در حالى كه آنها ناخشنود بودند.(48)

49 وَ مِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ ائْذَنْ لي وَ لا تَفْتِنِّي أَلا فِي الْفِتْنَةِ سَقَطُوا وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحيطَةٌ بِالْكافِرينَ

از آنها كسانى هستند كه مى گويند: «به ما اجازه ده (تا در جهاد شركت نكنيم)، و ما را به گناه نيفكن»! آگاه باشيد آنها (هم اكنون) در گناه سقوط كرده اند; و به يقين جهنم، كافران را احاطه كرده است.(49)

50  إِنْ تُصِبْكَ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَ إِنْ تُصِبْكَ مُصيبَةٌ يَقُولُوا قَدْ أَخَذْنا أَمْرَنا مِنْ قَبْلُ وَ يَتَوَلَّوْا وَ هُمْ فَرِحُونَ

اگر نيكى به تو رسد، آنها را ناراحت مى كند; و اگر مصيبتى به تو رسد، مى گويند: «ما تصميم خود را از پيش گرفته ايم.» و (از نزد تو) باز مى گردند در حالى كه خوشحالند.(50)

51 قُلْ لَنْ يُصيبَنا إِلاّ ما كَتَبَ اللّهُ لَنا هُوَ مَوْلانا وَ عَلَى اللّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ

بگو: «هيچ حادثه اى براى ما رخ نمى دهد، مگر آنچه خداوند براى ما مقرّر داشته است; او پشتيبان و سرپرست ماست; و مؤمنان بايد تنها بر خدا توكّل كنند.» (51)

52 قُلْ هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنا إِلاّ إِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ وَ نَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِكُمْ أَنْ يُصيبَكُمُ اللّهُ بِعَذاب مِنْ عِنْدِهِ أَوْ بِأَيْدينا فَتَرَبَّصُوا إِنّا مَعَكُمْ مُتَرَبِّصُونَ

بگو: «آيا درباره ما، جز يكى از دو نيكى را انتظار داريد؟! (: يا پيروزى يا شهادت) ولى ما انتظار داريم كه خداوند، عذابى از سوى خود (در آن جهان) به شما برساند، يا (در اين جهان) به دست ما (مجازات شويد) اكنون شما انتظار بكشيد، ما هم با شما انتظار مى كشيم!»(52)

53 قُلْ أَنْفِقُوا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً لَنْ يُتَقَبَّلَ مِنْكُمْ إِنَّكُمْ كُنْتُمْ قَوْماً فاسِقينَ

بگو: «انفاق كنيد; خواه از روى ميل باشد يا اكراه، هرگز از شما پذيرفته نمى شود; چرا كه شما گروه فاسقى بوده ايد.»(53)

54 وَ ما مَنَعَهُمْ أَنْ تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقاتُهُمْ إِلاّ أَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللّهِ وَ بِرَسُولِهِ وَ لا يَأْتُونَ الصَّلاةَ إِلاّ وَ هُمْ كُسالى وَ لا يُنْفِقُونَ إِلاّ وَ هُمْ كارِهُونَ

هيچ چيز مانع قبول انفاقهاى آنها نشد، جز اين كه آنها به خدا و پيامبرش كافر شده اند، و نماز به جا نمى آورند جز با كسالت، و انفاق نمى كنند مگر با كراهت.(54)

55 فَلا تُعْجِبْكَ أَمْوالُهُمْ وَ لا أَوْلادُهُمْ إِنَّما يُريدُ اللّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ بِها فِيالْحَياةِ الدُّنْيا وَ تَزْهَقَ أَنْفُسُهُمْ وَ هُمْ كافِرُونَ

و (فزونىِ) ثروت ها و فرزندانشان، تو را در شگفتى فرو نبرد; (اين براى آنها نعمت نيست، بلكه) خدا مى خواهد آنان را بوسيله آن، در زندگى دنيا عذاب كند،و در حال كفر بميرند.(55)

56 وَ يَحْلِفُونَ بِاللّهِ إِنَّهُمْ لَمِنْكُمْ وَ ما هُمْ مِنْكُمْ وَ لكِنَّهُمْ قَوْمٌ يَفْرَقُونَ

آنها به خدا سوگند ياد مى كنند كه از شما هستند، در حالى كه از شما نيستند; ولى آنها گروهى هستند كه مى ترسند (و از ترس افشاى اسرارشان دروغ مى گويند)!(56)

57 لَوْ يَجِدُونَ مَلْجَأً أَوْ مَغارات أَوْ مُدَّخَلاً لَوَلَّوْا إِلَيْهِ وَ هُمْ يَجْمَحُونَ

اگر پناهگاه يا غارهايى يا راهى در زير زمين بيابند، با سرعت و شتاب به سوى آن فرار مى كنند.(57)

58 وَ مِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقاتِ فَإِنْ أُعْطُوا مِنْها رَضُوا وَ إِنْ لَمْ يُعْطَوْا مِنْها إِذا هُمْ يَسْخَطُونَ

و در ميان آنها كسانى هستند كه در (تقسيم) غنايم به تو خرده مى گيرند; اگر سهمى از آن (غنايم،) به آنها داده شود، راضى مى شوند; و اگر چيزى به آنها داده نشود، خشمگين مى شوند (; هر چند حقى نداشته باشند).(58)

59 وَ لَوْ أَنَّهُمْ رَضُوا ما آتاهُمُ اللّهُ وَ رَسُولُهُ وَ قالُوا حَسْبُنَا اللّهُ سَيُؤْتينَا اللّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ رَسُولُهُ إِنّا إِلَى اللّهِ راغِبُونَ

(در حالى كه) اگر به آنچه خدا و پيامبرش به آنان داده راضى مى شدند و مى گفتند: «خداوند براى ما كافى است; و بزودى خدا و پيامبرش، از فضل خود به ما مى بخشند; و ما تنها رضاى خدا را مى طلبيم.» (براى آنها بهتر بود).(59)

60 إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ وَ الْمَساكينِ وَ الْعامِلينَ عَلَيْها وَ الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَ فِي الرِّقابِ وَ الْغارِمينَ وَ في سَبيلِ اللّهِ وَ ابْنِ السَّبيلِ فَريضَةً مِنَ اللّهِ وَ اللّهُ عَليمٌ حَكيمٌ

صدقات [= زكات] مخصوص نيازمندان و مستمندان و مأموران جمع آورى آن و براى جلب محبت افراد غير مسلمان، و براى (آزادى) بردگان، و (اداى دين) بدهكاران، و در راه (تقويت آيين) خدا، و واماندگان در سفر است; اين، يك فريضه (مهمّ) الهى است; و خداوند دانا و حكيم است.(60)

61 وَ مِنْهُمُ الَّذينَ يُؤْذُونَ النَّبِيَّ وَ يَقُولُونَ هُوَ أُذُنٌ قُلْ أُذُنُ خَيْر لَكُمْ يُؤْمِنُ بِاللّهِ وَ يُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنينَ وَ رَحْمَةٌ لِلَّذينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذينَ يُؤْذُونَ رَسُولَ اللّهِ لَهُمْ عَذابٌ أَليمٌ

از آنها كسانى هستند كه پيامبر را آزار مى دهند و مى گويند: «او آدم خوش باورى است!» بگو: «خوش باور بودن او به نفع شماست; (ولى بدانيد) او به خدا ايمان دارد; و (تنها) مؤمنان را تصديق مى كند; و رحمت است براى كسانى از شما كه ايمان آورده اند.» و آنها كه پيامبر خدا را آزار مى دهند، براى آنها عذاب دردناكى است!(61)

62 يَحْلِفُونَ بِاللّهِ لَكُمْ لِيُرْضُوكُمْ وَ اللّهُ وَ رَسُولُهُ أَحَقُّ أَنْ يُرْضُوهُ إِنْ كانُوا مُؤْمِنينَ

آنها براى شما به خدا سوگند ياد مى كنند، تا شما را راضى سازند; در حالى كه شايسته تر اين است كه اگر ايمان دارند، خدا و پيامبرش را راضى كنند.(62)

63 أَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّهُ مَنْ يُحادِدِ اللّهَ وَ رَسُولَهُ فَأَنَّ لَهُ نارَ جَهَنَّمَ خالِداً فيها ذالِكَ الْخِزْيُ الْعَظيمُ

آيا نمى دانستند هركس با خدا و پيامبرش دشمنى كند، براى او آتش دوزخ است;جاودانه در آن مى ماند؟! اين، همان رسوايى بزرگ است!(63)

64 يَحْذَرُ الْمُنافِقُونَ أَنْ تُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ سُورَةٌ تُنَبِّئُهُمْ بِما في قُلُوبِهِمْ قُلِ اسْتَهْزِؤُا إِنَّ اللّهَ مُخْرِجٌ ما تَحْذَرُونَ

منافقان از آن بيم دارند كه سوره اى برضدّ آنان نازل گردد، و به آنها از (اسرار) درون قلبشان خبر دهد. بگو: «استهزا كنيد! خداوند، آنچه را از آن بيم داريد، آشكار مى سازد.» (64)

65 وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ لَيَقُولُنَّ إِنَّما كُنّا نَخُوضُ وَ نَلْعَبُ قُلْ أَ بِاللّهِ وَ آياتِهِ وَ رَسُولِهِ كُنْتُمْ تَسْتَهْزِؤُنَ

و اگر از آنها بپرسى: («چرا اين اعمال خلاف را انجام داديد؟!»)، مى گويند: «ما شوخى و بازى مى كرديم.» بگو: «آيا خدا و آيات او و پيامبرش را مسخره مى كرديد؟!»(65)

66 لاتَعْتَذِرُوا قَدْ كَفَرْتُمْ بَعْدَ إيمانِكُمْ إِنْ نَعْفُ عَنْ طائِفَة مِنْكُمْ نُعَذِّبْ طائِفَةً بِأَنَّهُمْ كانُوا مُجْرِمينَ

(بگو:) عذر (و بهانه) نياوريد (كه بيهوده است; چرا كه) شما پس از ايمان آوردن، كافر شديد. اگر گروهى از شما را (بخاطر توبه) مورد عفو قرار دهيم، گروه ديگرى را به سبب مجرم بودن، عذاب خواهيم كرد.(66)

67 الْمُنافِقُونَ وَ الْمُنافِقاتُ بَعْضُهُمْ مِنْ بَعْض يَأْمُرُونَ بِالْمُنْكَرِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمَعْرُوفِ وَ يَقْبِضُونَ أَيْدِيَهُمْ نَسُوا اللّهَ فَنَسِيَهُمْ إِنَّ الْمُنافِقينَ هُمُ الْفاسِقُونَ

مردان منافق و زنان منافق، همه از يك گروهند. آنها امر به منكر، و نهى از معروف مى كنند; و دستهايشان را (از انفاق و بخشش) مى بندند; خدا را فراموش كردند، و خدا (نيز) آنها را فراموش كرد (، و رحمتش را از آنها قطع نمود); به يقين، منافقان همان فاسقانند.(67)

68 وَعَدَ اللّهُ الْمُنافِقينَ وَ الْمُنافِقاتِ وَ الْكُفّارَ نارَ جَهَنَّمَ خالِدينَ فيها هِيَ حَسْبُهُمْ وَ لَعَنَهُمُ اللّهُ وَ لَهُمْ عَذابٌ مُقيمٌ

خداوند به مردان و زنان منافق و كفّار، وعده آتش دوزخ داده; جاودانه در آن خواهند ماند ـ همان براى آنها كافى است. ـ و خدا آنها را از رحمت خود دور ساخته; و عذابى پايدار براى آنهاست.(68)

69 كَالَّذينَ مِنْ قَبْلِكُمْ كانُوا أَشَدَّ مِنْكُمْ قُوَّةً وَ أَكْثَرَ أَمْوالاً وَ أَوْلاداً فَاسْتَمْتَعُوا بِخَلاقِهِمْ فَاسْتَمْتَعْتُمْ بِخَلاقِكُمْ كَمَا اسْتَمْتَعَ الَّذينَ مِنْ قَبْلِكُمْ بِخَلاقِهِمْ وَ خُضْتُمْ كَالَّذي خاضُوا أُولئِكَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فِي الدُّنْيا وَ الآْخِرَةِ وَ أُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ

(شما منافقان،) همانند كسانى هستيد كه قبل از شما بودند (و راه نفاق پيمودند; بلكه) آنها از شما نيرومندتر، و اموال و فرزندانشان بيشتر بود. آنها از بهره خود (از مواهب الهى در راه گناه و هوس) استفاده كردند; شما نيز از بهره خود، (در اين راه) استفاده كرديد، همان گونه كه آنها استفاده كردند; شما (در كفر و نفاق و استهزاى مؤمنان) فرو رفتيد، همان گونه كه آنها فرورفتند; (و سرانجام) اعمالشان در دنيا وآخرت نابود شد; و آنها همان زيانكارانند.(69)

70 أَ لَمْ يَأْتِهِمْ نَبَأُ الَّذينَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَوْمِ نُوح وَ عاد وَ ثَمُودَ وَ قَوْمِ إِبْراهيم وَ أَصْحابِ مَدْيَنَ وَ الْمُؤْتَفِكاتِ أَتَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَما كانَ اللّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

آيا خبر كسانى كه پيش از آنها بودند، به آنان نرسيده است؟! «قوم نوح» و «عاد» و «ثمود» و «قوم ابراهيم» و «اصحاب مَديَن» [= قوم شعيب] و «شهرهاى زير و رو شده» [= شهرهاى قوم لوط]; (همان ها كه) پيامبرانشان دلايل روشن براى آنان آوردند، (ولى نپذيرفتند;) خداوند هرگز به آنها ستم نكرد، امّا خودشان همواره بر خويشتن ستم مى كردند. (70)

71 وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْض يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ يُقيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ يُطيعُونَ اللّهَ وَ رَسُولَهُ أُولئِكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللّهُ إِنَّ اللّهَ عَزيزٌ حَكيمٌ

مردان و زنان باايمان، ولىّ (و يار و ياور) يكديگرند; امر به معروف، و نهى از منكر مى كنند; نماز را برپا مى دارند; و زكات را مى پردازند; و خدا و پيامبرش را اطاعت مى كنند; بزودى خدا آنان را مورد رحمت (خويش) قرار مى دهد; خداوند توانا و حكيم است.(71)

72 وَعَدَ اللّهُ الْمُؤْمِنينَ وَ الْمُؤْمِناتِ جَنّات تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الاْ َنْهارُ خالِدينَ فيها وَ مَساكِنَ طَيِّبَةً في جَنّاتِ عَدْن وَ رِضْوانٌ مِنَ اللّهِ أَكْبَرُ ذالِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظيمُ

خداوند به مردان و زنان باايمان، باغهاى بهشتى وعده داده كه نهرها از پاى درختانش جارى است; جاودانه در آن خواهند ماند; و (همچنين،) خانه ها (و قصرهاى) پاكيزه در باغهاى جاودان بهشتى (به آنها وعده داده); و خشنودى خدا، (از همه اينها) برتر است; و اين، همان رستگارى و پيروزى بزرگ است.(72)

73 يا أَيُّهَا النَّبِيُّ جاهِدِ الْكُفّارَ وَ الْمُنافِقينَ وَ اغْلُظْ عَلَيْهِمْ وَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصيرُ

اى پيامبر! با كافران و منافقان جهاد كن، و بر آنها سخت بگير! جايگاهشان جهنم است; و بد فرجامى است!(73)

74 يَحْلِفُونَ بِاللّهِ ما قالُوا وَ لَقَدْ قالُوا كَلِمَةَ الْكُفْرِ وَ كَفَرُوا بَعْدَ إِسْلامِهِمْ وَ هَمُّوا بِما لَمْ يَنالُوا وَ ما نَقَمُوا إِلاّ أَنْ أَغْناهُمُ اللّهُ وَ رَسُولُهُ مِنْ فَضْلِهِ فَإِنْ يَتُوبُوا يَكُ خَيْراً لَهُمْ وَ إِنْ يَتَوَلَّوْا يُعَذِّبْهُمُ اللّهُ عَذاباً أَليماً فِي الدُّنْيا وَ الآْخِرَةِ وَ ما لَهُمْ فِي الأَرْضِ مِنْ وَلِيّ وَ لا نَصير

به خدا سوگند ياد مى كنند كه (در غياب پيامبر، سخنان كفر آميز) نگفته اند; در حالى كه به يقين سخنان كفرآميز گفته اند; و پس از اسلام آوردنشان، كافر شده اند; و تصميم به امرى (خطرناك) گرفتند، كه به آن نرسيدند. آنها فقط از اين ايراد مى گيرند كه خداوند و پيامبرش، آنان را به فضل (و كَرَم) خود، بى نياز ساختند. (با اين حال،) اگر توبه كنند، براى آنها بهتر است; و اگر روى گردانند، خداوند آنها را در دنيا و آخرت، به مجازات دردناكى كيفر خواهد داد; و در سراسر زمين، نه ولىّ و سرپرستى دارند، و نه ياورى.(74)

75 وَ مِنْهُمْ مَنْ عاهَدَ اللّهَ لَئِنْ آتانا مِنْ فَضْلِهِ لَنَصَّدَّقَنَّ وَ لَنَكُونَنَّ مِنَ الصّالِحينَ

از آنها كسانى هستند كه با خدا پيمان بسته بودند: «اگر خداوند ما را از فضل خود روزى دهد، قطعاً صدقه و زكات خواهيم داد; و از صالحان (و شاكران) خواهيم بود.»(75)

76 فَلَمّا آتاهُمْ مِنْ فَضْلِهِ بَخِلُوا بِهِ وَ تَوَلَّوْا وَ هُمْ مُعْرِضُونَ

امّا هنگامى كه خدا از فضل خود به آنها بخشيد، نسبت به آن بخل ورزيدند و سرپيچى كردند و روى برتافتند.(76)

77 فَأَعْقَبَهُمْ نِفاقاً في قُلُوبِهِمْ إِلى يَوْمِ يَلْقَوْنَهُ بِما أَخْلَفُوا اللّهَ ما وَعَدُوهُ وَ بِما كانُوا يَكْذِبُونَ

اين عمل، (روحِ) نفاق را، تا روزى كه خدا را ملاقات كنند، در دلهايشان برقرار ساخت. اين سزاى شكستن پيمانى است كه با خدا بسته بودند و سزاى دروغ هايى است كه مى گفتند. (77)

78 أَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ يَعْلَمُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ وَ أَنَّ اللّهَ عَلاّمُ الْغُيُوبِ

آيا نمى دانستند كه خداوند، اسرار و سخنان درگوشىِ آنها را مى داند; و خداوند داناى اسرار نهان است؟!(78)

79 الَّذينَ يَلْمِزُونَ الْمُطَّوِّعينَ مِنَ الْمُؤْمِنينَ فِي الصَّدَقاتِ وَ الَّذينَ لايَجِدُونَ إِلاّ جُهْدَهُمْ فَيَسْخَرُونَ مِنْهُمْ سَخِرَ اللّهُ مِنْهُمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَليمٌ

كسانى كه از مؤمنان فرمانبردار، در صدقاتشان عيبجويى مى كنند، وكسانى راكه (براى انفاق در راه خدا) جز به مقدارِ (ناچيزِ) توانايى خود دسترسى ندارند، مسخره مى نمايند، خدا آنها را استهزا مى كند; (و كيفر مى دهد;) و براى آنها عذاب دردناكى است! (79)

80 اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لاتَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللّهُ لَهُمْ ذالِكَ بِأَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللّهِ وَ رَسُولِهِ وَ اللّهُ لايَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقينَ

چه براى آنها استغفار كنى، و چه نكنى، (حتّى) اگر هفتاد بار براى آنها استغفار كنى، هرگز خدا آنها را نمى آمرزد; چرا كه خدا و پيامبرش را انكار كردند; و خداوند گروه فاسقان را هدايت نمى كند.(80)

81 فَرِحَ الْمُخَلَّفُونَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلافَ رَسُولِ اللّهِ وَ كَرِهُوا أَنْ يُجاهِدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ في سَبيلِ اللّهِ وَ قالُوا لاتَنْفِرُوا فِي الْحَرِّ قُلْ نارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرّاً لَوْ كانُوا يَفْقَهُونَ

تخلف كنندگان (از جنگ تبوك،) از مخالفت با پيامبر خدا و كناره گيرى از جهاد، خوشحال شدند; و خوش نداشتند كه با مال و جان خود، در راه خدا جهاد كنند; و گفتند: «در اين گرما، (به سوى ميدان) حركت نكنيد.» (به آنان) بگو: «آتش دوزخ از اين سوزان تر است!» اگر مى فهميدند.(81)

82 فَلْيَضْحَكُوا قَليلاً وَ لْيَبْكُوا كَثيراً جَزاءً بِما كانُوا يَكْسِبُونَ

از اين رو آنها بايد كمتر بخندند و بسيار بگريند; (چرا كه آتش جهنم در انتظارشان است) اين، جزاى كارهايى است كه انجام مى دادند.(82)

83 فَإِنْ رَجَعَكَ اللّهُ إِلى طائِفَة مِنْهُمْ فَاسْتَأْذَنُوكَ لِلْخُرُوجِ فَقُلْ لَنْ تَخْرُجُوا مَعِيَ أَبَداً وَ لَنْ تُقاتِلُوا مَعِيَ عَدُوّاً إِنَّكُمْ رَضيتُمْ بِالْقُعُودِ أَوَّلَ مَرَّة فَاقْعُدُوا مَعَ الْخالِفينَ

هرگاه خداوند تو را به سوى گروهى از آنان بازگرداند، و از تو اجازه خروج (به سوى ميدان جهاد) بخواهند، بگو: «هيچ گاه با من خارج نخواهيد شد; و هرگز همراه من، با دشمنى نخواهيد جنگيد. شما نخستين بار به كناره گيرى (از جهاد) راضى شديد، اكنون نيز با متخلّفان بمانيد.»(83)

84 وَ لاتُصَلِّ عَلى أَحَد مِنْهُمْ ماتَ أَبَداً وَ لاتَقُمْ عَلى قَبْرِهِ إِنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللّهِ وَ رَسُولِهِ وَ ماتُوا وَ هُمْ فاسِقُونَ

هرگز بر مرده هيچ يك از آنان، نماز نخوان;و بر كنار قبرش، (براى دعا و طلب آمرزش،) نايست; چرا كه آنها به خدا و پيامبرش كافر شدند; و در حالى كه فاسق بودند از دنيا رفتند.(84)

85 وَ لاتُعْجِبْكَ أَمْوالُهُمْ وَ أَوْلادُهُمْ إِنَّما يُريدُ اللّهُ أَنْ يُعَذِّبَهُمْ بِها فِي الدُّنْيا وَ تَزْهَقَ أَنْفُسُهُمْ وَ هُمْ كافِرُونَ

(فزونى) اموال و فرزندانشان، تو را در شگفتى فرو نبرد! (اين براى آنها نعمت نيست; بلكه) خدا مى خواهد آنان را به وسيله آن، در زندگى دنيا عذاب كند، و در حال كفر بميرند. (85)

86 وَ إِذا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ أَنْ آمِنُوا بِاللّهِ وَ جاهِدُوا مَعَ رَسُولِهِ اسْتَأْذَنَكَ أُولُوا الطَّوْلِ مِنْهُمْ وَ قالُوا ذَرْنا نَكُنْ مَعَ الْقاعِدينَ

و هنگامى، كه سوره اى نازل شود (و به آنان دستور دهد) كه: «به خدا ايمان بياوريد، و همراه پيامبرش جهاد كنيد» افرادى از آنها [= گروه منافقان] كه توانايى (بر جهاد) دارند، از تو اجازه مى خواهند و مى گويند: «بگذار ما با افراد ناتوان (و آنها كه از جهاد معافند) باشيم.»(86)

87 رَضُوا بِأَنْ يَكُونُوا مَعَ الْخَوالِفِ وَ طُبِعَ عَلى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لايَفْقَهُونَ

(آرى،) آنها راضى شدند كه با واماندگان (و افراد ناتوان) باشند; و بر دلهايشان مهر نهاده شده; از اين رو (حقايق را) درك نمى كنند.(87)

88 لكِنِ الرَّسُولُ وَ الَّذينَ آمَنُوا مَعَهُ جاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ وَ أُولئِكَ لَهُمُ الْخَيْراتُ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

ولى پيامبر و كسانى كه با او ايمان آوردند، با مال و جانشان جهاد كردند; و همه نيكيها براى آنهاست; و رستگاران آنها هستند.(88)

89 أَعَدَّ اللّهُ لَهُمْ جَنّات تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ خالِدينَ فيها ذالِكَ الْفَوْزُ الْعَظيمُ

خداوند براى آنها باغهاى بهشتى آماده ساخته كه نهرها از پاى درختانش جارى است; جاودانه در آن خواهند بود; و اين است رستگارى و پيروزى بزرگ.(89)

90 وَ جاءَ الْمُعَذِّرُونَ مِنَ الأَعْرابِ لِيُؤْذَنَ لَهُمْ وَ قَعَدَ الَّذينَ كَذَبُوا اللّهَ وَرَسُولَهُ سَيُصيبُ الَّذينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذابٌ أَليمٌ

و معذوران از اعراب ، (نزد تو) آمدند كه به آنها اجازه (عدم شركت در جهاد) داده شود; ولى كسانى كه به خدا و پيامبرش دروغ گفتند، (بدون هيچ عذرى) از جهاد كناره گيرى كردند; بزودى به كسانى از آنها كه كفر ورزيدند (و بدون عذر مخالفت كردند)، عذاب دردناكى خواهد رسيد!(90)

91 لَيْسَ عَلَى الضُّعَفاءِ وَ لا عَلَى الْمَرْضى وَ لا عَلَى الَّذينَ لايَجِدُونَ ما يُنْفِقُونَ حَرَجٌ إِذا نَصَحُوا لِلّهِ وَ رَسُولِهِ ما عَلَى الْمُحْسِنينَ مِنْ سَبيل وَ اللّهُ غَفُورٌ رَحيمٌ

نه بر افراد ناتوان و نه بر بيماران و نه بر كسانى كه چيزى براى انفاق (در راه جهاد) ندارند، گناهى نيست (كه در ميدان جهاد شركت نجويند،) به شرط آنكه براى خدا و پيامبرش خيرخواهى كنند (; و از آنچه در توان دارند، مضايقه ننمايند; زيرا) بر نيكوكاران راهى براى مؤاخذه نيست; وخداوند آمرزنده و مهربان است.(91)

92 وَ لا عَلَى الَّذينَ إِذا ما أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لا أَجِدُ ما أَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ تَوَلَّوْا وَ أَعْيُنُهُمْ تَفيضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَناً أَلاّ يَجِدُوا ما يُنْفِقُونَ

و (نيز) گناهى نيست بر آنها كه وقتى نزد تو آمدند كه آنان را بر مركبى (براى جهاد) سوار كنى، گفتى: «مركبى كه شما را بر آن سوار كنم، در اختيار ندارم.» (از نزد تو) بازگشتند در حالى كه چشمانشان از اندوه اشكبار بود; زيرا چيزى نداشتند كه در راه خدا انفاق كنند (و با آن به ميدان بروند).(92)

93 إِنَّمَا السَّبيلُ عَلَى الَّذينَ يَسْتَأْذِنُونَكَ وَ هُمْ أَغْنِياءُ رَضُوا بِأَنْ يَكُونُوا مَعَ الْخَوالِفِ وَ طَبَعَ اللّهُ عَلى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لايَعْلَمُونَ

راه مؤاخذه تنها به روى كسانى باز است كه از تو اجازه مى خواهند در حالى كه توانگرند; (و امكانات كافى براى جهاد دارند;)آنها راضى شدند كه با واماندگان (و افراد معذور و ناتوان) بمانند; و خداوند بر دلهايشان مُهر نهاده; به همين جهت چيزى نمى دانند.(93)

94 يَعْتَذِرُونَ إِلَيْكُمْ إِذا رَجَعْتُمْ إِلَيْهِمْ قُلْ لاتَعْتَذِرُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكُمْ قَدْ نَبَّأَنَا اللّهُ مِنْ أَخْبارِكُمْ وَ سَيَرَى اللّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلى عالِمِ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

هنگامى كه به سوى آنها (كه از جهاد تخلّف كردند) بازگرديد، براى شما عذر (و بهانه) مى آورند; بگو: «عذر نياوريد، ما هرگز (سخن) شما را باور نخواهيم كرد! چرا كه خدا ما را از اخبارتان آگاه ساخته; و خدا و پيامبرش، اعمال شما را خواهند ديد; سپس به سوى كسى كه داناى پنهان و آشكار است بازگشت داده مى شويد; و او شما را به آنچه انجام مى داديد، آگاه مى كند (و جزا مى دهد.)»(94)

95 سَيَحْلِفُونَ بِاللّهِ لَكُمْ إِذَا انْقَلَبْتُمْ إِلَيْهِمْ لِتُعْرِضُوا عَنْهُمْ فَأَعْرِضُوا عَنْهُمْ إِنَّهُمْ رِجْسٌ وَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ جَزاءً بِما كانُوا يَكْسِبُونَ

هنگامى كه به سوى آنان بازگرديد، براى شمابه خدا سوگند ياد مى كنند، تا از آنها اعراض (و صرف نظر) كنيد; (آرى) از آنها اعراض كنيد (و روى بگردانيد); چرا كه آنها پليدند; و به كيفر اعمالى كه انجام مى دادند، جايگاهشان، دوزخ است.(95)

96 يَحْلِفُونَ لَكُمْ لِتَرْضَوْا عَنْهُمْ فَإِنْ تَرْضَوْا عَنْهُمْ فَإِنَّ اللّهَ لايَرْضى عَنِ الْقَوْمِ الْفاسِقينَ

براى شما قسم ياد مى كنند تا از آنها راضى شويد; اگر شما از آنها راضى شويد، خداوند (هرگز) از گروه فاسقان راضى نخواهد شد.(96)

97 الأَعْرابُ أَشَدُّ كُفْراً وَ نِفاقاً وَ أَجْدَرُ أَلاّ يَعْلَمُوا حُدُودَ ما أَنْزَلَ اللّهُ عَلى رَسُولِهِ وَ اللّهُ عَليمٌ حَكيمٌ

 باديه نشينان عرب، كفر و نفاقشان شديدتر است; و به ناآگاهى از حدود احكامى كه خدا بر پيامبرش نازل كرده، سزاوارترند; و خداوند دانا و حكيم است.(97)

98 وَ مِنَ الأَعْرابِ مَنْ يَتَّخِذُ ما يُنْفِقُ مَغْرَماً وَ يَتَرَبَّصُ بِكُمُ الدَّوائِرَ عَلَيْهِمْ دائِرَةُ السَّوْءِ وَ اللّهُ سَميعٌ عَليمٌ

گروهى از (اين) اعراب باديه نشين، چيزى را كه(در راه خدا)انفاق مى كنند، غرامت محسوب مى دارند. و انتظار حوادث ناگوار براى شما مى كشند; حوادث بد، سزاوار خودشان است; و خداوند شنوا و داناست.(98)

99 وَ مِنَ الأَعْرابِ مَنْ يُؤْمِنُ بِاللّهِ وَ الْيَوْمِ الآْخِرِ وَ يَتَّخِذُ ما يُنْفِقُ قُرُبات عِنْدَ اللّهِ وَ صَلَواتِ الرَّسُولِ أَلا إِنَّها قُرْبَةٌ لَهُمْ سَيُدْخِلُهُمُ اللّهُ في رَحْمَتِهِ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحيمٌ

گروهى (ديگر) از عربهاى باديه نشين، به خدا و روز بازپسين ايمان دارند; و آنچه را انفاق مى كنند، مايه تقرّب به خدا، و دعاى پيامبر مى دانند; آگاه باشيد اينها مايه تقرّب آنهاست! خداوند بزودى آنان را در رحمت خود وارد خواهد ساخت; به يقين، خداوند آمرزنده و مهربان است.(99)

100 وَ السّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهاجِرينَ وَ الأَنْصارِ وَ الَّذينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسان رَضِيَ اللّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ وَ أَعَدَّ لَهُمْ جَنّات تَجْري تَحْتَهَا الأَنْهارُ خالِدينَ فيها أَبَداً ذالِكَ الْفَوْزُ الْعَظيمُ

پيشگامان نخستين از مهاجرين و انصار، و كسانى كه به نيكى از آنها پيروى كردند، خداوند از آنها خشنود گشت، و آنها (نيز) از او خشنود شدند; و باغهاى بهشتى براى آنان آماده ساخته، كه نهرها از پاى درختانش جارى است; جاودانه در آن خواهند ماند; و اين است رستگارى و پيروزى بزرگ!(100)

101 وَ مِمَّنْ حَوْلَكُمْ مِنَ الأَعْرابِ مُنافِقُونَ وَ مِنْ أَهْلِ الْمَدينَةِ مَرَدُوا عَلَى النِّفاقِ لاتَعْلَمُهُمْ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْ سَنُعَذِّبُهُمْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّونَ إِلى عَذاب عَظيم

و از (ميان) اعرابِ باديه نشين كه اطراف شما هستند، جمعى منافقند; و از اهل مدينه (نيز)،گروهى سخت به نفاق پاى بندند. تو آنها را نمى شناسى، ولى ما آنها را مى شناسيم. بزودى آنها را دو بار مجازات مى كنيم (:مجازاتى در زمان حيات، ومجازاتى به هنگام مرگ); سپس به سوى مجازات بزرگى (در قيامت) فرستاده مى شوند. (101)

102 وَ آخَرُونَ اعْتَرَفُوا بِذُنُوبِهِمْ خَلَطُوا عَمَلاً صالِحاً وَ آخَرَ سَيِّئاً عَسَى اللّهُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحيمٌ

و گروهى ديگر (مؤمنانى هستند كه) به گناهان خود اعتراف كرده اند; و كار خوب و بد را به هم آميخته اند; اميد مى رود كه خداوند توبه آنها را بپذيرد; به يقين، خداوند آمرزنده و مهربان است.(102)

103 خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَكِّيهِمْ بِها وَ صَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلاتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ وَ اللّهُ سَميعٌ عَليمٌ

از اموال آنها صدقه اى (بعنوان زكات) بگير،تا بوسيله آن، آنها را پاك سازى و پرورش دهى; و (به هنگام گرفتن زكات،) به آنها دعا كن; كه دعاى تو، مايه آرامش آنهاست; و خداوند شنواو داناست.(103)

104 أَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ هُوَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبادِهِ وَ يَأْخُذُ الصَّدَقاتِ وَ أَنَّ اللّهَ هُوَ التَّوّابُ الرَّحيمُ

آيا نمى دانستند كه فقط خداوند توبه را از بندگانش مى پذيرد، و صدقات را مى گيرد، و خداوند توبه پذير و مهربان است؟!(104)

105 وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ سَتُرَدُّونَ إِلى عالِمِ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

بگو: «عمل كنيد! خداوند و فرستاده او و مؤمنان، اعمال شما را مى بينند! و بزودى، به سوى داناى نهان و آشكار، بازگردانده مى شويد; و شما را به آنچه عمل مى كرديد، خبر مى دهد!»(105)

106 وَ آخَرُونَ مُرْجَوْنَ لاَِمْرِ اللّهِ إِمّا يُعَذِّبُهُمْ وَ إِمّا يَتُوبُ عَلَيْهِمْ وَ اللّهُ عَليمٌ حَكيمٌ

و گروهى ديگر،به فرمان خدا واگذار شده اند (و كارشان با خداست); يا آنها را مجازات مى كند، و يا توبه آنان را مى پذيرد (، هر طور كه شايسته باشند); و خداوند دانا و حكيم است.(106)

107 وَ الَّذينَ اتَّخَذُوا مَسْجِداً ضِراراً وَ كُفْراً وَ تَفْريقاً بَيْنَ الْمُؤْمِنينَ وَ إِرْصاداً لِمَنْ حارَبَ اللّهَ وَ رَسُولَهُ مِنْ قَبْلُ وَ لَيَحْلِفُنَّ إِنْ أَرَدْنا إِلاَّ الْحُسْنى وَ اللّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ

(گروهى ديگر از منافقان) كسانى هستند كه مسجدى ساختند براى زيان رساندن (به اسلام)، و (تقويت) كفر، و تفرقه افكنى ميان مؤمنان، و كمينگاهى براى كسى كه از پيش با خدا و پيامبرش مبارزه كرده بود; آنها سوگند ياد مى كنند كه: «جز نيكى (و خدمت)، نظرى نداشته ايم.» امّا خداوند گواهى مى دهد كه آنها قطعاً دروغگو هستند.(107)

108 لاتَقُمْ فيهِ أَبَداً لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوى مِنْ أَوَّلِ يَوْم أَحَقُّ أَنْ تَقُومَ فيهِ فيهِ رِجالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا وَ اللّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرينَ

هرگز در آن (مسجد به عبادت) نايست! مسجدى كه از روز نخست برپايه تقوا بنا شده، شايسته تر است كه در آن (به عبادت) بايستى; در آن، مردانى هستند كه دوست مى دارند پاكيزه باشند; و خداوند پاكيزگان را دوست دارد. (108)

109 أَ فَمَنْ أَسَّسَ بُنْيانَهُ عَلى تَقْوى مِنَ اللّهِ وَ رِضْوان خَيْرٌ أَمْ مَنْ أَسَّسَ بُنْيانَهُ عَلى شَفا جُرُف هار فَانْهارَ بِهِ في نارِ جَهَنَّمَ وَ اللّهُ لايَهْدِي الْقَوْمَ الظّالِمينَ

آيا كسى كه شالوده آن را بر تقواى الهى و خشنودى او بناكرده بهتر است، يا كسى كه شالوده آن را بر كنار پرتگاه سستى بنا نموده كه ناگهان در آتش دوزخ فرو مى ريزد؟! و خداوند گروه ستمكاران راهدايت نمى كند.(109)

110 لايَزالُ بُنْيانُهُمُ الَّذي بَنَوْا ريبَةً في قُلُوبِهِمْ إِلاّ أَنْ تَقَطَّعَ قُلُوبُهُمْ وَ اللّهُ عَليمٌ حَكيمٌ

بنايى را كه آنها ساختند، همواره بصورت وسيله شك و ترديد، در دلهايشان باقى مى ماند; مگر اين كه دلهايشان پاره پاره شود (و بميرند; وگرنه، هرگز از دل آنها بيرون نمى رود); و خداوند دانا و حكيم است.(110)

111 إِنَّ اللّهَ اشْتَرى مِنَ الْمُؤْمِنينَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يُقاتِلُونَ في سَبيلِ اللّهِ فَيَقْتُلُونَ وَ يُقْتَلُونَ وَعْداً عَلَيْهِ حَقّاً فِي التَّوْراةِ وَ الإِنْجيلِ وَ الْقُرْآنِ وَ مَنْ أَوْفى بِعَهْدِهِ مِنَ اللّهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذي بايَعْتُمْ بِهِ وَ ذالِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظيمُ

خداوند از مؤمنان، جان و مالشان را خريدارى كرده،كه (در برابرش) بهشت براى آنان باشد; (به اين گونه كه:) در راه خدا پيكار مى كنند، مى كشند و كشته مى شوند; اين وعده حقّى است بر او، كه در تورات و انجيل و قرآن ذكر فرموده; و چه كسى از خدا به عهدش وفادارتر است؟! اكنون، به داد و ستدى كه با خدا كرده ايد، شادمان باشيد; و اين است همان رستگارى و پيروزى بزرگ!(111)

112 التّائِبُونَ الْعابِدُونَ الْحامِدُونَ السّائِحُونَ الرّاكِعُونَ السّاجِدُونَ الآْمِرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النّاهُونَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ الْحافِظُونَ لِحُدُودِ اللّهِ وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنينَ

توبه كنندگان، عبادت كنندگان، سپاس گويان، جهادگران، ركوع كنندگان، سجده گزاران، امركنندگان به معروف، نهى كنندگان از منكر، و حافظان حدود (و مرزهاى) الهى، (مؤمنان حقيقى اند); و بشارت ده به (اينچنين) مؤمنان!(112)

113 ما كانَ لِلنَّبِيِّ وَ الَّذينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكينَ وَ لَوْ كانُوا أُولي قُرْبى مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحابُ الْجَحيمِ

براى پيامبر و مؤمنان، شايسته نيست كه براى مشركان، پس از آنكه بر آنها روشن شد كه اين گروه اهل دوزخند، (از خداوند) طلب آمرزش كنند، هر چند از نزديكانشان باشند.(113)

114 وَ ما كانَ اسْتِغْفارُ إِبْراهيمَ لاَِبيهِ إِلاّ عَنْ مَوْعِدَة وَعَدَها إِيّاهُ فَلَمّاتَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُوٌّ لِلّهِ تَبَرَّأَ مِنْهُ إِنَّ إِبْراهيمَ لاَ َوّاهٌ حَليمٌ

و استغفار ابراهيم براى پدرش [= سرپرستش كه در آن زمان، عمويش آزر بود]، فقط بخاطر وعده اى بود كه به او داده بود; (تا وى را به سوى ايمان جذب كند); امّا هنگامى كه براى او روشن شد كه وى دشمن خداست، از او بيزارى جست; به يقين، ابراهيم دلسوز و بردبار بود.(114)

115 وَ ما كانَ اللّهُ لِيُضِلَّ قَوْماً بَعْدَ إِذْ هَداهُمْ حَتّى يُبَيِّنَ لَهُمْ ما يَتَّقُونَ إِنَّ اللّهَ بِكُلِّ شَيْء عَليمٌ

ممكن نيست خداوند قومى را، پس از آن كه آنها را هدايت كرد (و ايمان آوردند) گمراه (و مجازات) كند; مگر آن كه امورى را كه بايد از آن بپرهيزند، براى آنان بيان نمايد (و آنها مخالفت كنند); زيرا خداوند به هر چيزى داناست. (115)

116 إِنَّ اللّهَ لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ يُحْيي وَ يُميتُ وَ ما لَكُمْ مِنْ دُونِ اللّهِ مِنْ وَلِيّ وَ لا نَصير

حكومت و مالكيت آسمانها و زمين تنها از آنِ خداست; زنده مى كند و مى ميراند; و جز خدا، سرپرست و ياورى نداريد. (116)

117 لَقَدْ تابَ اللّهُ عَلَى النَّبِيِّ وَ الْمُهاجِرينَ وَ الأَنْصارِ الَّذينَ اتَّبَعُوهُ في ساعَةِ الْعُسْرَةِ مِنْ بَعْدِ ما كادَ يَزيغُ قُلُوبُ فَريق مِنْهُمْ ثُمَّ تابَ عَلَيْهِمْ إِنَّهُ بِهِمْ رَئُوفٌ رَحيمٌ

به يقين خداوند رحمت خود را شامل حال پيامبر و مهاجران و انصار، كه در زمان عسرت و شدّت (در جنگ تبوك) از او پيروى كردند، نمود; بعد از آن كه نزديك بود دلهاى گروهى از آنها، از حق منحرف شود (و از ميدان جنگ بازگردند); سپس خدا توبه آنها را پذيرفت، چرا كه او نسبت به آنان رئوف و مهربان است.(117)

118 وَ عَلَى الثَّلاثَةِ الَّذينَ خُلِّفُوا حَتّى إِذا ضاقَتْ عَلَيْهِمُ الأَرْضُ بِما رَحُبَتْ وَ ضاقَتْ عَلَيْهِمْ أَنْفُسُهُمْ وَ ظَنُّوا أَنْ لا مَلْجَأَ مِنَ اللّهِ إِلاّ إِلَيْهِ ثُمَّ تابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوبُوا إِنَّ اللّهَ هُوَ التَّوّابُ الرَّحيمُ

و (همچنين) آن سه نفر كه (از شركت در جنگ تبوك) تخلّف جستند، (و مسلمانان با آنان قطع رابطه نمودند،) تا آن جا كه زمين با همه وسعتش بر آنها تنگ شد; (حتّى) در وجود خويش، جايى براى خود نمى يافتند; (و) دانستند پناهگاهى در برابر عذاب خدا جز رفتن به سوى او نيست; سپس خدا رحمتش را شامل حال آنها نمود، (و به آنان توفيق داد) تا توبه كنند; زيرا خداوند بسيار توبه پذير و مهربان است.(118)

119 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللّهَ وَ كُونُوا مَعَ الصّادِقينَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! از (مخالفت فرمان) خدا بپرهيزيد، و باصادقان و راستگويان باشيد.(119)

120 ما كانَ لاَِهْلِ الْمَدينَةِ وَ مَنْ حَوْلَهُمْ مِنَ الأَعْرابِ أَنْ يَتَخَلَّفُوا عَنْ رَسُولِ اللّهِ وَ لايَرْغَبُوا بِأَنْفُسِهِمْ عَنْ نَفْسِهِ ذالِكَ بِأَنَّهُمْ لايُصيبُهُمْ ظَمَأٌ وَ لا نَصَبٌ وَ لامَخْمَصَةٌ في سَبيلِ اللّهِ وَ لايَطَؤُنَ مَوْطِئاً يَغيظُ الْكُفّارَ وَ لايَنالُونَ مِنْ عَدُوّ نَيْلاً إِلاّ كُتِبَ لَهُمْ بِهِ عَمَلٌ صالِحٌ إِنَّ اللّهَ لايُضيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنينَ

سزاوار نيست كه اهل مدينه، و كسانى از اعراب باديه نشين كه اطراف آنها هستند، از پيامبر خدا جدا شوند; و براى حفظ جان خويش، از جان او چشم بپوشند. زيرا هيچگونه تشنگى وخستگى، و گرسنگى در راه خدا به آنها نمى رسد و هيچ گامى كه موجب خشم كافران مى شود برنمى دارند، و ضربه اى از دشمن نمى خورند، مگر اين كه بخاطر آن، عمل صالحى براى آنها نوشته مى شود; زيرا خداوند پاداش نيكوكاران را ضايع نمى كند.(120)

121 وَ لايُنْفِقُونَ نَفَقَةً صَغيرَةً وَ لا كَبيرَةً وَ لايَقْطَعُونَ وادِياً إِلاّ كُتِبَ لَهُمْ لِيَجْزِيَهُمُ اللّهُ أَحْسَنَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ

و هيچ مال كوچك يا بزرگى را (در اين راه) صرف نمى كنند، و هيچ سرزمينى را (به سوى ميدان جهاد و يا در بازگشت) نمى پيمايند، جز اين كه براى آنها نوشته مى شود; تا خداوند آن را بعنوان بهترين اعمالشان، پاداش دهد. (121)

122 وَ ما كانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً فَلَوْلا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَة مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَ لِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ

و شايسته نيست مؤمنان همگى (به سوى ميدان جهاد) كوچ كنند; چرا از هر گروهى از آنان، طايفه اى كوچ نمى كند (تا طايفه اى در مدينه بماند)، كه در دين (و معارف و احكام اسلام) آگاهى يابند وبه هنگام بازگشت به سوى قوم خود،آنهارابيم دهند؟! شايد (از مخالفت فرمان پروردگار) بترسند، و خوددارى كنند!(122)

123 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا قاتِلُوا الَّذينَ يَلُونَكُمْ مِنَ الْكُفّارِ وَ لْيَجِدُوا فيكُمْ غِلْظَةً وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ مَعَ الْمُتَّقينَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! (نخست) با كافرانى كه به شما نزديكترند، پيكار كنيد; (و دشمن دورتر، شما را از دشمنان نزديك غافل نسازد.) آنها بايد در شما شدّت و قدرت، احساس كنند; و بدانيد خداوند با پرهيزگاران است.(123)

124 وَ إِذا ما أُنْزِلَتْ سُورَةٌ فَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ أَيُّكُمْ زادَتْهُ هذِهِ إيماناً فَأَمَّا الَّذينَ آمَنُوا فَزادَتْهُمْ إيماناً وَ هُمْ يَسْتَبْشِرُونَ

و هنگامى كه سوره اى نازل مى شود، بعضى از آنان (به افراد ديگر) مى گويند: «اين سوره، ايمان كدام يك از شما را افزون ساخت؟!» (به آنها بگو:) امّا كسانى كه ايمان آورده اند، بر ايمانشان افزوده است; و آنها (به فضل و رحمت الهى) خوشحالند. (124)

125 وَ أَمَّا الَّذينَ في قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزادَتْهُمْ رِجْساً إِلى رِجْسِهِمْ وَ ماتُوا وَ هُمْ كافِرُونَ

و امّا كسانى كه در دلهايشان بيمارى است، پليدى بر پليديشان افزوده; و از دنيا رفتند در حالى كه كافر بودند.(125)

126 أَ وَ لا يَرَوْنَ أَنَّهُمْ يُفْتَنُونَ في كُلِّ عام مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ لايَتُوبُونَ وَ لا هُمْ يَذَّكَّرُونَ

آيا آنها نمى بينند كه در هر سال، يك يا دو بار آزمايش (مهمى) مى شوند؟! باز نه توبه مى كنند، و نه متذكّر مى شوند.(126)

127 وَ إِذا ما أُنْزِلَتْ سُورَةٌ نَظَرَ بَعْضُهُمْ إِلى بَعْض هَلْ يَراكُمْ مِنْ أَحَد ثُمَّ انْصَرَفُوا صَرَفَ اللّهُ قُلُوبَهُمْ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لايَفْقَهُونَ

و هنگامى كه سوره اى نازل مى شود، بعضى از آنها [= منافقان] به يكديگر نگاه مى كنند (و مى گويند:) آيا كسى شما را مى بيند؟ سپس منصرف مى شوند (و از حضور پيامبر بيرون مى روند); خداوند دلهايشان را (از حق) منصرف ساخته; چرا كه آنها، گروهى هستند كه نمى فهمند (و بى دانشند).(127)

128 لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزيزٌ عَلَيْهِ ما عَنِتُّمْ حَريصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنينَ رَئُوفٌ رَحيمٌ

به يقين، پيامبرى از ميان شما به سويتان آمد كه رنجهاى شما بر او سخت است; و اصرار بر هدايت شما دارد; و نسبت به مؤمنان، رئوف و مهربان است.(128)

129 فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِيَ اللّهُ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَ هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظيمِ

اگر آنها (از حق) روى بگردانند، (نگران مباش!) بگو: «خداوند مرا كفايت مى كند; هيچ معبودى جز او نيست; بر او توكّل كردم; و او پروردگار عرش عظيم است.»(129)

▲

[10] سوره یونس

بِسمِ اللّهِ الرَّحمانِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 الر تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ الْحَكيمِ

 الر، اين آياتِ كتابِ حكيم است (كتابى حكمت آميزو استوار).(1)

2 أَ كانَ لِلنّاسِ عَجَباً أَنْ أَوْحَيْنا إِلى رَجُل مِنْهُمْ أَنْ أَنْذِرِ النّاسَ وَ بَشِّرِ الَّذينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْق عِنْدَ رَبِّهِمْ قالَ الْكافِرُونَ إِنَّ هذا لَساحِرٌ مُبينٌ

آيا براى مردم، موجب شگفتى بود كه به مردى از آنها وحى فرستاديم (و گفتيم:) «مردم را (از عواقب كفر و گناه) بيم ده، و به كسانى كه ايمان آورده اند بشارت ده كه براى آنها، سابقه نيك [= نيكنامى و پاداش] نزد پروردگارشان است»؟! (امّا) كافران گفتند: «اين مرد، ساحر آشكارى است!»(2)

3 إِنَّ رَبَّكُمُ اللّهُ الَّذي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الأَرْضَ في سِتَّةِ أَيّام ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ يُدَبِّرُ الأَمْرَ ما مِنْ شَفيع إِلاّ مِنْ بَعْدِ إِذْنِهِ ذالِكُم اللّهُ رَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ أَ فَلا تَذَكَّرُونَ

پروردگار شما،خداوندى است كه آسمانها و زمين را در شش روز [= شش دوران] آفريد; سپس بر تخت (قدرت) قرار گرفت، و به تدبير كار (جهان) پرداخت; هيچ شفاعت كننده اى، بى اذن او نيست; اين است خداوند، پروردگار شما!پس او را پرستش كنيد. آيا متذكّر نمى شويد؟!(3)

4 إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ جَميعاً وَعْدَ اللّهِ حَقّاً إِنَّهُ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعيدُهُ لِيَجْزِيَ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ بِالْقِسْطِ وَ الَّذينَ كَفَرُوا لَهُمْ شَرابٌ مِنْ حَميم وَ عَذابٌ أَليمٌ بِما كانُوا يَكْفُرُونَ

 بازگشت همه شما تنها به سوى اوست. خداوند وعده حقّى فرموده; او آفرينش را آغاز مى كند، سپس آن را باز مى گرداند، تا كسانى را كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام داده اند، بعدالت جزا دهد; و براى كسانى كه كافر شدند، نوشابه اى از آب سوزان و عذابى دردناك است، به سزاى آن كه كفر مىورزيدند!(4)

5 هُوَ الَّذي جَعَلَ الشَّمْسَ ضِياءً وَ الْقَمَرَ نُوراً وَ قَدَّرَهُ مَنازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنينَ وَ الْحِسابَ ما خَلَقَ اللّهُ ذالِكَ إِلاّ بِالْحَقِّ يُفَصِّلُ الآْياتِ لِقَوْم يَعْلَمُونَ

او كسى است كه خورشيد را روشنايى بخش، و ماه را نورافشان قرار داد; و براى آن منزلگاههايى مقدّر كرد، تا عدد سالها و حساب (زمان) را بدانيد; خداوند اين را جز بحق نيافريده; او آيات (خود را) براى گروهى كه آماده درك حقايقند، شرح مى دهد.(5)

6 إِنَّ في اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ وَ ما خَلَقَ اللّهُ فِي السَّماواتِ وَ الأَرْضِ لآَيات لِقَوْم يَتَّقُونَ

به يقين در آمد و شد شب و روز، و آنچه خداوند در آسمانها و زمين آفريده، آيات (و نشانه هايى) است براى گروهى كه پرهيزگارند (و حقايق را مى پذيرند).(6)

7 إِنَّ الَّذينَ لايَرْجُونَ لِقاءَنا وَ رَضُوا بِالْحَياةِ الدُّنْيا وَ اطْمَأَنُّوا بِها وَ الَّذينَ هُمْ عَنْ آياتِنا غافِلُونَ

كسانى كه اميد و ايمان به لقاى ما (و روز رستاخيز) ندارند، و (تنها) به زندگى دنيا راضى شدند و بر آن تكيه كردند، و كسانى كه ازآيات ما غافلند،(7)

8 أُولئِكَ مَأْواهُمُ النّارُ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ

آنها جايگاهشان آتش است، به سزاى آنچه كه انجام مى دادند.(8)

9 إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ يَهْديهِمْ رَبُّهُمْ بِإيمانِهِمْ تَجْري مِنْ تَحْتِهِمُ الأَنْهارُ في جَنّاتِ النَّعيمِ

(ولى) كسانى كه ايمان آوردند و كارهاى شايسته انجام دادند، پروردگارشان آنها را در پرتو ايمانشان هدايت مى كند; از زير (قصرهاى) آنها در باغهاى پر نعمت بهشتى، نهرها جارى است.(9)

10 دَعْواهُمْ فيها سُبْحانَكَ اللّهُمَّ وَ تَحِيَّتُهُمْ فيها سَلامٌ وَ آخِرُ دَعْواهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعالَمينَ

گفتار (و دعاى) آنها در آنجا اين است كه: «خداوندا، منزّهى تو!» و تحيّت آنها در آن جا: سلام; و آخرين سخنشان اين است كه: «حمد و سپاس، مخصوصِ خداوندى است كه پروردگار جهانيان است.»(10)

11 وَ لَوْ يُعَجِّلُ اللّهُ لِلنّاسِ الشَّرَّ اسْتِعْجالَهُمْ بِالْخَيْرِ لَقُضِيَ إِلَيْهِمْ أَجَلُهُمْ فَنَذَرُ الَّذينَ لايَرْجُونَ لِقاءَنا في طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ

اگر همان گونه كه مردم در به دست آوردنِ «خوبى»ها عجله دارند، خداوند (نيز) در مجازاتشان شتاب مى كرد، (بزودى) عمرشان به پايان مى رسيد (و همگى نابود مى شدند); ولى كسانى را كه اميد و ايمان به لقاى ما ندارند، در سركشى و طغيانشان رها مى كنيم تا سرگردان شوند.(11)

12 وَ إِذا مَسَّ الإِنْسانَ الضُّرُّ دَعانا لِجَنْبِهِ أَوْ قاعِداً أَوْ قائِماً فَلَمّا كَشَفْنا عَنْهُ ضُرَّهُ مَرَّ كَأَنْ لَمْ يَدْعُنا إِلى ضُرّ مَسَّهُ كَذالِكَ زُيِّنَ لِلْمُسْرِفينَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ

هنگامى كه به انسان زيان (و ناراحتى) رسد، ما را (در هر حال:) در حالى كه به پهلو خوابيده، يانشسته، يا ايستاده است، (براى حل مشكل خود) مى خواند; امّا هنگامى كه زيان را از او برطرف ساختيم، چنان مى رود كه گويى هرگز ما را براى برطرف كردن زيانى كه به او رسيده بود، نخوانده است. اين گونه براى اسرافكاران، اعمالشان زينت داده شده است (كه زشتى اين عمل را درك نمى كنند).(12)

13 وَ لَقَدْ أَهْلَكْنَا الْقُرُونَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَمّا ظَلَمُوا وَ جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ وَ ما كانُوا لِيُؤْمِنُوا كَذالِكَ نَجْزِي الْقَوْمَ الْمُجْرِمينَ

ما اقوام پيش از شما را، هنگامى كه ظلم كردند، هلاك نموديم; در حالى كه پيامبرانشان دلايل روشن براى آنها آوردند، ولى آنها هرگز ايمان نياوردند; اين گونه گروه مجرمان را كيفر مى دهيم!(13)

14 ثُمَّ جَعَلْناكُمْ خَلائِفَ فِي الأَرْضِ مِنْ بَعْدِهِمْ لِنَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ

سپس شما را پس از ايشان جانشينان آنها در روى زمين قرارداديم; تا ببينيم شما چگونه عمل مى كنيد.(14)

15 وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُنا بَيِّنات قالَ الَّذينَ لايَرْجُونَ لِقاءَنَا ائْتِ بِقُرْآن غَيْرِ هذا أَوْ بَدِّلْهُ قُلْ ما يَكُونُ لي أَنْ أُبَدِّلَهُ مِنْ تِلْقاءِ نَفْسي إِنْ أَتَّبِعُ إِلاّ ما يُوحى إِلَيَّ إِنِّي أَخافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّي عَذابَ يَوْم عَظيم

و هنگامى كه آياتِ روشنِ ما بر آنها خوانده مى شود، كسانى كه اميد و ايمان به لقاى ما (و روز رستاخيز) ندارند مى گويند: «قرآنى غير از اين بياور،يا آن را تغيير ده. (و آيات نكوهش بتها را بردار)» بگو: «براى من روا نيست كه از پيش خود آن را تغيير دهم; فقط از چيزى كه بر من وحى مى شود، پيروى مى كنم. من اگر پروردگارم را نافرمانى كنم، از مجازاتِ روزِ بزرگ (قيامت) مى ترسم!»(15)

16 قُلْ لَوْ شاءَ اللّهُ ما تَلَوْتُهُ عَلَيْكُمْ وَ لاأَدْراكُمْ بِهِ فَقَدْ لَبِثْتُ فيكُمْ عُمُراً مِنْ قَبْلِهِ أَ فَلا تَعْقِلُونَ

بگو: «اگر خدا مى خواست، من اين (قرآن) را بر شما نمى خواندم; و (خداوند) از آن آگاهتان نمى كرد; چه اين كه مدّتها پيش از اين، در ميان شما زندگى نمودم; (و هرگز آيه اى نياوردم;) آيا نمى فهميد؟!» (16)

17 فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللّهِ كَذِباً أَوْ كَذَّبَ بِآياتِهِ إِنَّهُ لايُفْلِحُ الْمُجْرِمُونَ

چه كسى ستمكارتر است از آن كس كه بر خدا دروغ بسته، يا آيات او را تكذيب كرد؟! به يقين مجرمان رستگار نخواهند شد. (17)

18 وَ يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ ما لايَضُرُّهُمْ وَ لايَنْفَعُهُمْ وَ يَقُولُونَ هؤُلاءِ شُفَعاؤُنا عِنْدَ اللّهِ قُلْ أَ تُنَبِّئُونَ اللّهَ بِما لايَعْلَمُ فِي السَّماواتِ وَ لا فِي الأَرْضِ سُبْحانَهُ وَ تَعالى عَمّا يُشْرِكُونَ

آنها غير از خدا، چيزهايى را مى پرستندكه نه به آنان زيانى مى رساند، و نه سودى مى بخشد; و مى گويند: «اينها شفيعان ما نزد خدا هستند.» بگو: «آيا خدا را به چيزى خبر مى دهيد كه در آسمانها و زمين سراغ ندارد؟!» منزّه است او، و برتر است از آنچه همتاى او قرار مى دهند! (18)

19 وَ ما كانَ النّاسُ إِلاّ أُمَّةً واحِدَةً فَاخْتَلَفُوا وَ لَوْ لا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ فيما فيهِ يَخْتَلِفُونَ

(در آغاز) همه مردم جز امّت واحدى نبودند; سپس اختلاف كردند; و اگر وعده قطعى پروردگارت (درباره عدم مجازات سريع آنان) از قبل صادر نشده بود، در ميان آنها در آنچه اختلاف داشتند داورى مى شد (و بى درنگ مجرمان به مجازات مى رسيدند).(19)

20 وَ يَقُولُونَ لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ فَقُلْ إِنَّمَا الْغَيْبُ لِلّهِ فَانْتَظِرُوا إِنِّي مَعَكُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرينَ

مى گويند: «چرا معجزه اى از پروردگارش بر او نازل نمى شود؟!» بگو: «غيب (و ظهور معجزات) تنهابراى خدا (و به فرمان او) است. شما درانتظار باشيد، من هم با شما در انتظارم! (شما در انتظار معجزات بهانه جويانه باشيد، و من هم در انتظار مجازات شما!)»(20)

21 وَ إِذا أَذَقْنَا النّاسَ رَحْمَةً مِنْ بَعْدِ ضَرّاءَ مَسَّتْهُمْ إِذا لَهُمْ مَكْرٌ في آياتِنا قُلِ اللّهُ أَسْرَعُ مَكْراً إِنَّ رُسُلَنا يَكْتُبُونَ ما تَمْكُرُونَ

هنگامى كه به مردم، پس از زيانى كه به آنها رسيده است، رحمتى بچشانيم، در مورد آيات ما (با توجيهات ناروا) توطئه مى كنند; بگو: «تدبير خداوند (از شما) سريع تر است; و رسولان [=فرشتگان] ما، آنچه را توطئه مى كنيد، مى نويسند!» (21)

22 هُوَ الَّذي يُسَيِّرُكُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ حَتّى إِذا كُنْتُمْ فِي الْفُلْكِ وَ جَرَيْنَ بِهِمْ بِريح طَيِّبَة وَ فَرِحُوا بِها جاءَتْها ريحٌ عاصِفٌ وَ جاءَهُمُ الْمَوْجُ مِنْ كُلِّ مَكان وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ أُحيطَ بِهِمْ دَعَوُا اللّهَ مُخْلِصينَ لَهُ الدِّينَ لَئِنْ أَنْجَيْتَنا مِنْ هذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشّاكِرينَ

او كسى است كه شما را در صحرا و دريا سير مى دهد; زمانى كه در كشتى قرار مى گيريد، و بادهاى موافق كشتى نشينان را (به سوى مقصد) مى برد و خوشحال مى شوند، (ناگهان) طوفان شديدى مىوزد; وامواج از هر سو به سراغ آنها مى آيد; و گمان مى كنند هلاك خواهند شد; (در آن هنگام) خدا را از روى خلوص عقيده مى خوانند كه: «اگر ما را از اين گرفتارى نجات دهى، حتماً از سپاسگزاران خواهيم بود.»(22)

23 فَلَمّا أَنْجاهُمْ إِذا هُمْ يَبْغُونَ فِي الأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ يا أَيُّهَا النّاسُ إِنَّما بَغْيُكُمْ عَلى أَنْفُسِكُمْ مَتاعَ الْحَياةِ الدُّنْيا ثُمَّ إِلَيْنا مَرْجِعُكُمْ فَنُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

امّا هنگامى كه خدا آنها را رهايى بخشيد، (بار ديگر) به ناحق، در زمين ستم مى كنند. اى مردم! ستمهاى شما، به زيان خود شماست. از زندگى دنيا بهره (اندكى مى بريد)، سپس بازگشت شما به سوى ماست; و ما، شما را به آنچه عمل مى كرديد، خبر مى دهيم.(23)

24 إِنَّما مَثَلُ الْحَياةِ الدُّنْيا كَماء أَنْزَلْناهُ مِنَ السَّماءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَباتُ الأَرْضِ مِمّا يَأْكُلُ النّاسُ وَ الأَنْعامُ حَتّى إِذا أَخَذَتِ الأَرْضُ زُخْرُفَها وَ ازَّيَّنَتْ وَ ظَنَّ أَهْلُها أَنَّهُمْ قادِرُونَ عَلَيْها أَتاها أَمْرُنا لَيْلاً أَوْ نَهاراً فَجَعَلْناها حَصيداً كَأَنْ لَمْ تَغْنَ بِالأَمْسِ كَذالِكَ نُفَصِّلُ الآْياتِ لِقَوْم يَتَفَكَّرُونَ

مَثَل زندگىِ دنيا، همانند آبى است كه از آسمان نازل كرده ايم; كه در پى آن، گياهانِ (گوناگونِ) زمين ـ كه مردم و چهارپايان (از آن) مى خورند ـ (مى رويد) و در هم فرو مى رود; تا زمانى كه زمين، زيبايى خود را يافته و آراسته گرديد، و اهلِ آن مطمئن شدند كه مى توانند (بى هيچ مانعى) از آن بهره مند گردند، (ناگهان) فرمان ما، شب هنگام يا در روز، فرا مى رسد; (و سرما يا صاعقه اى را بر آن مسلّط مى سازيم;) و آنچنان آن را درو مى كنيم كه گويى ديروز هرگز (چنين كشتزارى) نبوده است! اين گونه، آيات خود را براى گروهى كه مى انديشند، شرح مى دهيم.(24)

25 وَ اللّهُ يَدْعُوا إِلى دارِ السَّلامِ وَ يَهْدي مَنْ يَشاءُ إِلى صِراط مُسْتَقيم

و خداوند به سراى صلح و آرامش دعوت مى كند; و هر كس را بخواهد (و شايسته ببيند)، به راه راست هدايت مى نمايد.(25)

26 لِلَّذينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنى وَ زِيادَةٌ وَ لايَرْهَقُ وُجُوهَهُمْ قَتَرٌ وَ لا ذِلَّةٌ أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمْ فيها خالِدُونَ

براى كسانى كه نيكى كردند، پاداش نيك (همانند عملشان) و افزون بر آن خواهد بود; و غبار (غم) و ذلّت، چهره هايشان را نمى پوشاند; آنها اهل بهشتند، و جاودانه در آن خواهند ماند.(26)

27 وَ الَّذينَ كَسَبُوا السَّيِّئاتِ جَزاءُ سَيِّئَة بِمِثْلِها وَ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ ما لَهُمْ مِنَ اللّهِ مِنْ عاصِم كَأَنَّما أُغْشِيَتْ وُجُوهُهُمْ قِطَعاً مِنَ اللَّيْلِ مُظْلِماً أُولئِكَ أَصْحابُ النّارِ هُمْ فيها خالِدُونَ

امّا كسانى كه مرتكب گناهان شدند، جزاى بدى به مقدار آن دارند; و ذلّت و خوارى، چهره آنان را مى پوشاند; و هيچ نگهدارنده اى در برابر (مجازات) خدا براى آنان نيست. (چهره هايشان آنچنان گرفته است كه) گويى با پاره هايى از شب تاريك، صورت آنها پوشيده شده! آنها اهل دوزخند; و جاودانه در آن خواهند ماند. (27)

28 وَ يَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَميعاً ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذينَ أَشْرَكُوا مَكانَكُمْ أَنْتُمْ وَ شُرَكائُكُمْ فَزَيَّلْنا بَيْنَهُمْ وَ قالَ شُرَكاؤُهُمْ ما كُنْتُمْ إِيّانا تَعْبُدُونَ

(به خاطر بياوريد) روزى را كه همه آنها را جمع مى كنيم، سپس به مشركان مى گوييم: «شما و معبودهايتان (هر كدام) در جاى خودتان باشيد» سپس آنها را (براى حساب) از هم جدا مى سازيم، و معبودهايشان (به آنها) مى گويند: «شما هرگز ما را عبادت نمى كرديد!(28)

29 فَكَفى بِاللّهِ شَهيداً بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمْ إِنْ كُنّا عَنْ عِبادَتِكُمْ لَغافِلينَ

همين بس كه خدا ميان ما و شما گواه باشد، كه به يقين ما از عبادت شما بى خبر بوديم.»(29)

30 هُنالِكَ تَبْلُوا كُلُّ نَفْس ما أَسْلَفَتْ وَ رُدُّوا إِلَى اللّهِ مَوْلاهُمُ الْحَقِّ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ

در آن جا، هر كس عملى را كه قبلاً انجام داده است، مى آزمايد. و همگى به سوى خداوند يگانه كه مولا و سرپرست حقيقى آنهاست بازگردانده مى شوند; و چيزهايى را كه بدروغ همتاى خدا قرارداده بودند، از نظرشان گم و نابود مى شوند.(30)

31 قُلْ مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّماءِ وَ الأَرْضِ أَمَّنْ يَمْلِكُ السَّمْعَ وَ الأَبْصارَ وَ مَنْ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَ مَنْ يُدَبِّرُ الأَمْرَ فَسَيَقُولُونَ اللّهُ فَقُلْ أَ فَلا تَتَّقُونَ

بگو: «چه كسى شما را از آسمان و زمين روزى مى دهد؟ يا چه كسى مالك (و خالق) گوش و چشمهاست؟و چه كسى زنده را از مرده، و مرده را از زنده بيرون مى آورد؟ و چه كسى امور (جهان) را تدبير مى كند؟» بزودى (در پاسخ) مى گويند: «خدا»،بگو: «پس چرا تقوا پيشه نمى كنيد (و راه شرك مى پوييد)؟!(31)

32 فَذالِكُم اللّهُ رَبُّكُمُ الْحَقُّ فَماذا بَعْدَ الْحَقِّ إِلاَّ الضَّلالُ فَأَنّى تُصْرَفُونَ

اين گونه است خداوند، پروردگارِ حقّ شما (داراى همه اين صفات)! با اين حال، بعد از حق، چه چيزى جز گمراهى وجود دارد؟! پس چرا (از پرستش او) روى گردان مى شويد؟!» (32)

33 كَذالِكَ حَقَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ عَلَى الَّذينَ فَسَقُوا أَنَّهُمْ لايُؤْمِنُونَ

اينچنين فرمان پروردگارت بر فاسقان مسلّم شده كه آنها (پس از اين همه لجاجت و گناه)، ايمان نخواهند آورد.(33)

34 قُلْ هَلْ مِنْ شُرَكائِكُمْ مَنْ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعيدُهُ قُلِ اللّهُ يَبْدَؤُاالْخَلْقَ ثُمَّ يُعيدُهُ فَأَنّى تُؤْفَكُونَ

بگو: «آيا هيچ يك از معبودهاى شما، آفرينش را آغاز مى كند و سپس باز مى گرداند؟!» بگو: «تنها خدا آفرينش را آغاز كرده، سپس باز مى گرداند;با اين حال، چرا (از حق) روى گردان مى شويد؟!»(34)

35 قُلْ هَلْ مِنْ شُرَكائِكُمْ مَنْ يَهْدي إِلَى الْحَقِّ قُلِ اللّهُ يَهْدي لِلْحَقِّ أَ فَمَنْ يَهْدي إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ يُتَّبَعَ أَمَّنْ لايَهِدِّي إِلاّ أَنْ يُهْدى فَما لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ

بگو: «آيا هيچ يك از معبودهاى شما، به سوى حق هدايت مى كند؟!» بگو: «تنها خدا به حق هدايت مى كند. آيا كسى كه هدايت به سوى حق مى كندبراى پيروى شايسته تر است، يا آن كس كه هدايت نمى شود مگر هدايتش كنند؟! شما را چه مى شود، چگونه داورى مى كنيد؟!»(35)

36 وَ ما يَتَّبِعُ أَكْثَرُهُمْ إِلاّ ظَنّاً إِنَّ الظَّنَّ لايُغْني مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً إِنَّ اللّهَ عَليمٌ بِما يَفْعَلُونَ

و بيشتر آنها،جز از گمان (و پندارهاى بى اساس)، پيروى نمى كنند; با آنكه گمان، هرگز (انسان را) از حق بى نياز نمى سازد(و به حق نمى رساند). به يقين، خداوند از آنچه انجام مى دهند، آگاه است.(36)

37 وَ ما كانَ هذَا الْقُرْآنُ أَنْ يُفْتَرى مِنْ دُونِ اللّهِ وَ لكِنْ تَصْديقَ الَّذي بَيْنَ يَدَيْهِ وَ تَفْصيلَ الْكِتابِ لارَيْبَ فيهِ مِنْ رَبِّ الْعالَمينَ

ممكن نبود كه اين قرآن، بدون وحى الهى به خدا نسبت داده شود; بلكه با كتب آسمانى پيشين هماهنگ است و شرح و تفصيل كتاب (الهى) است; كه هيچ شكى در آن نيست، و از سوى پروردگار جهانيان است.(37)

38 أَمْ يَقُولُونَ افْتَراهُ قُلْ فَأْتُوا بِسُورَة مِثْلِهِ وَ ادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِنْ دُونِ اللّهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقينَ

آيا آنها مى گويند: «او قرآن را بدروغ (به خدا) نسبت داده است»؟!بگو: «اگر راست مى گوييد، يك سوره همانند آن بياوريد; و غير از خدا، هر كس را مى توانيد (به يارى) فراخوانيد!»(38)

39 بَلْ كَذَّبُوا بِما لَمْ يُحيطُوا بِعِلْمِهِ وَ لَمّا يَأْتِهِمْ تَأْويلُهُ كَذالِكَ كَذَّبَ الَّذينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الظّالِمينَ

(ولى آنها از روى علم و دانش قرآن را انكار نكردند;) بلكه چيزى را تكذيب كردند كه آگاهى از آن نداشتند، در حالى كه هنوز واقعيتش بر آنان روشن نشده بود! پيشينيان آنها نيز همين گونه تكذيب كردند; پس بنگر عاقبت كار ستمكاران چگونه بود!(39)

40 وَ مِنْهُمْ مَنْ يُؤْمِنُ بِهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ لايُؤْمِنُ بِهِ وَ رَبُّكَ أَعْلَمُ بِالْمُفْسِدينَ

بعضى از آنها، به آن ايمان مى آورند; و بعضى ايمان نمى آورند; و پروردگارت مفسدان را بهتر مى شناسد. (40)

41 وَ إِنْ كَذَّبُوكَ فَقُلْ لي عَمَلي وَ لَكُمْ عَمَلُكُمْ أَنْتُمْ بَريئُونَ مِمّا أَعْمَلُ وَ أَنَا بَريءٌ مِمّا تَعْمَلُونَ

و اگر تو را تكذيب كردند، بگو: «عمل من براى من، و عمل شما براى شماست. شما از آنچه من انجام مى دهم بيزاريد و من (نيز) از آنچه شما انجام مى دهيد بيزارم.»(41)

42 وَ مِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُونَ إِلَيْكَ أَ فَأَنْتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ وَ لَوْ كانُوا لايَعْقِلُونَ

گروهى از آنان، به تو گوش فرامى دهند (; امّا گويى كر هستند). آيا تو مى توانى سخن خود را به گوش كران برسانى، هرچند نفهمند؟!(42)

43 وَ مِنْهُمْ مَنْ يَنْظُرُ إِلَيْكَ أَ فَأَنْتَ تَهْدِي الْعُمْيَ وَ لَوْ كانُوا لايُبْصِرُونَ

و گروهى از آنان، به سوى تو مى نگرند (امّا گويى هيچ نمى بينند)! آيا تو مى توانى كوران را هدايت كنى، هرچند نبينند؟!(43)

44 إِنَّ اللّهَ لايَظْلِمُ النّاسَ شَيْئاً وَ لكِنَّ النّاسَ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

خداوندهيچ به مردم ستم نمى كند; ولى اين مردمند كه به خويشتن ستم مى كنند.(44)

45 وَ يَوْمَ يَحْشُرُهُمْ كَأَنْ لَمْ يَلْبَثُوا إِلاّ ساعَةً مِنَ النَّهارِ يَتَعارَفُونَ بَيْنَهُمْ قَدْ خَسِرَ الَّذينَ كَذَّبُوا بِلِقاءِ اللّهِ وَ ما كانُوا مُهْتَدينَ

(به ياد آور) روزى را كه (خداوند) آنها را جمع خواهد كرد; آنچنان كه (احساس مى كنند) گويى جز ساعتى از روز، (در دنيا) توقّف نكردند; به آن مقدار كه يكديگر را (ببينند و) بشناسند. به يقين آنها كه لقاى خداوند (و روز رستاخيز) را تكذيب كردند، زيان بردند وهدايت نيافتند. (45)

46 وَ إِمّا نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الَّذي نَعِدُهُمْ أَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِلَيْنا مَرْجِعُهُمْ ثُمَّ اللّهُ شَهيدٌ عَلى ما يَفْعَلُونَ

اگر ما، پاره اى از مجازاتهايى را كه به آنها وعده مى دهيم، به تو نشان دهيم، و يا (پيش از آن كه گرفتار عذاب شوند،) تو را از دنيا ببريم، در هر حال، بازگشتشان به سوى ماست; و خداوند بر آنچه آنها انجام مى دادند گواه است. (46)

47 وَ لِكُلِّ أُمَّة رَسُولٌ فَإِذا جاءَ رَسُولُهُمْ قُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ وَ هُمْ لايُظْلَمُونَ

براى هر امّتى، پيامبرى است; هنگامى كه پيامبرشان به سوى آنان بيايد، بعدالت در ميان آنها داورى مى شود; و ستمى به آنها نخواهد شد.(47)

48 وَ يَقُولُونَ مَتى هذَا الْوَعْدُ إِنْ كُنْتُمْ صادِقينَ

و مى گويند: «اگر راست مى گوييد، اين وعده (مجازات) كى خواهد بود؟»(47)

49 قُلْ لاأَمْلِكُ لِنَفْسي ضَرّاً وَ لا نَفْعاً إِلاّ ما شاءَ اللّهُ لِكُلِّ أُمَّة أَجَلٌ إِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلايَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لايَسْتَقْدِمُونَ

بگو: «من (حتّى) براى خودم، مالك زيان و سودى نيستم، (تا چه رسد براى شما;) مگر آنچه خدا بخواهد. (اين مقدار مى دانم كه) براى هر قومى، اجلى (معين) است; هنگامى كه اجل آنها فرا رسد، (و فرمان مجازات يا مرگشان صادر شود،) نه ساعتى تأخير مى كنند، و نه پيشى مى گيرند.(49)

50 قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ أَتاكُمْ عَذابُهُ بَياتاً أَوْ نَهاراً ما ذا يَسْتَعْجِلُ مِنْهُ الْمُجْرِمُونَ

بگو: «به من خبر بدهيد اگر مجازات او، شب هنگام يا در روز به سراغ شما آيد (، آيا مى توانيد آن را از خود دفع كنيد؟!)» پس مجرمان براى چه چيزى عجله مى كنند؟!(50)

51 أَ ثُمَّ إِذا ما وَقَعَ آمَنْتُمْ بِهِ آلآنَ وَ قَدْ كُنْتُمْ بِهِ تَسْتَعْجِلُونَ

آيا پس از آنكه (عذاب) واقع شد، آنگاه به آن ايمان مى آوريد؟! (به شما گفته مى شود:)، حالا (چه سودى دارد)؟! در حالى كه قبلاً براى آن عجله مى كرديد!(51)

52 ثُمَّ قيلَ لِلَّذينَ ظَلَمُوا ذُوقُوا عَذابَ الْخُلْدِ هَلْ تُجْزَوْنَ إِلاّ بِما كُنْتُمْ تَكْسِبُونَ

سپس به كسانى كه ستم كردند گفته مى شود: «عذاب ابدى رابچشيد! آيا جز به آنچه انجام مى داديد كيفر داده مى شويد؟!»(52)

53 وَ يَسْتَنْبِئُونَكَ أَ حَقٌّ هُوَ قُلْ إي وَ رَبِّي إِنَّهُ لَحَقٌّ وَ ما أَنْتُمْ بِمُعْجِزينَ

از تو مى پرسند: «آيا آن (وعده مجازات الهى) حقّ است؟» بگو: «آرى، به پروردگارم سوگند، قطعاً حق است; و شما نمى توانيد (از مجازات الهى) فرار كنيد.»(53)

54 وَ لَوْ أَنَّ لِكُلِّ نَفْس ظَلَمَتْ ما فِي الأَرْضِ لاَفْتَدَتْ بِهِ وَ أَسَرُّوا النَّدامَةَ لَمّا رَأَوُا الْعَذابَ وَ قُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ وَ هُمْ لايُظْلَمُونَ

و هر كس ستم كرده، اگر تمامى آنچه روى زمين است در اختيار داشته باشد، (همه را براى نجات خويش) فديه مى دهد. و هنگامى كه عذاب را ببينند،(پشيمان مى شوند; امّا) پشيمانى خود را كتمان مى كنند(، مبادا رسواتر شوند).و در ميان آنها، به عدالت داورى مى شود; و ستمى بر آنها نخواهد شد.(54)

55 أَلا إِنَّ لِلّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ الأَرْضِ أَلا إِنَّ وَعْدَ اللّهِ حَقٌّ وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لايَعْلَمُونَ

آگاه باشيد آنچه درآسمانها و زمين است، تنها از آن خداست. آگاه باشيد وعده خدا حق است، ولى اكثر آنها نمى دانند.(55)

56 هُوَ يُحْيي وَ يُميتُ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

او زنده مى كند ومى ميراند، و به سوى او بازگردانده مى شويد.(56)

57 يا أَيُّهَا النّاسُ قَدْ جائَتْكُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ شِفاءٌ لِما فِي الصُّدُورِ وَ هُدىً وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنينَ

اى مردم! اندرزى از سوى پروردگارتان براى شما آمده است; و درمانى براى آنچه در سينه هاست; و هدايت و رحمتى است براى مؤمنان. (57)

58 قُلْ بِفَضْلِ اللّهِ وَ بِرَحْمَتِهِ فَبِذالِكَ فَلْيَفْرَحُوا هُوَ خَيْرٌ مِمّا يَجْمَعُونَ

بگو: «تنها به فضل خدا و رحمت او بايد خوشحال شوند; كه اين،از تمام آنچه گردآورى مى كنند، بهتر است.»(58)

59 قُلْ أَ رَأَيْتُمْ ما أَنْزَلَ اللّهُ لَكُمْ مِنْ رِزْق فَجَعَلْتُمْ مِنْهُ حَراماً وَ حَلالاً قُلْ آللّهُ أَذِنَ لَكُمْ أَمْ عَلَى اللّهِ تَفْتَرُونَ

بگو: «به من خبر بدهيد (چرا) روزيهايى را كه خداوند بر شما نازل كرده، بعضى از آن را حرام، و بعضى را حلال قرار داده ايد؟!» بگو: «آيا خداوند به شما اجازه (چنين كارى) داده، يا بر خدا افترا مى بنديد (و از پيش خود، حلال و حرام درست مى كنيد)؟!»(59)

60 وَ ما ظَنُّ الَّذينَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللّهِ الْكَذِبَ يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنَّ اللّهَ لَذُو فَضْل عَلَى النّاسِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لايَشْكُرُونَ

آنها كه بر خدا به دروغ افترا مى بندند، درباره (مجازاتِ) روز رستاخيز، چه گمان مى كنند؟! خداوند نسبت به همه مردم داراى فضل (و رحمت) است، امّا اكثر آنها سپاسگزارى نمى كنند.(60)

61 وَ ما تَكُونُ في شَأْن وَ ما تَتْلُوا مِنْهُ مِنْ قُرْآن وَ لاتَعْمَلُونَ مِنْ عَمَل إِلاّ كُنّا عَلَيْكُمْ شُهُوداً إِذْ تُفيضُونَ فيهِ وَ ما يَعْزُبُ عَنْ رَبِّكَ مِنْ مِثْقالِ ذَرَّة فِي الأَرْضِ وَ لا فِي السَّماءِ وَ لا أَصْغَرَ مِنْ ذالِكَ وَ لا أَكْبَرَ إِلاّ في كِتاب مُبين

در هيچ حال (و انديشه اى) نيستى، و هيچ قسمتى از قرآن را از جانب خداوند، تلاوت نمى كنى، و هيچ عملى را انجام نمى دهيد، مگر اين كه در آن هنگام كه وارد آن مى شويد ما گواه بر شما هستيم. و هيچ چيز در زمين و آسمان، از پروردگار تو مخفى نمى ماند; حتّى به اندازه سنگينى ذرّه اى; و نه كوچكتر و نه بزرگتر از آن نيست، مگر اين كه (همه آنها) در كتابِ آشكار (و لوح محفوظ علم خداوند) ثبت است.(61)

62 أَلا إِنَّ أَوْلِياءَ اللّهِ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ

آگاه باشيد! (دوستان و) اولياى خدا، نه ترسى بر آنهاست و نه اندوهگين مى شوند. (62)

63 الَّذينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ

همان كسانى كه ايمان آوردند، و(از مخالفت فرمان خدا، پيوسته) پرهيز مى كردند.(63)

64 لَهُمُ الْبُشْرى فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الآْخِرَةِ لا تَبْديلَ لِكَلِماتِ اللّهِ ذالِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظيمُ

شادمانى (حقيقى) در زندگى دنيا و در آخرت تنها براى آنهاست; وعده هاى الهى تخلف ناپذير است! اين است آن رستگارى و پيروزى بزرگ! (64)

65 وَ لايَحْزُنْكَ قَوْلُهُمْ إِنَّ الْعِزَّةَ لِلّهِ جَميعاً هُوَ السَّميعُ الْعَليمُ

سخن آنها تو را غمگين نسازد! تمام عزّت (و قدرت)، از آنِ خداست; و او شنوا و داناست.(65)

66 أَلا إِنَّ لِلّهِ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ مَنْ فِي الأَرْضِ وَ ما يَتَّبِعُ الَّذينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ شُرَكاءَ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلاَّ الظَّنَّ وَ إِنْ هُمْ إِلاّ يَخْرُصُونَ

آگاه باشيد كسانى كه در آسمانها و كسانى كه در زمين هستند، تعلق به خدا دارند. و آنها كه غير خدا را همتاى او مى خوانند، (از منطق و دليلى) پيروى نمى كنند; آنها تنها از گمان بى اساس پيروى مى نمايند و تخمين و حدس (واهى) مى زنند.(66)

67 هُوَ الَّذي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِتَسْكُنُوا فيهِ وَ النَّهارَ مُبْصِراً إِنَّ في ذالِكَ لا يات لِقَوْم يَسْمَعُونَ

او كسى است كه شب را براى شما آفريد، تا در آن آرامش بيابيد;و روز را روشنى بخش (تا به تلاش براى زندگى بپردازيد). در اين (نظام نور و ظلمت) نشانه هايى است براى كسانى كه گوش شنوا دارند!(67)

68 قالُوا اتَّخَذَ اللّهُ وَلَداً سُبْحانَهُ هُوَ الْغَنِيُّ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الأَرْضِ إِنْ عِنْدَكُمْ مِنْ سُلْطان بِهذا أَ تَقُولُونَ عَلَى اللّهِ ما لاتَعْلَمُونَ

گفتند: «خداوند فرزندى براى خود انتخاب كرده است». (بدانيد او از هر عيب و نقص و احتياجى) منزّه است! او بى نياز است. از آنِ اوست آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است. شما هيچ گونه دليلى بر اين ادّعا نداريد. آيا چيزى را كه نمى دانيد به خدا نسبت مى دهيد؟!(68)

69 قُلْ إِنَّ الَّذينَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللّهِ الْكَذِبَ لايُفْلِحُونَ

بگو:«آنها كه به خدا دروغ مى بندند، (هرگز) رستگار نمى شوند.(69)

70 مَتاعٌ فِي الدُّنْيا ثُمَّ إِلَيْنا مَرْجِعُهُمْ ثُمَّ نُذيقُهُمُ الْعَذابَ الشَّديدَ بِما كانُوا يَكْفُرُونَ

(براى آنها) بهره اى (ناچيز) از دنياست; سپس بازگشتشان به سوى ماست; و آنگاه، مجازات شديدى به سزاى كفرشان به آنها مى چشانيم!» (70)

71 وَ اتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ نُوح إِذْ قالَ لِقَوْمِهِ يا قَوْمِ إِنْ كانَ كَبُرَ عَلَيْكُمْ مَقامي شُرَكائَكُمْ ثُمَّ لايَكُنْ أَمْرُكُمْ عَلَيْكُمْ غُمَّةً ثُمَّ اقْضُوا إِلَيَّ وَ لاتُنْظِرُونِ

سرگذشت نوح را بر آنها بخوان; در آن هنگام كه به قوم خود گفت: «اى قوم من! اگر موقعيت من و تذكراتم نسبت به آيات الهى، بر شما سنگين (و سخت) است، (هر كارى از شما ساخته است بكنيد.) من بر خدا توكّل كرده ام! (شما اگر مى توانيد) توانايى خود و معبودهايتان را جمع كنيد; سپس هيچ چيز از امورتان بر شما پوشيده نماند; (و تمام جوانب كارتان را بنگريد;) سپس به حيات من پايان دهيد، و (لحظه اى) مهلتم ندهيد! (امّا كارى از شما ساخته نيست.)(71)

72 فَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَما سَأَلْتُكُمْ مِنْ أَجْر إِنْ أَجْرِيَ إِلاّ عَلَى اللّهِ وَ أُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْمُسْلِمينَ

و اگر (از قبول دعوتم) روى بگردانيد، (كار نادرستى كرده ايد; چه اين كه) من از شما هيچ اجر و پاداشى نمى خواهم; اجر من، تنها بر خداست! و من مأمورم كه از مسلمانان (و تسليم شدگان در برابر فرمان خدا) باشم.»(72)

73 فَكَذَّبُوهُ فَنَجَّيْناهُ وَ مَنْ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ وَ جَعَلْناهُمْ خَلائِفَ وَ أَغْرَقْنَا الَّذينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُنْذَرينَ

سرانجام آنها او را تكذيب كردند. و ما، او و كسانى را كه با او در كشتى بودند، نجات داديم; و آنان را جانشين (و وارث كافران) قرارداديم; و كسانى را كه آيات ما را تكذيب كردند، غرق نموديم. پس ببين عاقبتِ كار كسانى كه انذار شدند (و نپذيرفتند)، چگونه بود!(73)

74 ثُمَّ بَعَثْنا مِنْ بَعْدِهِ رُسُلاً إِلى قَوْمِهِمْ فَجائُوهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَما كانُوا لِيُؤْمِنُوا بِما كَذَّبُوا بِهِ مِنْ قَبْلُ كَذالِكَ نَطْبَعُ عَلى قُلُوبِ الْمُعْتَدينَ

سپس بعد از او [= نوح،] پيامبرانى به سوى قومشان فرستاديم; آنان دلايل روشن برايشان آوردند; امّا آنها، (بر اثر لجاجت) به چيزى كه پيش از آن تكذيب كرده بودند، ايمان نياوردند. اينچنين بر دلهاى تجاوزكاران مهر مى نهيم (تا چيزى را درك نكنند).(74)

75 ثُمَّ بَعَثْنا مِنْ بَعْدِهِمْ مُوسى وَ هارُون إِلى فِرْعَوْنَ وَ مَلَئِهِ بِآياتِنا فَاسْتَكْبَرُوا وَ كانُوا قَوْماً مُجْرِمينَ

بعد از آنها، موسى و هارون را با نشانه هاى خود به سوى فرعون و اطرافيانش فرستاديم; امّا آنها تكبّر كردند و (زيرِ بارِ حق نرفتند; چرا كه آنها) گروهى مجرم بودند.(75)

76 فَلَمّا جاءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِنا قالُوا إِنَّ هذا لَسِحْرٌ مُبينٌ

و هنگامى كه حقّ از جانب ما به سراغ آنها آمد، گفتند: «اين، سحرى است آشكار!»(76)

77 قالَ مُوسى أَ تَقُولُونَ لِلْحَقِّ لَمّا جائَكُمْ أَ سِحْرٌ هذا وَ لايُفْلِحُ السّاحِرُونَ

موسى گفت: «آيا درباره حق، هنگامى كه به سوى شما آمد، (چنين) مى گوييد؟! آيا اين سحر است؟! در حالى كه ساحران (هرگز) رستگار (و پيروز) نمى شوند.»(77)

78 قالُوا أَ جِئْتَنا لِتَلْفِتَنا عَمّا وَجَدْنا عَلَيْهِ آباءَنا وَ تَكُونَ لَكُمَا الْكِبْرِياءُ فِي الأَرْضِ وَ ما نَحْنُ لَكُما بِمُؤْمِنينَ

گفتند: «آيا آمده اى كه ما را، از آنچه پدرانمان را بر آن يافته ايم، منصرف سازى; و بزرگى (و رياست) در روى زمين، از آنِ شما دو نفر باشد؟! ما (هرگز) به شما ايمان نمى آوريم!»(78)

79 وَ قالَ فِرْعَوْنُ ائْتُوني بِكُلِّ ساحِر عَليم

فرعون گفت: «(برويد و) هر ساحر ماهرى را نزد من آوريد.»(79)

80 فَلَمّا جاءَ السَّحَرَةُ قالَ لَهُمْ مُوسى أَلْقُوا ما أَنْتُمْ مُلْقُونَ

هنگامى كه ساحران (براى مبارزه) آمدند، موسى به آنها گفت: «آنچه (از وسايل سحر) را مى خواهيد بيفكنيد، بيفكنيد!»(80)

81 فَلَمّا أَلْقَوْا قالَ مُوسى ما جِئْتُمْ بِهِ السِّحْرُ إِنَّ اللّهَ سَيُبْطِلُهُ إِنَّ اللّهَ لايُصْلِحُ عَمَلَ الْمُفْسِدينَ

هنگامى كه افكندند، موسى گفت: «آنچه شما انجام داديد، سحر است; كه خداوند بزودى آن را باطل مى كند;چرا كه خداوند (هرگز) عمل مفسدان را اصلاح نمى كند.(81)

82 وَ يُحِقُّ اللّهُ الْحَقَّ بِكَلِماتِهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُونَ

و او حق را به وعده هاى خويش، تحقّق مى بخشد; هر چند مجرمان ناخشنود باشند!»(82)

83 فَما آمَنَ لِمُوسى إِلاّ ذُرِّيَّةٌ مِنْ قَوْمِهِ عَلى خَوْف مِنْ فِرْعَوْنَ وَ مَلَئِهِمْ أَنْ يَفْتِنَهُمْ وَ إِنَّ فِرْعَوْنَ لَعال فِي الأَرْضِ وَ إِنَّهُ لَمِنَ الْمُسْرِفينَ

(در آغاز،) هيچ كس به موسى ايمان نياورد، مگر گروهى از فرزندان قوم او; (آن هم) با ترس از فرعون و اطرافيانش، مبادا آنها را شكنجه كنند; زيرا فرعون، برترى جويى در زمين داشت; و از اسرافكاران بود.(83)

84 وَ قالَ مُوسى يا قَوْمِ إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللّهِ فَعَلَيْهِ تَوَكَّلُوا إِنْ كُنْتُمْ مُسْلِمينَ

موسى گفت: «اى قوم من! اگر شما به خدا ايمان آورده ايد، و تسليم فرمان او هستيد، تنها بر او توكل كنيد.»(84)

85 فَقالُوا عَلَى اللّهِ تَوَكَّلْنا رَبَّنا لاتَجْعَلْنا فِتْنَةً لِلْقَوْمِ الظّالِمينَ

آنها گفتند: «تنها بر خدا توكّل داريم; پروردگارا! ما را مورد شكنجه گروه ستمكاران قرارمده.(85)

86 وَ نَجِّنا بِرَحْمَتِكَ مِنَ الْقَوْمِ الْكافِرينَ

و ما را با رحمتت از (شرّ) گروه كافران رهايى بخش.»(86)

87 وَ أَوْحَيْنا إِلى مُوسى وَ أَخيهِ أَنْ تَبَوَّءا لِقَوْمِكُما بِمِصْرَ بُيُوتاً وَ اجْعَلُوا بُيُوتَكُمْ قِبْلَةً وَ أَقيمُوا الصَّلاةَ وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنينَ

و به موسى و برادرش وحى كرديم كه: «براى قوم خود، خانه هايى در سرزمين مصر آماده كنيد; و خانه هايتان را مقابل يكديگر (و متمركز) قراردهيد; و نماز را برپا داريد; و به مؤمنان بشارت ده (كه سرانجام پيروز مى شوند.)»(87)

88 وَ قالَ مُوسى رَبَّنا إِنَّكَ آتَيْتَ فِرْعَوْنَ وَ مَلَئَهُ زينَةً وَ أَمْوالاً فِي الْحَياةِ الدُّنْيا رَبَّنا لِيُضِلُّوا عَنْ سَبيلِكَ رَ بَّنَا اطْمِسْ عَلى أَمْوالِهِمْ وَ اشْدُدْ عَلى قُلُوبِهِمْ فَلايُؤْمِنُوا حَتّى يَرَوُا الْعَذابَ الأَليمَ

موسى گفت: «پروردگارا! تو فرعون و اطرافيانش را زينت و اموالى (سرشار) در زندگى دنيا داده اى، پروردگارا! در نتيجه (آنها بندگانت را) از راه تو گمراه مى سازند. پروردگارا!اموالشان را نابود كن; و (به جرم گناهانشان،) دلهايشان را سخت و سنگين ساز، كه ايمان نياورند تا عذاب دردناك را ببينند.»(88)

89 قالَ قَدْ أُجيبَتْ دَعْوَتُكُما فَاسْتَقيما وَ لاتَتَّبِعانِّ سَبيلَ الَّذينَ لايَعْلَمُونَ

فرمود: «دعاى شما پذيرفته شد. استقامت به خرج دهيد! و از راه (و رسم) كسانى كه نمى دانند، تبعيّت نكنيد.»(89)

90 وَ جاوَزْنا بِبَني إِسْرائيلَ الْبَحْرَ فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ وَ جُنُودُهُ بَغْياً وَ عَدْواً حَتّى إِذا أَدْرَكَهُ الْغَرَقُ قالَ آمَنْتُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ الَّذي آمَنَتْ بِهِ بَنُوا إِسْرائيلَ وَ أَنَا مِنَ الْمُسْلِمينَ

(سرانجام) بنى اسرائيل را از دريا [= رود عظيم نيل] عبور داديم; و فرعون و لشكريانش از سرِ ظلم و تجاوز، به دنبال آنها رفتند; تا زمانى كه غرقاب دامن او را گرفت، گفت: «ايمان آوردم كه هيچ معبودى، جز كسى كه بنى اسرائيل به او ايمان آورده اند، وجود ندارد; و من از مسلمين هستم.» (90)

91 آلآْنَ وَ قَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ وَ كُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدينَ

(امّا به او خطاب شد:) الآن؟! در حالى كه قبلاً نافرمانى كردى، و از مفسدان بودى!(91)

92 فَالْيَوْمَ نُنَجِّيكَ بِبَدَنِكَ لِتَكُونَ لِمَنْ خَلْفَكَ آيَةً وَ إِنَّ كَثيراً مِنَ النّاسِ عَنْ آياتِنا لَغافِلُونَ

ولى امروز، بدنت را (از آب) نجات مى دهيم، تا عبرتى براى آيندگان باشى. و بسيارى از مردم، از نشانه هاى (عبرت انگيز) ما غافلند.(92)

93 وَ لَقَدْ بَوَّأْنا بَني إِسْرائيلَ مُبَوَّأَ صِدْق وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ فَمَا اخْتَلَفُوا حَتّى جائَهُمُ الْعِلْمُ إِنَّ رَبَّكَ يَقْضي بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ فيما كانُوا فيهِ يَخْتَلِفُونَ

(سپس) بنى اسرائيل را در جايگاه خوبى منزل داديم; و از روزيهاى پاكيزه به آنها عطا كرديم; (امّا آنها به نزاع برخاستند.) و اختلاف نكردند، مگر بعد از آن كه علم و آگاهى به سراغشان آمد. پروردگار تو روز قيامت، در آنچه اختلاف مى كردند، ميان آنها داورى مى كند.(93)

94 فَإِنْ كُنْتَ في شَكّ مِمّا أَنْزَلْنا إِلَيْكَ فَسْئَلِ الَّذينَ يَقْرَؤُنَ الْكِتابَ مِنْ قَبْلِكَ لَقَدْ جائَكَ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلاتَكُونَنَّ مِنَ المُمْتَرينَ

و اگر در آنچه بر تو نازل كرده ايم ترديدى دارى، از كسانى كه پيش از تو كتاب آسمانى را مى خواندند بپرس; به يقين، حق از طرف پروردگارت به تو رسيده است; بنابراين، هرگز از ترديدكنندگان مباش! (مسلّماً او ترديدى نداشت و اين درسى براى مردم بود!)(94)

95 وَ لاتَكُونَنَّ مِنَ الَّذينَ كَذَّبُوا بِآياتِ اللّهِ فَتَكُونَ مِنَ الْخاسِرينَ

و هرگز از كسانى مباش كه آيات خدا را تكذيب كردند، كه از زيانكاران خواهى بود. (95)

96 إِنَّ الَّذينَ حَقَّتْ عَلَيْهِمْ كَلِمَتُ رَبِّكَ لايُؤْمِنُونَ

(و بدان) كسانى كه فرمان پروردگار تو بر آنان تحقّق يافته، (و به جرم اعمالشان، توفيق هدايت را از آنها گرفته هرگز)ايمان نمى آورند،(96)

97 وَ لَوْ جائَتْهُمْ كُلُّ آيَة حَتّى يَرَوُا الْعَذابَ الأَليمَ

هر چند تمام آيات (و نشانه هاى الهى) به آنان برسد، تا زمانى كه عذاب دردناك را ببينند! (زيرا تاريكى گناه، قلبهايشان را فراگرفته است.)(97)

98 فَلَوْلا كانَتْ قَرْيَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَها إيمانُها إِلاّ قَوْمَ يُونُسَ لَمّا آمَنُوا كَشَفْنا عَنْهُمْ عَذابَ الْخِزْيِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ مَتَّعْناهُمْ إِلى حين

چرا هيچ يك از شهرها و آباديها ايمان نياوردند تا ايمانشان سبب نجاتشان شود؟! مگر قوم يونس، هنگامى كه آنها ايمان آوردند، عذاب رسواكننده را در زندگى دنيا از آنان برطرف ساختيم; و تا مدّت معيّنى [= سر آمدن اجلشان] آنها را بهره مند ساختيم.(98)

99 وَ لَوْ شاءَ رَبُّكَ لَآمَنَ مَنْ فِي الأَرْضِ كُلُّهُمْ جَميعاً أَ فَأَنْتَ تُكْرِهُ النّاسَ حَتّى يَكُونُوا مُؤْمِنينَ

و اگر پروردگار تو مى خواست، تمام كسانى كه روى زمين هستند، همگى (به اجبار) ايمان مى آوردند; آيا تو مى خواهى مردم را مجبور سازى كه ايمان بياورند؟! (ايمان اجبارى چه سودى دارد؟!)(99)

100 وَ ما كانَ لِنَفْس أَنْ تُؤْمِنَ إِلاّ بِإِذْنِ اللّهِ وَ يَجْعَلُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذينَ لايَعْقِلُونَ

و هيچ كس نمى تواند ايمان بياورد، جز به خواست خدا (و توفيق و يارى و هدايت او). و خداوند، پليدى (كفر و گناه) را بر كسانى قرار مى دهد كه نمى انديشند.(100)

101 قُلِ انْظُرُوا ماذا فِي السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ ما تُغْنِي الآْياتُ وَ النُّذُرُ عَنْ قَوْم لايُؤْمِنُونَ

بگو: «نگاه كنيد چه چيز (از آيات عظمت خدا) در آسمانها و زمين است؟» امّا اين آيات و انذارها براى كسانى كه (بخاطر لجاجت) ايمان نمى آورند مفيد نخواهد بود.(101)

102 فَهَلْ يَنْتَظِرُونَ إِلاّ مِثْلَ أَيّامِ الَّذينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِهِمْ قُلْ فَانْتَظِرُوا إِنِّي مَعَكُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرينَ

آيا آنها (چيزى) جز همانند روزهاى (مجازات) پيشينيان را انتظار مى كشند؟! بگو: «شما انتظار بكشيد،من نيز با شما انتظار مى كشم!»(102)

103 ثُمَّ نُنَجِّي رُسُلَنا وَ الَّذينَ آمَنُوا كَذالِكَ حَقّاً عَلَيْنا نُنْجِ الْمُؤْمِنينَ

سپس (هنگام نزول بلا و مجازات،) پيامبران خود و كسانى را كه (به آنان) ايمان مى آوردند، نجات مى داديم و همين گونه، بر ما لازم است كه مؤمنان (به تو) را (نيز) نجات بخشيم. (103)

104 قُلْ يا أَيُّهَا النّاسُ إِنْ كُنْتُمْ في شَكّ مِنْ ديني فَلا أَعْبُدُ الَّذينَ تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ وَ لكِنْ أَعْبُدُ اللّهَ الَّذي يَتَوَفّاكُمْ وَ أُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنينَ

بگو: «اى مردم! اگر در آيين من شك داريد، من كسانى را كه جز خدا مى پرستيد، نمى پرستم; تنها خداوندى را پرستش مى كنم كه شما را مى ميراند; و من مأمورم كه از مؤمنان باشم.(104)

105 وَ أَنْ أَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنيفاً وَ لاتَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكينَ

و (به من دستور داده شده كه:) روى خود را با اخلاص به آيين الهى متوجّه ساز; و از مشركان مباش!(105)

106 وَ لاتَدْعُ مِنْ دُونِ اللّهِ ما لايَنْفَعُكَ وَ لايَضُرُّكَ فَإِنْ فَعَلْتَ فَإِنَّكَ إِذاً مِنَ الظّالِمينَ

و جز خدا، چيزى را كه نه سودى به تو مى رساند و نه زيانى، مخوان (و پرستش مكن)! كه اگر چنين كنى، از ستمكاران خواهى بود.(106)

107 وَ إِنْ يَمْسَسْكَ اللّهُ بِضُرّ فَلا كاشِفَ لَهُ إِلاّ هُوَ وَ إِنْ يُرِدْكَ بِخَيْر فَلا رَادَّ لِفَضْلِهِ يُصيبُ بِهِ مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحيمُ

و اگر خداوند، (براى امتحان و مانند آن،) زيانى به تو رساند، هيچ كس جز او نمى تواند آن را برطرف كند; و اگر اراده خيرى براى تو كند، هيچ كس مانع فضل او نخواهد شد. آن را به هر كس از بندگانش بخواهد مى رساند; و او آمرزنده و مهربان است.»(107)

108 قُلْ يا أَيُّهَا النّاسُ قَدْ جائَكُمُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكُمْ فَمَنِ اهْتَدى فَإِنَّما يَهْتَدي لِنَفْسِهِ وَ مَنْ ضَلَّ فَإِنَّما يَضِلُّ عَلَيْها وَ ما أَنَا عَلَيْكُمْ بِوَكيل

بگو: «اى مردم! حقّ از طرف پروردگارتان به سراغ شما آمده; هر كس (در پرتو آن) هدايت يابد، به نفع خود هدايت مى شود; و هر كس گمراه گردد، به زيان خود گمراه مى گردد; و من مأمور(به اجبار) شما نيستم.»(108)

109 وَ اتَّبِعْ ما يُوحى إِلَيْكَ وَ اصْبِرْ حَتّى يَحْكُمَ اللّهُ وَ هُوَ خَيْرُ الْحاكِمينَ

و از آنچه بر تو وحى مى شود پيروى كن، و شكيبا باش (و استقامت نما)، تا خداوند حكم (پيروزى) را صادر كند; و او بهترين حاكمان است.(109)

▲

[11] سوره هود

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 الر كِتابٌ أُحْكِمَتْ آياتُهُ ثُمَّ فُصِّلَتْ مِنْ لَدُنْ حَكيم خَبير

الر، اين كتابى است كه آياتش استوار گرديده; سپس (هر مطلبى در جايگاه خود) بيان شده و از نزد خداوند حكيم و آگاه (نازل گرديده) است.(1)

2 أَلاّ تَعْبُدُوا إِلاَّ اللّهَ إِنَّني لَكُمْ مِنْهُ نَذيرٌ وَ بَشيرٌ

(دعوت من اين است) كه: جز خداوند يگانه را نپرستيد. من از سوى او براى شما بيم دهنده و بشارت دهنده ام.(2)

3 وَ أَنِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ يُمَتِّعْكُمْ مَتاعاً حَسَناً إِلى أَجَل مُسَمّىً وَ يُؤْتِ كُلَّ ذي فَضْل فَضْلَهُ وَ إِنْ تَوَلَّوْا فَإِنِّي أَخافُ عَلَيْكُمْ عَذابَ يَوْم كَبير

و: از پروردگار خويش آمرزش بطلبيد; سپس به سوى او بازگرديد; تا شما را تا مدّت معيّنى، از مواهب خوب (زندگى اين جهان،) بهره مند سازد; و به هر صاحب فضيلتى، به مقدار فضيلتش عطا كند; و اگر (از اين دعوت) روى گردان شويد، من بر شما از عذاب روز بزرگى بيمناكم!(3)

4 إِلَى اللّهِ مَرْجِعُكُمْ وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْء قَديرٌ

(بدانيد) بازگشت شما تنها بسوى خداوند يگانه است; و او بر هر چيزى تواناست.(4)

5 أَلا إِنَّهُمْ يَثْنُونَ صُدُورَهُمْ لِيَسْتَخْفُوا مِنْهُ أَلا حينَ يَسْتَغْشُونَ ثِيابَهُمْ يَعْلَمُ ما يُسِرُّونَ وَ ما يُعْلِنُونَ إِنَّهُ عَليمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ

آگاه باشيد، آنها (براى نجوا،) سينه هاشان را در كنار هم قرار مى دهند، تا خود (و سخنان خويش) را از او [= پيامبر] پنهان دارند. آگاه باشيد، آنگاه كه آنها لباسهايشان را به خود مى پيچند و خويش را در آن پنهان مى كنند، (خداوند) آنچه را پنهان مى كنند و آنچه را آشكار مى سازند مى داند; چرا كه او، از اسرار درون سينه ها، آگاه است.(5)

6 وَ ما مِنْ دَابَّة فِي الأَرْضِ إِلاّ عَلَى اللّهِ رِزْقُها وَ يَعْلَمُ مُسْتَقَرَّها وَ مُسْتَوْدَعَها كُلٌّ في كِتاب مُبين

هيچ جنبنده اى در زمين نيست مگر اين كه روزى او بر خداست. او قرارگاه و محلّ نقل و انتقالشان را مى داند; همه اينها در كتاب مبين (لوح محفوظ) ثبت است.(6)

7 وَ هُوَ الَّذي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الأَرْضَ في سِتَّةِ أَيّام وَ كانَ عَرْشُهُ عَلَى الْماءِ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلاً وَ لَئِنْ قُلْتَ إِنَّكُمْ مَبْعُوثُونَ مِنْ بَعْدِ الْمَوْتِ لَيَقُولَنَّ الَّذينَ كَفَرُوا إِنْ هذا إِلاّ سِحْرٌ مُبينٌ

او كسى است كه آسمانها و زمين را در شش روز [= شش دوران ] آفريد; وعرش (قدرت) او، بر آب قرار داشت; (و جهان در آغاز توده مذابى بود، او آن را آفريد) تا شما را بيازمايد كه كدام يك عملتان بهتر است. و اگر (به آنها) بگويى: «شما بعد از مرگ، برانگيخته مى شويد.»، به يقين كافران مى گويند: «اين سحرى آشكار است!»(7)

8 وَ لَئِنْ أَخَّرْنا عَنْهُمُ الْعَذابَ إِلى أُمَّة مَعْدُودَة لَيَقُولُنَّ ما يَحْبِسُهُ أَلا يَوْمَ يَأْتيهِمْ لَيْسَ مَصْرُوفاً عَنْهُمْ وَ حاقَ بِهِمْ ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ

و اگر مجازات را تا زمان محدودى از آنها به تأخير اندازيم، (از روى استهزا) مى گويند: «چه چيز مانع آن شده است؟!» آگاه باشيد، آن روز كه (عذاب) به سراغشان آيد،از آنها بازگردانده نخواهد شد; و آنچه را مسخره مى كردند، دامانشان را مى گيرد.(8)

9 وَ لَئِنْ أَذَقْنَا الإِنْسانَ مِنّا رَحْمَةً ثُمَّ نَزَعْناها مِنْهُ إِنَّهُ لَيَؤُسٌ كَفُورٌ

و اگر از جانب خويش، رحمتى به انسان بچشانيم، سپس آن را از او بگيريم، بسيار نوميد و ناسپاس خواهد بود.(9)

10 وَ لَئِنْ أَذَقْناهُ نَعْماءَ بَعْدَ ضَرّاءَ مَسَّتْهُ لَيَقُولَنَّ ذَهَبَ السَّيِّئاتُ عَنِّي إِنَّهُ لَفَرِحٌ فَخُورٌ

و اگر بعد از ناراحتى و زيانى كه به او رسيده، نعمتهايى به او بچشانيم، به يقين مى گويد: «بدى ها از من برطرف شده، (و ديگر باز نخواهد گشت).» و غرق شادى و غفلت و فخرفروشى مى شود;(10)

11 إِلاَّ الَّذينَ صَبَرُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ أُولئِكَ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ أَجْرٌ كَبيرٌ

مگر آنها كه (در سايه ايمان راستين،) صبر واستقامت ورزيدند و كارهاى شايسته انجام دادند; كه براى آنها، آمرزش و اجر بزرگى است. (11)

12 فَلَعَلَّكَ تارِكٌ بَعْضَ ما يُوحى إِلَيْكَ وَ ضائِقٌ بِهِ صَدْرُكَ أَنْ يَقُولُوا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْهِ كَنْزٌ أَوْ جاءَ مَعَهُ مَلَكٌ إِنَّما أَنْتَ نَذيرٌ وَ اللّهُ عَلى كُلِّ شَيْء وَكيلٌ

شايد (ابلاغ) بعض آياتى را كه به تو وحى مى شود، (به خاطر عدم پذيرش آنها) ترك كنى (و به تأخير اندازى); و سينه ات از اين جهت تنگ (و ناراحت) شود كه مى گويند: «چرا گنجى بر او نازل نشده و يا چرا فرشته اى همراه او نيامده است؟!» (نگران مباش! چرا كه) تو فقط بيم دهنده اى; و خداوند، نگاهبان و ناظر بر همه چيز است (; و به حساب آنان مى رسد).(12)

13 أَمْ يَقُولُونَ افْتَراهُ قُلْ فَأْتُوا بِعَشْرِ سُوَر مِثْلِهِ مُفْتَرَيات وَ ادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِنْ دُونِ اللّهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقينَ

آيا مى گويند: «او به دروغ قرآن را (به خدا) نسبت داده (و ساختگى است)»! بگو: «اگر راست مى گوييد، شما هم ده سوره ساختگى همانند اين قرآن بياوريد; و هر كس را كه مى توانيد ـ غير از خدا ـ (براى اين كار) دعوت كنيد!»(13)

14 فَإِلَّمْ يَسْتَجيبُوا لَكُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّما أُنْزِلَ بِعِلْمِ اللّهِ وَ أَنْ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ فَهَلْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ

و اگر كافران دعوت شما را نپذيرفتند (به آنها بگوييد:)، بدانيد (قرآن) تنها با علم الهى نازل شده; و هيچ معبودى جز او نيست. آيا (با اين حال،) تسليم (حق) مى شويد؟!(14)

15 مَنْ كانَ يُريدُ الْحَياةَ الدُّنْيا وَ زينَتَها نُوَفِّ إِلَيْهِمْ أَعْمالَهُمْ فيها وَ هُمْ فيها لايُبْخَسُونَ

كسانى كه زندگى دنيا و زينت آن را بخواهند، (نتيجه) اعمالشان را در همين دنيا بطور كامل به آنها مى دهيم; و چيزى در اين (دنيا) از آنها كم و كاست نخواهد شد. (15)

16 أُولئِكَ الَّذينَ لَيْسَ لَهُمْ فِي الآْخِرَةِ إِلاَّ النّارُ وَ حَبِطَ ما صَنَعُوا فيها وَ باطِلٌ ما كانُوا يَعْمَلُونَ

(ولى) آنها كسانى هستند كه در آخرت، جز آتش، (سهمى) نخواهند داشت; و آنچه را در دنيا (براى غيرخدا) انجام دادند، نابود مى شود; و آنچه را عمل مى كردند، باطل و بى اثر خواهد شد.(16)

17 أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَة مِنْ رَبِّهِ وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ وَ مِنْ قَبْلِهِ كِتابُ مُوسى إِماماً وَ رَحْمَةً أُولئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَ مَنْ يَكْفُرْ بِهِ مِنَ الأَحْزابِ فَالنّارُ مَوْعِدُهُ فَلا تَكُ في مِرْيَة مِنْهُ إِنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النّاسِ لايُؤْمِنُونَ

آيا آن كس كه دليل آشكارى از پروردگار خويش دارد، و به دنبال آن، شاهدى از سوى (خدا)آمده، و پيش از آن، كتاب موسى كه پيشوا و رحمت بوده (گواهى بر آن مى دهد، همچون كسى است كه چنين نباشد)؟! آنها [= حق طلبان] به او ايمان مى آورند. و هر كس از گروههاى مخالف به او كافر شود، آتش وعده گاه اوست. پس، ترديدى در آن نداشته باش كه آن حقّ است از پروردگارت; ولى بيشتر مردم ايمان نمى آورند.(17)

18 وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللّهِ كَذِباً أُولئِكَ يُعْرَضُونَ عَلى رَبِّهِمْ وَ يَقُولُ الأَشْهادُ هؤُلاءِ الَّذينَ كَذَبُوا عَلى رَبِّهِمْ أَلا لَعْنَةُ اللّهِ عَلَى الظّالِمينَ

چه كسى ستمكارتر است از آن كس كه بر خدا دروغ بسته؟! آنان، (روز رستاخيز) بر پروردگارشان عرضه مى شوند، در حالى كه شاهدان [= پيامبران و فرشتگان] مى گويند: «اينها همان كسانى هستند كه به پروردگارشان دروغ بستند. اينك لعنت خدا بر ستمكاران باد!»(18)

19 الَّذينَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبيلِ اللّهِ وَ يَبْغُونَها عِوَجاً وَ هُمْ بِالآْخِرَةِ هُمْ كافِرُونَ

همانها كه (مردم را) از راه خدا باز مى دارند; و (با القاى شبهات) آن را كج و معوج نشان مى دهند; و به سراى آخرت كافرند.(19)

20 أُولئِكَ لَمْ يَكُونُوا مُعْجِزينَ فِي الأَرْضِ وَ ما كانَ لَهُمْ مِنْ دُونِ اللّهِ مِنْ أَوْلِياءَ يُضاعَفُ لَهُمُ الْعَذابُ ما كانُوا يَسْتَطيعُونَ السَّمْعَ وَ ما كانُوا يُبْصِرُونَ

آنها هيچ گاه توانايى فرار از كيفر خدا را در زمين نداشتند; و جز خدا، پشتيبانهايى نمى يافتند. عذاب خدا براى آنهامضاعف خواهد بود;(چرا كه هم خودشان گمراه بودند، و هم ديگران را گمراه ساختند;) آنها هرگز توانايى شنيدن (حق را) نداشتند; و (حقيقت را) نمى ديدند.(20)

21 أُولئِكَ الَّذينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ

آنان كسانى هستند كه سرمايه وجود خود را از دست داده اند; و آنچه را به دروغ همتاى خدا مى پنداشتند از نظرشان گم شد.(21)

22 لا جَرَمَ أَنَّهُمْ فِي الآْخِرَةِ هُمُ الأَخْسَرُونَ

بى ترديد آنها در آخرت، از همه زيانكارترند!(22)

23 إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ وَ أَخْبَتُوا إِلى رَبِّهِمْ أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمْ فيها خالِدُونَ

كسانى كه ايمان آوردند و كارهاى شايسته انجام دادند و در برابر پروردگارشان خاضع و تسليم بودند، آنها اهل بهشتند; و جاودانه در آن خواهند ماند.(23)

24 مَثَلُ الْفَريقَيْنِ كَالأَعْمى وَ الأَصَمِّ وَ الْبَصيرِ وَ السَّميعِ هَلْ يَسْتَوِيانِ مَثَلاً أَ فَلا تَذَكَّرُونَ

حال اين دو گروه [= مؤمنان و منكران]، حال «نابينا و ناشنوا» و «بينا و شنوا» است; آيا اين دو، همانند يكديگرند؟! آيا متذكّر نمى شويد؟!(24)

25 وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا نُوحاً إِلى قَوْمِهِ إِنِّي لَكُمْ نَذيرٌ مُبينٌ

و ما نوح را به سوى قومش فرستاديم (; او به آنها گفت): «من براى شما بيم دهنده اى آشكارم.(25)

26 أَنْ لاتَعْبُدُوا إِلاَّ اللّهَ إِنِّي أَخافُ عَلَيْكُمْ عَذابَ يَوْم أَليم

جز خداى يگانه را نپرستيد; زيرا بر شما از عذاب روز دردناكى مى ترسم!»(26)

27 فَقالَ الْمَلاَ ُ الَّذينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ ما نَراكَ إِلاّ بَشَراً مِثْلَنا وَ ما نَراكَ اتَّبَعَكَ إِلاَّ الَّذينَ هُمْ أَراذِلُنا بادِيَ الرَّأْيِ وَ ما نَرى لَكُمْ عَلَيْنا مِنْ فَضْل بَلْ نَظُنُّكُمْ كاذِبينَ

اشراف كافر قومش (در پاسخ او) گفتند: «ما تو را جز بشرى همچون خودمان نمى بينيم; و كسانى را كه از تو پيروى كرده اند، جز افراد پست ساده لوح، مشاهده نمى كنيم; و براى شما فضيلتى نسبت به خود نمى بينيم; بلكه گمان مى كنيم كه شما دروغگو هستيد.» (27)

28 قالَ يا قَوْمِ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ كُنْتُ عَلى بَيِّنَة مِنْ رَبِّي وَ آتاني رَحْمَةً مِنْ عِنْدِهِ فَعُمِّيَتْ عَلَيْكُمْ أَ نُلْزِمُكُمُوها وَ أَنْتُمْ لَها كارِهُونَ

(نوح) گفت: «اى قوم من! به من خبر دهيد اگر من دليل روشنى از پروردگارم داشته باشم، و او از سوى خود رحمتى كه شما از آن بى خبريد، به من داده باشد (آيا باز هم رسالت مرا انكار مى كنيد)؟! آيا ما مى توانيم شما را به پذيرش اين دليل روشن مجبور سازيم، با اين كه شما كراهت داريد»؟!(28)

29 وَ يا قَوْمِ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ مالاً إِنْ أَجرِيَ إِلاّ عَلَى اللّهِ وَ ما أَنَا بِطارِدِ الَّذينَ آمَنُوا إِنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ وَ لكِنِّي أَراكُمْ قَوْماً تَجْهَلُونَ

«اى قوم من! به خاطر اين دعوت، اجر و پاداشى از شما نمى طلبم; اجر من، تنها بر خداست. و من، كسانى را كه ايمان آورده اند، (بخاطر شما) از خود طرد نمى كنم; چرا كه آنها پروردگارشان را ملاقات خواهند كرد; (اگر آنها را از خود برانم، در دادگاه قيامت، خصم من خواهند بود;) ولى شما را گروهى مى بينم كه جهالت به خرج مى دهيد. (29)

30 وَ يا قَوْمِ مَنْ يَنْصُرُني مِنَ اللّهِ إِنْ طَرَدْتُهُمْ أَ فَلا تَذَكَّرُونَ

اى قوم من ! چه كسى مرا در برابر (مجازات) خدا يارى مى دهد اگر آنان را طرد كنم؟! آيا متذكر نمى شويد؟!(30)

31 وَ لا أَقُولُ لَكُمْ عِنْدي خَزائِنُ اللّهِ وَ لا أَعْلَمُ الْغَيْبَ وَ لا أَقُولُ إِنِّي مَلَكٌ وَ لا أَقُولُ لِلَّذينَ تَزْدَري أَعْيُنُكُمْ لَنْ يُؤْتِيَهُمُ اللّهُ خَيْراً اللّهُ أَعْلَمُ بِما في أَنْفُسِهِمْ إِنِّي إِذاً لَمِنَ الظّالِمينَ

من هرگز به شما نمى گويم خزائن الهى نزد من است; و غيب هم نمى دانم; (جز آنچه خدا به من بياموزد) و نمى گويم من فرشته ام; و (نيز) نمى گويم كسانى كه در نظر شما خوار مى آيند، خداوند خيرى به آنها نخواهد داد; خدا از آنچه در دل آنهاست آگاهتر است. (و اگر آنها را از خود برانم،) در اين صورت از ستمكاران خواهم بود.»(31)

32 قالُوا يا نُوحُ قَدْ جادَلْتَنا فَأَكْثَرْتَ جِدالَنا فَأْتِنا بِما تَعِدُنا إِنْ كُنْتَ مِنَ الصّادِقينَ

گفتند: «اى نوح! با ما جرّ و بحث كردى، و زياد مجادله كردى! (بس است!) اكنون اگر راست مى گويى، آنچه را (از عذاب الهى) به ما وعده مى دهى بياور!»(32)

33 قالَ إِنَّما يَأْتيكُمْ بِهِ اللّهُ إِنْ شاءَ وَ ما أَنْتُمْ بِمُعْجِزينَ

(نوح) گفت: «اگر خدا اراده كند، (عذابش را) خواهد آورد; و شما قدرت فرار (از آن را) نخواهيد داشت!(33)

34 وَ لايَنْفَعُكُمْ نُصْحي إِنْ أَرَدْتُ أَنْ أَنْصَحَ لَكُمْ إِنْ كانَ اللّهُ يُريدُ أَنْ يُغْوِيَكُمْ هُوَ رَبُّكُمْ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

و هر گاه خدا بخواهد شما را (به خاطر گناهانتان) گمراه سازد، و من بخواهم شما را اندرز دهم، اندرز من سودى به حالتان نخواهد داشت. او پروردگار شماست; و به سوى او بازگشت داده مى شويد».(34)

35 أَمْ يَقُولُونَ افْتَراهُ قُلْ إِنِ افْتَرَيْتُهُ فَعَلَيَّ إِجْرامي وَ أَنَا بَريءٌ مِمّا تُجْرِمُونَ

آيا (مشركان) مى گويند: «او [= محمد ] قرآن را بدروغ به خدا نسبت داده است.»؟! بگو: «اگر من آن رابه دروغ به خدا نسبت داده باشم، گناهش بر عهده من است; ولى من از گناهانى كه شما مرتكب مى شويد بيزارم.»(35)

36 وَ أُوحِيَ إِلى نُوح أَنَّهُ لَنْ يُؤْمِنَ مِنْ قَوْمِكَ إِلاّ مَنْ قَدْ آمَنَ فَلا تَبْتَئِسْ بِما كانُوا يَفْعَلُونَ

به نوح وحى شد كه:«جز آنها كه (تاكنون) ايمان آورده اند، ديگر هيچ كس از قوم تو ايمان نخواهد آورد. پس، از كارهايى كه انجام مى دادند، غمگين مباش.(36)

37 وَ اصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنا وَ وَحْيِنا وَ لا تُخاطِبْني فِي الَّذينَ ظَلَمُوا إِنَّهُمْ مُغْرَقُونَ

و (اكنون) در محضر ما و طبق وحى ما، كشتى بساز. و درباره آنها كه ستم كردند با من سخن مگو (و شفاعت مكن،) كه (همه) آنها غرق شدنى هستند!»(37)

38 وَ يَصْنَعُ الْفُلْكَ وَ كُلَّما مَرَّ عَلَيْهِ مَلاَ ٌ مِنْ قَوْمِهِ سَخِرُوا مِنْهُ قالَ إِنْ تَسْخَرُوا مِنّا فَإِنّا نَسْخَرُ مِنْكُمْ كَما تَسْخَرُونَ

او مشغول ساختن كشتى بود، و هر زمان گروهى از اشراف قومش بر او مى گذشتند، او را مسخره مى كردند; (ولى نوح) گفت: «اگر ما را مسخره مى كنيد،ما نيز شما را همين گونه مسخره خواهيم كرد.(38)

39 فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ مَنْ يَأْتيهِ عَذابٌ يُخْزيهِ وَ يَحِلُّ عَلَيْهِ عَذابٌ مُقيمٌ

بزودى خواهيد دانست چه كسى عذاب رسوا كننده به سراغش خواهد آمد، و عذاب ابدى بر او وارد خواهد شد!»(39)

40 حَتّى إِذا جاءَ أَمْرُنا وَ فارَ التَّنُّورُ قُلْنَا احْمِلْ فيها مِنْ كُلّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ وَ أَهْلَكَ إِلاّ مَنْ سَبَقَ عَلَيْهِ الْقَوْلُ وَ مَنْ آمَنَ وَ ما آمَنَ مَعَهُ إِلاّ قَليلٌ

(اين وضع همچنان ادامه يافت) تا آن زمان كه فرمان ما فرارسيد، و تنور جوشيدن گرفت; (به نوح) گفتيم: «از هر يك از انواع حيوانات، يك جفت (نر و ماده) در آن (كشتى) حمل كن. همچنين خاندانت را (بر آن سوار كن) مگر آنها كه قبلاً وعده هلاك آنان داده شده ]= همسر و يكى از فرزندانت[; ـ و همچنين مؤمنان را.» امّا جز عده كمى همراه او ايمان نياوردند.(40)

41 وَ قالَ ارْكَبُوا فيها بِسْمِ اللّهِ مَجْراها وَ مُرْساها إِنَّ رَبِّي لَغَفُورٌ رَحيمٌ

او گفت: «بر آن (كشتى) سوار شويد به نام خدا; در هنگام حركت آن و توقفش، كه پروردگارم آمرزنده و مهربان است.» (41)

42 وَ هِيَ تَجْري بِهِمْ في مَوْج كَالْجِبالِ وَ نادى نُوحٌ ابْنَهُ وَ كانَ في مَعْزِل يا بُنَيَّ ارْكَبْ مَعَنا وَ لاتَكُنْ مَعَ الْكافِرينَ

و كشتى، آنها را از ميان امواجى همچون كوهها حركت مى داد; (در اين هنگام،) نوح فرزندش را كه در گوشه اى بود صدا زد: «پسرم! همراه ما سوار شو، و با كافران مباش!»(42)

43 قالَ سَآوي إِلى جَبَل يَعْصِمُني مِنَ الْماءِ قالَ لا عاصِمَ الْيَوْمَ مِنْ أَمْرِ اللّهِ إِلاّ مَنْ رَحِمَ وَ حالَ بَيْنَهُمَا الْمَوْجُ فَكانَ مِنَ الْمُغْرَقينَ

گفت: «بزودى به كوهى پناه مى برم كه مرا از آب حفظ مى كند!» (نوح) گفت: «امروز هيچ نگهدارنده اى در برابر فرمان خدا نيست; مگر آن كس را كه او رحم كند.» در اين هنگام، موج در ميان آن دو جدايى افكند; و او در زمره غرق شدگان قرارگرفت!(43)

44 وَ قيلَ يا أَرْضُ ابْلَعي مائَكِ وَ يا سَماءُ أَقْلِعي وَ غيضَ الْماءُ وَ قُضِيَ الأَمْرُ وَ اسْتَوَتْ عَلَى الْجُودِيِّ وَ قيلَ بُعْداً لِلْقَوْمِ الظّالِمينَ

و گفته شد: «اى زمين، آبت را فروبر! و اى آسمان، (از بارش) خوددارى كن!» و آب فرو نشستو كار پايان يافت و (كشتى) بر (دامنه كوه) جودى، پهلو گرفت; و (در اين هنگام،) گفته شد: «دور باد گروه ستمكاران (از رحمت خدا!)»(44)

45 وَ نادى نُوحٌ رَبَّهُ فَقالَ رَبِّ إِنَّ ابْني مِنْ أَهْلي وَ إِنَّ وَعْدَكَ الْحَقُّ وَ أَنْتَ أَحْكَمُ الْحاكِمينَ

نوح به پروردگارش عرض كرد:«پروردگارا! پسرم از خاندان من است; و وعده تو (در مورد نجات خاندانم) حقّ است; و تو بهترين حكم كنندگانى.»(45)

46 قالَ يا نُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صالِح فَلا تَسْئَلْنِ مالَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنِّي أَعِظُكَ أَنْ تَكُونَ مِنَ الْجاهِلينَ

فرمود: «اى نوح! او از خاندان تو نيست; او عمل غيرصالحى است ]= فرد ناشايسته اى است[; پس، آنچه را از آن آگاه نيستى، از من مخواه; من به تو اندرز مى دهم كه از جاهلان نباشى.»(46)

47 قالَ رَبِّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ أَنْ أَسْئَلَكَ ما لَيْسَ لي بِهِ عِلْمٌ وَ اءنْ لا تَغْفِرْ لي وَ تَرْحَمْني أَكُنْ مِنَ الْخاسِرينَ

عرض كرد: «پروردگارا! من به تو پناه مى برم كه از تو چيزى بخواهم كه از آن آگاهى ندارم. و اگر مرا نيامرزى، و بر من رحم نكنى، از زيانكاران خواهم بود.»(47)

48 قيلَ يا نُوحُ اهْبِطْ بِسَلام مِنّا وَ بَرَكات عَلَيْكَ وَ عَلى أُمَم مِمَّنْ مَعَكَ وَ أُمَمٌ سَنُمَتِّعُهُمْ ثُمَّ يَمَسُّهُمْ مِنّا عَذابٌ أَليمٌ

(به نوح) گفته شد: «اى نوح! با سلامت و بركاتى از ناحيه ما بر تو و بر تمام امّتهايى كه با تواند، فرود آى! و امّتهايى نيز هستند كه ما آنها را از نعمتها بهره مند خواهيم ساخت، سپس (به سبب كفران نعمت) عذاب دردناكى از سوى ما به آنها مى رسد.»(48)

49 تِلْكَ مِنْ أَنْباءِ الْغَيْبِ نُوحيها إِلَيْكَ ما كُنْتَ تَعْلَمُها أَنْتَ وَ لا قَوْمُكَ مِنْ قَبْلِ هذا فَاصْبِرْ إِنَّ الْعاقِبَةَ لِلْمُتَّقينَ

(اى پيامبر!) اينها از اخبار غيبى است كه به تو وحى مى كنيم; نه تو، و نه قومت،اينهارا پيش از اين نمى دانستيد. بنابراين، صبر و استقامت كن، كه عاقبت از آن پرهيزگاران است. (49)

50 وَ إِلى عاد أَخاهُمْ هُوداً قالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللّهَ ما لَكُمْ مِنْ إِله غَيْرُهُ إِنْ أَنْتُمْ إِلاّ مُفْتَرُونَ

و به سوى (قومِ) عاد، برادرشان «هود» را فرستاديم; (به آنها) گفت: «اى قوم من! خدا را پرستش كنيد، كه معبودى جز او براى شما نيست; شما فقط افترا مى بنديد (و بتها را همتاى او مى خوانيد).(50)

51 يا قَوْمِ لاأَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِنْ أَجْرِيَ إِلاّ عَلَى الَّذي فَطَرَني أَ فَلا تَعْقِلُونَ

اى قوم من! من از شما براى اين (رسالت)، پاداشى نمى طلبم; پاداشِ من، تنها بركسى است كه مرا آفريده است; آيا نمى انديشيد؟!(51)

52 وَ يا قَوْمِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ يُرْسِلِ السَّماءَ عَلَيْكُمْ مِدْراراً وَ يَزِدْكُمْ قُوَّةً إِلى قُوَّتِكُمْ وَ لاتَتَوَلَّوْا مُجْرِمينَ

و اى قوم من! از پروردگارتان طلب آمرزش كنيد، سپس به سوى او باز گرديد، تا باران را پى در پى بر شما بفرستد; ونيرويى بر نيرويتان بيفزايد. و گنهكارانه، روى (از حق) برنتابيد.»(52)

53 قالُوا يا هُودُ ما جِئْتَنا بِبَيِّنَة وَ ما نَحْنُ بِتارِكي آلِهَتِنا عَنْ قَوْلِكَ وَ ما نَحْنُ لَكَ بِمُؤْمِنينَ

گفتند: «اى هود! تو دليل روشنى براى ما نياورده اى; و ما خدايان خود را بخاطر گفتار تو، رها نخواهيم كرد! و ما هرگز به تو ايمان نمى آوريم».(53)

54 إِنْ نَقُولُ إِلاَّ اعْتَراكَ بَعْضُ آلِهَتِنا بِسُوء قالَ إِنِّي أُشْهِدُ اللّهَ وَ اشْهَدُوا أَنِّي بَريءٌ مِمّا تُشْرِكُونَ

ما (درباره تو) فقط مى گوييم: «بعضى از خدايان ما، به (عقل) تو آسيب رسانده اند.» (هود) گفت: «من خدا را به شهادت مى طلبم، شما نيز گواه باشيد كه من از آنچه همتاى (خدا) قرار مى دهيد، بيزارم(54)

55 مِنْ دُونِهِ فَكيدُوني جَميعاً ثُمَّ لاتُنْظِرُونِ

(بيزار از آنچه) غير او (مى پرستيد)! حال كه چنين است، همگى براى من توطئه كنيد; و مهلتم ندهيد (امّا بدانيد كارى از شما ساخته نيست.)(55)

56 إِنِّي تَوَكَّلْتُ عَلَى اللّهِ رَبِّي وَ رَبِّكُمْ ما مِنْ دَابَّة إِلاّ هُوَ آخِذٌ بِناصِيَتِها إِنَّ رَبِّي عَلى صِراط مُسْتَقيم

من، بر خداى يگانه كه پروردگار من و شماست، توكّل كرده ام. هر جنبنده اى در قبضه قدرت (توأم با عدالت) اوست; زيرا پروردگار من بر صراط مستقيم است.(56)

57 فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقَدْ أَبْلَغْتُكُمْ ما أُرْسِلْتُ بِهِ إِلَيْكُمْ وَ يَسْتَخْلِفُ رَبِّي قَوْماً غَيْرَكُمْ وَ لاتَضُرُّونَهُ شَيْئاً إِنَّ رَبِّي عَلى كُلِّ شَيْء حَفيظٌ

پس اگر روى گردان شويد، من رسالتى را كه مأمور بودم به شما رساندم; و پروردگارم گروه ديگرى را جايگزين شما خواهد ساخت; و شما هيچ زيانى به او نمى رسانيد; پروردگارم حافظ و نگاهبان هر چيز است.»(57)

 58وَ لَمّا جاءَ أَمْرُنا نَجَّيْنا هُوداً وَ الَّذينَ آمَنُوا مَعَهُ بِرَحْمَة مِنّا وَ نَجَّيْناهُمْ مِنْ عَذاب غَليظ

و هنگامى كه فرمان ما فرارسيد، هود و كسانى را كه با او ايمان آورده بودند، با رحمت خود نجات داديم; و آنها را از عذاب شديد، رهايى بخشيديم! (58)

59 وَ تِلْكَ عادٌ جَحَدُوا بِآياتِ رَبِّهِمْ وَ عَصَوْا رُسُلَهُ وَ اتَّبَعُوا أَمْرَ كُلِّ جَبّار عَنيد

و اين قوم «عاد» بودند كه آيات پروردگارشان را انكار كردند; و از اطاعت پيامبرنش سر برتافتند; و از فرمان هر ستمگر حق ستيز، پيروى كردند! (59)

60 وَ أُتْبِعُوا في هذِهِ الدُّنْيا لَعْنَةً وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ أَلا إِنَّ عاداً كَفَرُوا رَبَّهُمْ أَلا بُعْداً لِعاد قَوْمِ هُود

آنان، در اين دنيا و روز قيامت، لعنت (و نام ننگينى) به دنبال دارند! بدانيد قوم «عاد» نسبت به پروردگارشان كفر ورزيدند. دور باد «عاد» قوم هود (از رحمت خدا، و خير و سعادت)!(60)

61 وَ إِلى ثَمُودَ أَخاهُمْ صالِحاً قالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللّهَ ما لَكُمْ مِنْ إِله غَيْرُهُ هُوَ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الأَرْضِ وَ اسْتَعْمَرَكُمْ فيها فَاسْتَغْفِرُوهُ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ إِنَّ رَبِّي قَريبٌ مُجيبٌ

و به سوى قوم «ثمود»، برادرشان «صالح» را فرستاديم; گفت: «اى قوم من! خدا را پرستش كنيد، كه هيچ معبودى جز او براى شما نيست! اوست كه شما را از زمين آفريد; و آباد كردن آن را به شما سپرد! از او آمرزش بطلبيد، سپس به سوى او باز گرديد، كه پروردگارم (به بندگان خود) نزديك، و اجابت كننده (خواسته هاى آنها) است!»(61)

62 قالُوا يا صالِحُ قَدْ كُنْتَ فينا مَرْجُوّاً قَبْلَ هذا أَ تَنْهانا أَنْ نَعْبُدَ ما يَعْبُدُ آباؤُنا وَ إِنَّنا لَفي شَكّ مِمّا تَدْعُونا إِلَيْهِ مُريب

گفتند: «اى صالح! تو پيش ازاين، در ميان ما مايه اميد بودى!آيا ما را از پرستش آنچه پدرانمان مى پرستيدند، نهى مى كنى؟! در حالى كه ما، در مورد آنچه به سوى آن دعوتمان مى كنى، در شكى توأم با بد گمانى هستيم!»(62)

63 قالَ يا قَوْمِ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ كُنْتُ عَلى بَيِّنَة مِنْ رَبِّي وَ آتاني مِنْهُ رَحْمَةً فَمَنْ يَنْصُرُني مِنَ اللّهِ إِنْ عَصَيْتُهُ فَما تَزيدُونَني غَيْرَ تَخْسير

گفت: «اى قوم من! به من خبر بدهيد اگر دليل آشكارى از پروردگارم داشته باشم، و رحمتى از جانب خود به من داده باشد، پس اگر من نافرمانى او كنم، چه كسى مى تواند مرا در برابر خداوند يارى دهد؟! پس شما، جز زيان، چيزى بر من نخواهيد افزود.(63)

64 وَ يا قَوْمِ هذِهِ ناقَةُ اللّهِ لَكُمْ آيَةً فَذَرُوها تَأْكُلْ في أَرْضِ اللّهِ وَ لاتَمَسُّوها بِسُوء فَيَأْخُذَكُمْ عَذابٌ قَريبٌ

اى قوم من! اين «ناقه» از سوى خداوند براى شما معجزه اى است; بگذاريد در زمين خدا به چرا مشغول شود; و هيچ گونه آزارى به آن نرسانيد، كه به زودى عذاب (خدا) شما را خواهد گرفت!»(64)

65 فَعَقَرُوها فَقالَ تَمَتَّعُوا في دارِكُمْ ثَلاثَةَ أَيّام ذالِكَ وَعْدٌ غَيْرُ مَكْذُوب

سرانجام، ناقه را پى كردند; و (صالح به آنها) گفت: «(مهلت شما تمام شد!) سه روز در خانه هايتان بهره مند گرديد; (و بعد از آن، عذاب الهى فراخواهد رسيد;) اين وعده اى است كه دروغ نخواهد بود.»(65)

66 فَلَمّا جاءَ أَمْرُنا نَجَّيْنا صالِحاً وَ الَّذينَ آمَنُوا مَعَهُ بِرَحْمَة مِنّا وَ مِنْ خِزْيِ يَوْمِئِذ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ الْقَوِيُّ الْعَزيزُ

و هنگامى كه فرمان (مجازات) ما فرارسيد، صالح و كسانى را كه با او ايمان آورده بودند، به رحمت خود (از آن عذاب) و از رسوايى آن روز، رهايى بخشيديم; چرا كه پروردگارت توانا و شكست ناپذير است.(66)

67 وَ أَخَذَ الَّذينَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ فَأَصْبَحُوا في دِيارِهِمْ جاثِمينَ

و كسانى را كه ستم كرده بودند، صيحه (مرگبار آسمانى) فروگرفت; و بامدادان در خانه هايشان به روى افتاده و مرده بودند;(67)

68 كَأَنْ لَمْ يَغْنَوْا فيها أَلا إِنَّ ثَمُودَا كَفَرُوا رَبَّهُمْ أَلا بُعْداً لِثَمُودَ

آنچنان كه گويى هرگز ساكن آن ديار نبودند! بدانيد قوم ثمود،پروردگارشان را انكار كردند. دور باد قوم ثمود (از رحمت خداوند)! (68)

69 وَ لَقَدْ جاءَتْ رُسُلُنا إِبْراهيمَ بِالْبُشْرى قالُوا سَلاماً قالَ سَلامٌ فَما لَبِثَ أَنْ جاءَ بِعِجْل حَنيذ

فرستادگان ما ]= فرشتگان [براى ابراهيم بشارت آوردند; گفتند: «سلام!» (او نيز) گفت: «سلام!» و چندان درنگ نكرد كه گوساله بريانى (براى آنها) آورد. (69)

70 فَلَمّا رَأى أَيْدِيَهُمْ لاتَصِلُ إِلَيْهِ نَكِرَهُمْ وَ أَوْجَسَ مِنْهُمْ خيفَةً قالُوا لاتَخَفْ إِنّا أُرْسِلْنا إِلى قَوْمِ لُوط

(امّا) هنگامى كه ديد دست آنها به آن نمى رسد (و از آن نمى خورند) آنها را نا آشنا (و دشمن) شمرد; و از آنان احساس ترس نمود. به او گفتند: «نترس! ما به سوى قوم لوط فرستاده شده ايم.»(70)

71 وَ امْرَأَتُهُ قائِمَةٌ فَضَحِكَتْ فَبَشَّرْناها بِإِسْحاقَ وَ مِنْ وَراءِ إِسْحاقَ يَعْقُوبَ

و همسرش ايستاده بود، (ازخوشحالى)خنديد;پس او را به اسحاق، و بعد از اسحاق به يعقوب بشارت داديم.(71)

72 قالَتْ يا وَيْلَتى أَ أَلِدُ وَ أَنَا عَجُوزٌ وَ هذا بَعْلي شَيْخاً إِنَّ هذا لَشَيْءٌ عَجيبٌ

گفت: «اى واى بر من! آيا من فرزند مى آورم در حالى كه پيرزنم، و اين شوهرم پيرمردى است؟! اين راستى چيز عجيبى است!»(72)

73 قالُوا أَ تَعْجَبينَ مِنْ أَمْرِ اللّهِ رَحْمَتُ اللّهِ وَ بَرَكاتُهُ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الْبَيْتِ إِنَّهُ حَميدٌ مَجيدٌ

گفتند: «آيا از فرمان خدا تعجب مى كنى؟! اين رحمت خدا و بركاتش بر شما خانواده است; چرا كه او ستوده و داراى مجد و عظمت است.»(73)

74 فَلَمّا ذَهَبَ عَنْ إِبْراهيمَ الرَّوْعُ وَ جاءَتْهُ الْبُشْرى يُجادِلُنا في قَوْمِ لُوط

هنگامى كه ترس ابراهيم فرو نشست، و بشارت به او رسيد، درباره قوم لوط با ما مجادله مى كرد; (و تقاضاى عفو آنان را داشت)(74)

75 إِنَّ إِبْراهيمَ لَحَليمٌ أَوّاهٌ مُنيبٌ

چرا كه ابراهيم، بردبار و دلسوز و همواره رجوع كننده (به سوى خدا) بود. (75)

76 يا إِبْراهيمُ أَعْرِضْ عَنْ هذا إِنَّهُ قَدْ جاءَ أَمْرُ رَبِّكَ وَ إِنَّهُمْ آتيهِمْ عَذابٌ غَيْرُ مَرْدُود

(گفتيم:) اى ابراهيم! از اين (درخواست) صرف نظر كن، كه فرمان پروردگارت فرا رسيده; و به يقين عذاب بدون بازگشت (الهى) به سراغ آنها مى آيد. (76)

77 وَ لَمّا جاءَتْ رُسُلُنا لُوطاً سيءَ بِهِمْ وَ ضاقَ بِهِمْ ذَرْعاً وَ قالَ هذا يَوْمٌ عَصيبٌ

و هنگامى كه فرستادگان ما [= فرشتگان عذاب] به سراغ لوط آمدند، از آمدنشان ناراحت شد; و قلبش پريشان گشت; و گفت: «امروز روز سختى است!» (زيرا آنها را نشناخت; و ترسيد قوم تبهكار مزاحم آنها شوند.)(77)

78 وَ جائَهُ قَوْمُهُ يُهْرَعُونَ إِلَيْهِ وَ مِنْ قَبْلُ كانُوا يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ قالَ يا قَوْمِ هؤُلاءِ بَناتي هُنَّ أَطْهَرُ لَكُمْ فَاتَّقُوا اللّهَ وَ لا تُخْزُونِ في ضَيْفي أَ لَيْسَ مِنْكُمْ رَجُلٌ رَشيدٌ

قوم او (به قصد مزاحمت ميهمانان) بسرعت به سراغ او آمدند ـ و قبلاً كارهاى بد و زشتى انجام مى دادند ـ گفت: «اى قوم من! اينها دختران منند; كه براى شما پاكيزه ترند; (با آنها ازدواج كنيد; و از زشتكارى چشم بپوشيد.) از خدا بترسيد; و مرا در مورد ميهمانانم رسوا نسازيد; آيا در ميان شما يك مرد فهميده و آگاه وجود ندارد؟!» (78)

79 قالُوا لَقَدْ عَلِمْتَ ما لَنا في بَناتِكَ مِنْ حَقّ وَ إِنَّكَ لَتَعْلَمُ ما نُريدُ

گفتند: «تو مى دانى ما تمايلى به دختران تو نداريم; و خوب مى دانى ما چه مى خواهيم.»(79)

80 قالَ لَوْ أَنَّ لي بِكُمْ قُوَّةً أَوْ آوي إِلى رُكْن شَديد

گفت: «(افسوس!) اى كاش در برابر شما قدرتى داشتم; يا پناهگاه نيرومندى در اختيار من بود. (آنگاه مى دانستم با شما زشت سيرتان چه كنم.)»(80)

81 قالُوا يا لُوطُ إِنّا رُسُلُ رَبِّكَ لَنْ يَصِلُوا إِلَيْكَ فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْع مِنَ اللَّيْلِ وَ لايَلْتَفِتْ مِنْكُمْ أَحَدٌ إِلاَّ امْرَأَتَكَ إِنَّهُ مُصيبُها ما أَصابَهُمْ إِنَّ مَوْعِدَهُمُ الصُّبْحُ أَ لَيْسَ الصُّبْحُ بِقَريب

(فرشتگان عذاب) گفتند: «اى لوط! ما فرستادگان پروردگار توايم; آنها هرگز دسترسى به تو پيدا نخواهند كرد; در تاريكى شب، خانواده ات را (از اين شهر) حركت ده ـ و هيچ يك از شما پشت سرش را نگاه نكند ـ مگر همسرت، كه او هم به همان بلايى كه آنها گرفتار مى شوند، گرفتار خواهد شد. موعد آنها صبح است; آيا صبح نزديك نيست؟!»(81)

82 فَلَمّا جاءَ أَمْرُنا جَعَلْنا عالِيَها سافِلَها وَ أَمْطَرْنا عَلَيْها حِجارَةً مِنْ سِجِّيل مَنْضُود

و هنگامى كه فرمان ما فرارسيد، آن (شهرها) را زير و رو كرديم; و بارانى از سنگ به صورت گِلهاى متحجّر متراكم، بر آنها فرو ريختيم.(82)

83 مُسَوَّمَةً عِنْدَ رَبِّكَ وَ ما هِيَ مِنَ الظّالِمينَ بِبَعيد

(سنگهايى) كه نزد پروردگارت (براى مجازات گناهكاران) نشانه گذارى شده بود; و آن (مجازات)، از (ساير) ستمكاران دور نيست.(83)

84 وَ إِلى مَدْيَنَ أَخاهُمْ شُعَيْباً قالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللّهَ ما لَكُمْ مِنْ إِله غَيْرُهُ وَ لاتَنْقُصُوا الْمِكْيالَ وَ الْميزانَ إِنِّي أَراكُمْ بِخَيْر وَ إِنِّي أَخافُ عَلَيْكُمْ عَذابَ يَوْم مُحيط

وبه سوى «مَدْيَن» برادرشان شعيب را فرستاديم; گفت: «اى قوم من! خدا را پرستش كنيد، كه جز او، معبودى براى شما نيست. پيمانه و وزن را كم نكنيد (و دست به كم فروشى نزنيد). كه من خيرخواه شما هستم و از عذاب روز فراگير، بر شما بيمناكم.(84)

85 وَ يا قَوْمِ أَوْفُوا الْمِكْيالَ وَ الْميزانَ بِالْقِسْطِ وَ لاتَبْخَسُوا النّاسَ أَشْياءَهُمْ وَ لاتَعْثَوْا فِي الأَرْضِ مُفْسِدينَ

و اى قوم من! حق پيمانه و وزن را با عدالت، ادا كنيد; و از اموال مردم چيزى كم نگذاريد; و در زمين به فساد نكوشيد;(85)

86 بَقِيَّةُ اللّهِ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ وَ ما أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفيظ

آنچه (از سرمايه هاى حلال،) خداوند براى شما باقى گذارده، برايتان بهتر است اگر ايمان داشته باشيد. و من، نگهبان شما (و مأمور بر اجبارتان به ايمان) نيستم.»(86)

87 قالُوا يا شُعَيْبُ أَ صَلاتُكَ تَأْمُرُكَ أَنْ نَتْرُكَ ما يَعْبُدُ آباؤُنا أَوْ أَنْ نَفْعَلَ في أَمْوالِنا ما نَشاءُ إِنَّكَ لاَ َنْتَ الْحَليمُ الرَّشيدُ

گفتند: «اى شعيب! آيا نمازت به تو دستور مى دهد كه آنچه را پدرانمان مى پرستيدند، ترك كنيم; يا آنچه را مى خواهيم در اموالمان انجام ندهيم؟!تو كه مرد بردبار و فهميده اى هستى!»(87)

88 قالَ يا قَوْمِ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ كُنْتُ عَلى بَيِّنَة مِنْ رَبِّي وَ رَزَقَني مِنْهُ رِزْقاً حَسَناً وَ ما أُريدُ أَنْ أُخالِفَكُمْ إِلى ما أَنْهاكُمْ عَنْهُ إِنْ أُريدُ إِلاَّ الإِصْلاحَ مَا اسْتَطَعْتُ وَ ما تَوْفيقي إِلاّ بِاللّهِ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَ إِلَيْهِ أُنيبُ

گفت: «اى قوم من! به من خبر دهيد، اگر دليل آشكارى از پروردگارم داشته باشم، و روزى و موهبت نيكويى به من داده باشد، (آيا مى توانم برخلاف فرمان او رفتار كنم؟!) من هرگز نمى خواهم چيزى كه شما را از آن باز مى دارم، خودم مرتكب شوم. من جز اصلاح ـ تا آن جا كه توانايى دارم ـ نمى خواهم. و توفيق من (در اين كار)، جز به (يارى) خدا نيست. تنها بر او توكّل كردم; و به سوى او باز مى گردم.(88)

89 وَ يا قَوْمِ لايَجْرِمَنَّكُمْ شِقاقي أَنْ يُصيبَكُمْ مِثْلُ ما أَصابَ قَوْمَ نُوح أَوْقَوْمَ هُود أَوْ قَوْمَ صالِح وَ ما قَوْمُ لُوط مِنْكُمْ بِبَعيد

و اى قوم من! دشمنى و مخالفت با من، سبب نشود كه شما به همان سرنوشتى كه قوم نوح يا قوم هود ياقوم صالح گرفتار شدند، گرفتار شويد. و (سرزمين) قوم لوط از شما چندان دور نيست.(89)

90 وَ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ إِنَّ رَبِّي رَحيمٌ وَدُودٌ

از پروردگار خود، آمرزش بطلبيد; و به سوى او بازگرديد; كه پروردگارم مهربان و دوستدار (بندگان توبه كار) است.»(90)

91 قالُوا يا شُعَيْبُ ما نَفْقَهُ كَثيراً مِمّا تَقُولُ وَ إِنّا لَنَراكَ فينا ضَعيفاً وَ لَوْ لا رَهْطُكَ لَرَجَمْناكَ وَ ما أَنْتَ عَلَيْنا بِعَزيز

گفتند: «اى شعيب! بسيارى از آنچه را مى گويى، ما نمى فهميم; و ما تو را در ميان خود،ضعيف مى يابيم; و اگر (بخاطر) قبيله كوچكت نبود، تو را سنگسار مى كرديم; و تو در برابر ما قدرتى ندارى.»(91)

92 قالَ يا قَوْمِ أَ رَهْطي أَعَزُّ عَلَيْكُمْ مِنَ اللّهِ وَ اتَّخَذْتُمُوهُ وَراءَكُمْ ظِهْرِيّاً إِنَّ رَبِّي بِما تَعْمَلُونَ مُحيطٌ

گفت: «اى قوم من! آيا قبيله كوچكم، نزد شما عزيزتر از خداوند است؟! در حالى كه (فرمان) او را پشت سر انداخته ايد! پروردگارم به آنچه انجام مى دهيد،احاطه دارد (و آگاه است).(92)

93 وَ يا قَوْمِ اعْمَلُوا عَلى مَكانَتِكُمْ إِنِّي عامِلٌ سَوْفَ تَعْلَمُونَ مَنْ يَأْتيهِ عَذابٌ يُخْزيهِ وَ مَنْ هُوَ كاذِبٌ وَ ارْتَقِبُوا إِنِّي مَعَكُمْ رَقيبٌ

اى قوم من! هر چه در توان داريد، انجام دهيد; من هم كار خود را انجام مى دهم; و بزودى خواهيد دانست چه كسى عذاب رسواكننده به سراغش مى آيد، وچه كسى دروغگوست! شما انتظار بكشيد، من هم با شما در انتظارم!»(93)

94 وَ لَمّا جاءَ أَمْرُنا نَجَّيْنا شُعَيْباً وَ الَّذينَ آمَنُوا مَعَهُ بِرَحْمَة مِنّا وَ أَخَذَتِ الَّذينَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ فَأَصْبَحُوا في دِيارِهِمْ جاثِمينَ

و هنگامى كه فرمان ما فرا رسيد، شعيب و كسانى را كه با او ايمان آورده بودند، با رحمت خود نجات داديم; و آنها را كه ستم كردند، صيحه (مرگبار آسمانى) فرو گرفت; و بامدادان در خانه هايشان، به رو افتاده و مرده بودند;(94)

95 كَأَنْ لَمْ يَغْنَوْا فيها أَلا بُعْداً لِمَدْيَنَ كَما بَعِدَتْ ثَمُودُ

آنچنان كه گويى هرگز ساكن آن (ديار) نبودند! دور باد مَدْيَن (و اهل آن از رحمت خدا)، همان گونه كه قوم ثمود دور شدند!(95)

96 وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسى بِآياتِنا وَ سُلْطان مُبين

ما، موسى را با آيات خود و دليل آشكارى فرستاديم...(96)

97 إِلى فِرْعَوْنَ وَ مَلاَئِهِ فَاتَّبَعُوا أَمْرَ فِرْعَوْنَ وَ ما أَمْرُ فِرْعَوْنَ بِرَشيد

به سوى فرعون و اطرافيانش; امّا آنها از فرمان فرعون پيروى كردند; در حالى كه فرمان فرعون، مايه رشد و نجات نبود.(97)

98 يَقْدُمُ قَوْمَهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ فَأَوْرَدَهُمُ النّارَ وَ بِئْسَ الْوِرْدُ الْمَوْرُودُ

روز قيامت، او در پيشاپيش قومش خواهد بود; و (به جاى چشمه هاى زلال بهشت) آنها را وارد آتش مى كند; و چه بد آبشخورى است (آتش)، كه بر آن وارد مى شوند! (98)

99 وَ أُتْبِعُوا في هذِهِ لَعْنَةً وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ بِئْسَ الرِّفْدُ الْمَرْفُودُ

آنان در اين جهانو روز قيامت، لعنتى به دنبال دارند; و چه بد عطايى است (لعن و دورى از رحمت خدا)، كه نصيب آنان مى شود!(99)

100 ذالِكَ مِنْ أَنْباءِ الْقُرى نَقُصُّهُ عَلَيْكَ مِنْها قائِمٌ وَ حَصيدٌ

اين از اخبار شهرهاو آباديهاست كه مابراى تو شرح مى دهيم; كه بعضى (هنوز) برپا هستند، و بعضى درو شده اند (و از ميان رفته اند).(100)

101 وَ ما ظَلَمْناهُمْ وَ لكِنْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَما أَغْنَتْ عَنْهُمْ آلِهَتُهُمُ الَّتي يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ مِنْ شَيْء لَمّا جاءَ أَمْرُ رَبِّكَ وَ ما زادُوهُمْ غَيْرَ تَتْبيب

ما به آنها ستم نكرديم; بلكه آنها خودشان بر خويشتن ستم روا داشتند; و هنگامى كه فرمان (مجازات) پروردگارت فرا رسيد، معبودهايى را كه غير از خدا مى خواندند، آنها را نجات نبخشيدند; وجز بر هلاكت آنان نيفزودند.(101)

102 وَ كَذالِكَ أَخْذُ رَبِّكَ إِذا أَخَذَ الْقُرى وَ هِيَ ظالِمَةٌ إِنَّ أَخْذَهُ أَليمٌ شَديدٌ

و اينچنين است مجازات پروردگار تو، هنگامى كه (مردم) شهرها و آباديها را مجازات مى كند، در حالى كه آنها ستمكارند! به يقين مجازات او، دردناك و شديد است!(102)

103 إِنَّ في ذالِكَ لاَ يَةً لِمَنْ خافَ عَذابَ الآْخِرَةِ ذالِكَ يَوْمٌ مَجْمُوعٌ لَهُ النّاسُوَ ذالِكَ يَوْمٌ مَشْهُودٌ

در اين (سرگذشت پيشينيان)، نشانه اى است براى كسى كه از عذاب آخرت مى ترسد; همان روزى كه مردم در آن جمع آورى مى شوند،و روزى كه همه آن را مشاهده مى كنند.(103)

104 وَ ما نُؤَخِّرُهُ إِلاّ لاَِجَل مَعْدُود

و ما آن (مجازات) را، جز تا زمان محدودى، تأخير نمى اندازيم!(104)

105 يَوْمَ يَأْتِ لاتَكَلَّمُ نَفْسٌ إِلاّ بِإِذْنِهِ فَمِنْهُمْ شَقِيٌّ وَ سَعيدٌ

آن روز كه (قيامت و زمان مجازات) فرارسد،هيچ كس جز به اجازه او سخن نمى گويد; گروهى از آنها بدبختند و گروهى سعادتمند.(105)

106 فَأَمَّا الَّذينَ شَقُوا فَفِي النّارِ لَهُمْ فيها زَفيرٌ وَ شَهيقٌ

امّا كسانى كه بدبخت شدند، در آتشند; و براى آنان در آن جا، ناله هاى دردناك و نعره هاى طولانى است;(106)

107 خالِدينَ فيها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الأَرْضُ إِلاّ ما شاءَ رَبُّكَ إِنَّ رَبَّكَ فَعّالٌ لِما يُريدُ

تا آسمانها و زمين برپاست، جاودانه در آن خواهند ماند; مگر آنچه پروردگارت بخواهد. به يقين پرورگارت آنچه را بخواهد انجام مى دهد.(107)

108 وَ أَمَّا الَّذينَ سُعِدُوا فَفِي الْجَنَّةِ خالِدينَ فيها ما دامَتِ السَّماواتُ وَالأَرْضُ إِلاّ ما شاءَ رَبُّكَ عَطاءً غَيْرَ مَجْذُوذ

امّا كسانى كه سعادتمند شدند، تا آسمانها و زمين برپاست، جاودانه در بهشت خواهند ماند; مگر آنچه پروردگارت بخواهد. (اين) بخششى است قطع نشدنى.(108)

109 فَلا تَكُ في مِرْيَة مِمّا يَعْبُدُ هؤُلاءِ ما يَعْبُدُونَ إِلاّ كَما يَعْبُدُ آباؤُهُمْ مِنْ قَبْلُ وَ إِنّا لَمُوَفُّوهُمْ نَصيبَهُمْ غَيْرَ مَنْقُوص

پس ترديدى در (باطل بودن) معبودهايى كه آنها مى پرستند، به خود راه مده. آنها همان گونه اين معبودها را پرستش مى كنند كه پدرانشان قبلاًمى پرستيدند; و ما نصيبشان را بى كم و كاست به آنان خواهيم داد.(109)

110 وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ فَاخْتُلِفَ فيهِ وَ لَوْ لا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ وَ إِنَّهُمْ لَفي شَكّ مِنْهُ مُريب

ما به موسى كتاب آسمانى داديم; سپس در آن اختلاف شد; و اگر فرمان پيشين خدا (در زمينه آزمايش و اتمام حجّت بر آنها) نبود، در ميان آنان داورى مى شد. و آنها (هنوز) در شكّى آميخته با بدگمانى اند.(110)

111 وَ إِنَّ كُلاًّ لَمّا لَيُوَفِّيَنَّهُمْ رَبُّكَ أَعْمالَهُمْ إِنَّهُ بِما يَعْمَلُونَ خَبيرٌ

و پروردگارت اعمال هر يك را بى كم و كاست به آنها خواهد داد; زيرا او به آنچه عمل مى كنند آگاه است.(111)

112 فَاسْتَقِمْ كَما أُمِرْتَ وَ مَنْ تابَ مَعَكَ وَ لاتَطْغَوْا إِنَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصيرٌ

پس همان گونه كه فرمان يافته اى، استقامت كن; و (همچنين) كسانى كه با تو، (به سوى خدا) آمده اند (بايد استقامت كنند); و سرپيچى نكنيد، كه او آنچه را انجام مى دهيد مى بيند.(112)

113 وَ لاتَرْكَنُوا إِلَى الَّذينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النّارُ وَ ما لَكُمْ مِنْ دُونِ اللّهِ مِنْ أَوْلِياءَ ثُمَّ لاتُنْصَرُونَ

و بر ستمكاران تكيه ننماييد، كه موجب مى شود آتش شما را فرا گيرد; و در آن حال، هيچ ولىّ و سرپرستى جز خدا نخواهيد داشت; سپس يارى نمى شويد.(113)

114 وَ أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَيِ النَّهارِ وَ زُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ ذالِكَ ذِكْرى لِلذّاكِرينَ

در دو طرف روز، و اوايل شب، نماز را برپا دار; چرا كه حسنات، سيّئات (و آثار آنها) را از بين مى برند; اين تذكّرى است براى كسانى كه اهل تذكّرند.(114)

115 وَ اصْبِرْ فَإِنَّ اللّهَ لايُضيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنينَ

و شكيبايى كن، كه خداوند پاداش نيكوكاران را ضايع نخواهد كرد.(115)

116 فَلَوْ لا كانَ مِنَ الْقُرُونِ مِنْ قَبْلِكُمْ أُولُوا بَقِيَّة يَنْهَوْنَ عَنِ الْفَسادِ فِي الأَرْضِ إِلاّ قَليلاً مِمَّنْ أَنْجَيْنا مِنْهُمْ وَ اتَّبَعَ الَّذينَ ظَلَمُوا ما أُتْرِفُوا فيهِ وَ كانُوا مُجْرِمينَ

چرا در اقوام قبل از شما، دانشمندان صاحب قدرتى نبودند كه از فساد در زمين جلوگيرى كنند؟! مگر اندكى از آنها، كه نجاتشان داديم. و آنان كه ستم مى كردند، به دنبال نعمتها و لذات رفتند; و گناهكار بودند (و نابود شدند).(116)

117 وَ ما كانَ رَبُّكَ لِيُهْلِكَ الْقُرى بِظُلْم وَ أَهْلُها مُصْلِحُونَ

و چنين نبود كه پروردگارت آباديها را بظلم و ستم نابود كند در حالى كه اهلش در صدد اصلاح بوده باشند.(117)

118 وَ لَوْ شاءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ النّاسَ أُمَّةً واحِدَةً وَ لايَزالُونَ مُخْتَلِفينَ

و اگر پروردگارت مى خواست، همه مردم را (به اجبار) امت واحدى (بدون هيچ گونه اختلاف) قرار مى داد; ولى آنها همواره با هم اختلاف دارند;(118)

119 إِلاّ مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ وَ لِذالِكَ خَلَقَهُمْ وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ لَا َمْلا َنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النّاسِ أَجْمَعينَ

مگر كسى را كه پروردگارت رحم كند; و براى همين (پذيرش رحمت) آنها را آفريد. و وعده پروردگارت قطعى شده كه: دوزخ را از همه (سركشان و طاغيان) جنّ و انس پُر خواهم كرد!(119)

120 وَ كُلاًّ نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنْباءِ الرُّسُلِ ما نُثَبِّتُ بِهِ فُؤادَكَ وَ جائَكَ في هذِهِ الْحَقُّ وَ مَوْعِظَةٌ وَ ذِكْرى لِلْمُؤْمِنينَ

ما از سرگذشتهاى همه پيامبران براى تو شرح مى دهيم، تا بوسيله آن، قلبت را آرامش بخشيم; (و اراده ات قوى گردد.)و در اين (اخبار و سرگذشتها،) براى تو حقّ آمده، و براى مؤمنان موعظه و تذكّرى است.(120)

121 وَ قُلْ لِلَّذينَ لايُؤْمِنُونَ اعْمَلُوا عَلى مَكانَتِكُمْ إِنّا عامِلُونَ

و به كسانى كه ايمان نمى آورند، بگو: «هر چه در توان داريد، انجام دهيد; ما هم انجام مى دهيم!(121)

122 وَ انْتَظِرُوا إِنّا مُنْتَظِرُونَ

و انتظار بكشيد; ما هم منتظريم!»(122)

123 وَ لِلّهِ غَيْبُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ إِلَيْهِ يُرْجَعُ الأَمْرُ كُلُّهُ فَاعْبُدْهُ وَتَوَكَّلْ عَلَيْهِ وَ ما رَبُّكَ بِغافِل عَمّا تَعْمَلُونَ

و (آگاهى از) غيب (و اسرار نهانى) آسمانها و زمين، تنها از آن خداست; و همه كارها تنها به او بازگردانده مى شود; پس او را پرستش كن; و بر او توكّل نما; و پروردگارت از آنچه انجام مى دهيد، هرگز غافل نيست.(123)

▲

[12] سوره یوسف

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 الر تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ الْمُبينِ

الر، اين آيات كتاب مبين و روشنگر است(1)

2 إِنّا أَنْزَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيّاً لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ

ما آن را قرآنى عربى (و فصيح و گويا) نازل كرديم، تا شما (آن را) درك كنيد.(2)

3 نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ بِما أَوْحَيْنا إِلَيْكَ هذَا الْقُرْآنَ وَ إِنْ كُنْتَ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الْغافِلينَ

ما بهترين سرگذشتها را به وسيله اين قرآن كه به تو وحى كرديم، براى تو شرح مى دهيم; و به يقين پيش از اين، از آن غافل بودى.(3)

4 إِذْ قالَ يُوسُفُ لاَِبيهِ يا أَبَتِ إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَباً وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لي ساجِدينَ

(به خاطر بياور) هنگامى را كه يوسف به پدرش گفت: «پدرم! من در خواب ديدم كه يازده ستاره، و خورشيد و ماه در برابرم سجده مى كنند.»(4)

5 قالَ يا بُنَيَّ لاتَقْصُصْ رُؤْياكَ عَلى إِخْوَتِكَ فَيَكيدُوا لَكَ كَيْداً إِنَّ الشَّيْطانَ لِلإِنْسانِ عَدُوٌّ مُبينٌ

گفت: «پسرم! خواب خود را براى برادرانت بازگو مكن، مبادا براى تو نقشه (خطرناكى) بكشند; زيرا شيطان، دشمن آشكار انسان است.(5)

6 وَ كَذالِكَ يَجْتَبيكَ رَبُّكَ وَ يُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْويلِ الأَحاديثِ وَ يُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ وَ عَلى آلِ يَعْقُوبَ كَما أَتَمَّها عَلى أَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ إِبْراهيمَ وَ إِسْحاقَ إِنَّ رَبَّكَ عَليمٌ حَكيمٌ

و اين گونه پروردگارت تو را بر مى گزيند; و از تعبير خوابها به تو مى آموزد; و نعمتش را بر تو و بر خاندان يعقوب كامل مى كند، همان گونه كه پيش از اين، بر پدرانت ابراهيم و اسحاق كامل كرد; به يقين، پروردگار تو دانا و حكيم است.»(6)

7 لَقَدْ كانَ في يُوسُفَ وَ إِخْوَتِهِ آياتٌ لِلسّائِلينَ

به يقين در (داستان) يوسف و برادرانش، نشانه ها(ى هدايت) براى سؤال كنندگان بود.(7)

8 إِذْ قالُوا لَيُوسُفُ وَ أَخُوهُ أَحَبُّ إِلى أَبينا مِنّا وَ نَحْنُ عُصْبَةٌ إِنَّ أَبانا لَفي ضَلال مُبين

هنگامى كه (برادران) گفتند: «يوسف و برادرش (بنيامين) نزد پدر، از ما محبوبترند; در حالى كه ما مردان نيرومندى هستيم. مسلّماً پدر ما، در گمراهى آشكارى است.(8)

9 اُقْتُلُوا يُوسُفَ أَوِ اطْرَحُوهُ أَرْضاً يَخْلُ لَكُمْ وَجْهُ أَبيكُمْ وَ تَكُونُوا مِنْ بَعْدِهِ قَوْماً صالِحينَ

يوسف را به قتل رسانيد; يا او را به سرزمين دوردستى بيفكنيد; تا توجّه پدرتان، فقط به شما باشد; و بعد از آن، (از گناه خود توبه مى كنيد; و)افراد صالحى خواهيد بود.»(9)

10 قالَ قائِلٌ مِنْهُمْ لاتَقْتُلُوا يُوسُفَ وَ أَلْقُوهُ في غَيابَتِ الْجُبِّ يَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّيّارَةِ إِنْ كُنْتُمْ فاعِلينَ

يكى از آنها گفت: «يوسف را به قتل نرسانيد; و اگر مى خواهيد كارى انجام دهيد، او را در مخفى گاه چاه بيفكنيد; تا بعضى از قافله ها او را برگيرند (و با خود به مكان دورى ببرند).»(10)

11 قالُوا يا أَبانا ما لَكَ لاتَأْمَنّا عَلى يُوسُفَ وَ إِنّا لَهُ لَناصِحُونَ

(برادران نزد پدر آمدند و) گفتند: «اى پدر! چرا تو درباره يوسف، به ما اطمينان نمى كنى؟!در حالى كه ما خيرخواه او هستيم!(11)

12 أَرْسِلْهُ مَعَنا غَداً يَرْتَعْ وَ يَلْعَبْ وَ إِنّا لَهُ لَحافِظُونَ

فردا او را با ما (به خارج شهر) بفرست، تا غذاى كافى بخورد و تفريح كند; و به يقين ما از او محافظت خواهيم كرد.»(12)

13 قالَ إِنِّي لَيَحْزُنُني أَنْ تَذْهَبُوا بِهِ وَ أَخافُ أَنْ يَأْكُلَهُ الذِّئْبُ وَ أَنْتُمْ عَنْهُ غافِلُونَ

(پدر) گفت: «من از بردن او غمگين مى شوم; و از اين مى ترسم كه گرگ او را بخورد، در حالى كه شما از او غافل باشيد!»(13)

14 قالُوا لَئِنْ أَكَلَهُ الذِّئْبُ وَ نَحْنُ عُصْبَةٌ إِنّا إِذاً لَخاسِرُونَ

گفتند: «با اين كه ما مردان نيرومندى هستيم، اگر گرگ او را بخورد، ما از زيانكاران خواهيم بود (و هرگز چنين چيزى ممكن نيست).»(14)

15 فَلَمّا ذَهَبُوا بِهِ وَ أَجْمَعُوا أَنْ يَجْعَلُوهُ في غَيابَتِ الْجُبِّ وَ أَوْحَيْنا إِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِأَمْرِهِمْ هذا وَ هُمْ لايَشْعُرُونَ

هنگامى كه او را با خود بردند، و به اتفاق تصميم گرفتند وى را در مخفى گاه چاه قرار دهند، و (مقصد خود را عملى ساختند;) به او وحى فرستاديم كه آنها را در آينده از اين كارشان با خبر خواهى ساخت; در حالى كه آنها نمى دانند.(15)

16 وَ جاؤُوا أَباهُمْ عِشاءً يَبْكُونَ

(برادران يوسف) شب هنگام، گريان به سراغ پدر آمدند.(16)

17 قالُوا يا أَبانا إِنّا ذَهَبْنا نَسْتَبِقُ وَ تَرَكْنا يُوسُفَ عِنْدَ مَتاعِنا فَأَكَلَهُ الذِّئْبُ وَ ما أَنْتَ بِمُؤْمِن لَنا وَ لَوْ كُنّا صادِقينَ

گفتند: «اى پدر! ما رفتيم تا مشغول مسابقه شويم، و يوسف را نزد اثاث خود گذارديم; و گرگ او را خورد! و (مى دانيم) تو هرگز سخن ما را باور نخواهى كرد، هر چند راستگو باشيم.» (17)

18 وَ جاؤُ عَلى قَميصِهِ بِدَم كَذِب قالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ أَنْفُسُكُمْ أَمْراً فَصَبْرٌ جَميلٌ وَ اللّهُ الْمُسْتَعانُ عَلى ما تَصِفُونَ

و پيراهن او را با خونى دروغين (آغشته ساخته، نزد پدر) آوردند; گفت: «نفس (سركش) شما اين كار (زشت) را برايتان زينت داده; من صبر جميل خواهم داشت (و شكيبايى خالى از ناسپاسى); و در برابر آنچه مى گوييد، از خداوند يارى مى طلبم.»(18)

19 وَ جاءَتْ سَيّارَةٌ فَأَرْسَلُوا وارِدَهُمْ فَأَدْلى دَلْوَهُ قالَ يا بُشْرى هذا غُلامٌ وَ أَسَرُّوهُ بِضاعَةً وَ اللّهُ عَليمٌ بِما يَعْمَلُونَ

و (در همين حال) كاروانى فرا رسيد; و مأمور آب را فرستادند (تا آب بياورد); او دلو خود را (در چاه) افكند; (ناگهان) صدا زد: «مژده باد! اين كودكى است (زيبا و دوست داشتنى!)» و او را بعنوان كالايى (از ديگران) مخفى داشتند. و خداوند به آنچه آنها انجام مى دادند، آگاه بود.(19)

20 وَ شَرَوْهُ بِثَمَن بَخْس دَراهِمَ مَعْدُودَة وَ كانُوا فيهِ مِنَ الزّاهِدينَ

و (سرانجام) او را به بهايى اندك، به چند درهم فروختند; و نسبت به (فروختن) او، بى رغبت بودند (; چرا كه مى ترسيدند رازشان فاش شود).(20)

21 وَ قالَ الَّذِي اشْتَراهُ مِنْ مِصْرَ لِاءِمْرَأَتِهِ أَكْرِمي مَثْواهُ عَسى أَنْ يَنْفَعَنا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَداً وَ كَذالِكَ مَكَّنّا لِيُوسُفَ فِي الأَرْضِ وَ لِنُعَلِّمَهُ مِنْ تَأْويلِ الأَحاديثِ وَ اللّهُ غالِبٌ عَلى أَمْرِهِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النّاسِ لايَعْلَمُونَ

و آن كس از (مردم) مصر كه او را خريد [= عزيز مصر]، به همسرش گفت: «مقام وى را گرامى دار، شايد براى ما سودمند باشد; و يا او را بعنوان فرزند انتخاب كنيم.» و اينچنين يوسف را درآن سرزمين، جايگاه (ويژه اى) داديم. (ما اين كار را كرديم، تا او را بزرگ داريم; و) از علم تعبير خواب به او بياموزيم; خداوند بر كارش توانا و پيروز است، ولى بيشتر مردم نمى دانند.(21)

22 وَ لَمّا بَلَغَ أَشُدَّهُ آتَيْناهُ حُكْماً وَ عِلْماً وَ كَذالِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنينَ

و هنگامى كه به بلوغ و رشد رسيد، ما حكم (پيامبرى) و «علم» به او داديم; و اينچنين نيكوكاران را پاداش مى دهيم!(22)

23 وَ راوَدَتْهُ الَّتي هُوَ في بَيْتِها عَنْ نَفْسِهِ وَ غَلَّقَتِ الأَبْوابَ وَ قالَتْ هَيْتَ لَكَ قالَ مَعاذَ اللّهِ إِنَّهُ رَبِّي أَحْسَنَ مَثْوايَ إِنَّهُ لايُفْلِحُ الظّالِمُونَ

و آن زن كه يوسف در خانه او بود، از او تمنّاى كامجويى كرد; درها را بست و گفت: «بيا به سوى آنچه براى تو مهيّاست!» (يوسف) گفت: «پناه مى برم به خدا! او [= عزيز مصر] صاحب نعمت من است; مقام مرا گرامى داشته; (آيا ممكن است به او ظلم و خيانت كنم؟!) به يقين ستمكاران رستگار نمى شوند.»(23)

24 وَ لَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَ هَمَّ بِها لَوْ لا أَنْ رَأى بُرْهانَ رَبِّهِ كَذالِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَ الْفَحْشاءَ إِنَّهُ مِنْ عِبادِنَا الْمُخْلَصينَ

آن زن قصد او كرد; و او نيز، اگر برهان پروردگار را نمى ديد، قصد وى مى نمود. اينچنين كرديم تا بدى و فحشا را از او دور سازيم; چرا كه او از بندگان خالص شده ما بود.(24)

25 وَ اسْتَبَقَا الْبابَ وَ قَدَّتْ قَميصَهُ مِنْ دُبُر وَ أَلْفَيا سَيِّدَها لَدَى الْبابِ قالَتْ ما جَزاءُ مَنْ أَرادَ بِأَهْلِكَ سُوءاً إِلاّ أَنْ يُسْجَنَ أَوْ عَذابٌ أَليمٌ

و هر دو به سوى در، دويدند و (در حالى كه همسر عزيز، يوسف را تعقيب مى كرد); پيراهن او را از پشت (كشيد و) پاره كرد. و در اين هنگام، همسر آن زن را نزديك در يافتند. آن زن گفت: «كيفر كسى كه بخواهد نسبت به خانواده تو خيانت كند، جز زندان يا عذاب دردناك، چيست؟!»(25)

26 قالَ هِيَ راوَدَتْني عَنْ نَفْسي وَ شَهِدَ شاهِدٌ مِنْ أَهْلِها إِنْ كانَ قَميصُهُ قُدَّ مِنْ قُبُل فَصَدَقَتْ وَ هُوَ مِنَ الْكاذِبينَ

(يوسف) گفت: «او مرا به كامجويى از خود دعوت كرد!» و در اين هنگام، شاهدى از خانواده آن زن شهادت داد كه: «اگر پيراهنش از پيش رو پاره شده، آن زن راست مى گويد; و او از دروغگويان است. (26)

27 وَ إِنْ كانَ قَميصُهُ قُدَّ مِنْ دُبُر فَكَذَبَتْ وَ هُوَ مِنَ الصّادِقينَ

و اگر پيراهنش از پشت پاره شده، آن زن دروغ مى گويد; و او از راستگويان است.»(27)

28 فَلَمّا رَأى قَميصَهُ قُدَّ مِنْ دُبُر قالَ إِنَّهُ مِنْ كَيْدِكُنَّ إِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظيمٌ

هنگامى كه (عزيز مصر) ديد پيراهن او از پشت پاره شده، گفت: «اين از مكر و حيله شما زنان است; كه مكر و حيله شما زنان، عظيم است!(28)

29 يُوسُفُ أَعْرِضْ عَنْ هذا وَ اسْتَغْفِري لِذَنْبِكِ إِنَّكِ كُنْتِ مِنَ الْخاطِئينَ

يوسف! از اين (جريان)، صرف نظر كن; و تو نيز اى زن از گناهت استغفار كن، زيرا تو از خطاكاران بودى.»(29)

30 وَ قالَ نِسْوَةٌ فِي الْمَدينَةِ امْرَأَتُ الْعَزيزِ تُراوِدُ فَتاها عَنْ نَفْسِهِ قَدْ شَغَفَها حُبّاً إِنّا لَنَراها في ضَلال مُبين

(اين جريان در شهر منعكس شد;) گروهى از زنان شهر گفتند: «همسر عزيز، غلامش را به سوى خود دعوت مى كند. عشق (اين جوان)، در اعماق قلبش نفوذ كرده; ما او را در گمراهى آشكارى مى بينيم.»(30)

31 فَلَمّا سَمِعَتْ بِمَكْرِهِنَّ أَرْسَلَتْ إِلَيْهِنَّ وَ أَعْتَدَتْ لَهُنَّ مُتَّكَأً وَ آتَتْ كُلَّ واحِدَة مِنْهُنَّ سِكِّيناً وَ قالَتِ اخْرُجْ عَلَيْهِنَّ فَلَمّا رَأَيْنَهُ أَكْبَرْنَهُ وَ قَطَّعْنَ أَيْدِيَهُنَّ وَ قُلْنَ حاشَ لِلّهِ ما هذا بَشَراً إِنْ هذا إِلاّ مَلَكٌ كَريمٌ

هنگامى كه (همسر عزيز) نيرنگ آنها را شنيد، به سراغشان فرستاد; و براى آنها پشتى (گرانبها، و مجلس باشكوهى) فراهم ساخت; و به دست هر كدام، كاردى (براى بريدن ميوه) داد; و (به يوسف) گفت: «بر آنان وارد شو!» هنگامى كه چشمشان به او افتاد، او را بسيار با شكوه (و زيبا) يافتند; و (بى توجه) دستهاى خود را بريدند; و گفتند: «منزّه است خدا! اين بشر نمى باشد; اين جز يك فرشته بزرگوار نيست!»(31)

32 قالَتْ فَذالِكَنَّ الَّذي لُمْتُنَّني فيهِ وَ لَقَدْ راوَدْتُهُ عَنْ نَفْسِهِ فَاسْتَعْصَمَ وَ لَئِنْ لَمْ يَفْعَلْ ما آمُرُهُ لَيُسْجَنَنَّ وَ لَيَكُوناً مِنَ الصّاغِرينَ

(همسر عزيز) گفت: «اين همان كسى است كه بخاطر (عشق) او مرا سرزنش كرديد. (آرى) من او را به خويشتن دعوت كردم; و او خوددارى كرد. و اگر آنچه را به او دستور مى دهم انجام ندهد، به زندان خواهد افتاد; و به يقين خوار و حقير خواهد شد.»(32)

33 قالَ رَبِّ السِّجْنُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِمّا يَدْعُونَني إِلَيْهِ وَ إِلاّ تَصْرِفْ عَنِّي كَيْدَهُنَّ أَصْبُ إِلَيْهِنَّ وَ أَكُنْ مِنَ الْجاهِلينَ

(يوسف) گفت: «پروردگارا!زندان نزد من محبوبتر است از آنچه اينها مرا به سوى آن مى خوانند; و اگر مكر و نيرنگ آنها را از من بازنگردانى، به سوى آنان متمايل خواهم شد و از جاهلان خواهم بود.» (33)

34 فَاسْتَجابَ لَهُ رَبُّهُ فَصَرَفَ عَنْهُ كَيْدَهُنَّ إِنَّهُ هُوَ السَّميعُ الْعَليمُ

پروردگارش دعاى او را اجابت كرد; و مكر آنان را از او بازگرداند; چرا كه او شنوا و داناست.(34)

35 ثُمَّ بَدا لَهُمْ مِنْ بَعْدِ ما رَأَوُا الآْياتِ لَيَسْجُنُنَّهُ حَتّى حين

سپس با اينكه نشانه هاى (پاكى يوسف) را ديدند، تصميم گرفتند او را تا مدّتى زندانى كنند.(35)

36 وَ دَخَلَ مَعَهُ السِّجْنَ فَتَيانِ قالَ أَحَدُهُما إِنِّي أَراني أَعْصِرُ خَمْراً وَ قالَ الآْخَرُ إِنِّي أَراني أَحْمِلُ فَوْقَ رَأْسي خُبْزاً تَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْهُ نَبِّئْنا بِتَأْويلِهِ إِنّا نَراكَ مِنَ الْمُحْسِنينَ

و (در اين هنگام) دوجوان، همراه او وارد زندان شدند; يكى از آن دو گفت: «من در خواب ديدم كه (انگور براى ساختن) شراب مى فشارم.» و ديگرى گفت: «من درخواب ديدم نان بر سرم حمل مى كنم; كه پرندگان از آن مى خورند; ما را از تعبير اين خواب آگاه كن كه تو را از نيكوكاران مى بينيم.»(36)

37 قالَ لايَأْتيكُما طَعامٌ تُرْزَقانِهِ إِلاّ نَبَّأْتُكُما بِتَأْويلِهِ قَبْلَ أَنْ يَأْتِيَكُما ذالاكُمِ مِمّا عَلَّمَني رَبِّي إِنِّي تَرَكْتُ مِلَّةَ قَوْم لايُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَ هُمْ بِالآْخِرَةِ هُمْ كافِرُونَ

(يوسف) گفت:«غذاى روزانه شما را نمى آورند، مگر اينكه پيش از آن، شما را از تعبير خوابتان آگاه خواهم ساخت. اين، از دانشى است كه پروردگارم به من آموخته است. زيرا من آيين قومى را كه به خدا ايمان ندارند، و به سراى ديگر كافرند، ترك گفتم (و شايسته چنين موهبتى شدم).(37)

38 وَ اتَّبَعْتُ مِلَّةَ آبائي إِبْراهيمَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ ما كانَ لَنا أَنْ نُشْرِكَ بِاللّهِ مِنْ شَيْء ذالِكَ مِنْ فَضْلِ اللّهِ عَلَيْنا وَ عَلَى النّاسِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النّاسِ لايَشْكُرُونَ

و من از آيين پدرانم ابراهيم و اسحاق و يعقوب پيروى كردم. براى ما شايسته نبود چيزى را همتاى خدا قرار دهيم;اين از فضل خدا بر ما و بر مردم است; ولى بيشتر مردم شكرگزارى نمى كنند.(38)

39 يا صاحِبَيِ السِّجْنِ أَ أَرْبابٌ مُتَفَرِّقُونَ خَيْرٌ أَمِ اللّهُ الْواحِدُ الْقَهّارُ

اى دوستان زندانى من! آيا خدايان متعدد و پراكنده بهترند، يا خداوند يگانه اى كه بر همه چيز قاهر است؟!(39)

40 ما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِهِ إِلاّ أَسْماءً سَمَّيْتُمُوها أَنْتُمْ وَ آباؤُكُمْ ما أَنْزَلَ اللّهُ بِها مِنْ سُلْطان إِنِ الْحُكْمُ إِلاّ لِلّهِ أَمَرَ أَلاّ تَعْبُدُوا إِلاّ إِيّاهُ ذالِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النّاسِ لايَعْلَمُونَ

آنچه غير از خدا مى پرستيد، جز اسمهايى (بى مسمّا) كه شما و پدرانتان آنها را (خدا) ناميده ايد، نيست; خداوند هيچ دليلى بر آن نازل نكرده; حكم تنها از آن خداست; فرمان داده كه غير ازاو را نپرستيد. اين است آيين ثابت و پايدار; ولى بيشتر مردم نمى دانند.(40)

41 يا صاحِبَيِ السِّجْنِ أَمّا أَحَدُكُما فَيَسْقي رَبَّهُ خَمْراً وَ أَمَّا الآْخَرُ فَيُصْلَبُ فَتَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْ رَأْسِهِ قُضِيَ الأَمْرُ الَّذي فيهِ تَسْتَفْتِيانِ

اى دوستان زندانى من! امّا (تعبير خواب شما چنين است كه) يكى از شما (دو نفر، آزاد مى شود; و) ساقى شراب براى آقاى خود خواهد شد;و امّا ديگرى به دار آويخته مى شود; و پرندگان از سر او مى خورند. و مطلبى كه درباره آن (از من) نظر خواستيد، قطعى و حتمى است.»(41)

42 وَ قالَ لِلَّذي ظَنَّ أَنَّهُ ناج مِنْهُمَا اذْكُرْني عِنْدَ رَبِّكَ فَأَنْساهُ الشَّيْطانُ ذِكْرَ رَبِّهِ فَلَبِثَ فِي السِّجْنِ بِضْعَ سِنينَ

و از ميان آن دو نفر، به آن كس كه مى دانست رهايى مى يابد، گفت: «مرا نزد آقايت [= سلطان مصر] ياد كن (تا از زندان رهايى يابم.)» ولى شيطان ياد او را نزد آقايش از خاطر وى برد; و از اين رو، (يوسف) چند سال در زندان باقى ماند.(42)

43 وَ قالَ الْمَلِكُ إِنِّي أَرى سَبْعَ بَقَرات سِمان يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجافٌ وَ سَبْعَ سُنْبُلات خُضْر وَ أُخَرَ يابِسات يا أَيُّهَا الْمَلاَ ُ أَفْتُوني في رُءْيايَ إِنْ كُنْتُمْ لِلرُّءْيا تَعْبُرُونَ

و (در اين هنگام) پادشاه گفت: «من درخواب ديدم هفت گاو چاق را كه هفت گاو لاغر آنها را مى خورند; و هفت خوشه سبز و هفت خوشه خشكيده; (كه خشكيده ها بر سبزها پيچيدند; و آنها را از بين بردند.) اى گروه اشراف! درباره خواب من نظر دهيد، اگر خواب را تعبير مى كنيد.»(43)

44 قالُوا أَضْغاثُ أَحْلام وَ ما نَحْنُ بِتَأْويلِ الأَحْلامِ بِعالِمينَ

گفتند: «اينها خوابهاى پريشان و آشفته اى است; و ما از تعبير اين گونه خوابها آگاه نيستيم.»(44)

45 وَ قالَ الَّذي نَجا مِنْهُما وَ ادَّكَرَ بَعْدَ أُمَّة أَنَا أُنَبِّئُكُمْ بِتَأْويلِهِ فَأَرْسِلُونِ

و يكى از آن دو كه نجات يافته بود ـ وبعد از مدتى به ياد آورد ـ گفت: «من تعبير آن را به شما خبر مى دهم; مرا (به سراغ آن جوان زندانى) بفرستيد.»(45)

46 يُوسُفُ أَيُّهَا الصِّدِّيقُ أَفْتِنا في سَبْعِ بَقَرات سِمان يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجافٌ وَ سَبْعِ سُنْبُلات خُضْر وَ أُخَرَ يابِسات لَعَلِّي أَرْجِعُ إِلَى النّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُونَ

(او به زندان آمد، و گفت:) يوسف، اى مرد بسيار راستگو! درباره اين خواب اظهار نظر كن كه هفت گاو چاق را هفت گاو لاغر مى خورند; و هفت خوشه تر، و هفت خوشه خشكيده; تا من به سوى مردم بازگردم، تا (از تعبير اين خواب) آگاه شوند.(46)

47  قالَ تَزْرَعُونَ سَبْعَ سِنينَ دَأَباً فَما حَصَدْتُمْ فَذَرُوهُ في سُنْبُلِهِ إِلاّ قَليلاً مِمّا تَأْكُلُونَ

گفت: «هفت سال پى در پى زراعت مى كنيد; و آنچه را درو كرديد، جز كمى كه مى خوريد، در خوشه هاى خود باقى بگذاريد (و ذخيره نماييد). (47)

48 ثُمَّ يَأْتي مِنْ بَعْدِ ذالِكَ سَبْعٌ شِدادٌ يَأْكُلْنَ ما قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ إِلاّ قَليلاً مِمّا تُحْصِنُونَ

پس از آن، هفت سال سخت (قحطى و خشكسالى) مى آيد، كه آنچه را براى آن سالها اندوخته ايد، مى خورند; جز كمى كه (براى بذر) ذخيره خواهيد كرد. (48)

49 ثُمَّ يَأْتي مِنْ بَعْدِ ذالِكَ عامٌ فيهِ يُغاثُ النّاسُ وَ فيهِ يَعْصِرُونَ

سپس سالى فرا مى رسد كه باران فراوان نصيب مردم مى شود; و در آن سال، مردم عصاره (ميوه ها را) مى گيرند (و سال پربركتى است.)»(49)

50 وَ قالَ الْمَلِكُ ائْتُوني بِهِ فَلَمّا جاءَهُ الرَّسُولُ قالَ ارْجِعْ إِلى رَبِّكَ فَسْئَلْهُ ما بالُ النِّسْوَةِ اللاّتي قَطَّعْنَ أَيْدِيَهُنَّ إِنَّ رَبِّي بِكَيْدِهِنَّ عَليمٌ

پادشاه گفت: «او را نزد من آوريد.» ولى هنگامى كه فرستاده او نزد وى آمد، يوسف گفت: «به سوى آقايت بازگرد، و از او بپرس ماجراى زنانى كه دستهاى خود را بريدند چه بود؟ به يقين پروردگار من به نيرنگ آنها آگاه است.»(50)

51 قالَ ما خَطْبُكُنَّ إِذْ راوَدْتُنَّ يُوسُفَ عَنْ نَفْسِهِ قُلْنَ حاشَ لِلّهِ ما عَلِمْنا عَلَيْهِ مِنْ سُوء قالَتِ امْرَأَةُ الْعَزيزِ الآْنَ حَصْحَصَ الْحَقُّ أَنَا راوَدْتُهُ عَنْ نَفْسِهِ وَ إِنَّهُ لَمِنَ الصّادِقينَ

(پادشاه آن زنان را طلبيد و)گفت: «به هنگامى كه يوسف را به سوى خويش دعوت كرديد، جريان كار شما چه بود؟»گفتند:«منزّه است خدا، ما هيچ (خطا و) عيبى در او نيافتيم!» (در اين هنگام) همسر عزيز گفت: «الآن حق آشكار گشت. من بودم كه او را به سوى خود دعوت كردم; و او از راستگويان است.(51)

52 ذالِكَ لِيَعْلَمَ أَنِّي لَمْ أَخُنْهُ بِالْغَيْبِ وَ أَنَّ اللّهَ لايَهْدي كَيْدَ الْخائِنينَ

اين سخن را بخاطر آن گفتم تا بداند من در غياب به او [= يوسف] خيانت نكردم; و خداوند مكر خائنان را هدايت نمى كند. (52)

53 وَ ما أُبَرِّئُ نَفْسي إِنَّ النَّفْسَ لاَ َمّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلاّ ما رَحِمَ رَبِّي إِنَّ رَبِّي غَفُورٌ رَحيمٌ

من خودم را تبرئه نمى كنم، كه نفس (سركش) بسيار به بديها امر مى كند; مگر آنچه را پروردگارم رحم كند. پروردگارم آمرزنده و مهربان است.»(53)

54 وَ قَالَ الْمَلِكُ ائْتُونِي بِهِ أَسْتَخْلِصْهُ لِنَفْسِي فَلَمَّا كَلَّمَهُ قَالَ إِنَّكَ الْيَوْمَ لَدَيْنَا مَكِينٌ أَمِينٌ

پادشاه گفت: «او [= يوسف] را نزد من آوريد، تا وى را از خالصان خود قرار دهم.» هنگامى كه با او صحبت كرد، (پادشاه) گفت: «تو امروز نزد ما جايگاهى والا دارى، و امين ما هستى.»(54)

55 قَالَ اجْعَلْنِي عَلَى خَزَائِنِ الاَْرْضِ إِنِّي حَفِيظٌ عَلِيمٌ

(يوسف) گفت: «مرا سرپرست خزاين سرزمين (مصر) قرارده، كه من نگاهبانى آگاهم.»(55)

56 وَكَذالِكَ مَكَّنَّا لِيُوسُفَ فِي الاَْرْضِ يَتَبَوَّأُ مِنْهَا حَيْثُ يَشَاءُ نُصِيبُ بِرَحْمَتِنَا مَنْ نَشَاءُ وَ لاَ نُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ

و اين گونه مابه يوسف در سرزمين (مصر) قدرت داديم، كه هر جا مى خواست در آن منزل مى گزيد (و تصرّف مى كرد). ما رحمت خود را به هركس بخواهيم (و شايسته ببينيم) مى بخشيم; و پاداش نيكوكاران را (حتى در اين دنيا) ضايع نمى كنيم.(56)

57 وَ لاََجْرُ الاْخِرَةِ خَيْرٌ لِلَّذِينَ آمَنُوا وَكَانُوا يَتَّقُونَ

(امّا) پاداش آخرت، براى كسانى كه ايمان آورده و پرهيزگارى داشتند، بهتر است.(57)

58 وَ جَاءَ إِخْوَةُ يُوسُفَ فَدَخَلُوا عَلَيْهِ فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهُ مُنكِرُونَ

(سرزمين كنعان را قحطى فراگرفت;) برادران يوسف (به مصر) آمدند; و بر او وارد شدند. او آنان را شناخت; ولى آنها او را نشناختند.(58)

59 وَ لَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ قَالَ ائْتُونِي بِأَخ لَكُمْ مِنْ أَبِيكُمْ أَلاَ تَرَوْنَ أَنِّي أُوفِي الْكَيْلَ وَأَنَا خَيْرُ الْمُنزِلِينَ

و هنگامى كه (يوسف) بارهاى آنان را آماده ساخت، گفت: «(نوبت آينده) آن برادرى را كه از پدر داريد، نزد من آوريد. آيا نمى بينيد من حق پيمانه را ادا مى كنم، و من بهترين ميزبانان هستم؟!(59)

60 فَإِنْ لَمْ تَأْتُونِي بِهِ فَلْا كَيْلَ لَكُمْ عِندِي وَ لاَ تَقْرَبُونِ

و اگر او را نزد من نياوريد، نه پيمانه اى (از غلّه) نزد من خواهيد داشت; و نه (هيچ گاه) به من نزديك شويد.»(60)

61 قَالُوا سَنُرْاوِدُ عَنْهُ أَبَاهُ وَ إِنَّا لَفَاعِلُونَ

گفتند: «ما درباره او با پدرش گفتگو خواهيم كرد; و ما (اين كار را) انجام خواهيم داد.»(61)

62 وَقَالَ لِفِتْيَانِهِ اجْعَلُوا بِضَاعَتَهُمْ فِي رِحَالِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَعْرِفُونَهَا إِذَا انْقَلَبُوا إِلَى أَهْلِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ

(سپس) به كارگزاران خود گفت: «بهايى را كه پرداخته اند، در بارهايشان بگذاريد! شايد هنگامى كه به سوى خانواده خويش بازگشتند، آن را بشناسند; شايد بازگردند.»(62)

63 فَلَمَّا رَجَعُوا إِلَى أَبِيهِمْ قَالُوا يَا أَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَأَرْسِلْ مَعَنَا أَخَانَا نَكْتَلْ وَ إِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ

هنگامى كه به سوى پدرشان بازگشتند، گفتند: «اى پدر! دستورداده شده كه(بدون حضور برادرمان بنيامين) پيمانه اى (از غلّه) به ما ندهند; پس برادرمان را با ما بفرست، تا پيمانه اى (از غلّه) دريافت داريم; و به يقين ما او را محافظت خواهيم كرد.»(63)

64 قَالَ هَلْ آمَنُكُمْ عَلَيْهِ إِلاَّ كَمَا أَمِنتُكُمْ عَلَى أَخِيهِ مِنْ قَبْلُ فَاللهُ خَيْرٌ حَافِظاً وَ هُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ

گفت: «آيا نسبت به او به شما اطمينان كنم همان گونه كه قبلا نسبت به برادرش (يوسف) اطمينان كردم (و ديديد چه شد)؟! و (در هر حال،) خداوند بهترين حافظ، ومهربانترين مهربانان است.»(64)

65 وَلَمَّا فَتَحُوا مَتَاعَهُمْ وَجَدُوا بِضَاعَتَهُمْ رُدَّتْ إِلَيْهِمْ قَالُوا يَا أَبَانَا مَا نَبْغِي هَذِهِ بِضَاعَتُنَا رُدَّتْ إِلَيْنَا وَ نَمِيرُ أَهْلَنَا وَنَحْفَظُ أَخَانَا وَ نَزْدَادُ كَيْلَ بَعِير ذالِكَ كَيْلٌ يَسِيرٌ

و هنگامى كه متاع خود را گشودند، ديدند سرمايه آنها به آنها بازگردانده شده; گفتند: «پدر! ما ديگر چه مى خواهيم؟! اين سرمايه ماست كه به ما بازپس داده شده است; (پس چه بهتر كه برادر رابا ما بفرستى;) و ما براى خانواده خويش موادّ غذايى مى آوريم; و برادرمان را حفظ خواهيم كرد; و يك بار شتر زيادتر دريافت خواهيم داشت; اين پيمانه (بارى كه اكنون گرفته ايم، پيمانه) كوچكى است.»(65)

66 قَالَ لَنْ أُرْسِلَهُ مَعَكُمْ حَتَّى تُؤْتُونِ مَوْثِقاً مِنَ اللهِ لَتَأْتُنَّنِي بِهِ إِلاَّ أَنْ يُحَاطَ بِكُمْ فَلَمَّا آتَوْهُ مَوْثِقَهُمْ قَالَ اللهُ عَلَى مَا نَقُولُ وَكِيلٌ

گفت: «من هرگز او را با شما نخواهم فرستاد، تا تعهد الهى مؤكدى بدهيدكه او را حتماً نزد من خواهيد آورد; مگر اين كه قدرت از شما سلب گردد. و هنگامى كه آنها تعهد مؤكد خود را در اختيار او گذاردند، گفت: «خداوند، نسبت به آنچه مى گوييم، ناظر و نگهبان است.»(66)

67 وَ قَالَ يَا بَنِىَّ لاَ تَدْخُلُوا مِنْ بَاب وَاحِد وَ ادْخُلُوا مِنْ أَبْوَاب مُتَفَرِّقَة وَمَا أُغْنِي عَنكُمْ مِّنَ اللهِ مِنْ شَيْء إِنِ الْحُكْمُ إِلاَّ للهِ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَ عَلَيْهِ فَلْيَتَوَكَّلُ الْمُتَوَكِّلُونَ

و (به هنگام حركت، يعقوب) گفت: «پسران من; همگى از يك در وارد نشويد; بلكه از درهاى مختلف وارد گرديد (تا توجّه مردم به سوى شما جلب نشود); و (من با اين دستور،) نمى توانم تقدير حتمى الهى را از شما دفع كنم. حكم و فرمان، تنها از آن خداست. بر او توكّل كرده ام; و توكل كنندگان بايد تنها بر او توكّل كنند.»(67)

68 وَ لَمَّا دَخَلُوا مِنْ حَيْثُ أَمَرَهُمْ أَبُوهُمْ مَا كَانَ يُغْنِي عَنْهُمْ مِّنَ اللهِ مِنْ شَيْء إِلاَّ حَاجَةً فِي نَفْسِ يَعْقُوبَ قَضَاهَا وَ إِنَّهُ لَذُو عِلْم لِّمَا عَلَّمْنَاهُ وَ لَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لاَ يَعْلَمُونَ

و هنگامى كه از همان طريق كه پدرشان به آنها دستور داده بود وارد شدند، اين كار تقدير حتمى الهى را نمى توانست از آنها دور سازد، جز اينكه خواسته قلبى يعقوب (از اين طريق) انجام شد (و خاطرش آرام گرفت); و او بخاطر تعليمى كه ما به او داديم، علم فراوانى داشت; ولى بيشتر مردم نمى دانند.(68)

69 وَ لَمَّا دَخَلُوا عَلَى يُوسُفَ آوَى إِلَيْهِ أَخَاهُ قَالَ إِنِّي أَنَا أَخُوكَ فَلاَ تَبْتَئِسْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

هنگامى كه (برادران) بر يوسف وارد شدند،برادرش را نزد خود جاى داد و گفت: «من برادر تو هستم، از آنچه آنها انجام مى دادند، غمگين مباش.»(69)

70  فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِي رَحْلِ أَخِيهِ ثُمَّ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ أَيَّتُهَا الْعِيرُ إِنَّكُمْ لَسَارِقُونَ

و هنگامى كه (مأمور يوسف) بارهاى آنها را بست، جام آبخورى (گران قيمت) پادشاه را در بارِ برادرش گذاشت; سپس كسى صدا زد: «اى اهل قافله! شما سارقيد.»(70)

71 قَالُوا وَ أَقْبَلُوا عَلَيْهِمْ مَاذَا تَفْقِدُونَ

(برادران يوسف) رو به سوى آنها كردند و گفتند: «چه چيز گم كرده ايد؟»(71)

72 قَالُوا نَفْقِدُ صُوَاعَ الْمَلِكِ وَ لِمَنْ جَاءَ بِهِ حِمْلُ بَعِير وَ أَنَا بِهِ زَعِيمٌ

گفتند: «جام مخصوص پادشاه را! و هركس آن را بياورد، يك بارِ شتر (غلّه) به او داده مى شود; و من ضامن اين (پاداش) هستم.»(72)

73 قَالُوا تَاللهِ لَقَدْ عَلِمْتُمْ مَا جِئْنَا لِنُفْسِدَ فِي الاَْرْضِ وَ مَا كُنَّا سَارِقِينَ

گفتند: «به خدا سوگند شمامى دانيد ما نيامده ايم كه در اين سرزمين فساد كنيم; و ما هيچ گاه دزد نبوده ايم!»(73)

74 قَالُوا فَمَا جَزَاؤُهُ إِنْ كُنتُمْ كَاذِبِينَ

آنها گفتند: «اگر دروغگو باشيد، كيفرش چيست؟»(74)

75 قَالُوا جَزَاؤُهُ مَنْ وُجِدَ فِي رَحْلِهِ فَهُوَ جَزَاؤُهُ كَذالِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ

گفتند: «هر كس (آن جام) در بارِ او پيدا شود، خودش كيفر آن خواهد بود; (و بخاطر اين كار، بَرده شما خواهد شد;) ما اين گونه ستمكاران را كيفر مى دهيم.»(75)

76 فَبَدَأَ بِأَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعاءِ أَخِيهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِعَاءِ أَخِيهِ كَذالِكَ كِدْنَا لِيُوسُفَ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ أَخَاهُ فِي دِينِ الْمَلِكِ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ اللهُ نَرْفَعُ دَرَجَات مَّنْ نَّشَاءُ وَ فَوْقَ كُلِّ ذِي عِلْم عَلِيمٌ

در اين هنگام، (يوسف) قبل از بارِ برادرش، به كاوش بارهاى آنها [= ساير برادرانش] پرداخت; سپس آن را از بارِ برادرش [=  بنيامين] بيرون آورد;اين گونه راه چاره را به يوسف ياد داديم. او هرگز نمى توانست برادرش را مطابق آيين پادشاه (مصر) بگيرد، مگر آن كه خدا بخواهد (و راه چاره را به او بياموزد). درجات هر كس را بخواهيم بالا مى بريم; و برتر از هر صاحب علمى، عالِمى است (و از همه برتر خداست).(76)

77 قَالُوا إِنْ يَسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ أَخٌ لَهُ مِنْ قَبْلُ فَأَسَرَّهَا يُوسُفُ فِي نَفْسِهِ وَ لَمْ يُبْدِهَا لَهُمْ قَالَ أَنْتُمْ شَرٌّ مَكَاناً وَاللهُ أَعْلَمُ بِمَا تَصِفُونَ

(برادران) گفتند: «اگر او [= بنيامين] سرقت كند، (جاى تعجب نيست;) برادرش (يوسف) نيز قبل از او سرقت كرد!» يوسف (سخت ناراحت شد، و)اين(ناراحتى)را در درون خود پنهان داشت، و براى آنها آشكار نكرد; (همين اندازه) گفت: «شما از نظر منزلت (نزد من) از او بدتريد. و خدا از آنچه وصف مى كنيد، آگاهتر است.»(77)

78 قَالُوا يَا أَيُّهَا الْعَزِيزُ إِنَّ لَهُ أَباً شَيْخاً كَبِيراً فَخُذْ أَحَدَنَا مَكَانَهُ إِنَّا نَرَاكَ مِنَ الْمُحْسِنِينَ

گفتند: «اى عزيز!او پدر بسيار پيرى دارد (كه طاقت دورى او را ندارد); يكى از ما را به جاى او بگير; ما تو را از نيكوكاران مى بينيم.» (78)

79 قَالَ مَعَاذَ اللهِ أَنْ نَأْخُذَ إِلاَّ مَنْ وَجَدْنَا مَتَاعَنَا عِنْدَهُ إِنَّا إِذاً لَظَالِمُونَ

گفت: «پناه بر خدا كه ما غير از آن كس كه متاع خود را نزد او يافته ايم بگيريم; كه در آن صورت، از ستمكاران خواهيم بود.»(79)

80 فَلَمَّا اسْتَيْئَسُوا مِنْهُ خَلَصُوا نَجِيّاً قَالَ كَبِيرُهُمْ أَلَمْ تَعْلَمُوا أَنَّ أَبَاكُمْ قَدْ أَخَذَ عَلَيْكُمْ مَوْثِقاً مِنْ اللهِ وَ مِنَ قَبْلُ مَا فَرَّطْتُمْ فِي يُوسُفَ فَلَنْ أَبْرَحَ الاَْرْضَ حَتَّى يَأْذَنَ لِي أَبِي أَوْ يَحْكُمَ اللهُ لِي وَ هُوَ خَيْرُ الْحَاكِمينَ

هنگامى كه (برادران) از او مأيوس شدند، به كنارى رفتند و با هم به نجوا پرداختند; (برادر) بزرگشان گفت: «آيا نمى دانيد پدرتان ازشما پيمان الهى گرفته; و پيش از اين درباره يوسف نيز، كوتاهى كرديد؟! من از اين سرزمين حركت نمى كنم، تا پدرم به من اجازه دهد; يا خدا درباره من حكم كند، كه او بهترين حكم كنندگان است.(80)

81 ارْجِعُوا إِلَى أَبِيكُمْ فَقُولُوا يَا أَبَانَا إِنَّ ابْنَكَ سَرَقَ وَ مَا شَهِدْنَا إِلاَّ بِمَا عَلِمْنَا وَ مَا كُنَّا لِلْغَيْبِ حافِظينَ

شما به سوى پدرتان بازگرديد و بگوييد: پدر (جان)، پسرت سرقت كرد; و ما جز به آنچه آگاه بوديم گواهى نداديم; و ما از غيب با خبر نبوديم.(81)

82 وَاسْأَلِ الْقَرْيَةَ الَّتِي كُنَّا فِيهَا وَ الْعِيرَ الَّتِي أَقْبَلْنَا فِيهَا وَ إِنَّا لَصَادِقُونَ

(و اگر اطمينان ندارى،) از آن شهر كه در آن بوديم سؤال كن، و نيز از آن قافله كه با آن آمديم (بپرس); و ما (در گفتار خود) صادق هستيم.»(82)

83 قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ أَنفُسُكُمْ أَمْراً فَصَبْرٌ جَمِيلٌ عَسَى اللهُ أَنْ يَأْتِيَنِي بِهِمْ جَمِيعاً إِنَّهُ هُوَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ

(يعقوب) گفت: «هواى نفس شما، اين امر را چنين در نظرتان جلوه داده است; من صبرى جميل (و خالى از بى تابى) خواهم داشت; اميدوارم خداوند همه آنها را به من بازگرداند; چرا كه او دانا و حكيم است(83)

84 وَ تَوَلَّى عَنْهُمْ وَقَالَ يَا أَسَفْى عَلَى يُوسُفَ وَابْيَضَّتْ عَيْنَاهُ مِنَ الْحُزْنِ فَهُوَ كَظِيمٌ

و از آنها روى برگرداند و گفت:«وا اسفا بر يوسف!» و چشمان او از اندوه سفيد شد; امّا خشم خود را فرو مى برد (و هرگز كفران و بى تابى نمى كرد). (84)

85 قَالُوا تَاللهِ تَفْتَأُ تَذْكُرُ يُوسُفَ حَتَّى تَكُونَ حَرَضاً أَوْ تَكُونَ مِنْ الْهَالِكِينَ

گفتند: «به خدا سوگند كه تو آن قدر ياد يوسف مى كنى تا مشرف به مرگ شوى، يا بميرى!»(85)

86 قَالَ إِنَّمَا أَشْكُو بَثِّي وَ حُزْنى إِلَى اللهِ وَ أَعْلَمُ مِنَ اللهِ مَا لْا تَعْلَمُونَ

گفت: «من غم و اندوهم را تنها به خدا شكوه مى كنم; و از خدا چيزهايى مى دانم كه شما نمى دانيد.(86)

87 يَا بَنِىَّ اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ يُوسُفَ وَ أَخِيهِ وَ لاَ تَيْئَسُوا مِنْ رَوْحِ اللهِ إِنَّهُ لاَ يَيْئَسُ مِنْ رَوْحِ اللهِ إِلاَّ الْقَوْمُ الكَافِرُونَ

پسرانم! برويد، و از يوسف و برادرش جستجو كنيد; و از رحمت خدا مأيوس نشويد; كه تنها گروه كافران، از رحمت خدا مأيوس مى شوند!»(87)

88 فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَيْهِ قَالُوا يَا أَيُّهَا الْعَزِيزُ مَسَّنَا وَ أَهْلَنَا الضُّرُّ وَ جِئْنَا بِبِضَاعَة مُزْجَاة فَأَوْفِ لَنَا الْكَيْلَ وَ تَصَدَّقْ عَلَيْنَا إِنَّ اللهَ يَجْزِي الْمُتَصَدِّقِينَ

هنگامى كه آنها بر او[= يوسف] وارد شدند، گفتند: «اى عزيز (مصر)! ما و خاندان ما را پريشانى (و قحطى) فراگرفته، و بهاى اندكى (براى تهيه موادّ غذايى) با خود آورده ايم; پيمانه را براى ما كامل كن; و بر ما تصدّق و بخشش نما،كه خداوند بخشندگان را پاداش مى دهد.» (88)

89 قَالَ هَلْ عَلِمْتُمْ مَا فَعَلْتُمْ بِيُوسُفَ وَ أَخِيهِ إِذْ أَنْتُمْ جَاهِلُونَ

گفت: «آيا دانستيد، آنگاه كه جاهل بوديد، با يوسف و برادرش چه كرديد؟!» (89)

90 قَالُوا أَئِنَّكَ لاََنْتَ يُوسُفُ قَالَ أَنَا يُوسُفُ وَ هذَا أَخِي قَدْ مَنَّ اللهُ عَلَيْنَا إِنَّهُ مَنْ يَتَّقِ وَ يَصْبِرْ فَإِنَّ اللهَ لاَ يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ

گفتند: «آيا تو همان يوسفى؟!» گفت: (آرى،) من يوسفم، و اين برادر من است; خداوند بر ما منّت گذارد; هر كس تقوا پيشه كند، و شكيبايى و استقامت نمايد، (سرانجام پيروز مى شود;) چرا كه خداوند پاداش نيكوكاران را ضايع نمى كند.» (90)

91 قَالُوا تَاللهِ لَقَدْ آثَرَكَ اللهُ عَلَيْنَا وَ إِنْ كُنَّا لَخَاطِئِينَ

گفتند: «به خدا سوگند، خداوند تو را بر ما برترى بخشيد; و ما خطاكار بوديم.»(91)

92 قَالَ لاَ تَثْرِيبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ يَغْفِرُ اللهُ لَكُمْ وَ هُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ

(يوسف) گفت: «امروز ملامت و توبيخى بر شما نيست; خداوند شما را مى آمرزد; و او مهربانترين مهربانان است;(92)

93 اذْهَبُوا بِقَمِيصِي هَذَا فَأَلْقُوهُ عَلَى وَجْهِ أَبِي يَأْتِ بَصِيراً وَ أْتُونِي بِأَهْلِكُمْ أَجْمَعِينَ

اين پيراهن مرا ببريد، و بر صورت پدرم بيندازيد تا بينا شود; و همه خانواده خود را نزد من بياوريد.»(93)

94 وَلَمَّا فَصَلَتْ الْعِيرُ قَالَ أَبُوهُمْ إِنِّي لاََجِدُ رِيحَ يُوسُفَ لَوْلاَ أَنْ تُفَنِّدُونِ

هنگامى كه كاروان (از سرزمين مصر) جدا شد، پدرشان [= يعقوب] گفت: «من بوى يوسف را احساس مى كنم، اگر مرا به نادانى و كم عقلى نسبت ندهيد.»(94)

95 قَالُوا تَاللهِ إِنَّكَ لَفِي ضَلاَلِكَ الْقَدِيمِ

گفتند: «به خدا تو در همان گمراهى سابقت هستى!»(95)

96 فَلَمَّا أَنْ جَاءَ الْبَشِيرُ أَلْقَاهُ عَلَى وَجْهِهِ فَارْتَدَّ بَصِيراً قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ مِنَ اللهِ مَا لاَتَعْلَمُونَ

امّا هنگامى كه بشارت دهنده آمد، آن (پيراهن) را بر صورت او افكند; ناگهان بينا شد; گفت: «آيا به شما نگفتم من از خدا چيزهايى مى دانم كه شما نمى دانيد؟!»(96)

97 قَالُوا يَا أَبَانَا اسْتَغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا إِنَّا كُنَّا خَاطِئِينَ

گفتند: «پدر! از خدا آمرزش گناهان ما را بخواه، كه ما خطاكار بوديم.» (97)

98 قَالَ سَوْفَ أَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّي إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ

گفت: «بزودى براى شما از پروردگارم آمرزش مى طلبم، كه او آمرزنده و مهربان است.»(98)

99 فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى يُوسُفَ آوَى إِلَيْهِ أَبَوَيْهِ وَقَالَ ادْخُلُوا مِصْرَ إِنْ شَاءَ اللهُ آمِنِينَ

و هنگامى كه بر يوسف وارد شدند، او پدر و مادر خود را (در آغوش گرفت و) نزديك خود جاى داد و گفت: «همگى وارد مصر شويد، كه ان شاءاللّه در امنيت خواهيد بود.»(99)

100 وَ رَفَعَ أَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَ خَرُّوا لَهُ سُجَّداً وَ قَالَ يَا أَبَتِ هَذْا تَأْوِيلُ رُؤْيَاىَ مِنْ قَبْلُ قَدْ جَعَلَهَا رَبِّي حَقّاً وَ قَدْ أَحْسَنَ بِي إِذْ أَخْرَجَنِي مِنَ السِّجْنِ وَ جَاءَ بِكُمْ مِنْ الْبَدْوِ مِنْ بَعْدِ أَنْ نَزَغَ الشَّيْطَانُ بَيْنِي وَ بَيْنَ إِخْوَتِي إِنَّ رَبِّي لَطِيفٌ لِمَا يَشَاءُ إِنَّهُ هُوَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ

و پدر و مادر خود را بر تخت نشاند; و همگى براى او (در پيشگاه خداوند) به سجده افتادند; و گفت: «پدر! اين تعبير همان خوابى است كه پيش از اين ديدم; پروردگارم آن را تحقق بخشد; و او به من نيكى كرد آنگاه كه مرا از زندان بيرون آورد، و شما را نيز از آن بيابان (به اين جا) آورد بعد از آن كه شيطان، ميان من و برادرانم فتنه كرد. پروردگارم نسبت به آنچه مى خواهد (و شايسته مى بيند،) صاحب لطف است; چرا كه او دانا و حكيم است. (100)

101 رَبِّ قَدْ آتَيْتَنِي مِنْ الْمُلْكِ وَ عَلَّمْتَنِي مِنْ تَأْوِيلِ الاْءَحَادِيثِ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَ الاَْرْضِ أَنْتَ وَلِىّ فِي الدُّنْيَا وَالاْخِرَةِ تَوَفَّنِي مُسْلِماً وَ أَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ

پروردگارا! بهره اى (عظيم) از حكومت به من بخشيدى، و مرا از علم تعبير خواب آگاه ساختى. اى آفريننده آسمانها و زمين! تو ولىّ و سرپرست من در دنيا و آخرت هستى، مرا مسلمان بميران; و به صالحان ملحق فرما.»(101)

102 ذالِكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ وَ مَا كُنتَ لَدَيْهِمْ إِذْ أَجْمَعُوا أَمْرَهُمْ وَ هُمْ يَمْكُرُونَ

(اى پيامبر!) اين از اخبار غيبى است كه به تو وحى مى فرستيم; تو (هرگز) نزد آنها نبودى هنگامى كه به اتفاق تصميم مى گرفتند و توطئه مى كردند.(102)

103 وَمَا أَكْثَرُ النَّاسِ وَ لَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِينَ

ولى اكثر مردم، هر چند اصرار داشته باشى، ايمان نمى آورند.(103)

104 وَمَا تَسْأَلُهُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْر إِنْ هُوَ إِلاَّ ذِكْرٌ لِلْعَالَمِينَ

و تو (هرگز) از آنها در برابر اين دعوت پاداشى نمى طلبى; آن نيست مگر تذكّرى براى جهانيان.(104)

105 وَكَأَيِّنْ مِنْ آيَة فِي السَّمَوَاتِ وَ الاَْرْضِ يَمُرُّونَ عَلَيْهَا وَ هُمْ عَنْهَا مُعْرِضُونَ

وچه بسيار نشانه اى (از خدا) درآسمانها و زمين است كه آنها از كنارش مى گذرند، در حالى كه از آن روى گردان و غافلند.(105)

106 وَمَا يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللهِ إِلاَّ وَ هُمْ مُشْرِكُونَ

و بيشتر آنها به خدا ايمان نمى آورند، مگر آنكه ايمان خود را با شرك آلوده مى كنند.(106)

107 أَ فَأَمِنُوا أَنْ تَأْتِيَهُمْ غَاشِيَةٌ مِنْ عَذَابِ اللهِ أَوْ تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً وَ هُمْ لاَ يَشْعُرُونَ

آيا از اين ايمن هستيد كه عذاب فراگيرى از سوى خدا به سراغ آنان بيايد، يا قيامت ناگهان فرا رسد، در حالى كه متوجّه نيستند؟!(107)

108 قُلْ هَذِهِ سَبِيلِي أَدْعُو إِلَى اللهِ عَلَى بَصِيرَة أَنَا وَمَنْ اتَّبَعَنِي وَ سُبْحَانَ اللهِ وَمَا أَنَا مِنْ الْمُشْرِكِينَ

بگو: «اين راه من است! من و پيروانم، با بصيرت كامل، به سوى خدا دعوت مى كنيم. منزّه است خدا! و من از مشركان نيستم.»(108)

109 وَ مَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ إِلاَّ رِجَالا نُوحِي إِلَيْهِمْ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى أَفَلَمْ يَسِيرُوا فِي الاَْرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَدَارُ الاْخِرَةِ خَيْرٌ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا أَفَلاَ تَعْقِلُونَ

و ما نفرستاديم پيش از تو،جز مردانى از اهل آباديها كه به آنها وحى مى كرديم. آيا (مخالفان دعوت تو،) در زمين سير نكردند تا ببينند سرانجام كسانى كه پيش از آنها بودند چگونه شد؟! و سراى آخرت براى پرهيزگاران بهتر است! آيا فكر نمى كنيد؟! (109)

110 حَتَّى إِذَا اسْتَيْئَسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوا جَاءَهُمْ نَصْرُنَا فَنُجِّىَ مَنْ نَشَاءُ وَلاَ يُرَدُّ بَأْسُنَا عَنْ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِينَ

(پيامبران به دعوت خود، و دشمنان به مخالفت با آنها، همچنان ادامه دادند) تا آنگاه كه پيامبران مأيوس شدند، و (گروهى) گمان كردند كه به آنان دروغ گفته شده است; در اين هنگام، يارى ما به سراغ آنها آمد; آنان را كه خواستيم نجات يافتند; و مجازات و عذاب ما از قوم گنهكار بازگردانده نمى شود.(110)

111 لَقَدْ كَانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لاُِوْلِي الاَْلْبَابِ مَا كَانَ حَدِيثاً يُفْتَرَى وَ لَكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَ تَفْصِيلَ كُلِّ شَيْء وَ هُدىً وَ رَحْمَةً لِقَوْم يُؤْمِنُونَ

به راستى در سرگذشت آنها عبرتى براى صاحبان انديشه بود. اينها داستان دروغين نبود; بلكه (وحى آسمانى است، و) با كتب آسمانى پيشين هماهنگ است; و در آن است شرح هر چيزى (كه مايه سعادت انسان است); و هدايت و رحمتى است براى گروهى كه ايمان مى آورند.(111)

▲

[13] سوره رعد

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 المر تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ وَ الَّذِي أُنزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ الْحَقُّ وَ لَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لاَ يُؤْمِنُونَ

المر، اينها آيات كتاب الهى است; و آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده، حق است; هر چند بيشتر مردم ايمان نمى آورند.(1)

2 اللهُ الَّذِي رَفَعَ السَّمَوَاتِ بِغَيْرِ عَمَد تَرَوْنَهَا ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِي لاَِجَل مُسَمّىً يُدَبِّرُ الاَْمْرَ يُفَصِّلُ الآيَاتِ لَعَلَّكُمْ بِلِقَاءِ رَبِّكُمْ تُوقِنُونَ

خدا همان كسى است كه آسمانها را، بدون ستونهايى كه بتوانيد آنها را ببينيد، برافراشت، سپس بر عرش (قدرت) قرار گرفت; (و به تدبير جهان پرداخت); و خورشيد و ماه را مسخّر ساخت، كه هر كدام تا زمان معيّنى حركت دارند. كارها را او تدبير مى كند; آيات را (براى شما) تشريح مى نمايد; شايد به لقاى پروردگارتان يقين پيدا كنيد.(2)

3 وَ هُوَ الَّذِي مَدَّ الاَْرْضَ وَ جَعَلَ فِيهَا رَوَاسِىَ وَ أَنْهَاراً وَ مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ جَعَلَ فِيهَا زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ إِنَّ فِي ذالِكَ لاَيَات لِقَوْم يَتَفَكَّرُونَ

و او كسى است كه زمين را گسترد; و در آن كوههاى استوار و نهرهايى قرارداد; و در آن از انواع ميوه ها يك جفت آفريد;(پرده سياه) شب را بر روز مى پوشاند; در اينها نشانه هايى است براى گروهى كه تفكّر مى كنند.(3)

4 وَ فِي الاَْرْضِ قِطَعٌ مُتَجَاوِرَاتٌ وَ جَنَّاتٌ مِنْ أَعْنَاب وَ زَرْعٌ وَ نَخِيلٌ صِنْوَانٌ وَ غَيْرُ صِنْوَان يُسْقَى بِمَاء وَاحِد وَ نُفَضِّلُ بَعْضَهَا عَلَى بَعْض فِي الاُْكُلِ إِنَّ فِي ذالِكَ لاَيَات لِقَوْم يَعْقِلُونَ

و در روى زمين، قطعات متفاوتى در كنار هم وجود دارد; و باغهايى از انگور و زراعت و نخلها، (و درختان ميوه گوناگون) كه گاه بر يك پايه مى رويند و گاه بر دو پايه; (و عجب آن كه) همه آنها از يك آب سيراب مى شوند! و با اين حال، بعضى از آنها را از جهت ميوه بر ديگرى برترى مى دهيم; در اينها نشانه هايى است براى گروهى كه مى انديشند.(4)

5 وَ إِنْ تَعْجَبْ فَعَجَبٌ قَوْلُهُمْ أَئِذَا كُنَّا تُرَاباً أَئِنَّا لَفِي خَلْق جَدِيد أُوْلَئِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ وَ أُوْلَئِكَ الاَْغْلاَلُ فِي أَعْنَاقِهِمْ وَ أُوَلئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

و اگر (ازچيزى) در شگفتى فرو مى روى، عجيب گفتار آنهاست كه مى گويند: «آيا هنگامى كه ما خاك شديم، (بار ديگر زنده مى شويم و) به خلقت جديدى باز مى گرديم؟!» آنهاكسانى هستند كه به پروردگارشان كافر شده اند; و غل و زنجيرها در گردنشان است; و آنها اهل دوزخند، و جاودانه در آن خواهند ماند.(5)

6 وَ يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالسَّيِّئَةِ قَبْلَ الْحَسَنَةِ وَ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمُ الْمَثُلاَتُ وَ إِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغْفِرَة لِلنَّاسِ عَلَى ظُلْمِهِمْ وَ إِنَّ رَبَّكَ لَشَدِيدُ الْعِقَابِ

آنها پيش از تقاضاى حسنه (و رحمت)، از تو تقاضاى شتاب در سيّئه (و عذاب) مى كنند; با اين كه پيش از آنها بلاهاى عبرت انگيز نازل شده است. و پروردگار تو نسبت به مردم ـ با اين كه ظلم مى كنند ـ داراى آمرزش است; و (در عين حال،) پروردگارت سخت كيفر است!(6)

7 وَ يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْلاَ أُنزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ إِنَّمَا أَنْتَ مُنذِرٌ وَ لِكُلِّ قَوْم هَاد

كسانى كه كافر شدند مى گويند: «چرا آيه (و معجزه اى) از پروردگارش بر او نازل نشده؟!» تو فقط بيم دهنده اى; و براى هر گروهى هدايت كننده اى است; (و اينها همه بهانه است).(7)

8 اللهُ يَعْلَمُ مَا تَحْمِلُ كُلُّ أُنثَى وَ مَا تَغِيضُ الاَْرْحَامُ وَ مَا تَزْدَادُ وَ كُلُّ شَيْء عِنْدَهُ بِمِقْدَار

خدا از جنين هايى كه هر (انسان يا حيوان) ماده اى حمل مى كند آگاه است; و نيز از آنچه رحمها كم مى كنند (و پيش از موعد مقرّر به دنيا مى آورند)، و هم از آنچه افزون مى كنند (و بعد از موقع به دنيا مى آورند); و هر چيز نزد او مقدار معيّنى دارد.(8)

9عَالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهَادَةِ الْكَبِيرُ الْمُتَعَالِ

او داناى پنهان و آشكار، و بزرگ و متعالى است.(9)

10 سَوَاءٌ مِنْكُمْ مَنْ أَسَرَّ الْقَوْلَ وَ مَنْ جَهَرَ بِهِ وَ مَنْ هُوَ مُسْتَخْف بِاللَّيْلِ وَ سَارِبٌ بِالنَّهَارِ

كسانى از شما كه به طور پنهان سخن بگويند، يا آشكار، براى او يكسان است; و (نيز) كسانى كه شبانگاه به طور مخفيانه حركت مى كنند، يا در روشنايى روز.(10)

11 لَهُ مُعَقِّبَاتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللهِ إِنَّ اللهَ لاَ يُغَيِّرُ مَا بِقَوْم حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنفُسِهِمْ وَ إِذَا أَرَادَ اللهُ بِقَوْم سُوءاً فَلاَ مَرَدَّ لَهُ وَ مَا لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ وَال

براى هر كس، مأمورانى است كه پى در پى، از پيش رو، و از پشت سر او را از فرمان خدا]=حوادث غير حتمى [حفظ مى كنند; و خداوند سرنوشت هيچ قومى (وملّتى) راتغيير نمى دهد مگر آن كه آنان آنچه را در (وجود) خودشان است تغيير دهند. و هنگامى كه خدا براى قومى (به خاطر اعمالشان) بدى (و عذاب) بخواهد، هيچ چيز مانع آن نخواهد شد; و جز خدا، (نجات دهنده و) سرپرستى نخواهند داشت. (11)

12هُوَ الَّذِي يُرِيكُمُ الْبَرْقَ خَوْفاً وَ طَمَعاً وَيُنْشِىءُ السَّحَابَ الثِّقَالَ

او كسى است كه برق (و صاعقه) را به شما نشان مى دهد، كه هم مايه بيم است و هم مايه اميد; و ابرهاى سنگين بار ايجاد مى كند.(12)

13وَ يُسَبِّحُ الرَّعْدُ بِحَمْدِهِ وَ الْمَلاَئِكَةُ مِنْ خِيفَتِهِ وَ يُرْسِلُ الصَّوَاعِقَ فَيُصِيبُ بِهَا مَنْ يَشَاءُ وَ هُمْ يُجَادِلُونَ فِي اللهِ وَ هُوَ شَدِيدُ الْمِحَالِ

و رعد، تسبيح و حمد او مى گويد; و (همچنين) فرشتگان از خوف او! و (اوست كه) صاعقه ها را مى فرستد; و هر كس را بخواهد گرفتار آن مى سازد، با اين حال آنها (همچنان) درباره خدا به مجادله مشغولند; با اينكه قدرت او بى انتهاست!(13)

14 لَهُ دَعْوَةُ الْحَقِّ وَ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ لاَ يَسْتَجِيبُونَ لَهُمْ بِشَىْء إِلاَّ كَباسِطِ كَفَّيْهِ إِلَى الْمَاءِ لِيَبْلُغَ فَاهُ وَ مَا هُوَ بِبَالِغِهِ وَ مَا دُعَاءُ الْكَافِرِينَ إِلاَّ فِي ضَلاَل

دعوت حق (و دعاى مستجاب) از آن اوست; و كسانى را كه (مشركان) غير از او مى خوانند، (هرگز) به دعوت آنها پاسخ نمى گويند. آنها همچون كسى هستند كه كفهاى (دست) خود را به سوى آب مى گشايد تا آب به دهانش برسد، و هرگز نخواهد رسيد. و دعاى كافران، جز در ضلال (و گمراهى) نيست.(14)

15 وَ للهِِ يَسْجُدُ مَنْ فِي السَّمَوَاتِ وَالاَْرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً وَ ظِلاَلُهُمْ بِالْغُدُوِّ وَ الاْصَالِ

كسانى كه در آسمانها و زمين هستند از روى اختيار يا اجبار ـ و همچنين سايه هايشان ـ هر صبح و شام براى خدا سجده مى كنند.(15)

16 قُلْ مَنْ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَ الاَْرْضِ قُلْ اللهُ قُلْ أَفَاتَّخَذْتُمْ مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءَ لاَ يَمْلِكُونَ لاَِنفُسِهِمْ نَفْعاً وَلاَ ضَرّاً قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الاَْعْمَى وَ الْبَصِيرُ أَمْ هَلْ تَسْتَوِي الظُّلُمَاتُ وَ النُّورُ أَمْ جَعَلُوا للهِِ شُرَكَاءَ خَلَقُوا كَخَلْقِهِ فَتَشَابَهَ الْخَلْقُ عَلَيْهِمْ قُلِ اللهُ خَالِقُ كُلِّ شَيْء وَ هُوَ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ

بگو: «چه كسى پروردگار آسمانها و زمين است؟» بگو: خداوند يگانه! (سپس) بگو: «آيا خدايانى غير از او براى خود برگزيده ايد كه (حتى) مالك سود و زيان خود نيستند (تا چه رسد به شما؟)!» بگو: «آيانابينا و بينا يكسانند؟! يا ظلمتها و نور برابرند؟! آيا آنها همتايانى براى خدا قرار دادند بخاطر اين كه آنان همچون خدا آفرينشى داشتند،و اين آفرينشها بر آنها مشتبه شده است؟!» بگو: «خدا آفريننده همه چيز است; و اوست يكتا و حاكم بر همه چيز.»(16)

17 أَنزَلَ مِنَّ السَّمَاءِ مَاءً فَسَالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِهَا فَاحْتَمَلَ السَّيْلُ زَبَداً رَابِياً وَ مِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيْهِ فِي النَّارِ ابْتِغَاءَ حِلْيَة أَوْ مَتَاع زَبَدٌ مِثْلُهُ كَذالِكَ يَضْرِبُ اللهُ الْحَقَّ وَ الْبَاطِلَ فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفَاءً وَ أَمَّا مَا يَنفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الاَْرْضِ كَذالِكَ يَضْرِبُ اللهُ الاَْمْثَالَ

(خداوند) از آسمان آبى فرو فرستاد; و از هر درّه و رودخانه اى به اندازه آنها سيلابى جارى شد; سپس سيلاب بر روى خود كفى حمل كرد; (همچنين) و از آنچه (در كوره ها،) براى به دست آوردن زينت آلات يا وسايل زندگى، آتش بر آن مى افروزند، كفهايى مانند آن به وجود مى آيد ـ خداوند براى، حق و باطل چنين مثالى مى زند ـ سرانجام كفها به بيرون پرتاب مى شوند، ولى آنچه به مردم سود مى رساند [= آب يا فلزّ خالص] در زمين مى ماند; خداوند اينچنين مثال مى زند!(17)

18 لِلَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمُ الْحُسْنَى وَ الَّذِينَ لَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُ لَوْ أَنَّ لَهُمْ مَا فِي الاَْرْضِ جَمِيعاً وَ مِثْلَهُ مَعَهُ لاَفْتَدَوْا بِهِ أُوْلَئِكَ لَهُمْ سُوءُ الْحِسَابِ وَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمِهَادُ

براى آنها كه دعوت پروردگارشان را اجابت كردند، پاداش نيكو است; و كسانى كه دعوت او را اجابت نكردند، (آنچنان در وحشت عذاب الهى فرو مى روند، كه) اگر تمام آنچه در روى زمين است، و همانندش، از آن آنها باشد، همه را براى رهايى از عذاب فديه مى دهند. (ولى از آنها پذيرفته نخواهد شد.) براى آنها حساب بدى است; و جايگاهشان جهنم، وچه بد جايگاهى است!(18)

19 أَفَمَنْ يَعْلَمُ أَنَّمَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ الْحَقُّ كَمَنْ هُوَ أَعْمَى إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُوْلُوا الاَْلْبَابِ

آيا كسى كه مى داند آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده حق است، همانند كسى است كه نابيناست؟! تنها خردمندان متذكّر مى شوند.(19)

20 الَّذِينَ يُوفُونَ بِعَهْدِ اللهِ وَ لاَ يَنقُضُونَ الْمِيثَاقَ

همان كسانى كه به عهد الهى وفا مى كنند، و پيمان را نمى شكنند;(20)

21 وَ الَّذِينَ يَصِلُونَ مَا أَمَرَ اللهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَ يَخَافُونَ سُوءَ الْحِسَابِ

و كسانى كه پيوندهايى را كه خدا دستور به برقرارى آن داده، برقرار مى دارند; و از پروردگارشان مى ترسند; و از بدى حساب (روز قيامت) بيم دارند;(21)

22 وَ الَّذِينَ صَبَرُوا ابْتِغَاءَ وَجْهِ رَبِّهِمْ وَ أَقَامُوا الصَّلاَةَ وَ أَنفَقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرّاً وَ عَلاَنِيَةً وَ يَدْرَءُونَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ أُوْلَئِكَ لَهُمْ عُقْبَى الدَّارِ

و كسانى كه براى جلب رضاى پروردگارشان شكيبايى مى كنند; و نماز را برپا مى دارند; و از آنچه به آنها روزى داده ايم، پنهان و آشكار، انفاق مى كنند; و با حسنات، سيّئات را برطرف مى سازد; سرانجام (نيك) سراى آخرت، از آن آنهاست.(22)

23 جَنَّاتُ عَدْن يَدْخُلُونَهَا وَ مَنْ صَلَحَ مِنْ آبَائِهِمْ وَ أَزْوَاجِهِمْ وَ ذُرِّيَّاتِهِمْ وَ الْمَلاَئِكَةُ يَدْخُلُونَ عَلَيْهِمْ مِنْ كُلِّ بَاب (همان) باغهاى جاويدان بهشتى كه همراه پدران و همسران و فرزندان صالحشان، وارد آن مى شوند; و فرشتگان از هر درى بر آنان وارد مى گردند;(23)

24 سَلاَمٌ عَلَيْكُمْ بِمَا صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَى الدَّارِ

(و به آنان مى گويند:) سلام بر شما بخاطر صبر و استقامتتان! چه نيكوست سرانجام سراى جاويدان!(24)

25 وَ الَّذِينَ يَنقُضُونَ عَهْدَ اللهِ مِنْ بَعْدِ مِيثَاقِهِ وَ يَقْطَعُونَ مَا أَمَرَ اللهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَ يُفْسِدُونَ فِي الاَْرْضِ أُوْلَئِكَ لَهُمُ اللَّعْنَةُ وَ لَهُمْ سُوءُ الدَّارِ

آنها كه عهد الهى را پس از محكم كردن مى شكنند، و پيوندهايى را كه خدا دستور به برقرارى آن داده قطع مى كنند، و در روى زمين فساد مى نمايند، براى آنهاست لعنت (و دورى از رحمت الهى); و مجازات سراى آخرت!(25)

26 اللهُ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ وَ يَقْدِرُ وَ فَرِحُوا بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَ مَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا فِي الاْخِرَةِ إِلاَّ مَتَاعٌ

خدا روزى را براى هر كس بخواهد گسترده مى سازد، يا تنگ مى گيرد ولى آنها [= كافران] به زندگى دنيا، شاد (و خوشحال) شدند; در حالى كه زندگى دنيا در برابر آخرت، جز متاع ناچيزى نيست.(26)

27 وَ يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْلاَ أُنزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ قُلْ إِنَّ اللهَ يُضِلُّ مَنْ يَشَاءُ وَ يَهْدِي إِلَيْهِ مَنْ أَنَابَ

كسانى كه كافر شدند مى گويند: «چرا نشانه (و معجزه)اى از پروردگارش بر او نازل نشده است؟!» بگو: «خداوند هر كس را بخواهد گمراه، و هر كس را كه بازگردد، به سوى خودش هدايت مى كند.»(27)

28 الَّذِينَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللهِ أَلاَ بِذِكْرِ اللهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ

همان كسانى كه ايمان آورده اند، و دلهايشان به ياد خدا مطمئن (و آرام) است; آگاه باشيد، تنها با ياد خدا دلها آرام مى گيرد.(28)

29 الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ طُوبَى لَهُمْ وَ حُسْنُ مَآب

كسانى كه ايمان آوردند و كارهاى شايسته انجام دادند، براى آنها پاكيزه ترين (زندگى) و سرانجام نيك است.(29)

30 كَذالِكَ أَرْسَلْنَاكَ فِي أُمَّة قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهَا أُمَمٌ لِتَتْلُوَ عَلَيْهِمْ الَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ وَ هُمْ يَكْفُرُونَ بِالرَّحْمَنِ قُلْ هُوَ رَبِّي لاَ إِلهَ إِلاَّ هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَ إِلَيْهِ مَتَابِ

همان گونه (كه پيامبران پيشين را مبعوث كرديم،) تو را به ميان امّتى فرستاديم كه پيش از آنها امّتهاى ديگرى آمدند و رفتند، تا آنچه را به تو وحى نموده ايم بر آنان بخوانى، درحالى كه به خداوندى كه رحمتش عام است، كفر مىورزند; بگو: «او پروردگار من است; معبودى جز او نيست; تنها بر او توكّل كردم; و بازگشتم به سوى اوست.»(30)

31 وَ لَوْ أَنَّ قُرْآناً سُيِّرَتْ بِهِ الْجِبَالُ أَوْ قُطِّعَتْ بِهِ الاَْرْضُ أَوْ كُلِّمَ بِهِ الْمَوْتَى بَلْ للهِِ الاَْمْرُ جَمِيعاً أَفَلَمْ يَيْئَسْ الَّذِينَ آمَنُوا أَنْ لَوْ يَشَاءُ اللهُ لَهَدَى النَّاسَ جَمِيعاً وَلاَ يَزَالُ الَّذِينَ كَفَرُوا تُصِيبُهُمْ بِمَا صَنَعُوا قَارِعَةٌ أَوْ تَحُلُّ قَرِيباً مِنْ دَارِهِمْ حَتَّى يَأْتِىَ وَعْدُ اللهِ إِنَّ اللهَ لاَ يُخْلِفُ الْمِيعَادَ

اگربوسيله قرآن، كوهها به حركت در آيند يا زمين قطعه قطعه شود، يا بوسيله آن با مردگان سخن گفته شود، (باز هم كافران، ايمان نخواهند آورد.) ولى تمام امور در اختيار خداست. آيا آنها كه ايمان آورده اند نمى دانند كه اگر خدا بخواهد همه مردم را (به اجبار) هدايت مى كند؟! (امّا هدايت اجبارى سودى ندارد.)و پيوسته بلاهاى كوبنده اى بر كافران به سبب اعمالشان وارد مى شود، و يا به نزديكى خانه آنها فرود مى آيد، تا وعده (نهايى) خدا فرارسد;به يقين خداوند از وعده خود تخلّف نمى كند.(31)

32 وَ لَقَدْ اسْتُهْزِءَ بِرُسُل مِنْ قَبْلِكَ فَأَمْلَيْتُ لِلَّذِينَ كَفَرُوا ثُمَّ أَخَذْتُهُمْ فَكَيْفَ كَانَ عِقَابِ

(تنها تو را استهزا نكردند، بلكه) پيامبران پيش از تو نيز مورد استهزا قرار گرفتند; من به كافران مهلت دادم; سپس آنها را مجازات كردم; و چه مجازات شديدى بود؟! (32)

33 أَفَمَنْ هُوَ قَائِمٌ عَلَى كُلِّ نَفْس بِمَا كَسَبَتْ وَ جَعَلُوا للهِِ شُرَكَاءَ قُلْ سَمُّوهُمْ أَمْ تُنَبِّئُونَهُ بِمَا لاَ يَعْلَمُ فِي الاَْرْضِ أَمْ بِظَاهِر مِنْ الْقَوْلِ بَلْ زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مَكْرُهُمْ وَ صُدُّوا عَنْ السَّبِيلِ وَ مَنْ يُضْلِلْ اللهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَاد

آيا كسى كه بر همه سلطه دارد (و مراقب همه است) و اعمالشان را مى بيند (،همچون كسى است كه هيچ يك از اين صفات را ندارد)؟! آنان براى خدا همتايانى قراردادند; بگو: «آنها را نام ببريد! آيا چيزى رابه او خبر مى دهيد كه از وجود آن در روى زمين بى خبر است، يا سخنان ظاهرى و بى محتوا مى گوييد؟!» (او همتايى ندارد;) ولى در نظر كافران، دروغ و نيرنگشان جلوه داده شده است، (و مى پندارند واقعيتى دارد) و آنها (به سبب اعمالشان) از راه (خدا) بازداشته شده اند; و هر كس را خدا گمراه كند، هدايت كننده اى براى او وجود نخواهد داشت.(33)

34 لَهُمْ عَذَابٌ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَ لَعَذَابُ الاْخِرَةِ أَشَقُّ وَ مَا لَهُمْ مِنَ اللهِ مِنْ وَاق

در زندگى دنيا، براى آنها عذابى (دردناك) است; و عذاب آخرت سخت تر است; و در برابر (عذاب) خدا، هيچ نگهدارنده اى براى آنها نيست.(34)

35 مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الاَْنْهَارُ أُكُلُهَا دَائِمٌ وَظِلُّهَا تِلْكَ عُقْبَى الَّذِينَ اتَّقَوا وَ عُقْبَى الْكَافِرِينَ النَّارُ

وصف بهشتى كه به پرهيزگاران وعده داده شده، (اين است كه) نهرها از پاى درختانش جارى است، ميوه هاى آن هميشگى، و سايه اش دائمى است;اين سرانجام كسانى است كه پرهيزگارى پيشه كردند; و سرانجام كافران، آتش دوزخ است.(35)

36 وَ الَّذِينَ آتَيْنَاهُمْ الْكِتَابَ يَفْرَحُونَ بِمَا أُنزِلَ إِلَيْكَ وَ مِنْ الاَْحْزَابِ مَنْ يُنكِرُ بَعْضَهُ قُلْ إِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ اللهَ وَ لاَ أُشْرِكَ بِهِ إِلَيْهِ أَدْعُو وَ إِلَيْهِ مَآبِ

كسانى كه كتاب آسمانى به آنان داده ايم،از آنچه بر تو نازل شده، شادمانند; و بعضى از احزاب (و گروهها)، قسمتى از آن را انكار مى كنند; بگو: «من مأمورم كه خداوند يگانه را بپرستم; و همتايى براى او قائل نشوم. تنها به سوى او دعوت مى كنم; و بازگشتم فقط به سوى اوست.»(36)

37 وَ كَذالِكَ أَنزَلْنَاهُ حُكْماً عَرَبِيّاً وَ لَئِنْ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ بَعْدَ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَكَ مِنْ اللهِ مِنْ وَلِىّ وَ لاَ وَاق

همان گونه (كه به پيامبران پيشين كتاب آسمانى داديم.) بر تو نيز اين (قرآن) را بعنوان فرمان روشن و صريحى نازل كرديم; و اگر بعد از علم و دانشى كه به تو رسيده از هوسهاى آنان پيروى كنى، در برابر خدا، نه سرپرستى خواهى داشت و نه نگهدارنده اى.(37)

38 وَ لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلا مِنْ قَبْلِكَ وَ جَعَلْنَا لَهُمْ أَزْوَاجاً وَ ذُرِّيَّةً وَ مَا كَانَ لِرَسُول أَنْ يَأْتِىَ بِآيَة إِلاَّ بِإِذْنِ اللهِ لِكُلِّ أَجَل كِتَابٌ

وما پيش از تو (نيز) پيامبرانى فرستاديم; و براى آنها همسران و فرزندانى قرار داديم; و هيچ پيامبرى نمى توانست معجزه اى بياورد، مگر به اذن خدا. و براى هر سرنوشتى موعد مقررى است.(38)

39 يَمْحُوا اللهُ مَا يَشَاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتَابِ

خداوند هر چه را بخواهد محو، و هر چه را بخواهد ثابت نگه مى دارد;و «ام الكتاب» [= لوح محفوظ] نزد اوست.(39)

40 وَ إِنْ مَا نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الَّذِي نَعِدُهُمْ أَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلاَغُ وَ عَلَيْنَا الْحِسَابُ

و اگر پاره اى از مجازاتها را كه به آنها وعده مى دهيم به تو نشان دهيم، يا (پيش از فرارسيدن اين مجازاتها) تو را بميرانيم، در هر حال وظيفه تو فقط ابلاغ (وحى الهى) است; و حساب (آنها) بر ماست.(40)

41 أَ وَلَمْ يَرَوْا أَنَّا نَأْتِي الاَْرْضَ نَنْقُصُهَا مِنْ أَطْرَافِهَا وَ اللهُ يَحْكُمُ لاَ مُعَقِّبَ لِحُكْمِهِ وَ هُوَ سَرِيعُ الْحِسَابِ

آيا نديدند كه ما پيوسته از اطراف (و جوانب) زمين مى كاهيم؟! (و جامعه ها، به تدريج از ميان مى روند.) و خداوند حكم مى كند; و هيچ كس را ياراى جلوگيرى از حكم او نيست; و او سريع الحساب است. (41)

42 وَ قَدْ مَكَرَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلِلَّهِ الْمَكْرُ جَمِيعاً يَعْلَمُ مَا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْس وَ سَيَعْلَمُ الْكُفَّارُ لِمَنْ عُقْبَى الدَّارِ

پيش از آنان نيز كسانى طرحها و نقشه ها كشيدند; ولى تمام تدبيرها از آن خداست. او از اعمال هر كس آگاه است; و بزودى كفّار مى دانند سرانجام (نيك) سراى ديگر از آنِ كيست!(42)

43 وَ يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَسْتَ مُرْسَلا قُلْ كَفَى بِاللهِ شَهِيداً بَيْنِي وَ بَيْنَكُمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ

آنها كه كافر شدند مى گويند: «تو پيامبر نيستى!» بگو: «كافى است كه خداوند، و كسى كه علم كتاب (و آگاهى بر قرآن) نزد اوست، ميان من و شما گواه باشند.» (43)

▲

[14] سوره ابراهیم

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 الر كِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلَى صِرَاطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ

الر، (اين) كتابى است كه بر تو نازل كرديم، تا مردم را از تاريكيها (ى شرك و ظلم و جهل) به سوى روشنايى (ايمان و عدل و آگاهى،) به خواست پروردگارشان بيرون آورى و، (و هدايت كنى) به سوى راه خداوند توانا و ستوده.(1)

2 اللهِ الَّذِي لَهُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَ مَا فِي الاَْرْضِ وَ وَيْلٌ لِلْكَافِرِينَ مِنْ عَذَاب شَدِيد

همان خدايى كه آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است، از آن اوست; واى بر كافران از مجازات شديد (الهى)!(2)

3 الَّذِينَ يَسْتَحِبُّونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا عَلَى الاْخِرَةِ وَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللهِ وَ يَبْغُونَهَا عِوَجاً أُوْلَئِكَ فِي ضَلاَل بَعِيد

همان كسانى كه زندگى دنيا را بر آخرت ترجيح مى دهند; و (مردم را) از راه خدا باز مى دارند; و مى خواهند آن را منحرف سازند; آنها در گمراهى دورى هستند.(3)

4 وَ مَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُول إِلاَّ بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ فَيُضِلُّ اللهُ مَنْ يَشَاءُ وَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

ما هيچ پيامبرى را نفرستاديم، جز به زبان قومش; تا (حقايق را) براى آنها آشكار سازد; سپس خدا هر كس را بخواهد (و مستحق بداند) گمراه، و هر كس را بخواهد (و شايسته باشد) هدايت مى كند; و او توانا و حكيم است.(4)

5 وَ لَقَدْ أَرْسَلْنَا مُوسَى بِآيَاتِنَا أَنْ أَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنْ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَ ذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللهِ إِنَّ فِي ذالِكَ لاَيَات لِكُلِّ صَبَّار شَكُور

ما موسى را با آيات (و معجزات) خود فرستاديم; (و دستور داديم:) قومت را از تاريكى ها به سوى نور خارج ساز; و «ايّام اللّه» [= روزهاى خاص الهى] را به آنان يادآورى كن. در اين، نشانه هايى است براى هر شكيباى شكرگزار.(5)

6 وَ إِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللهِ عَلَيْكُمْ إِذْ أَنجَاكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذَابِ وَ يُذَبِّحُونَ أَبْنَاءَكُمْ وَ يَسْتَحْيُونَ نِسَاءَكُمْ وَ فِي ذالِكُم بَلاَءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظِيمٌ

و (به ياد آوريد) هنگامى را كه موسى به قومش گفت: «نعمت خدا را نسبت به خود به ياد داشته باشيد، زمانى كه شما را از (چنگ) فرعونيان رهايى بخشيد; همانها كه شما را به بدترين وجهى پيوسته شكنجه مى كردند; پسرانتان را سر مى بريدند، و زنانتان را (براى خدمتكارى) زنده مى گذاشتند; و در اين، آزمايش بزرگى از طرف پروردگارتان بود!»(6)

7 وَ إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِنْ شَكَرْتُمْ لاََزِيدَنَّكُمْ وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٌ

و نيز به ياد آوريد هنگامى را كه پروردگارتان اعلام داشت:«اگر شكرگزارى كنيد، (نعمت خود را) بر شما افزون خواهم كرد; و اگر ناسپاسى كنيد، مجازاتم شديد است!»(7)

8 وَ قَالَ مُوسَى إِنْ تَكْفُرُوا أَنْتُمْ وَ مَنْ فِي الاَْرْضِ جَمِيعاً فَإِنَّ اللهَ لَغَنِىٌّ حَمِيدٌ

و موسى (به بنى اسرائيل) گفت:«اگر شما و همه مردم روى زمين كافر شويد، (به خدا زيانى نمى رسد; چرا كه) خداوند، بى نياز و شايسته ستايش است.» (8)

9 أَ لَمْ يَأْتِكُمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ قَوْمِ نُوح وَ عَاد وَ ثَمُودَ وَ الَّذِينَ مِنْ بَعْدِهِمْ لاَ يَعْلَمُهُمْ إِلاَّ اللهُ جَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَرَدُّوا أَيْدِيَهُمْ فِي أَفْوَاهِهِمْ وَ قَالُوا إِنَّا كَفَرْنَا بِمَا أُرْسِلْتُمْ بِهِ وَ إِنَّا لَفِي شَكّ مِمَّا تَدْعُونَنَا إِلَيْهِ مُرِيب

آيا خبر كسانى كه پيش از شما بودند، به شما نرسيده؟! «قوم نوح» و «عاد» و «ثمود» و كسانى كه پس از ايشان بودند; همانها كه جز خداوند از آنان آگاه نيست; پيامبرانشان با دلايل روشن به سراغ آنان آمدند، ولى آنها (از روى تعجب و استهزا) دست بر دهان گرفتند و گفتند:«ما به آنچه شما به آن فرستاده شده ايد، كافريم; و نسبت به آنچه ما را به سوى آن مى خوانيد، در شك و ترديدى آميخته با بدگمانى هستيم.»(9)

10 قَالَتْ رُسُلُهُمْ أَ فِي اللهِ شَكٌّ فَاطِرِ السَّمَوَاتِ وَ الاَْرْضِ يَدْعُوكُمْ لِيَغْفِرَ لَكُمْ مِنْ ذُنُوبِكُمْ وَ يُؤَخِّرَكُمْ إِلَى أَجَل مُسَمّىً قَالُوا إِنْ أَنْتُمْ إِلاَّ بَشَرٌ مِثْلُنَا تُرِيدُونَ أَنْ تَصُدُّونَا عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُنَا فَأْتُونَا بِسُلْطَان مُبِين

پيامبران آنها گفتند: «آيا در خدايى كه آسمانها و زمين را آفريده، شك و ترديدى است; او شما را دعوت مى كند تا گناهانتان را بيامرزد، و تا موعد مقرّرى شما را باقى گذارد.» آنها گفتند: «(ما اينها را نمى فهميم! همين اندازه مى دانيم كه) شما انسانهايى همانند ما هستيد، كه مى خواهيد ما را از آنچه پدرانمان مى پرستيدند باز داريد; پس (اگر راست مى گوييد) دليل و معجزه روشنى براى ما بياوريد.»(10)

11 قَالَتْ لَهُمْ رُسُلُهُمْ إِنْ نَحْنُ إِلاَّ بَشَرٌ مِثْلُكُمْ وَ لَكِنَّ اللهَ يَمُنُّ عَلَى مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَمَا كَانَ لَنَا أَنْ نَأْتِيَكُمْ بِسُلْطَان إِلاَّ بِإِذْنِ اللهِ وَعَلَى اللهِ فَلْيَتَوَكَّلْ الْمُؤْمِنُونَ

پيامبرانشان به آنها گفتند: «درست است كه ما بشرى همانند شما هستيم، ولى خداوند بر هر كس از بندگانش بخواهد (و شايسته باشد)، نعمت مى بخشد (و مقام رسالت عطا مى كند); و براى ما ممكن نيست جز به فرمان خدا معجزه اى بياوريم; و (از تهديدهاى شما نمى هراسيم;) مؤمنان بايد تنها بر خدا توكّل كنند!(11)

12 وَ مَا لَنَا أَ لاَّ نَتَوَكَّلَ عَلَى اللهِ وَ قَدْ هَدَانَا سُبُلَنَا وَ لَنَصْبِرَنَّ عَلَى مَا آذَيْتُمُونَا وَ عَلَى اللهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُونَ

و چرا بر خدا توكّل نكنيم، با اين كه ما را به راههاى (سعادت)مان رهبرى كرده است؟! و ما به يقين در برابر آزارهاى شما صبر خواهيم كرد (و دست از رسالت خويش بر نمى داريم). و توكّل كنندگان، بايد فقط بر خدا توكّل كنند.»(12)

13 وَ قَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِرُسُلِهِمْ لَنُخْرِجَنَّكُمْ مِنْ أَرْضِنَا أَوْ لَتَعُودُنَّ فِي مِلَّتِنَا فَأَوْحَى إِلَيْهِمْ رَبُّهُمْ لَنُهْلِكَنَّ الظَّالِمِينَ

(ولى) كافران به پيامبران خود گفتند: «ما به يقين شما را از سرزمين خود بيرون خواهيم كرد، مگر اين كه به آيين ما بازگرديد.» در اين هنگام، پروردگارشان به آنها وحى فرستاد كه: «ما ستمكاران را هلاك مى كنيم.(13)

14 وَ لَنُسْكِنَنَّكُمُ الاَْرْضَ مِنْ بَعْدِهِمْ ذالِكَ لِمَنْ خَافَ مَقَامِي وَ خَافَ وَعِيدِ

و شما را بعد از آنان در اين سرزمين سكونت خواهيم داد، اين (موهبت)، براى كسى است كه از مقام (عدالت) من بترسد; و از تهديدم بيمناك باشد.»(14)

15 وَ اسْتَفْتَحُوا وَ خَابَ كُلُّ جَبَّار عَنِيد

و آنها (از خدا) تقاضاى فتح و پيروزى (بر كفّار) كردند; و (سرانجام) هر گردنكش حق ستيزى نوميد و نابود شد.(15)

16 مِنْ وَرَائِهِ جَهَنَّمُ وَ يُسْقَى مِنْ مَاء صَدِيد

به دنبال او جهنم خواهد بود; و از آب بد بوى متعفّنى نوشانده مى شود.(16)

17 يَتَجَرَّعُهُ وَ لاَ يَكَادُ يُسِيغُهُ وَ يَأْتِيهِ الْمَوْتُ مِنْ كُلِّ مَكَان وَ مَا هُوَ بِمَيِّت وَ مِنْ وَرَائِهِ عَذَابٌ غَلِيظٌ

آن را جرعه جرعه سر مى كشد; و هرگز حاضر نيست به ميل خود آن را بياشامد; و مرگ از هر جا به سراغ او مى آيد; ولى با اين همه نمى ميرد; و در پى او، عذاب شديدى است!(17)

18مَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ أَعْمَالُهُمْ كَرَمَاد اشْتَدَّتْ بِهِ الرِّيحُ فِي يَوْم عَاصِف لاَ يَقْدِرُونَ مِمَّا كَسَبُوا عَلَى شَيْء ذالِكَ هُوَ الضَّلاَلُ الْبَعِيدُ

كسانى كه به پروردگارشان كافر شدند، اعمالشان همچون خاكسترى است در برابر وزش تند باد در يك روز طوفانى; آنها توانايى ندارند كمترين چيزى از آنچه را انجام داده اند، به دست آورند; و اين همان گمراهى دور و دراز است.(18)

19  أَ لَمْ تَرَى أَنَّ اللهَ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَ الاَْرْضَ بِالْحَقِّ إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَ يَأْتِ بِخَلْق جَدِيد

آيا نديدى خداوند، آسمانها و زمين را بحق آفريده است؟! اگر بخواهد، شما را مى برد و خلق تازه اى مى آورد.(19)

20 وَ مَا ذالِكَ عَلَى اللهِ بِعَزِيز

و اين كار براى خدا مشكل نيست.(20)

21 وَ بَرَزُوا للهِِ جَمِيعاً فَقَالَ الضُّعَفَاءُ لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعاً فَهَلْ أَنْتُمْ مُغْنُونَ عَنَّا مِنْ عَذَابِ اللهِ مِنْ شَيْء قَالُوا لَوْ هَدَانَا اللهُ لَهَدَيْنَاكُمْ سَوَاءٌ عَلَيْنَا أَجَزِعْنَا أَمْ صَبَرْنَا مَا لَنَا مِنْ مَحِيص

و (در قيامت،) همه آنها در برابر (دادگاه عدل) خدا ظاهر مى شوند; در اين هنگام، ضعفا (و پيروان نادان) به مستكبران (و پيشوايان گمراه) مى گويند: «ما پيروان شما بوديم; آيا (اكنون كه گرفتار مجازات الهى شده ايم،) حاضريد سهمى از عذاب الهى را از ما برداريد؟» آنها مى گويند: «اگر خدا ما را هدايت كرده بود، ما نيز شما را هدايت مى كرديم; (ولى اكنون) چه بى تابى كنيم و چه شكيبايى، تفاوتى براى ما ندارد; راه گريزى براى ما نيست.»(21)

22 وَ قَالَ الشَّيْطَانُ لَمَّا قُضِىَ الاَْمْرُ إِنَّ اللهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَ وَعَدْتُكُمْ فَأَخْلَفْتُكُمْ وَ مَا كَانَ لِي عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطَان إِلاَّ أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي فَلاَ تَلُومُونِي وَ لُومُوا أَنْفُسَكُمْ مَا أَنَا بِمُصْرِخِكُمْ وَ مَا أَنْتُمْ بِمُصْرِخِىَّ إِنِّي كَفَرْتُ بِمَا أَشْرَكْتُمُونِ مِنْ قَبْلُ إِنَّ الظَّالِمِينَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

و هنگامى كه كار تمام مى شود، شيطان مى گويد: «خداوند به شما وعده حق داد; و من به شما وعده (باطل) دادم، و تخلّف كردم. من بر شما تسلّطى نداشتم، جز اين كه دعوتتان كردم و شما دعوت مرا پذيرفتيد; بنابراين، مرا سرزنش نكنيد; و خود را سرزنش كنيد. نه من فريادرس شما هستم، و نه شما فريادرس من. من نسبت به شرك شما درباره خود، كه از قبل داشتيد، (و اطاعت مرا همرديف اطاعت خدا قرار داديد) بيزار و كافرم!» به يقين ستمكاران عذاب دردناكى دارند!(22)

23 وَ أُدْخِلَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جَنَّات تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الاَْنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ تَحِيَّتُهُمْ فِيهَا سَلاَمٌ

و كسانى را كه ايمان آوردند و اعمال صالح انجام دادند، به باغهاى بهشتى وارد مى كنند; باغهايى كه نهرها از پاى درختانش جارى است; به اذن پروردگارشان، جاودانه در آن مى مانند; و تحيّت آنها در آن، «سلام» است.(23)

24 أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللهُ مَثَلا كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَة طَيِّبَة أَصْلُهَا ثَابِتٌ وَ فَرْعُهَا فِي السَّمَاءِ

آيا نديدى چگونه خداوند «كلمه طيّبه» (و گفتار پاكيزه) را به درخت پاكيزه اى تشبيه كرده كه ريشه آن (در زمين) ثابت، و شاخه آن در آسمان است؟!(24)

25 تُؤْتِي أُكُلَهَا كُلَّ حِين بِإِذْنِ رَبِّهَا وَ يَضْرِبُ اللهُ الاَْمْثَالَ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ

هر زمان ميوه خود را به اذن پروردگارش مى دهد. و خداوند براى مردم مثلها مى زند، شايد متذكّر شوند (و پند گيرند).(25)

26 وَ مَثَلُ كَلِمَة خَبِيثَة كَشَجَرَة خَبِيثَة اجْتُثَّتْ مِنْ فَوْقِ الاَْرْضِ مَا لَهَا مِنْ قَرَار

و «كلمه خبيثه» (و سخن ناپاك) را به درخت ناپاكى تشبيه كرده كه از زمين ريشه كن شده، و قرار و ثباتى ندارد. (26)

27 يُثَبِّتُ اللهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الاْخِرَةِ وَ يُضِلُّ اللهُ الظَّالِمِينَ وَ يَفْعَلُ اللهُ مَا يَشَاءُ

خداوند كسانى را كه ايمان آوردند، به سبب گفتار و اعتقاد استوار در اين جهان، و در سراى ديگر، ثابت قدم مى دارد; و ستمكاران را گمراه مى سازد، (و لطف خود را از آنها به سبب اعمالشان بر مى گيرد); و خداوند هر چه را اراده كند (و مصلحت باشد) انجام مى دهد.(27)

28 أَلَمْ تَرَى إِلَى الَّذِينَ بَدَّلُوا نِعْمَةَ اللهِ كُفْراً وَ أَحَلُّوا قَوْمَهُمْ دَارَ الْبَوَارِ

آيا نديدى كسانى را كه (شكر) نعمت خدا را به كفران تبديل كردند، و قوم خود را به سراى نيستى و نابودى كشاندند؟!(28)

29 جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَهَا وَ بِئْسَ الْقَرَارُ

(سراى نيستى و نابودى، همان) دوزخ است كه آنها در آتش آن وارد مى شوند; و چه بد قرارگاهى است!(29)

30 وَجَعَلُوا للهِِ أَندَاداً لِيُضِلُّوا عَنْ سَبِيلِهِ قُلْ تَمَتَّعُوا فَإِنَّ مَصِيرَكُمْ إِلَى النَّارِ

آنها براى خدا همتايانى قرار داده اند، تا (مردم را) از راه او (منحرف و) گمراه سازند; بگو: «(چند روزى از زندگى دنيا و لذات آن) بهره گيريد; امّا سرانجام كار شما (رفتن) به سوى آتش (دوزخ) است!»(30)

31 قُلْ لِعِبَادِي الَّذِينَ آمَنُوا يُقِيمُوا الصَّلاَةَ وَ يُنفِقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرّاً وَ عَلاَنِيَةً مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِىَ يَوْمٌ لاَ بَيْعٌ فِيهِ وَ لاَ خِلاَلٌ

به بندگان من كه ايمان آورده اند بگو نماز را برپا دارند; و از آنچه به آنها روزى داده ايم، پنهان و آشكار، انفاق كنند; پيش از آن كه روزى فرارسد كه در آن، نه داد و ستدى است، و نه دوستى. (نه با مال مى توانند از كيفر خدا رهايى يابند، و نه با پيوندهاى مادى.) (31)

32 اللهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَ الاَْرْضَ وَ أَنزَلَ مِنْ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنْ الثَّمَرَاتِ رِزْقاً لَكُمْ وَ سَخَّرَ لَكُمْ الْفُلْكَ لِتَجْرِىَ فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ وَ سَخَّرَ لَكُمُ الاَْنهَارَ

خداوند، كسى است كه آسمانها و زمين را آفريد; و از آسمان، آبى فرو فرستاد; و با آن، ميوه ها (و محصولات گوناگون) را براى روزى شما (از زمين) بيرون آورد; و كشتيها را مسخّر شما ساخت، تا بر صفحه دريا به فرمان او حركت كنند; و نهرها را (نيز) مسخّر شما نمود;(32)

33 وَسَخَّرَ لَكُمْ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ دَائِبَيْنِ وَ سَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهَارَ

و خورشيد و ماه را ـ كه با برنامه منظّمى در حركتند ـ به تسخير شما درآورد; و شب و روز را (نيز) مسخّر شما ساخت;(33)

34 وَ آتَاكُمْ مِنْ كُلِّ مَا سَأَلْتُمُوهُ وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللهِ لاَ تُحْصُوهَا إِنَّ الاِْنسَانَ لَظَلُومٌ كَفَّارٌ

و از هر چيزى كه از او خواستيد، به شما داد; و اگر نعمتهاى خدا را بشماريد، هرگز نمى توانيد آنها را احصا كنيد. انسان، ستمكار و ناسپاس است.»(34)

35 وَ إِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّ اجْعَلْ هَذَا الْبَلَدَ آمِناً وَ اجْنُبْنِي وَ بَنِىَّ أَنْ نَعْبُدَ الاَْصْنَامَ

(به ياد آوريد) زمانى را كه ابراهيم گفت: «پروردگارا! اين شهر (مكه) را شهر امنى قرار ده; و من و فرزندانم را از پرستش بتها دور نگاه دار.(35)

36 رَبِّ إِنَّهُنَّ أَضْلَلْنَ كَثِيراً مِنْ النَّاسِ فَمَنْ تَبِعَنِي فَإِنَّهُ مِنِّي وَ مَنْ عَصَانِي فَإِنَّكَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

پروردگارا! آنها [= بتها ] بسيارى از مردم را گمراه ساختند. هر كس از من پيروى كند از من است; و هر كس نافرمانى من كند، تو آمرزنده و مهربانى.(36)

37 رَبَّنَا إِنِّي أَسْكَنتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَاد غَيْرِ ذِي زَرْع عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ رَبَّنَا لِيُقِيمُوا الصَّلاَةَ فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النَّاسِ تَهْوِي إِلَيْهِمْ وَ ارْزُقْهُمْ مِنْ الثَّمَرَاتِ لَعَلَّهُمْ يَشْكُرُونَ

پروردگارا! من بعضى از فرزندانم رادر سرزمين بى آب و علفى، در كنار خانه اى كه حرم توست، ساكن ساختم تا نماز را برپا دارند; تو دلهاى گروهى از مردم را متوجّه آنها ساز; و از ثمرات به آنها روزى ده; شايد آنان شكر تو را به جاى آورند.(37)

38 رَبَّنَا إِنَّكَ تَعْلَمُ مَا نُخْفِي وَ مَا نُعْلِنُ وَ مَا يَخْفَى عَلَى اللهِ مِنْ شَيْء فِي الاَْرْضِ وَ لاَ فِي السَّمَاءِ

پروردگارا!تو آنچه را كه پنهان كرده و يا آشكار مى سازيم، مى دانى; و چيزى در زمين و آسمان بر خدا پنهان نيست. (38)

39 اَلْحَمْدُ للهِِ الَّذِي وَهَبَ لِي عَلَى الْكِبَرِ إِسْمَاعِيلَ وَ إِسْحَاقَ إِنَّ رَبِّي لَسَمِيعُ الدُّعَاءِ

ستايش مخصوص خدايى است كه در پيرى، اسماعيل و اسحاق را به من بخشيد; به يقين پروردگار من، شنونده (و اجابت كننده) دعاست.(39)

40 رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلاَةِ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِي رَبَّنَا وَ تَقَبَّلْ دُعَاءِ

پروردگارا! مرا بر پادارنده نماز قرار ده، و از فرزندانم (نيز چنين فرما)، پروردگارا! دعاى مرا بپذير. (40)

41 رَبَّنَا اغْفِرْ لِي وَ لِوَالِدَىَّ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ يَقُومُ الْحِسَابُ

پروردگارا! من و پدر و مادرم و همه مؤمنان را، در آن روزى كه حساب برپا مى شود، بيامرز!»(41)

42 وَ لاَ تَحْسَبَنَّ اللهَ غَافِلا عَمَّا يَعْمَلُ الظَّالِمُونَ إِنَّمَا يُؤَخِّرُهُمْ لِيَوْم تَشْخَصُ فِيهِ الاَْبْصَارُ

(اى پيامبر!) هرگز گمان مبر كه خدا، از آنچه ستمكاران انجام مى دهند، غافل است! (نه، بلكه كيفر) آنها را براى روزى كه چشمها در آن (بخاطر ترس و وحشت) از حركت باز مى ايستد تأخير مى اندازد;(42)

43 مُهْطِعِينَ مُقْنِعِي رُءُوسِهِمْ لاَ يَرْتَدُّ إِلَيْهِمْ طَرْفُهُمْ وَ أَفْئِدَتُهُمْ هَوَاءٌ

در حالى كه (در آن روز) گردنها را كشيده، سرها را بالا نگهداشته، حتّى پلك چشمهايشان (به سبب وحشت) از حركت باز مى ماند; و دلهايشان (فرو مى ريزد; و از انديشه و اميد،) خالى مى گردد.(43)

44 وَ أَنذِرْ النَّاسَ يَوْمَ يَأْتِيهِمْ الْعَذَابُ فَيَقُولُ الَّذِينَ ظَلَمُوا رَبَّنَا أَخِّرْنَا إِلَى أَجَل قَرِيب نُجِبْ دَعْوَتَكَ وَ نَتَّبِعِ الرُّسُلَ أَ وَ لَمْ تَكُونُوا أَقْسَمْتُمْ مِنْ قَبْلُ مَا لَكُمْ مِنْ زَوَال

و مردم رااز روزى كه عذاب الهى به سراغشان مى آيد، بترسان! آن روز كه ستمكاران مى گويند: «پروردگارا! مدّت كوتاهى ما را مهلت ده، تا دعوت تو را بپذيريمو از پيامبران پيروى كنيم!» (امّا پاسخ مى شنوند كه:) مگر شما نبوديد كه پيش از اين سوگند ياد كرديد كه زوال و فنايى براى شما نيست؟! (44)

45 وَ سَكَنتُمْ فِي مَسَاكِنِ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَنفُسَهُمْ وَ تَبَيَّنَ لَكُمْ كَيْفَ فَعَلْنَا بِهِمْ وَ ضَرَبْنَا لَكُمْ الاَْمْثَالَ

(آرى شما بوديد كه) در منازل (و كاخهاى) كسانى كه به خويشتن ستم كردند، ساكن شديد; و براى شما آشكار شدچگونه با آنان رفتار كرديم; و براى شما، مثالها (از سرگذشت پيشينيان) زديم (باز هم بيدار نشديد)! (45)

46 وَ قَدْ مَكَرُوا مَكْرَهُمْ وَ عِنْدَ اللهِ مَكْرُهُمْ وَ إِنْ كَانَ مَكْرُهُمْ لِتَزُولَ مِنْهُ الْجِبَالُ

آنها نهايت مكر (و نيرنگ) خود را به كار زدند; وهمه مكرها (و توطئه هايشان) نزد خدا (آشكار و بى اثر) است، هر چند مكرشان چنان باشد كه كوهها از جا بركنده شود.(46)

47 فَلاَ تَحْسَبَنَّ اللهَ مُخْلِفَ وَعْدِهِ رُسُلَهُ إِنَّ اللهَ عَزِيزٌ ذُو انتِقَام

پس هرگز گمان مبر كه خدا از وعده اى كه به پيامبرانش داده، تخلّف كند. چرا كه خداوند توانا و مجازات كننده است.(47)

48 يَوْمَ تُبَدَّلُ الاَْرْضُ غَيْرَ الاَْرْضِ وَ السَّمَاوَاتُ وَ بَرَزُوا للهِِ الْوَاحِدِ الْقَهَّارِ

در آن روز كه اين زمين به زمين ديگر،و آسمانها (به آسمانهاى ديگرى) مبدّل مى شود، و همه در پيشگاه خداوند يگانه حاكم بر همه چيز ظاهر مى گردند.(48)

49 وَ تَرَى الْمُجْرِمِينَ يَوْمَئِذ مُقَرَّنِينَ فِي الاَْصْفَادِ

و در آن روز، مجرمان را با هم در غل و زنجير مى بينى;(49)

50 سَرَابِيلُهُمْ مِنْ قَطِرَان وَتَغْشَى وُجُوهَهُمْ النَّارُ

لباسهايشان از قطران [= مادّه چسبنده بد بوى قابل اشتعال] است; و صورتهايشان را آتش مى پوشاند; (50)

51 لِيَجْزِىَ اللهُ كُلَّ نَفْس مَا كَسَبَتْ إِنَّ اللهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ

تا خداوند هر كس را، (مطابق) آنچه انجام داده، جزا دهد. به يقين، خداوند سريع الحساب است.(51)

52 هَذَا بَلاَغٌ لِلنَّاسِ وَ لِيُنذَرُوا بِهِ وَ لِيَعْلَمُوا أَنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَاحِدٌ وَ لِيَذَّكَّرَ أُوْلُوا الاَْلْبَابِ

اين (قرآن، ابلاغى براى عموم مردم است; تا بوسيله آن انذار شوند، و بدانند او خداى يكتاست; و تا خردمندان پند گيرند.(52)

▲

[15] سوره حجر

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 الر تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ وَ قُرْآن مُبِين

الر، اين آيات كتاب الهى، و قرآن مبين است. (1)

2 رُبَما يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ كانُوا مُسْلِمِينَ

كافران (هنگامى كه آثار شوم اعمال خود را ببينند،) چه بسا آرزو مى كنند كه اى كاش مسلمان بودند!(2)

3 ذَرْهُمْ يَأْكُلُوا وَ يَتَمَتَّعُوا وَ يُلْهِهِمُ الأَمَلُ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ

آنها را به حال خود واگذار تا بخورند، و (از دنيا) بهره گيرند، و آرزوها آنان را غافل سازد; ولى بزودى خواهند فهميد!(3)

4 وَ ما أَهْلَكْنا مِنْ قَرْيَة إِلاّ وَ لَها كِتابٌ مَعْلُومٌ

ما اهل هيچ شهرو ديارى را هلاك نكرديم جز اين كه اجل معيّن (و زمان تغييرناپذيرى) داشتند. (4)

5 ما تَسْبِقُ مِنْ أُمَّة أَجَلَها وَ ما يَسْتَأْخِرُونَ هيچ گروهى از اجل خود پيشى نمى گيرد; و از آن عقب نخواهد افتاد.(5)

6 وَ قالُوا يا أَيُّهَا الَّذِي نُزِّلَ عَلَيْهِ الذِّكْرُ إِنَّكَ لَمَجْنُونٌ

و (كافران) گفتند: «اى كسى كه «ذكر» [= قرآن] بر تو نازل شده، تو به يقين ديوانه اى!(6)

7 لَوْ ما تَأْتِينا بِالْمَلائِكَةِ إِنْ كُنْتَ مِنَ الصّادِقِينَ

اگر راست مى گويى،چرا فرشتگان را نزد ما نمى آورى؟!»(7)

8 ما نُنَزِّلُ الْمَلائِكَةَ إِلاّ بِالْحَقِّ وَ ما كانُوا إِذاً مُنْظَرِينَ

(آنان بدانند) ما فرشتگان را، جز بحق، نازل نمى كنيم; و آنگاه كه نازل شوند، ديگر به آنان مهلت داده نمى شود (; و در صورت انكار، به عذاب الهى نابود مى گردند)!(8)

9 إِنّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنّا لَهُ لَحافِظُونَ

ما قرآن را نازل كرديم; و ما بطور قطع آن را حفظ مى كنيم.(9)

10 وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ فِي شِيَعِ الأَوَّلِينَ

ما پيش از تو (نيز) پيامبرانى در ميان امّتهاى نخستين فرستاديم.(10)

11 وَ ما يَأْتِيهِمْ مِنْ رَسُول إِلاّ كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ

هيچ پيامبرى به سراغ آنها نمى آمد مگر اين كه او را مسخره مى كردند.(11)

12 كَذالِكَ نَسْلُكُهُ فِي قُلُوبِ الْمُجْرِمِينَ

ما اينچنين (و از هر طريق ممكن) قرآن را به درون دلهاى مجرمان راه مى دهيم.(12)

13 لايُؤْمِنُونَ بِهِ وَ قَدْ خَلَتْ سُنَّةُ الأَوَّلِينَ

(امّا با اين حال،) آنها به آن ايمان نمى آورند; و روش اقوام پيشين نيز چنين بود.(13)

14 وَ لَوْ فَتَحْنا عَلَيْهِمْ باباً مِنَ السَّماءِ فَظَلُّوا فِيهِ يَعْرُجُونَ

و اگر درى از آسمان به روى آنان مى گشوديم، و آنها پيوسته در آن بالا مى رفتند; (14)

15 لَقالُوا إِنَّما سُكِّرَتْ أَبْصارُنا بَلْ نَحْنُ قَوْمٌ مَسْحُورُونَ

باز مى گفتند: «ما چشم بندى شده ايم; بلكه ما قومى سحر شده ايم!»(15)

16 وَ لَقَدْ جَعَلْنا فِي السَّماءِ بُرُوجاً وَ زَيَّنّاها لِلنّاظِرِينَ

ما در آسمان برجهايى قرار داديم; و آن را براى بينندگان آراستيم.(16)

17 وَ حَفِظْناها مِنْ كُلِّ شَيْطان رَجِيم

و آن را از هر شيطان رانده شده اى حفظ كرديم;(17)

18 إِلاّ مَنِ اسْتَرَقَ السَّمْعَ فَأَتْبَعَهُ شِهابٌ مُبِينٌ

مگر آن كس كه استراق سمع كند (و دزدانه گوش فرادهد) كه «شهابى آشكار» او را تعقيب مى كند (و مى راند).(18)

19 وَ الأَرْضَ مَدَدْناها وَ أَلْقَيْنا فِيها رَواسِيَ وَ أَنْبَتْنا فِيها مِنْ كُلِّ شَيْء مَوْزُون

و زمين را گسترديم; و در آن كوههاى استوارى قرار داديم; و از هر گياه موزون، در آن رويانديم;(19)

20 وَ جَعَلْنا لَكُمْ فِيها مَعايِشَ وَ مَنْ لَسْتُمْ لَهُ بِرازِقِينَ

و براى شما انواع وسايل زندگى در آن قرار داديم; همچنين براى كسانى كه شما نمى توانيد به آنها روزى دهيد.(20)

21 وَ إِنْ مِنْ شَيْء إِلاّ عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلاّ بِقَدَر مَعْلُوم

و هيچ چيز نيست، مگر آنكه خزاين آن نزد ماست; ولى ما جز به اندازه معيّنى آن رانازل نمى كنيم.(21)

22 وَ أَرْسَلْنَا الرِّياحَ لَواقِحَ فَأَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَسْقَيْناكُمُوهُ وَ ما أَنْتُمْ لَهُ بِخازِنِينَ

ما بادها را براى بارور ساختن (ابرها) فرستاديم; و از آسمان آبى نازل كرديم، و شما را با آن سيراب ساختيم; در حالى كه شما توانايى حفظ و نگهدارى آن را نداشتيد. (22)

23 وَ إِنّا لَنَحْنُ نُحْيِي وَ نُمِيتُ وَ نَحْنُ الْوارِثُونَ

ماييم كه زنده مى كنيم و مى ميرانيم; و ماييم وارث (همه جهانيان).(23)

24 وَ لَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَقْدِمِينَ مِنْكُمْ وَ لَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَأْخِرِينَ

ما، هم از پيشينيان شما آگاه بوديم; و هم از آيندگان.(24)

25 وَ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ يَحْشُرُهُمْ إِنَّهُ حَكِيمٌ عَلِيمٌ

به يقين پروردگار تو، آنها را (در قيامت) جمع و محشور مى كند; چرا كه او حكيم و داناست.(25)

26 وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الإِنْسانَ مِنْ صَلْصال مِنْ حَمَإ مَسْنُون

ما انسان را از گل خشكيده اى (همچون سفال) كه از گل بدبوى (تيره رنگى) گرفته شده بود آفريديم.(26)

27 وَ الْجَانَّ خَلَقْناهُ مِنْ قَبْلُ مِنْ نارِ السَّمُومِ

و جنّ را پيش از آن، از آتش گرم و سوزان خلق كرديم.(27)

28 وَ إِذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي خالِقٌ بَشَراً مِنْ صَلْصال مِنْ حَمَإمَسْنُون

و (به خاطر بياور) هنگامى را كه پروردگارت به فرشتگان گفت: «من بشرى را از گل خشكيده اى كه از گل بدبوى (تيره رنگى) گرفته شده، مى آفرينم.(28)

29 فَإِذا سَوَّيْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي فَقَعُوا لَهُ ساجِدِينَ

هنگامى كه آن را نظام بخشيدم، و در او از روح خود [= روحى شايسته و بزرگ] دميدم، همگى براى او سجده كنيد!»(29)

30 فَسَجَدَ الْمَلائِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ

پس همه فرشتگان، بى استثنا، سجده كردند;(30)

31 إِلاّ إِبْلِيسَ أَبى أَنْ يَكُونَ مَعَ السّاجِدِينَ

جز ابليس، كه ابا كرد از اين كه با سجده كنندگان باشد.(31)

32 قالَ يا إِبْلِيسُ ما لَكَ أَلاّ تَكُونَ مَعَ السّاجِدِينَ

(خداوند) فرمود: «اى ابليس! چرا با سجده كنندگان نيستى؟!»(32)

33 قالَ لَمْ أَكُنْ لِأَسْجُدَ لِبَشَر خَلَقْتَهُ مِنْ صَلْصال مِنْ حَمَإ مَسْنُون

گفت: «من هرگز براى بشرى كه او را از گل خشكيده اى كه از گل بدبويى آفريده اى، سجده نخواهم كرد.»(33)

34 قالَ فَاخْرُجْ مِنْها فَإِنَّكَ رَجِيمٌ

فرمود: «از آن [= صف فرشتگان] بيرون رو، كه تو (از درگاه ما) رانده شده اى!(34)

35 وَ إِنَّ عَلَيْكَ اللَّعْنَةَ إِلى يَوْمِ الدِّينِ

و لعنت (و دورى از رحمت حق)تا روز قيامت بر تو خواهد بود.» (35)

36 قالَ رَبِّ فَأَنْظِرْنِي إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ

گفت: «پروردگارا! مرا تا روز رستاخيز مهلت ده (و زنده بگذار.)»(36)

37 قالَ فَإِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِينَ

فرمود: «تو از مهلت يافتگانى!(37)

38 إِلى يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ

(امّا نه تا روز رستاخيز، بلكه) تا روزو وقت معيّنى.»(38)

39 قالَ رَبِّ بِما أَغْوَيْتَنِي لَأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِي الأَرْضِ وَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ

گفت: «پروردگارا! به سبب آنكه مرا گمراه ساختى، من (نعمتهاى مادّى را) در زمين در نظر آنها جلوه مى دهم، و به يقين همگى را گمراه خواهم ساخت،(39)

40 إِلاّ عِبادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ

مگر بندگان خالص شده ات را.»(40)

41 قالَ هذا صِراطٌ عَلَيَّ مُسْتَقِيمٌ

فرمود: «اين راه مستقيمى است كه بر عهده من است (و سنّت هميشگى ام);(41)

42 إِنَّ عِبادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطانٌ إِلاّ مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْغاوِينَ

كه بر بندگانم هيچ تسلطى نخواهى يافت; مگر گمراهانى كه از تو پيروى مى كنند;(42)

43 وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوْعِدُهُمْ أَجْمَعِينَ

و دوزخ، ميعادگاه همه آنهاست!(43)

44 لَها سَبْعَةُ أَبْواب لِكُلِّ باب مِنْهُمْ جُزْءٌ مَقْسُومٌ

هفت در دارد; و براى هر درى، بخشى از آنها تعيين و تقسيم شده اند.»(44)

45 إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنّات وَ عُيُون

به يقين، پرهيزگاران در باغهاى (سرسبز) بهشتى و در كنار چشمه ها هستند.(45)

46 اُدْخُلُوها بِسَلام آمِنِينَ

(فرشتگان به آنها مى گويند:) داخل اين باغها شويد با (نهايت) سلامت و امنيّت!(46)

47 وَ نَزَعْنا ما فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلّ إِخْواناً عَلى سُرُر مُتَقابِلِينَ

و ما هر گونه حسد و كينه را از سينه آنها بر مى كنيم; در حالى كه همه برادرند، و بر تختها رو به روى يكديگر قرار دارند.(47)

48 لايَمَسُّهُمْ فِيها نَصَبٌ وَ ما هُمْ مِنْها بِمُخْرَجِينَ

هيچ خستگى و رنجى در آن جا به آنها نمى رسد، و هيچ گاه از آن اخراج نمى شوند! (48)

49 نَبِّئْ عِبادِي أَنِّي أَنَا الْغَفُورُ الرَّحِيمُ

(اى پيامبر!) بندگانم را آگاه كن كه آمرزنده مهربان منم.(49)

50 وَ أَنَّ عَذابِي هُوَ الْعَذابُ الأَلِيمُ

و (اين كه) عذاب من، همان عذاب دردناك است!(50)

51 وَ نَبِّئْهُمْ عَنْ ضَيْفِ إِبْراهِيمَ

و به آنها از مهمانهاى ابراهيم خبر ده.(51)

52 إِذْ دَخَلُوا عَلَيْهِ فَقالُوا سَلاماً قالَ إِنّا مِنْكُمْ وَجِلُونَ

هنگامى كه بر او وارد شدند و سلام كردند; (ابراهيم) گفت: «ما از شما بيمناكيم!» (52)

53 قالُوا لاتَوْجَلْ إِنّا نُبَشِّرُكَ بِغُلام عَلِيم

گفتند: «نترس، ما تو را به پسرى دانابشارت مى دهيم!»(53)

54 قالَ أَ بَشَّرْتُمُونِي عَلى أَنْ مَسَّنِيَ الْكِبَرُ فَبِمَ تُبَشِّرُونَ

گفت: «آيا به من (چنين) بشارت مى دهيد با اين كه پير شده ام؟! با اين حال به چه چيز بشارت مى دهيد؟!»(54)

55 قالُوا بَشَّرْناكَ بِالْحَقِّ فَلا تَكُنْ مِنَ الْقانِطِينَ

گفتند: «تو را بحق بشارت داديم; بنابراين جزء مأيوسان مباش.» (55)

56 قالَ وَ مَنْ يَقْنَطُ مِنْ رَحْمَةِ رَبِّهِ إِلاَّ الضّالُّونَ

گفت: «چه كسى جز گمراهان، از رحمت پروردگارش مأيوس مى شود؟!»(56)

57 قالَ فَما خَطْبُكُمْ أَيُّهَا الْمُرْسَلُونَ

(سپس) گفت: «مأموريت شما چيست اى فرستادگان (خدا)؟»(57)

58 قالُوا إِنّا أُرْسِلْنا إِلى قَوْم مُجْرِمِينَ

گفتند: «ما به سوى قومى گنهكار فرستاده شده ايم (تا آنها را هلاك كنيم);(58)

59 إِلاّ آلَ لُوط إِنّا لَمُنَجُّوهُمْ أَجْمَعِينَ

مگر خاندان لوط، كه همگى آنها را نجات خواهيم داد;(59)

60 إِلاَّ امْرَأَتَهُ قَدَّرْنا إِنَّها لَمِنَ الْغابِرِينَ

بجز همسرش، كه مقدّر داشتيم از بازماندگان (در شهر، و هلاك شوندگان) باشد.»(60)

61 فَلَمّا جاءَ آلَ لُوط الْمُرْسَلُونَ

هنگامى كه فرستادگان (خدا) به سراغ خاندان لوط آمدند،(61)

62 قالَ إِنَّكُمْ قَوْمٌ مُنْكَرُونَ

(لوط) گفت: «شما گروه ناشناسى هستيد!»(62)

63 قالُوا بَلْ جِئْناكَ بِما كانُوا فِيهِ يَمْتَرُونَ

گفتند: «ما همان چيزى را براى تو آورده ايم كه آنها [= كافران] در آن پيوسته ترديد داشتند (آرى، ما مأمور عذابيم)!(63)

64 وَ أَتَيْناكَ بِالْحَقِّ وَ إِنّا لَصادِقُونَ

ما واقعيّت مسلّمى را براى تو آورده ايم; و به يقين ما راستگو هستيم.(64)

65 فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْع مِنَ اللَّيْلِ وَ اتَّبِعْ أَدْبارَهُمْ وَ لايَلْتَفِتْ مِنْكُمْ أَحَدٌ وَ امْضُوا حَيْثُ تُؤْمَرُونَ

پس، خانواده ات را در دل شب با خود بردار، و از اين جا ببر; و خودت به دنبال آنها حركت كن; و كسى از شما به پشت سر خويش ننگرد; و به همان جا كه مأمور مى شويد برويد.»(65)

66 وَ قَضَيْنا إِلَيْهِ ذالِكَ الأَمْرَ أَنَّ دابِرَ هؤُلاءِ مَقْطُوعٌ مُصْبِحِينَ

و ما به لوط اين موضوع را وحى فرستاديم كه صبحگاهان، همه آنها ريشه  كن خواهند شد. (66)

67 وَ جاءَ أَهْلُ الْمَدِينَةِ يَسْتَبْشِرُونَ

اهل شهر (از ورود ميهمانان باخبر شدند، و به طرف خانه لوط) آمدند در حالى كه شادمان بودند.(67)

68 قالَ إِنَّ هؤُلاءِ ضَيْفِي فَلاتَفْضَحُونِ

(لوط) گفت: «اينها ميهمانان منند;آبروى مرا نريزيد; (68)

69 وَ اتَّقُوا اللّهَ وَ لاتُخْزُونِ

و از (خشم) خدا بترسيد، و مرا شرمنده نسازيد!»(69)

70 قالُوا أَ وَ لَمْ نَنْهَكَ عَنِ الْعالَمِينَ

گفتند: «مگر ما تو را از جهانيان نهى نكرديم (و نگفتيم كسى را به ميهمانى نپذير؟!)»(70)

71 قالَ هؤُلاءِ بَناتِي إِنْ كُنْتُمْ فاعِلِينَ

گفت: «اگر مى خواهيد كار صحيحى انجام دهيد، اين دختران من حاضرند (با آنها ازدواج كنيد; و از گناه بپرهيزيد!» ولى آنها نپذيرفتند.)(71)

72 لَعَمْرُكَ إِنَّهُمْ لَفِي سَكْرَتِهِمْ يَعْمَهُونَ

(اى پيامبر!) به جان تو سوگند، اينها در مستى خود سرگردانند (و عقل و شعور خود را از دست داده اند)! (72)

73 فَأَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُ مُشْرِقِينَ

سرانجام هنگام طلوع آفتاب، صيحه (مرگبار) آنها را فرا گرفت!(73)

74 فَجَعَلْنا عالِيَها سافِلَها وَ أَمْطَرْنا عَلَيْهِمْ حِجارَةً مِنْ سِجِّيل

سپس شهرهاى آنها را زير و رو كرديم و بارانى از سنگ به صورت گلهاى متحجّر بر آنها فرو ريختيم!(74)

75 إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيات لِلْمُتَوَسِّمِينَ

در اين (سر گذشت عبرت انگيز)، نشانه هايى است براى هوشياران. (75)

76 وَ إِنَّها لَبِسَبِيل مُقِيم

و آن (سرزمين ويران) همواره، بر سر راه (كاروانها) است.(76)

77 إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيَةً لِلْمُؤْمِنِينَ

در اين، نشانه اى است براى مؤمنان!(77)

78 وَ إِنْ كانَ أَصْحابُ الْأَيْكَةِ لَظالِمِينَ

اصحاب «ايكه» [= قوم شعيب، صاحبان سرزمين هاى پر درخت] به يقين قوم ستمكارى بودند.(78)

79 فَانْتَقَمْنا مِنْهُمْ وَ إِنَّهُما لَبِإِمام مُبِين

ما آنان را مجازات كرديم; و (شهرهاى ويران شده) اين دو [= قوم لوط و شعيب] بر سر راه آشكار است!(79)

80 وَ لَقَدْ كَذَّبَ أَصْحابُ الْحِجْرِ الْمُرْسَلِينَ

و «اصحاب حجر» [= قوم ثمود] پيامبران را تكذيب كردند.(80)

81 وَ آتَيْناهُمْ آياتِنا فَكانُوا عَنْها مُعْرِضِينَ

ما آيات خود را به آنان داديم; ولى آنها از آن روى گردان بودند.(81)

82 وَ كانُوا يَنْحِتُونَ مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً آمِنِينَ

در دل كوهها خانه هايى مى تراشيدند كه در آن در امنيت بودند.(82)

83 فَأَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُ مُصْبِحِينَ

امّا سرانجام صيحه (مرگبار)، صبحگاهان آنان را فراگرفت; (83)

84 فَما أَغْنى عَنْهُمْ ما كانُوا يَكْسِبُونَ

وآنچه را به دست آورده بودند، آنها را از عذاب الهى نجات نداد.(84)

85 وَ ما خَلَقْنَا السَّماواتِ وَ الأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما إِلاّ بِالْحَقِّ وَ إِنَّ السّاعَةَ لَآتِيَةٌ فَاصْفَحِ الصَّفْحَ الْجَمِيلَ

ما آسمانها و زمين و آنچه راميان آن دو است، جز بحق نيافريديم; و قيامت به يقين فرا خواهد رسيد (و جزاى هر كس به او مى رسد); پس، به نحو شايسته اى از آنها صرف نظر كن.(85)

86 إِنَّ رَبَّكَ هُوَ الْخَلاّقُ الْعَلِيمُ

به يقين، پروردگار تو، آفريننده آگاه است.(86)

87 وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي وَ الْقُرْآنَ الْعَظِيمَ

ما به تو سوره حمد و قرآن عظيم داديم!(87)

88 لا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلى ما مَتَّعْنا بِهِ أَزْواجاً مِنْهُمْ وَ لاتَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَ اخْفِضْ جَناحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ

(بنابراين،) هرگز چشم خود را به نعمتهاى (مادّى)، كه به گروههايى از آنها [= كفّار] داديم; ميفكن! و بخاطر آنچه آنها دارند، غمگين مباش; و پر و بال (عطوفت) خود را براى مؤمنين فرود آر.(88)

89 وَ قُلْ إِنِّي أَنَا النَّذِيرُ الْمُبِينُ

و بگو: «منم بيم دهنده آشكار!»(89)

90 كَما أَنْزَلْنا عَلَى الْمُقْتَسِمِينَ

(ما بر آنها عذابى مى فرستيم) همان گونه كه بر تجزيه گران (آيات الهى) فرو فرستاديم.(90)

91 الَّذِينَ جَعَلُوا الْقُرْآنَ عِضِينَ

همان كسانى كه قرآن را تقسيم كردند (; و فقط آنچه را به سودشان بود پذيرفتند)! (91)

92 فَوَ رَبِّكَ لَنَسْئَلَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ

به پروردگارت سوگند، (در قيامت) از همه آنها سؤال خواهيم كرد،(92)

93عَمّا كانُوا يَعْمَلُونَ

از آنچه انجام مى داند!(93)

94 فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ

آنچه را مأموريت دارى، آشكار ساز; و از مشركان روى گردان (و به آنها اعتنا نكن).(94)

95 إِنّا كَفَيْناكَ الْمُسْتَهْزِئِينَ

به يقين ما شرّ استهزاكنندگان را از تو دفع كرديم;(95)

96 الَّذِينَ يَجْعَلُونَ مَعَ اللّهِ إِلهاً آخَرَ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ

همان كسانى كه معبود ديگرى با خدا قرار مى دهند; امّا بزودى مى فهمند (كه در اشتباه بودند)!(96)

97 وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّكَ يَضِيقُ صَدْرُكَ بِما يَقُولُونَ

ما مى دانيم سينه ات از آنچه آنها مى گويند تنگ مى شود (و تو را سخت ناراحت مى كنند).(97)

98 فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَ كُنْ مِنَ السّاجِدِينَ

(براى دفع اين ناراحتى) پروردگارت را تسبيح گو و ستايش نما; و از سجده كنندگان باش.(98)

99 وَ اعْبُدْ رَبَّكَ حَتّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ

و پروردگارت را عبادت كن تا يقين تو را فرارسد (و از جهان چشم فروبندى).(99)

▲

[16] سوره نحل

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 أَتى أَمْرُ اللّهِ فَلاتَسْتَعْجِلُوهُ سُبْحانَهُ وَ تَعالى عَمّا يُشْرِكُونَ

فرمان خدا (براى مجازات مشركان،) فرا رسيده است; براى آن عجله نكنيد! او منزّه و برتر است از آنچه همتاى او قرار مى دهند! (1)

2 يُنَزِّلُ الْمَلائِكَةَ بِالرُّوحِ مِنْ أَمْرِهِ عَلى مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ أَنْ أَنْذِرُوا أَنَّهُ لا إِلهَ إِلاّ أَنَا فَاتَّقُونِ

فرشتگان را با روح (و وحى الهى) به فرمانش بر هر كس از بندگانش بخواهد نازل مى كند; (و به آنها دستور مى دهد) كه (مردم را) انذار كنيد; (و بگوييد:) معبودى جز من نيست; از (مخالفت دستور) من، بپرهيزيد!(2)

3 خَلَقَ السَّماواتِ وَ الأَرْضَ بِالْحَقِّ تَعالى عَمّا يُشْرِكُونَ

آسمانها و زمين را بحق آفريد; او برتر است از آنچه همتاى او قرار مى دهند!(3)

4 خَلَقَ الإِنْسانَ مِنْ نُطْفَة فَإِذا هُوَ خَصِيمٌ مُبِينٌ

انسان را از نطفه بى ارزشى آفريد; و (اين موجود ضعيف) سرانجام (موجودى فصيح، و) مدافع گويا و آشكار خويش گرديد.(4)

5 وَ الأَنْعامَ خَلَقَها لَكُمْ فِيها دِفْءٌ وَ مَنافِعُ وَ مِنْها تَأْكُلُونَ

و چهارپايان را براى شما آفريد; در حالى كه در آنها، وسيله پوشش، و منافع ديگرى است; و از (گوشت و شير) آنها مى خوريد.(5)

6 وَ لَكُمْ فِيها جَمالٌ حِينَ تُرِيحُونَ وَ حِينَ تَسْرَحُونَ

و در آنها براى شما زينت و شكوه (فراوانى) است به هنگامى كه آنها را به استراحتگاهشان باز مى گردانيد، و هنگامى كه (صبحگاهان) به صحرا مى فرستيد.(6)

7 وَ تَحْمِلُ أَثْقالَكُمْ إِلى بَلَد لَمْ تَكُونُوا بالِغِيهِ إِلاّ بِشِقِّ الأَنْفُسِ إِنَّ رَبَّكُمْ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ

آنها بارهاى سنگين شما را به شهرى حمل مى كنند كه خودتان جز با مشقّت زياد، به آن نمى رسيديد; پروردگارتان به يقين رئوف و مهربان است.(7)

8 وَ الْخَيْلَ وَ الْبِغالَ وَ الْحَمِيرَ لِتَرْكَبُوها وَ زِينَةً وَ يَخْلُقُ ما لا تَعْلَمُونَ

(همچنين) اسبها و استرها و الاغها را (آفريد)، تا بر آنها سوار شويد و زينت شما باشد; و چيزهايى مى آفريندكه نمى دانيد.(8)

9 وَ عَلَى اللّهِ قَصْدُ السَّبِيلِ وَ مِنْها جائِرٌ وَ لَوْ شاءَ لَهَداكُمْ أَجْمَعِينَ

و بر خداست كه راه راست را (به بندگان) نشان دهد; امّا بعضى از راهها بيراهه است. و اگر خدا مى خواست، همه شما را (به اجبار) هدايت مى كرد (; ولى هدايت اجبارى ارزش ندارد).(9)

10 هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً لَكُمْ مِنْهُ شَرابٌ وَ مِنْهُ شَجَرٌ فِيهِ تُسِيمُونَ

او كسى است كه از آسمان، آبى فرستاد، كه هم از آن مى نوشيد و هم گياهانى كه حيوانات خود را در آن به چرا مى بريد، از آن حاصل مى شود.(10)

11 يُنْبِتُ لَكُمْ بِهِ الزَّرْعَ وَ الزَّيْتُونَ وَ النَّخِيلَ وَ الأَعْنابَ وَ مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيَةً لِقَوْم يَتَفَكَّرُونَ

خداوند با آن (آب)، براى شما زراعت و زيتون و نخل و انگور، و از همه ميوه ها مى روياند; به يقين در اين، نشانه اى (روشن از عظمت خدا) براى انديشمندان است.(11)

12 وَ سَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ وَ النُّجُومُ مُسَخَّراتٌ بِأَمْرِهِ إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيات لِقَوْم يَعْقِلُونَ

او شب و روزو خورشيد و ماه را مسخّر شما ساخت; و ستارگان نيز به فرمان او مسخّر (و در خدمت شما) هستند; در اين نيز، نشانه هايى است (از عظمت خدا،) براى گروهى كه مى انديشند.(12)

13 وَ ما ذَرَأَ لَكُمْ فِي الأَرْضِ مُخْتَلِفاً أَلْوانُهُ إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيَةً لِقَوْم يَذَّكَّرُونَ

و (همچنين،) مخلوقاتى را كه در زمين به رنگهاى گوناگون آفريده (نيز مسخّر و در خدمت شما) قرار داد; در اين، نشانه روشنى است براى گروهى كه متذكّر مى شوند.(13)

14 وَ هُوَ الَّذِي سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوا مِنْهُ لَحْماً طَرِيّاً وَ تَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُونَها وَ تَرَى الْفُلْكَ مَواخِرَ فِيهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

او كسى است كه دريا را مسخّر (شما) ساخت تا از آن، گوشت تازه بخوريد; و زيورى كه آن را بر خود مى پوشانيد (همچون مرواريد) از آن استخراج كنيد; و كشتيها را مى بينى كه سينه دريا را مى شكافند تا شما (به تجارت بپردازيد و) از فضل خدا بهره گيريد; شايد شكر او را به جاى آوريد.(14)

15 وَ أَلْقى فِي الأَرْضِ رَواسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ وَ أَنْهاراً وَ سُبُلاً لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ

و در زمين، كوههاى استوارى قرار داد تا شما را نلرزاند; و نهرها و راههايى ايجاد كرد، تا (به مقصدتان) راه يابيد.(15)

16 وَ عَلامات وَ بِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ

و (نيز) علاماتى قرار داد; و (شب هنگام) بوسيله ستارگان راه (خود را) مى يابند.(16)

17 أَ فَمَنْ يَخْلُقُ كَمَنْ لايَخْلُقُ أَ فَلا تَذَكَّرُونَ

آيا كسى كه مى آفريند، همچون كسى است كه نمى آفريند؟! آيا متذكّر نمى شويد؟!(17)

18 وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللّهِ لاتُحْصُوها إِنَّ اللّهَ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ

و اگر نعمتهاى خدا را بشماريد، هرگز نمى توانيد آنها را احصا كنيد; خداوند آمرزنده و مهربان است.(18)

19 وَ اللّهُ يَعْلَمُ ما تُسِرُّونَ وَ ما تُعْلِنُونَ

خداوند آنچه را پنهان مى داريد و آنچه را آشكار مى سازيد، مى داند.(19)

20 وَ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ لايَخْلُقُونَ شَيْئاً وَ هُمْ يُخْلَقُونَ

معبودهايى را كه غير از خدا مى خوانند، چيزى را نمى آفرينند; بلكه خودشان هم آفريده شده اند. (20)

21 أَمْواتٌ غَيْرُ أَحْياء وَ ما يَشْعُرُونَ أَيّانَ يُبْعَثُونَ

آنها مردگانى هستند بى جان; و نمى دانند (عبادت كنندگانشان) چه زمانى بر انگيخته مى شوند؟!(21)

22 إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ فَالَّذِينَ لايُؤْمِنُونَ بِالآخِرَةِ قُلُوبُهُمْ مُنْكِرَةٌ وَ هُمْ مُسْتَكْبِرُونَ

معبود شما معبودى يگانه است; امّا كسانى كه به آخرت ايمان نمى آورند، در حالى كه مستكبرند دلهايشان (حق را) انكار مى كند. (22)

23 لا جَرَمَ أَنَّ اللّهَ يَعْلَمُ ما يُسِرُّونَ وَ ما يُعْلِنُونَ إِنَّهُ لايُحِبُّ الْمُسْتَكْبِرِينَ

بى ترديد خداوند از آنچه پنهان مى دارند و آنچه آشكار مى سازند باخبر است; او مستكبران را دوست نمى دارد.(23)

24 وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ ما ذا أَنْزَلَ رَبُّكُمْ قالُوا أَساطِيرُ الأَوَّلِينَ

و هنگامى كه به آنها گفته شود: پروردگار شما چه نازل كرده است؟ مى گويند: «اينها افسانه هاى پيشينيان است.» (24)

25 لِيَحْمِلُوا أَوْزارَهُمْ كامِلَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ مِنْ أَوْزارِ الَّذِينَ يُضِلُّونَهُمْ بِغَيْرِ عِلْم أَلا ساءَ ما يَزِرُونَ

آنها بايد روز قيامت، بار گناهان خود را بطور كامل بر دوش كشند; و همچنين سهمى از گناهان كسانى كه بخاطر جهل، گمراهشان مى سازند. بدانيد آنها بار سنگين بدى بر دوش مى كشند!(25)

26 قَدْ مَكَرَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَأَتَى اللّهُ بُنْيانَهُمْ مِنَ الْقَواعِدِ فَخَرَّ عَلَيْهِمُ السَّقْفُ مِنْ فَوْقِهِمْ وَ أَتاهُمُ الْعَذابُ مِنْ حَيْثُ لايَشْعُرُونَ

كسانى كه قبل از ايشان بودند (نيز) مكر و توطئه كردند; ولى خداوند شالوده (زندگى) آنها را از اساس ويران كرد; و سقف از بالاى سرشان بر آنها فرو ريخت; و عذاب (الهى) از جايى كه نمى دانستند (و انتظار نداشتند) به سراغشان آمد.(26)

27 ثُمَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ يُخْزِيهِمْ وَ يَقُولُ أَيْنَ شُرَكائِيَ الَّذِينَ كُنْتُمْ تُشَاقُّونَ فِيهِمْ قالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ إِنَّ الْخِزْيَ الْيَوْمَ وَ السُّوءَ عَلَى الْكافِرِينَ

سپس روز قيامت خدا آنها را رسوا مى سازد; و مى گويد: «كجايند همتايان من (به پندار شما) كه به خاطر آنها (با مؤمنان) دشمنى مى كرديد؟!»(در اين هنگام،) كسانى كه از علم بهره دارند مى گويند: «رسوايى و بدبختى، امروز بر كافران است!»(27)

28 الَّذِينَ تَتَوَفّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ فَأَلْقَوُا السَّلَمَ ما كُنّا نَعْمَلُ مِنْ سُوء بَلى إِنَّ اللّهَ عَلِيمٌ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

همان كسانى كه فرشتگان (مرگ) جانشان را مى گيرند در حالى كه به خود ظلم كرده بودند! در اين موقع آنها (به ظاهر) تسليم مى شوند (و بدروغ مى گويند:) ما كار بدى انجام نمى داديم! (به آنها گفته مى شود:) آرى، خداوند به آنچه انجام مى داديد عالم است،(28)

29 فَادْخُلُوا أَبْوابَ جَهَنَّمَ خالِدِينَ فِيها فَلَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ

اكنون از درهاى جهنم وارد شويد در حالى كه جاودانه در آن خواهيد بود; چه بد است جايگاه متكبران!(29)

30 وَ قِيلَ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا ما ذا أَنْزَلَ رَبُّكُمْ قالُوا خَيْراً لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا فِي هذِهِ الدُّنْيا حَسَنَةٌ وَ لَدارُ الآخِرَةِ خَيْرٌ وَ لَنِعْمَ دارُ الْمُتَّقِينَ

و (هنگامى كه) به پرهيزگاران گفته شد: «پروردگار شما چه چيز نازل كرده است؟» گفتند: «خير (و سعادت)» (آرى،) براى كسانى كه نيكى كردند، در اين دنيا نيكى است; و سراى آخرت از آن بهتر است; و چه خوب است سراى پرهيزگاران!(30)

31 جَنّاتُ عَدْن يَدْخُلُونَها تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ لَهُمْ فِيها ما يَشاؤُنَ كَذالِكَ يَجْزِي اللّهُ الْمُتَّقِينَ

باغهاى جاويدان بهشتى كه همگى وارد آن مى شوند; نهرها از پاى درختانش جارى است; هر چه بخواهند در آن جا براى آنها فراهم است; خداوند پرهيزگاران را چنين پاداش مى دهد.(31)

32 الَّذِينَ تَتَوَفّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمْ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

همان كسانى كه فرشتگان (مرگ) جانشان را مى گيرند در حالى كه پاك و پاكيزه اند; به آنها مى گويند: «سلام بر شما! به پاداش آنچه انجام مى داديد، وارد بهشت شويد.»(32)

33 هَلْ يَنْظُرُونَ إِلاّ أَنْ تَأْتِيَهُمُ الْمَلائِكَةُ أَوْ يَأْتِيَ أَمْرُ رَبِّكَ كَذالِكَ فَعَلَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ ما ظَلَمَهُمُ اللّهُ وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

آيا آنها [= كافران] انتظارى جز اين دارند كه فرشتگان (قبض روح) به سراغشان بيايند، يا فرمان پروردگارت (براى مجازاتشان) فرا رسد (آن گاه توبه كنند؟! ولى توبه اى بى اثر! آرى،) كسانى كه پيش از ايشان بودند نيز چنين كردند. خداوند به آنها ستم نكرد; ولى آنان به خويشتن ستم مى نمودند. (33)

34 فَأَصابَهُمْ سَيِّئاتُ ما عَمِلُوا وَ حاقَ بِهِمْ ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ

و بديهاى اعمالشان سرانجام به آنها رسيد; و آنچه را (از وعده عذاب الهى) استهزا مى كردند، دامانشان را گرفت.(34)

35 وَ قالَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا لَوْ شاءَ اللّهُ ما عَبَدْنا مِنْ دُونِهِ مِنْ شَيْء نَحْنُ وَ لا آباؤُنا وَ لا حَرَّمْنا مِنْ دُونِهِ مِنْ شَيْء كَذالِكَ فَعَلَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَهَلْ عَلَى الرُّسُلِ إِلاَّ الْبَلاغُ الْمُبِينُ

مشركان گفتند: «اگر خدا مى خواست، نه ما و نه پدران ما، غير او چيزى را پرستش نمى كرديم;و چيزى را بدون اجازه او حرام نمى ساختيم.» (آرى،) كسانى كه پيش از ايشان بودند نيز چنين كردند; ولى آيا پيامبران وظيفه اى جز ابلاغ آشكار دارند؟! (35)

36 وَ لَقَدْ بَعَثْنا فِي كُلِّ أُمَّة رَسُولاً أَنِ اعْبُدُوا اللّهَ وَ اجْتَنِبُوا الطّاغُوتَ فَمِنْهُمْ مَنْ هَدَى اللّهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ حَقَّتْ عَلَيْهِ الضَّلالَةُ فَسِيرُوا فِي الأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ

ما در هر امّتى رسولى برانگيختيم كه: «خداى يكتا را بپرستيد; و از (پرستش) طاغوت اجتناب كنيد.» خداوند گروهى از آنان را هدايت كرد; و گروهى از آنان ضلالت و گمراهى  دامانشان  را گرفت; پس  در  روى  زمين  بگرديد  وببينيد  عاقبت  تكذيب  كنندگان  چگونه بود!(36)

37 إِنْ تَحْرِصْ عَلى هُداهُمْ فَإِنَّ اللّهَ لايَهْدِي مَنْ يُضِلُّ وَ ما لَهُمْ مِنْ ناصِرِينَ

هر قدر بر هدايت آنها حريص باشى، (سودى ندارد; چرا كه) خداوند كسى را كه (به سبب اعمالش) گمراه ساخت، هدايت نمى كند; و آنها هيچ ياورى نخواهند داشت.(37)

38 وَ أَقْسَمُوا بِاللّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ لايَبْعَثُ اللّهُ مَنْ يَمُوتُ بَلى وَعْداً عَلَيْهِ حَقّاً وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النّاسِ لايَعْلَمُونَ

آنها سوگندهاى شديد به خدا ياد كردند كه: «هرگز خداوند كسى را كه مى ميرد، بر نمى انگيزد!» آرى، (آنها در اشتباهند) اين وعده قطعى خداست (كه همه مردگان را براى جزا باز مى گرداند); ولى بيشتر مردم نمى دانند.(38)

39 لِيُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي يَخْتَلِفُونَ فِيهِ وَ لِيَعْلَمَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّهُمْ كانُوا كاذِبِينَ

هدف اين است كه آنچه را در آن اختلاف مى كردند، براى آنها روشن سازد; و كسانى كه كافر شدند، بدانند كه خود دروغ مى گفتند.(39)

40 إِنَّما قَوْلُنا لِشَيْء إِذا أَرَدْناهُ أَنْ نَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ

(رستاخيز مردگان براى ما مشكل نيست; زيرا) وقتى چيزى را اراده مى كنيم، سخن ما اين است كه مى گوييم: «موجود باش!» بى درنگ موجود مى شود.(40)

41 وَ الَّذِينَ هاجَرُوا فِي اللّهِ مِنْ بَعْدِ ما ظُلِمُوا لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِي الدُّنْيا حَسَنَةً وَ لَأَجْرُ الآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ

كسانى كه پس از آنكه مورد ستم واقع شدند، در راه خدا هجرت كردند، در اين دنيا جايگاه (و مقام) شايسته اى به آنها مى دهيم; و پاداش آخرت، از آن هم مهم تر است اگر مى دانستند.(41)

42 الَّذِينَ صَبَرُوا وَ عَلى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ

همان كسانى كه صبر و استقامت پيشه كردند، و تنها بر پروردگارشان توكّل مى كنند.(42)

43 وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ إِلاّ رِجالاً نُوحِي إِلَيْهِمْ فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لاتَعْلَمُونَ

و پيش از تو، جز مردانى كه به آنها وحى مى كرديم، نفرستاديم. اگر نمى دانيد، از آگاهان بپرسيد.(43)

44 بِالْبَيِّناتِ وَ الزُّبُرِ وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ

تا از دلايل روشن و كتب (پيامبران پيشين) آگاه شويد و بر تو نيز، قرآن را نازل كرديم، تا آنچه را كه به سوى مردم نازل شده است براى آنها روشن سازى; شايد انديشه كنند.(44)

45 أَ فَأَمِنَ الَّذِينَ مَكَرُوا السَّيِّئاتِ أَنْ يَخْسِفَ اللّهُ بِهِمُ الأَرْضَ أَوْ يَأْتِيَهُمُ الْعَذابُ مِنْ حَيْثُ لايَشْعُرُونَ

آيا كسانى كه توطئه هاى شومى كردند از اين ايمن گشتند كه خدا آنها را در زمين فرو برد، و يا مجازات (الهى)،از آن جا كه انتظارش را ندارند، به سراغشان آيد؟!(45)

46 أَوْ يَأْخُذَهُمْ فِي تَقَلُّبِهِمْ فَما هُمْ بِمُعْجِزِينَ

يا به هنگامى كه (براى زندگى دنيا) در رفت و آمدند (عذاب خدا)، دامانشان را بگيرد در حالى كه قادر به فرار نيستند؟!(46)

47 أَوْ يَأْخُذَهُمْ عَلى تَخَوُّف فَإِنَّ رَبَّكُمْ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ

يا پس از هشدارهاى خوف انگيز آنان را گرفتار سازد؟! چرا كه پروردگار شما، رؤوف و مهربان است.(47)

48 أَ وَ لَمْ يَرَوْا إِلى ما خَلَقَ اللّهُ مِنْ شَيْء يَتَفَيَّؤُا ظِلالُهُ عَنِ الْيَمِينِ وَ الشَّمائِلِ سُجَّداً لِلّهِ وَ هُمْ داخِرُونَ

آيا آنها مخلوقات خدا را نديدند كه سايه هايشان از راست و چپ حركت دارند، در حالى كه با خضوع براى خدا سجده مى كنند؟!(48)

49 وَ لِلّهِ يَسْجُدُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الأَرْضِ مِنْ دابَّة وَ الْمَلائِكَةُ وَ هُمْ لايَسْتَكْبِرُونَ

(نه تنها سايه ها، بلكه) تمام آنچه در آسمانها و زمين از جنبندگان وجود دارد، و همچنين فرشتگان، براى خدا سجده مى كنند، در حالى كه تكبّر نمىورزند.(49)

50 يَخافُونَ رَبَّهُمْ مِنْ فَوْقِهِمْ وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ

آنها (تنها) از (عذاب) پروردگارشان، كه حاكم بر آنهاست، خائفند; و آنچه را مأموريت دارند انجام مى دهند.(50)

51 وَ قالَ اللّهُ لاتَتَّخِذُوا إِلهَيْنِ اثْنَيْنِ إِنَّما هُوَ إِلهٌ واحِدٌ فَإِيّايَ فَارْهَبُونِ

خداوند فرمان داده: «دو معبود (براى خود) انتخاب نكنيد; معبود (شما) تنها خداى يگانه است; فقط از (كيفر) من بترسيد!»(51)

52 وَ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ لَهُ الدِّينُ واصِباً أَ فَغَيْرَ اللّهِ تَتَّقُونَ

آنچه در آسمانها و زمين است، از آن اوست; و دين خالص (نيز) همواره از آن او مى باشد; آيا با اين حال از غير خداوند يگانه مى ترسيد؟! (52)

53 وَ ما بِكُمْ مِنْ نِعْمَة فَمِنَ اللّهِ ثُمَّ إِذا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فَإِلَيْهِ تَجْئَرُونَ

آنچه از نعمتها داريد، همه از سوى خداست; و هنگامى كه ناراحتى به شما رسد، فقط او را مى خوانيد.(53)

54 ثُمَّ إِذا كَشَفَ الضُّرَّ عَنْكُمْ إِذا فَرِيقٌ مِنْكُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ

(امّا) هنگامى كه ناراحتى و رنج را از شما برطرف ساخت، آنگاه گروهى از شما براى پروردگارشان همتا قائل مى شوند.(54)

55 لِيَكْفُرُوا بِما آتَيْناهُمْ فَتَمَتَّعُوا فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ

(بگذار) تا نعمتهايى را كه به آنها داده ايم كفران كنند! (چند روزى از لذات دنيا) بهره گيريد، امّا بزودى خواهيد دانست (راه خطا پيموده ايد)(55)

56 وَ يَجْعَلُونَ لِما لايَعْلَمُونَ نَصِيباً مِمّا رَزَقْناهُمْ تَاللّهِ لَتُسْئَلُنَّ عَمّا كُنْتُمْ تَفْتَرُونَ

آنان براى بتهايى كه هيچ گونه سود و زيانى از آنها سراغ ندارند، سهمى از آنچه به آنان روزى داده ايم قرار مى دهند; به خدا سوگند، (در دادگاه قيامت،) از اين افتراها كه مى بنديد، بازپرسى خواهيد شد!(56)

57 وَ يَجْعَلُونَ لِلّهِ الْبَناتِ سُبْحانَهُ وَ لَهُمْ ما يَشْتَهُونَ

آنها (در پندار خود،) براى خداوند دخترانى قرار مى دهند; ـ منزّه است (از اين كه فرزندى داشته باشد) ـ در حالى كه براى خودشان، آنچه را دوست دارند قائل مى شوند;(57)

58 وَ إِذا بُشِّرَ أَحَدُهُمْ بِالأُنْثى ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدّاً وَ هُوَ كَظِيمٌ

و هنگامى كه به يكى از آنها بشارت دهند دختر نصيب تو شده، صورتش (از فرط ناراحتى) سياه مى شود; و بشدّت خشمگين مى گردد.(58)

59 يَتَوارى مِنَ الْقَوْمِ مِنْ سُوءِ ما بُشِّرَ بِهِ أَ يُمْسِكُهُ عَلى هُون أَمْ يَدُسُّهُ فِي التُّرابِ أَلا ساءَ ما يَحْكُمُونَ

بخاطر بشارت بدى كه به او داده شده، از قوم و قبيله خود پنهان مى شود; (و نمى داند) آيا آن (دختر) را با قبول ننگ نگهدارد، يا (زنده) در خاك پنهانش كند؟! آگاه باشيد كه بد حكم مى كنند!(59)

60 لِلَّذِينَ لايُؤْمِنُونَ بِالآخِرَةِ مَثَلُ السَّوْءِ وَ لِلّهِ الْمَثَلُ الأَعْلىوَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

صفات زشت براى آنهايى است كه به سراى آخرت ايمان نمى آورند; و بهترين صفات براى خداست; و او توانا و حكيم است.(60)

61 وَ لَوْ يُؤاخِذُ اللّهُ النّاسَ بِظُلْمِهِمْ ما تَرَكَ عَلَيْها مِنْ دَابَّة وَ لكِنْ يُؤَخِّرُهُمْ إِلى أَجَل مُسَمّىً فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ لايَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لايَسْتَقْدِمُونَ

و اگر خداوند مردم را بخاطر ظلمشان مجازات مى كرد، جنبنده اى را بر روى زمين باقى نمى گذارد; ولى (مجازات) آنها را تا زمان معيّنى به تأخير مى اندازد. و هنگامى كه اجلشان فرا رسد، نه ساعتى تأخير مى كنند، و نه ساعتى پيشى مى گيرند.(61)

62 وَ يَجْعَلُونَ لِلّهِ ما يَكْرَهُونَ وَ تَصِفُ أَلْسِنَتُهُمُ الْكَذِبَ أَنَّ لَهُمُ الْحُسْنى لا جَرَمَ أَنَّ لَهُمُ النّارَ وَ أَنَّهُمْ مُفْرَطُونَ

وآنها براى خدا چيزهايى [= دخترانى] قرار مى دهند كه خودشان از آن كراهت دارند; با اين حال زبانشان بدروغ مى گويد كه براى آنها پاداش نيك است! بى ترديد براى آنان آتش است; و آنها از پيشگامان (دوزخ)اند.(62)

63 تَاللّهِ لَقَدْ أَرْسَلْنا إِلى أُمَم مِنْ قَبْلِكَ فَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ فَهُوَ وَلِيُّهُمُ الْيَوْمَ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ

به خدا سوگند، به سوى امّتهاى پيش از تو پيامبرانى فرستاديم; امّا شيطان اعمال آنها را در نظرشان آراست; و امروز او ولىّ و سرپرستشان است; و (در سراى آخرت) مجازات دردناكى براى آنهاست!(63)

64 وَ ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ إِلاّ لِتُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي اخْتَلَفُوا فِيهِ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً لِقَوْم يُؤْمِنُونَ

ما اين كتاب را بر تو نازل نكرديم مگر براى اين كه آنچه را در آن اختلاف كرده اند، براى آنها روشن كنى; و(اين قرآن) مايه هدايت و رحمت است براى قومى كه ايمان مى آورند.(64)

65 وَ اللّهُ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَحْيا بِهِ الأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيَةً لِقَوْم يَسْمَعُونَ

خداوند از آسمان، آبى فرو فرستاد; و زمين را، پس از آن كه مرده بود، با آن حيات بخشيد. در اين، نشانه روشنى است براى گروهى كه گوش شنوا دارند.(65)

66 وَ إِنَّ لَكُمْ فِي الأَنْعامِ لَعِبْرَةً نُسْقِيكُمْ مِمّا فِي بُطُونِهِ مِنْ بَيْنِ فَرْث وَ دَم لَبَناً خالِصاً سائِغاً لِلشّارِبِينَ

و در آفرينش چهارپايان، براى شما (درسهاى) عبرتى است: از درون شكم آنها، از ميان غذاهاى هضم شده و خون، شير خالص و گوارابه شما مى نوشانيم.(66)

67 وَ مِنْ ثَمَراتِ النَّخِيلِ وَ الأَعْنابِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَراً وَ رِزْقاً حَسَناً إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيَةً لِقَوْم يَعْقِلُونَ

و از ميوه هاى درختان خرما و انگور، مسكرات (ناپاك) و روزى خوب و پاكيزه مى گيريد; در اين، نشانه روشنى است براى گروهى كه مى انديشند.(67)

68 وَ أَوْحى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمّا يَعْرِشُونَ

و پروردگار تو، به زنبور عسل «وحى» [= الهام غريزى] نمود كه: «از كوهها و درختان و داربستهايى كه (مردم) مى سازند، خانه هايى برگزين.(68)

69 ثُمَّ كُلِي مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلاً يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِها شَرابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ فِيهِ شِفاءٌ لِلنّاسِ إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيَةً لِقَوْم يَتَفَكَّرُونَ

سپس از تمام ثمرات (و شيره گلها) بخور و راههايى را كه پروردگارت براى تو تعيين كرده است، براحتى بپيما.» از درون (چينه دان) آنها، نوشيدنى با رنگهاى مختلف خارج مى شود كه در آن، شفا و درمانى براى مردم است; به يقين در اين امر، نشانه روشنى است براى گروهى كه فكر مى كنند.(69)

70 وَ اللّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفّاكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْم شَيْئاً إِنَّ اللّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ

خداوند شما را آفريد; سپس شما را مى ميراند; بعضى از شما به نامطلوب ترين (مراحل) عمر مى رسند، كه بعد از آگاهى، چيزى نمى دانند (و همه چيز را فراموش مى كنند); خداونددانا و تواناست.(70)

71 وَ اللّهُ فَضَّلَ بَعْضَكُمْ عَلى بَعْض فِي الرِّزْقِ فَمَا الَّذِينَ فُضِّلُوا بِرَادِّي رِزْقِهِمْ عَلى ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُمْ فَهُمْ فِيهِ سَواءٌ أَ فَبِنِعْمَةِ اللّهِ يَجْحَدُونَ

خداوند بعضى از شما را بر بعضى ديگر از نظر روزى برترى داد (چرا كه تلاشهايتان متفاوت است). ولى كسانى كه برترى داده شده اند، حاضر نيستند از روزى خود به بردگانشان بدهند تا همگى در آن مساوى گردند; آيا آنان نعمت خدا را انكار مى نمايند (كه شكر او را ادا نمى كنند)؟!(71)

72 وَ اللّهُ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَزْواجِكُمْ بَنِينَ وَ حَفَدَةً وَ رَزَقَكُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ أَ فَبِالْباطِلِ يُؤْمِنُونَ وَ بِنِعْمَتِ اللّهِ هُمْ يَكْفُرُونَ

خداوند براى شما از جنس خودتان همسرانى قرارداد; و از همسرانتان براى شما فرزندان و نوه هايى به وجود آورد; و از نعمت هاى پاكيزه به شما روزى داد; آيا به باطل ايمان مى آورند، و نعمت خدا را انكار مى كنند؟!(72)

73 وَ يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ ما لايَمْلِكُ لَهُمْ رِزْقاً مِنَ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ شَيْئاً وَ لايَسْتَطِيعُونَ

و آنها غير از خدا، موجوداتى را مى پرستند كه هيچ رزقى را براى آنان از آسمانها و زمين در اختيار ندارند; و توان آن را نيز ندارند.(73)

74 فَلاتَضْرِبُوا لِلّهِ الأَمْثالَ إِنَّ اللّهَ يَعْلَمُ وَ أَنْتُمْ لاتَعْلَمُونَ

پس، براى خدا امثال (و شبيه) قائل نشويد. زيرا خدا مى داند، و شما نمى دانيد.(74)

75 ضَرَبَ اللّهُ مَثَلاً عَبْداً مَمْلُوكاً لايَقْدِرُ عَلى شَيْء وَ مَنْ رَزَقْناهُ مِنّا رِزْقاً حَسَناً فَهُوَ يُنْفِقُ مِنْهُ سِرّاً وَ جَهْراً هَلْ يَسْتَوُونَ الْحَمْدُ لِلّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لايَعْلَمُونَ

خداوند مثالى زده: برده مملوكى را كه قادر بر هيچ چيز نيست; و شخص (آزاد و با ايمانى) را كه از جانب خود، رزقى نيكو به او بخشيده ايم، و او پنهان و آشكار از آن، انفاق مى كند; آيا آنها يكسانند؟! ستايش مخصوص خداست; ولى اكثر آنها نمى دانند.(75)

76 وَ ضَرَبَ اللّهُ مَثَلاً رَجُلَيْنِ أَحَدُهُما أَبْكَمُ لايَقْدِرُ عَلى شَيْء وَ هُوَ كَلٌّعَلى مَوْلاهُ أَيْنَما يُوَجِّهْهُ لايَأْتِ بِخَيْر هَلْ يَسْتَوِي هُوَ وَ مَنْ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ هُوَ عَلى صِراط مُسْتَقِيم

خداوند مثالى (ديگر) زده است: دو نفر را، كه يكى از آن دو، گنگ مادر زاد است; و قادر بر هيچ كارى نيست; و سربار صاحبش مى باشد; او را در پى هر چيز مى فرستد، كارى از پيش نمى برد; آيا او، با كسى كه امر به عدل و داد مى كند، و بر راهى راست قرار دارد، برابر است؟!(76)

77 وَ لِلّهِ غَيْبُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ ما أَمْرُ السّاعَةِ إِلاّ كَلَمْحِ الْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ إِنَّ اللّهَ عَلى كُلِّ شَيْء قَدِيرٌ

غيب آسمانها و زمين، مخصوص خداست (و او همه را مى داند); و امرقيامت (به قدرى نزديك و آسان است) درست همانند چشم برهم زدن، و يا از آن هم نزديكتر; چرا كه خدا بر هر چيزى تواناست.(77)

78 وَ اللّهُ أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ لاتَعْلَمُونَ شَيْئاً وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الأَبْصارَ وَ الأَفْئِدَةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

و خداوند شما را از شكم مادرانتان خارج نمود در حالى كه هيچ چيز نمى دانستيد; و براى شما، گوش و چشم و عقل قرار داد، تا شكر به جا آوريد.(78)

79 أَ لَمْ يَرَوْا إِلَى الطَّيْرِ مُسَخَّرات فِي جَوِّ السَّماءِ ما يُمْسِكُهُنَّ إِلاَّ اللّهُ إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيات لِقَوْم يُؤْمِنُونَ

آيا آنها به پرندگانى كه بر فراز آسمان نگه داشته شده اند، نظر نيفكندند؟ هيچ كس جز خدا آنها را نگاه نمى دارد; در اين امر، نشانه هايى (از عظمت و قدرت خدا) است براى كسانى كه ايمان مى آورند.(79)

80 وَ اللّهُ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ بُيُوتِكُمْ سَكَناً وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ جُلُودِ الأَنْعامِ بُيُوتاً تَسْتَخِفُّونَها يَوْمَ ظَعْنِكُمْ وَ يَوْمَ إِقامَتِكُمْ وَ مِنْ أَصْوافِها وَ أَوْبارِها وَ أَشْعارِها أَثاثاً وَ مَتاعاً إِلى حِين

و خدا براى شما از خانه هايتان محلّ سكونت (و آرامش) قرار داد; و از پوست چهارپايان نيز براى شما خانه هايى [=  خيمه هايى] قرار دادكه روز كوچ كردن و روز اقامتتان، به آسانى مى توانيد آنها را جا به جا كنيد; و از پشم ها و كرك ها و موهاى آنها، براى شما وسايل زندگى تا زمان معيّنى قرار داد.(80)

81 وَ اللّهُ جَعَلَ لَكُمْ مِمّا خَلَقَ ظِلالاً وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الْجِبالِ أَكْناناً وَ جَعَلَ لَكُمْ سَرابِيلَ تَقِيكُمُ الْحَرَّ وَ سَرابِيلَ تَقِيكُمْ بَأْسَكُمْ كَذالِكَ يُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْلِمُونَ

و (نيز) خداوند از آنچه آفريده است سايه هايى براى شما قرار داده; و از كوهها پناهگاههايى; و براى شما پوشش هايى آفريده، كه شما را از گرما (و سرما) حفظ مى كند; و پوشش هايى كه به هنگام جنگ، حافظ شماست; اين گونه نعمتش را بر شما كامل مى كند، شايد تسليم (فرمان او) شويد.(81)

82 فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّما عَلَيْكَ الْبَلاغُ الْمُبِينُ

(با اين همه،) اگر روى برتابند، (نگران مباش;) وظيفه تو تنها ابلاغ آشكار است.(82)

83 يَعْرِفُونَ نِعْمَتَ اللّهِ ثُمَّ يُنْكِرُونَها وَ أَكْثَرُهُمُ الْكافِرُونَ

آنها نعمت خدا را مى شناسند; سپس آن را انكار مى كنند; و اكثرشان كافرند.(83)

84 وَ يَوْمَ نَبْعَثُ مِنْ كُلِّ أُمَّة شَهِيداً ثُمَّ لايُؤْذَنُ لِلَّذِينَ كَفَرُوا وَ لا هُمْ يُسْتَعْتَبُونَ

(به خاطر بياور) روزى را كه از هر امّتى گواهى (بر آنان) بر مى انگيزيم; سپس به آنان كه كفر ورزيدند، اجازه (سخن گفتن) داده نمى شود; (بلكه اعضاى آنها گواهى مى دهند;) و اجازه عذرخواهى و تقاضاى عفو نيز به آنان نمى دهند.(84)

85 وَ إِذا رَأَى الَّذِينَ ظَلَمُوا الْعَذابَ فَلايُخَفَّفُ عَنْهُمْ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ

و هنگامى كه ستمكاران عذاب را ببينند، ديگر نه از مجازاتشان كاسته مى شود، و نه مهلت داده مى شوند.(85)

86 وَ إِذا رَأَى الَّذِينَ أَشْرَكُوا شُرَكاءَهُمْ قالُوا رَبَّنا هؤُلاءِ شُرَكاؤُنَا الَّذِينَ كُنّا نَدْعُوا مِنْ دُونِكَ فَأَلْقَوْا إِلَيْهِمُ الْقَوْلَ إِنَّكُمْ لَكاذِبُونَ

و هنگامى كه مشركان معبودهايى را كه همتاى خدا قرار دادند مى بينند، مى گويند: «پروردگارا! اينها همتايانى هستند كه ما به جاى تو، آنها را مى خوانديم (و پرستش مى كرديم).» در اين هنگام، معبودان به آنها مى گويند: «شما دروغگو هستيد! (شما هواى نفس خود را پرستش مى كرديد.)»(86)

87 وَ أَلْقَوْا إِلَى اللّهِ يَوْمَئِذ السَّلَمَ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ

و در آن روز، آنها (ناگزير) در پيشگاه خدا تسليم مى شوند; و آنچه را (نسبت به خدا) دروغ مى بستند، از نظرشان گم و نابود مى شود. (87)

88 الَّذِينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللّهِ زِدْناهُمْ عَذاباً فَوْقَ الْعَذابِ بِما كانُوا يُفْسِدُونَ

كسانى كه كافر شدند و (مردم را) از راه خدا باز داشتند، بخاطر فسادى كه مى كردند، عذابى بر عذابشان مى افزاييم.(88)

89 وَ يَوْمَ نَبْعَثُ فِي كُلِّ أُمَّة شَهِيداً عَلَيْهِمْ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ جِئْنا بِكَ شَهِيداً عَلى هؤُلاءِ وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْء وَ هُدىً وَ رَحْمَةً وَ بُشْرى لِلْمُسْلِمِينَ

(به ياد آور) روزى را كه از هر امّتى، گواهى از خودشان بر آنها بر مى انگيزيم; و تو را گواه بر آنان قرار مى دهيم. و اين كتاب را كه بيانگر همه چيز، و مايه هدايت و رحمت و بشارت براى مسلمانان است، بر تو نازل كرديم.(89)

90 إِنَّ اللّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الإِحْسانِ وَ إِيتاءِ ذِي الْقُرْبى وَ يَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ الْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ

خداوند به عدل و احسان فرمان مى دهد و (همچنين) به بخشش به نزديكان; و از فحشا و منكر و ستم، نهى مى كند; خداوند به شما اندرز مى دهد، شايد متذكّر شويد.(90)

91 وَ أَوْفُوا بِعَهْدِ اللّهِ إِذا عاهَدْتُمْ وَ لاتَنْقُضُوا الأَيْمانَ بَعْدَ تَوْكِيدِها وَ قَدْ جَعَلْتُمُ اللّهَ عَلَيْكُمْ كَفِيلاً إِنَّ اللّهَ يَعْلَمُ ما تَفْعَلُونَ

و هنگامى كه با خدا عهد بستيد، به عهد او وفا كنيد; و سوگندها را بعد از محكم ساختن نشكنيد،در حالى كه خدا را ضامن بر (سوگند) خود قرار داده ايد. به يقين خداوند از آنچه انجام مى دهيد، آگاه است.(91)

92 وَ لاتَكُونُوا كَالَّتِي نَقَضَتْ غَزْلَها مِنْ بَعْدِ قُوَّة أَنْكاثاً تَتَّخِذُونَ أَيْمانَكُمْ دَخَلاً بَيْنَكُمْ أَنْ تَكُونَ أُمَّةٌ هِيَ أَرْبى مِنْ أُمَّة إِنَّما يَبْلُوكُمُ اللّهُ بِهِ وَ لَيُبَيِّنَنَّ لَكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ ما كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ

همانند آن زن (سبك مغز) نباشيد كه پشمهاى تابيده خود را، پس از استحكام، وا مى تابيد! درحالى كه سوگندها (و پيمان) خود را وسيله خيانت و فساد در ميان خود قرار مى دهيد; بخاطر اين كه گروهى، جمعيّتشان از گروه ديگر بيشتر است (و كثرت دشمن را بهانه اى براى شكستن بيعت با پيامبر مى شمريد). خدا شما را با اين وسيله مى آزمايد; و به يقين روز قيامت، آنچه را در آن اختلاف داشتيد، براى شما روشن مى سازد.(92)

93 وَ لَوْ شاءَ اللّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَ لكِنْ يُضِلُّ مَنْ يَشاءُ وَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ وَ لَتُسْئَلُنَّ عَمّا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

و اگر خدا مى خواست، شما را (به اجبار) امّت واحدى قرار مى داد; ولى خدا هركس را بخواهد (و شايسته باشد) گمراه، و هر كس را بخواهد (و لايق باشد) هدايت مى كند. و به يقين شما از آنچه انجام مى داديد، بازپرسى خواهيد شد.(93)

94 وَ لاتَتَّخِذُوا أَيْمانَكُمْ دَخَلاً بَيْنَكُمْ فَتَزِلَّ قَدَمٌ بَعْدَ ثُبُوتِها وَ تَذُوقُوا السُّوءَ بِما صَدَدْتُمْ عَنْ سَبِيلِ اللّهِ وَ لَكُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ

سوگندهايتان را وسيله فساد و خيانت در ميان خود قرار ندهيد، مبادا گامى بعد از ثابت گشتن (بر ايمان) متزلزل شود; و بخاطر بازداشتن (مردم)از راه خدا، آثار سوء آن را بچشيد! و براى شما، عذاب عظيمى خواهد بود!(94)

95 وَ لاتَشْتَرُوا بِعَهْدِ اللّهِ ثَمَناً قَلِيلاً إِنَّما عِنْدَ اللّهِ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

و (هرگز) پيمان الهى را با بهاى كمى مبادله نكنيد (كه هر بهايى در برابر آن ناچيز است.) آنچه نزد خداست، براى شما بهتر است اگر مى دانستيد.(95)

96 ما عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَ ما عِنْدَ اللّهِ باق وَ لَنَجْزِيَنَّ الَّذِينَ صَبَرُوا أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ ما كانُوا يَعْمَلُونَ

آنچه نزد شماست از ميان مى رود; و آنچه نزد خداست باقى مى ماند; و به يقين به كسانى كه صبر و استقامت پيشه كنند، مطابق بهترين اعمالى كه انجام مى دادند پاداش خواهيم داد.(96)

97 مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَكَر أَوْ أُنْثى وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَياةً طَيِّبَةً وَ لَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ ما كانُوا يَعْمَلُونَ

هر كس كار شايسته اى انجام دهد، خواه مرد باشد يا زن، در حالى كه مؤمن است، به طور مسلم او را حيات پاكيزه اى مى بخشيم; و پاداش آنها را مطابق بهترين اعمالى كه انجام مى دادند، خواهيم داد.(97)

98 فَإِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللّهِ مِنَ الشَّيْطانِ الرَّجِيمِ

هنگامى كه قرآن مى خوانى، از شرّ شيطان رانده شده (از درگاه خدا)، به خدا پناه بر (و بر او توكل كن).(98)

99 إِنَّهُ لَيْسَ لَهُ سُلْطانٌ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَلى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ

زيرا او، بر كسانى كه ايمان دارند و بر پروردگارشان توكّل مى كنند، سلطه اى ندارد.(99)

100 إِنَّما سُلْطانُهُ عَلَى الَّذِينَ يَتَوَلَّوْنَهُ وَ الَّذِينَ هُمْ بِهِ مُشْرِكُونَ

سلطه او تنها بر كسانى است كه او را سرپرست خود قرار داده اند، و كسانى كه او را شريك (خدا در اطاعت و بندگى) قرار مى دهند (و به فرمان شيطان گردن مى نهند). (100)

101 وَ إِذا بَدَّلْنا آيَةً مَكانَ آيَة وَ اللّهُ أَعْلَمُ بِما يُنَزِّلُ قالُوا إِنَّما أَنْتَ مُفْتَر بَلْ أَكْثَرُهُمْ لايَعْلَمُونَ

و هنگامى كه آيه اى را به آيه ديگر مبدّل كنيم (و حكمى را نسخ نماييم) ـ و خدا بهتر مى داند چه حكمى را نازل كند ـ آنها مى گويند: «تو (بر خدا) افترا مى بندى!» امّا اكثر آنها (حقيقت را) نمى دانند.(101)

102 قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ لِيُثَبِّتَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ هُدىً وَ بُشْرى لِلْمُسْلِمِينَ

بگو: «روح القدس آن را از جانب پروردگارت بحق نازل كرده، تا افراد با ايمان را ثابت قدم گرداند; و هدايت و بشارتى باشد براى عموم مسلمانان.»(102)

103 وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ إِنَّما يُعَلِّمُهُ بَشَرٌ لِسانُ الَّذِي يُلْحِدُونَ إِلَيْهِ أَعْجَمِيٌّ وَ هذا لِسانٌ عَرَبِيٌّ مُبِينٌ

ما مى دانيم كه آنها مى گويند: «(اين آيات را) انسانى به او تعليم مى دهد.» در حالى كه زبان كسى كه اينها را به او نسبت مى دهند عجمى است; ولى اين (قرآن)، زبان عربى آشكار است.(103)

104 إِنَّ الَّذِينَ لايُؤْمِنُونَ بِآياتِ اللّهِ لايَهْدِيهِمُ اللّهُ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ

به يقين، كسانى كه به آيات الهى ايمان نمى آورند، خدا آنها را هدايت نمى كند; و براى آنان عذاب دردناكى است.(104)

105 إِنَّما يَفْتَرِي الْكَذِبَ الَّذِينَ لايُؤْمِنُونَ بِآياتِ اللّهِ وَ أُولئِكَ هُمُ الْكاذِبُونَ

تنها كسانى (به خدا) دروغ مى بندند كه به آيات خدا ايمان ندارند; (آرى،) دروغگويان (واقعى) آنها هستند.(105)

106 مَنْ كَفَرَ بِاللّهِ مِنْ بَعْدِ إِيمانِهِ إِلاّ مَنْ أُكْرِهَ وَ قَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالإِيمانِ وَ لكِنْ مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْراً فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِنَ اللّهِ وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ

كسانى كه بعد از ايمانشان، به خدا كافر شوند (مجازات مى شوند) ـ بجز آنها كه تحت فشار واقع شده اند در حالى كه قلبشان با ايمان، آرام است ـ آرى، آنها كه سينه خود را براى پذيرش كفر گشوده اند، غضب خدا بر آنهاست; و عذاب عظيمى در انتظارشان!(106)

107 ذالِكَ بِأَنَّهُمُ اسْتَحَبُّوا الْحَياةَ الدُّنْيا عَلَى الآخِرَةِ وَ أَنَّ اللّهَ لايَهْدِي الْقَوْمَ الْكافِرِينَ

اين بخاطر آن است كه زندگى پست دنيا را بر آخرت ترجيح دادند; و خداوند افراد بى ايمان (لجوج) را هدايت نمى كند.(107)

108 أُولئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللّهُ عَلى قُلُوبِهِمْ وَ سَمْعِهِمْ وَ أَبْصارِهِمْ وَ أُولئِكَ هُمُ الْغافِلُونَ

آنها كسانى هستند كه (بر اثر فزونى گناه،) خدا بر دلها و گوش وچشمانشان مُهر نهاده; (به همين دليل نمى فهمند،) و غافلان (واقعى) همانها هستند.(108)

109 لا جَرَمَ أَنَّهُمْ فِي الآخِرَةِ هُمُ الْخاسِرُونَ

بى ترديد آنها در آخرت زيانكارند.(109)

110 ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ هاجَرُوا مِنْ بَعْدِ ما فُتِنُوا ثُمَّ جاهَدُوا وَ صَبَرُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِها لَغَفُورٌ رَحِيمٌ

امّا پرودگار تو نسبت به كسانى كه بعد از فريب خوردن، (به ايمان بازگشتند و) هجرت كردند; سپس جهاد نمودند و (در راه خدا) استقامت ورزيدند; پروردگارت، پس از اين (امور)، آمرزنده و مهربان است.(110)

111 يَوْمَ تَأْتِي كُلُّ نَفْس تُجادِلُ عَنْ نَفْسِها وَ تُوَفّى كُلُّ نَفْس ما عَمِلَتْ وَ هُمْ لايُظْلَمُونَ

(به ياد آور) روزى را كه هر كس (در فكر خويشتن است; و تنها) به دفاع از خود برمى خيزد; و نتيجه اعمال هر كسى، بى كم و كاست، به او داده مى شود; و به آنها ستم نخواهد شد.(111)

112 وَ ضَرَبَ اللّهُ مَثَلاً قَرْيَةً كانَتْ آمِنَةً مُطْمَئِنَّةً يَأْتِيها رِزْقُها رَغَداً مِنْ كُلِّ مَكان فَكَفَرَتْ بِأَنْعُمِ اللّهِ فَأَذاقَهَا اللّهُ لِباسَ الْجُوعِ وَ الْخَوْفِ بِما كانُوا يَصْنَعُونَ

خداوند (براى آنان كه كفران نعمت مى كنند،) مثلى زده است: سرزمينى كه امن و آرام بود; و همواره روزيش از هر جا مى رسيد; امّا نعمتهاى خدا را ناسپاسى كردند; و خداوند بخاطر اعمالى كه انجام مى دادند، لباس گرسنگى و ترس را بر آنها پوشانيد.(112)

113 وَ لَقَدْ جاءَهُمْ رَسُولٌ مِنْهُمْ فَكَذَّبُوهُ فَأَخَذَهُمُ الْعَذابُ وَ هُمْ ظالِمُونَ

پيامبرى از خودشان به سراغ آنها آمد، ولى او را تكذيب كردند; از اين رو عذاب الهى آنها را فراگرفت در حالى كه ستمكار بودند. (113)

114 فَكُلُوا مِمّا رَزَقَكُمُ اللّهُ حَلالاً طَيِّباً وَ اشْكُرُوا نِعْمَتَ اللّهِ إِنْ كُنْتُمْ إِيّاهُ تَعْبُدُونَ

پس، از نعمت هاى حلال و پاكيزه اى كه خدا به شما روزى داده است بخوريد; و شكر نعمت خدا را به جا آوريد اگر او را مى پرستيد.(114)

115 إِنَّما حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَ الدَّمَ وَ لَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَ ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللّهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغ وَ لا عاد فَإِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

خداوند، تنها مردار، خون، گوشت خوك و حيوانى كه با نام غير خدا ذبح شده، بر شما حرام كرده است; امّا كسى كه ناچار شود، در صورتى كه ستمكار و متجاوز نباشد، (خدا او را مى بخشد; چرا كه) خدا آمرزنده و مهربان است.(115)

116 وَ لاتَقُولُوا لِما تَصِفُ أَلْسِنَتُكُمُ الْكَذِبَ هذا حَلالٌ وَ هذا حَرامٌ لِتَفْتَرُوا عَلَى اللّهِ الْكَذِبَ إِنَّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللّهِ الْكَذِبَ لايُفْلِحُونَ

بخاطر دروغى كه بر زبانتان جارى مى شود نگوييد: «اين حلال است و آن حرام»، تا بر خدا افترا ببنديد. به يقين كسانى كه به خدا افترا مى بندند، رستگار نخواهند شد!(116)

117 مَتاعٌ قَلِيلٌ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ

بهره كمى است (كه در اين دنيا نصيبشان مى شود); و عذاب دردناكى در انتظار آنان است! (117)

118 وَ عَلَى الَّذِينَ هادُوا حَرَّمْنا ما قَصَصْنا عَلَيْكَ مِنْ قَبْلُ وَ ما ظَلَمْناهُمْ وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

چيزهايى را كه پيش از اين براى تو شرح داده ايم، بر يهود حرام كرديم; ما به آنها ستم نكرديم، امّا آنها بودند كه به خودشان ستم مى كردند.(118)

119 ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ عَمِلُوا السُّوءَ بِجَهالَة ثُمَّ تابُوا مِنْ بَعْدِ ذالِكَ وَ أَصْلَحُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِها لَغَفُورٌ رَحِيمٌ

امّا پروردگارت نسبت به آنها كه از روى جهالت، كار بدى انجام داده اند، سپس توبه كرده و در مقام جبران و اصلاح برآمده اند، پروردگارت بعد از آن آمرزنده و مهربان است.(119)

120 إِنَّ إِبْراهِيمَ كانَ أُمَّةً قانِتاً لِلّهِ حَنِيفاً وَ لَمْ يَكُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

ابراهيم (به تنهايى) امّتى بود مطيع فرمان خدا; خالى از هر گونه انحراف; و از مشركان نبود;(120)

121 شاكِراً لِأَنْعُمِهِ اجْتَباهُ وَ هَداهُ إِلى صِراط مُسْتَقِيم

شكرگزار نعمتهاى او بود; خدا او را برگزيد; و به راهى راست هدايت نمود.(121)

122 وَ آتَيْناهُ فِي الدُّنْيا حَسَنَةً وَ إِنَّهُ فِي الآخِرَةِ لَمِنَ الصّالِحِينَ

ما در دنيا به او پاداش نيكويى داديم; و در آخرت از صالحان است.(122)

123 ثُمَّ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ أَنِ اتَّبِعْ مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

سپس به تو وحى فرستاديم كه از آيين ابراهيم ـ كه ايمانى خالص داشت و از مشركان نبود ـ پيروى كن.(123)

124 إِنَّما جُعِلَ السَّبْتُ عَلَى الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِيهِ وَ إِنَّ رَبَّكَ لَيَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ فِيما كانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ

(تحريمهاى) روز شنبه (براى يهود) يك مجازات بود،كه در آن هم اختلاف كردند; و پروردگارت روز قيامت، در آنچه اختلاف داشتند، ميان آنها داورى مى كند.(124)

125 ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ

با حكمت و اندرزِ نيكو، به راه پروردگارت دعوت نما; و با آنها به روشى كه نيكوتر است، استدلال و مناظره كن. پروردگارت، از هر كسى بهتر مى داند چه كسى از راه او گمراه شده است; و او هدايت يافتگان را بهتر مى شناسد. (125)

126 وَ إِنْ عاقَبْتُمْ فَعاقِبُوا بِمِثْلِ ما عُوقِبْتُمْ بِهِ وَ لَئِنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِلصّابِرِينَ

و هر گاه خواستيد مجازات كنيد، تنها همان گونه كه به شما تعدّى شده كيفر دهيد; و اگر شكيبايى كنيد، اين كار براى شكيبايان بهتر است.(126)

127 وَ اصْبِرْ وَ ما صَبْرُكَ إِلاّ بِاللّهِ وَ لاتَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَ لاتَكُ فِي ضَيْق مِمّا يَمْكُرُونَ

شكيبايى كن، و شكيبايى تو فقط براى خدا (و به توفيق خدا) باشد; و بخاطر (كارهاى) آنها، اندوهگين و (دلسرد) مشو; و از توطئه هاى آنها، در تنگناقرار مگير.(127)

128 إِنَّ اللّهَ مَعَ الَّذِينَ اتَّقَوْا وَ الَّذِينَ هُمْ مُحْسِنُونَ

زيرا خداوند با كسانى است كه تقوا پيشه كرده اند، و كسانى كه نيكوكارند.(128)

▲

[17] سوره اسراء

 بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 سُبْحانَ الَّذِي أَسْرى بِعَبْدِهِ لَيْلاً مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الأَقْصَى الَّذِي بارَكْنا حَوْلَهُ لِنُرِيَهُ مِنْ آياتِنا إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ

پاك و منزّه است آن كس كه بنده اش را در يك شب، از مسجدالحرام به مسجدالأقصى ـ كه گرداگردش را پربركت ساخته ايم ـ برد، تا برخى از نشانه هاى خود را به او ارائه دهيم; چرا كه او شنوا و بيناست.(1)

2 وَ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ وَ جَعَلْناهُ هُدىً لِبَنِي إِسْرائِيلَ أَلاّ تَتَّخِذُوا مِنْ دُونِي وَكِيلاً

ما به موسى كتاب آسمانى داديم; و آن را وسيله هدايت بنى اسرائيل ساختيم; (و گفتيم:) غير مرا تكيه گاه خود قرار ندهيد.(2)

3 ذُرِّيَّةَ مَنْ حَمَلْنا مَعَ نُوح إِنَّهُ كانَ عَبْداً شَكُوراً

اى فرزندان كسانى كه با نوح (بر كشتى) سوار كرديم! او بنده شكرگزارى بود. (شما هم مانند او باشيد، تا نجات يابيد.)(3)

4 وَ قَضَيْنا إِلى بَنِي إِسْرائِيلَ فِي الْكِتابِ لَتُفْسِدُنَّ فِي الأَرْضِ مَرَّتَيْنِ وَ لَتَعْلُنَّ عُلُوّاً كَبِيراً

ما به بنى اسرائيل در كتاب آسمانى اعلام كرديم كه دو بار در زمين فساد خواهيد كرد، و برترى جويى بزرگى خواهيد نمود.(4)

5 فَإِذا جاءَ وَعْدُ أُولاهُما بَعَثْنا عَلَيْكُمْ عِباداً لَنا أُولِي بَأْس شَدِيد فَجاسُوا خِلالَ الدِّيارِ وَ كانَ وَعْداً مَفْعُولاً

هنگامى كه نخستين وعده فرارسد، گروهى از بندگان پيكار جوىِ خود را بر ضدّ شما بر مى انگيزيم تا (شما را سخت در هم كوبند; حتّى براى به دست آوردن مجرمان)، درون خانه ها را جستجو كنند; و اين وعده اى است قطعى.(5)

6 ثُمَّ رَدَدْنا لَكُمُ الْكَرَّةَ عَلَيْهِمْ وَ أَمْدَدْناكُمْ بِأَمْوال وَ بَنِينَ وَ جَعَلْناكُمْ أَكْثَرَ نَفِيراً

سپس شما را بار ديگر بر آنها چيره مى كنيم; و شما را بوسيله اموال و فرزندان كمك خواهيم كرد; و نفرات شما را بيشتر (از دشمن) قرار مى دهيم.(6)

7 إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لا َِنْفُسِكُمْ وَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَها فَإِذا جاءَ وَعْدُ الآخِرَةِ لِيَسُوؤُا وُجُوهَكُمْ وَ لِيَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ كَما دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّة وَ لِيُتَبِّرُوا ما عَلَوْا تَتْبِيراً

(و به آنها گفتيم:) اگر نيكى كنيد، به خودتان نيكى مى كنيد; و اگر بدى كنيد باز هم به خود مى كنيد. و هنگامى كه وعده آخر فرا رسد، (آنچنان دشمن بر شما سخت خواهد گرفت كه) آثار غم و اندوه در چهره شما ظاهر مى شود; و آنها داخل مسجد (الاقصى) مى شوند همان گونه كه بار اوّل وارد شدند; و آنچه را زير سلطه (خود) مى گيرند، درهم كوبيده و نابود مى كنند.(6)

8 عَسى رَبُّكُمْ أَنْ يَرْحَمَكُمْ وَ إِنْ عُدْتُمْ عُدْنا وَ جَعَلْنا جَهَنَّمَ لِلْكافِرِينَ حَصِيراً

اميد است پروردگارتان بر شما رحمت آورد. و اگر برگرديد، ما هم باز مى گرديم; و جهنم را براى كافران، زندان سختى قرار داديم.(8)

9 إِنَّ هذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ وَ يُبَشِّرُ الْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ الصّالِحاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْراً كَبِيراً

اين قرآن،به راهى كه استوارترين راههاست، هدايت مى كند; و به مؤمنانى كه كارهاى شايسته انجام مى دهند، بشارت مى دهد كه براى آنهاپاداش بزرگى است.(9)

10 وَ أَنَّ الَّذِينَ لايُؤْمِنُونَ بِالآخِرَةِ أَعْتَدْنا لَهُمْ عَذاباً أَلِيماً

و اين كه آنها كه به سراى ديگر ايمان نمى آورند، عذاب دردناكى براى آنان آماده ساخته ايم.(10)

11 وَ يَدْعُ الإِنْسانُ بِالشَّرِّ دُعاءَهُ بِالْخَيْرِ وَ كانَ الإِنْسانُ عَجُولاً

انسان (بر اثر شتابزدگى)، بديها را طلب مى كند آن گونه كه نيكيها را مى طلبد; و انسان، هميشه عجول بوده است.!(11)

12 وَ جَعَلْنَا اللَّيْلَ وَ النَّهارَ آيَتَيْنِ فَمَحَوْنا آيَةَ اللَّيْلِ وَ جَعَلْنا آيَةَ النَّهارِ مُبْصِرَةً لِتَبْتَغُوا فَضْلاً مِنْ رَبِّكُمْ وَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَ الْحِسابَ وَ كُلَّ شَيْء فَصَّلْناهُ تَفْصِيلاً

ما شب و روز را دو نشانه (عظمت و رحمت خود) قرار داديم; سپس نشانه شب را محو كرده، و نشانه روز را روشنى بخش ساختيم تا (در پرتو آن،) فضل پروردگارتان را بطلبيد (و به تلاش براى زندگى برخيزيد)،و عدد سالها و حساب را بدانيد; و هر چيزى را بطور مشخص (و آشكار،) بيان كرديم.(12)

13 وَ كُلَّ إِنسان أَلْزَمْناهُ طائِرَهُ فِي عُنُقِهِ وَ نُخْرِجُ لَهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ كِتاباً يَلْقاهُ مَنْشُوراً

و هر انسانى، اعمالش را بر گردنش آويخته ايم; و روز قيامت، نامه (اعمالش را) براى او بيرون مى آوريم كه آن را در برابر خود، گشوده مى بيند. (13)

14 اِقْرَأْ كِتابَكَ كَفى بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيباً

(و به او مى گوييم:) نامه (اعمال) خود را بخوان، كافى است كه امروز، خود حسابرس خويش باشى!(14)

15 مَنِ اهْتَدى فَإِنَّما يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ وَ مَنْ ضَلَّ فَإِنَّما يَضِلُّ عَلَيْها وَ لاتَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى وَ ما كُنّا مُعَذِّبِينَ حَتّى نَبْعَثَ رَسُولاً

هر كس هدايت شود، به نفع خود هدايت مى يابد; و آن كس كه گمراه گردد، به زيان خود گمراه مى شود; و هيچ گنهكارى بار گناه ديگرى را به دوش نمى كشد; و ما هرگز (قومى را) مجازات نخواهيم كرد، مگر آن كه پيامبرى مبعوث كنيم. (تا وظايفشان را بيان كند).(15)

16 وَ إِذا أَرَدْنا أَنْ نُهْلِكَ قَرْيَةً أَمَرْنا مُتْرَفِيها فَفَسَقُوا فِيها فَحَقَّ عَلَيْهَا الْقَوْلُ فَدَمَّرْناها تَدْمِيراً

و هنگامى كه بخواهيم شهر و ديارى را هلاك كنيم، نخست اوامر خود را براى «مترفين» [=  ثروتمندان مست ثروت]آن جا، بيان مى داريم، سپس هنگامى كه به مخالفت برخاستند و استحقاق مجازات يافتند، آنها را به شدّت در هم مى كوبيم. (16)

17 وَ كَمْ أَهْلَكْنا مِنَ الْقُرُونِ مِنْ بَعْدِ نُوح وَ كَفى بِرَبِّكَ بِذُنُوبِ عِبادِهِ خَبِيراً بَصِيراً

چه بسيار اقوامى را كه بعد از نوح، مى زيستند (طبق همين سنت) هلاك كرديم. و كافى است كه پروردگارت نسبت به گناهان بندگانش آگاه، و بيناست. (17)

18 مَنْ كانَ يُرِيدُ الْعاجِلَةَ عَجَّلْنا لَهُ فِيها ما نَشاءُ لِمَنْ نُرِيدُ ثُمَّ جَعَلْنا لَهُ جَهَنَّمَ يَصْلاها مَذْمُوماً مَدْحُوراً

هر كس كه (تنها) زندگى زودگذر (دنيا) را مى طلبد، آن مقدار را كه بخواهيم به هر كس اراده كنيم، مى دهيم; سپس دوزخ را براى او قرار خواهيم داد، كه در آتش سوزانش مى سوزد در حالى كه نكوهيده و رانده (درگاه خدا) است.(18)

19 وَ مَنْ أَرادَ الا ْخِرَةَ وَ سَعى لَها سَعْيَها وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولئِكَ كانَ سَعْيُهُمْ مَشْكُوراً

و هر كس كه سراى آخرت را بطلبد، و براى آن سعى و كوشش كند، در حالى كه ايمان داشته باشد، چنين كسانى سعى و تلاش آنها، (از سوى خدا) پاداش داده خواهد شد.(19)

20 كُلاًّ نُمِدُّ هؤُلاءِ وَ هَؤُلاءِ مِنْ عَطاءِ رَبِّكَ وَ ما كانَ عَطاءُ رَبِّكَ مَحْظُوراً

هر يك از اين دو گروه را (به اندازه شايستگى آنها) از عطاى پروردگارت، بهره و كمك مى دهيم;و عطاى پروردگارت هرگز (از كسى) منع نشده است. (20)

21 اُنْظُرْ كَيْفَ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْض وَ لَلاْ خِرَةُ أَكْبَرُ دَرَجات وَ أَكْبَرُ تَفْضِيلاً

ببين چگونه بعضى را (در دنيا بخاطر تلاششان) بر بعضى ديگر برترى بخشيده ايم. درجات آخرت مهم تر و برتريهايش، (از اين هم) بيشتر است. (21)

22 لاتَجْعَلْ مَعَ اللّهِ إِلهاً آخَرَ فَتَقْعُدَ مَذْمُوماً مَخْذُولاً

هرگز معبود ديگرى را با خدا قرار مده، كه نكوهيده و بى يار و ياور خواهى ماند.(22)

23 وَ قَضى رَبُّكَ أَلاّ تَعْبُدُوا إِلاّ إِيّاهُ وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً إِمّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُما أَوْ كِلاهُما فَلا تَقُلْ لَهُما أُفّ وَ لاتَنْهَرْهُما وَ قُلْ لَهُما قَوْلاً كَرِيماً

و پروردگارت فرمان داده: جز او را نپرستيد; و به پدرو مادر نيكى كنيد. هرگاه يكى از آن دو، يا هر دو، نزد تو به سنّ پيرى رسند، كمترين اهانتى به آنها روا مدار; و بر آنها فرياد مزن; و گفتار (لطيف و سنجيده و) بزرگوارانه به آنها بگو.(23)

24 وَ اخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ قُلْ رَبِّ ارْحَمْهُما كَما رَبَّيانِي صَغِيراً

و پر و بال تواضع خويش را از روى محبّت و لطف، در برابر آنان فرود آر; و بگو: «پروردگارا! همان گونه كه آنها مرا در كودكى تربيت كردند، مشمول رحمتشان قرار ده.»(24)

25 رَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِما فِي نُفُوسِكُمْ إِنْ تَكُونُوا صالِحِينَ فَإِنَّهُ كانَ لِلا َْوّابِينَ غَفُوراً

پروردگار شما از درون دلهايتان آگاهتر است; (هرگاه لغزشى در اين زمينه داشتيد) اگر صالح باشيد (و جبران كنيد) او بازگشت كنندگان را مى آمرزد.(25)

26 وَ آتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّهُ وَ الْمِسْكِينَ وَ ابْنَ السَّبِيلِ وَ لا تُبَذِّرْ تَبْذِيراً

و حقِّ خويشاوندان را بپرداز، و (همچنين حقِّ) مستمند و وامانده در راه را; و هرگز اسراف و تبذير مكن،(26)

27 إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كانُوا إِخْوانَ الشَّياطِينِ وَ كانَ الشَّيْطانُ لِرَبِّهِ كَفُوراً

چرا كه تبذيركنندگان، برادران شياطينند; و شيطان در برابر پروردگارش، بسيار ناسپاس بود.(27)

28 وَ إِمّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغاءَ رَحْمَة مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوها فَقُلْ لَهُمْ قَوْلاً مَيْسُوراً

و هر گاه از آنان [= مستمندان] روى برتابى، و انتظار رحمت (و نعمت) پروردگارت را داشته باشى، (تا توانايى يابى و به آنها كمك كنى) با گفتار نرم و آميخته با لطف با آنها سخن بگو.(28)

29 وَ لاتَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً إِلى عُنُقِكَ وَ لاتَبْسُطْها كُلَّ الْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُوماً مَحْسُوراً

هرگز دستت رابرگردنت بسته مگذار، (و ترك انفاق و بخشش منما) و بيش از حدّ (نيز) دست خود را مگشاى، كه مورد سرزنش قرار گيرى و از كار فرومانى.(29)

30 إِنَّ رَبَّكَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ وَ يَقْدِرُ إِنَّهُ كانَ بِعِبادِهِ خَبِيراً بَصِيراً

به يقين، پروردگارت روزى را براى هركس بخواهد، گشاده يا محدود مى دارد; به يقين او نسبت به بندگانش، آگاه و بيناست.(30)

31 وَ لاتَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلاق نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَ إِيّاكُمْ إِنَّ قَتْلَهُمْ كانَ خِطْأً كَبِيراً

و فرزندانتان را از ترس فقر، به قتل نرسانيد; ما آنها و شما را روزى مى دهيم; به يقين كشتن آنها گناه بزرگى است!(31)

32 وَ لاتَقْرَبُوا الزِّنى إِنَّهُ كانَ فاحِشَةً وَ ساءَ سَبِيلاً

و نزديك زنا نشويد، كه كار بسيار زشت، و راه بدى است!(32)

33 وَ لاتَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللّهُ إِلاّ بِالْحَقِّ وَ مَنْ قُتِلَ مَظْلُوماً فَقَدْ جَعَلْنا لِوَلِيِّهِ سُلْطاناً فَلا يُسْرِفْ فِي الْقَتْلِ إِنَّهُ كانَ مَنْصُوراً

و كسى را كه خداوند خونش را حرام شمرده، جز بحقّ به قتل نرسانيد. و آن كس كه مظلوم كشته شده، براى وليّش سلطه (و حقّ قصاص) قرار داديم; امّا در قتل زياده روى نكند، چرا كه او مورد حمايت است.(33)

34 وَ لاتَقْرَبُوا مالَ الْيَتِيمِ إِلاّ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتّى يَبْلُغَ أَشُدَّهُ وَ أَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كانَ مَسْؤُولاً

و به مال يتيم، جز به بهترين طريق نزديك نشويد، تا به سر حدّ بلوغ رسد. و به عهد (خود) وفا كنيد، كه از عهد سؤال مى شود.(34)

35 وَ أَوْفُوا الْكَيْلَ إِذا كِلْتُمْ وَزِنُوا بِالْقِسْطاسِ الْمُسْتَقِيمِ ذالِكَ خَيْرٌ وَ أَحْسَنُ تَأْوِيلاً

و هنگامى كه (چيزى را براى معامله) پيمانه مى كنيد، حقّ پيمانه را ادا نماييد، و با ترازوى درست وزن كنيد. اين (كار) بهتر، و عاقبتش نيكوتر است.(35)

36 وَ لاتَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ كُلُّ أُولئِكَ كانَ عَنْهُ مَسْؤُولاً

از آنچه به آن آگاهى ندارى، پيروى مكن; چرا كه گوش و چشم و دل، همه مسؤولند.(36)

37 وَ لاتَمْشِ فِي الاْ َرْضِ مَرَحاً إِنَّكَ لَنْ تَخْرِقَ الاْ َرْضَ وَ لَنْ تَبْلُغَ الْجِبالَ طُولاً

و بر زمين، با تكبّر راه مرو; تو هرگز نمى توانى زمين را بشكافى، و طول قامتت هرگز به كوهها نمى رسد.(37)

38 كُلُّ ذالِكَ كانَ سَيِّئُهُ عِنْدَ رَبِّكَ مَكْرُوهاً

همه اينها گناهش نزد پروردگار تو ناپسند است.(38)

39 ذالِكَ مِمّا أَوْحى إِلَيْكَ رَبُّكَ مِنَ الْحِكْمَةِ وَ لاتَجْعَلْ مَعَ اللّهِ إِلهاً آخَرَ فَتُلْقى فِي جَهَنَّمَ مَلُوماً مَدْحُوراً

اين (احكام)، از حكمتهايى است كه پروردگارت به تو وحى فرستاده; و هرگز معبود ديگرى با خدا قرار مده، كه در جهنم افكنده مى شوى، در حالى كه سرزنش شده، و رانده (درگاه خدا) خواهى بود.(39)

40 أَ فَأَصْفاكُمْ رَبُّكُمْ بِالْبَنِينَ وَ اتَّخَذَ مِنَ الْمَلائِكَةِ إِناثاً إِنَّكُمْ لَتَقُولُونَ قَوْلاً عَظِيماً

آيا پروردگارتان پسران را مخصوص شما ساخته، و خودش دخترانى از فرشتگان برگزيده است؟! شما سخن بزرگ (و بسيار ناروايى) مى گوييد!(40)

41 وَ لَقَدْ صَرَّفْنا فِي هذَا الْقُرْآنِ لِيَذَّكَّرُوا وَ ما يَزِيدُهُمْ إِلاّ نُفُوراً

ما در اين قرآن، حقايق را به صورت هاى گوناگون بيان كرديم تا متذكّر شوند; ولى (كوردلان،) جز بر نفرتشان نمى افزايد.(41)

42 قُلْ لَوْ كانَ مَعَهُ آلِهَةٌ كَما يَقُولُونَ إِذاً لاَبْتَغَوْا إِلى ذِي الْعَرْشِ سَبِيلاً

بگو: «اگرآنچنان كه آنها مى گويند با او خدايانى بود، در اين صورت، (خدايان) سعى مى كردند راهى به سوى (خداوندِ) صاحب عرش پيدا كنند (و بر او غالب شوند).» (42)

43 سُبْحانَهُ وَ تَعالى عَمّا يَقُولُونَ عُلُوّاً كَبِيراً

او منزه و برتر است از آنچه آنها مى گويند; بسيار برتر و والاتر!(43)

44 تُسَبِّحُ لَهُ السَّماواتُ السَّبْعُ وَ الاْ َرْضُ وَ مَنْ فِيهِنَّ وَ إِنْ مِنْ شَيْء إِلاّ يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لاتَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ إِنَّهُ كانَ حَلِيماً غَفُوراً

آسمانهاى هفتگانه و زمين و كسانى كه در آنها هستند، همه تسبيح او مى گويند; و هيچ موجودى نيست، جز آنكه، تسبيح و حمد او مى گويد; ولى شما تسبيح آنها را نمى فهميد; او داراى حلم و آمرزنده است.(44)

45 وَ إِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ جَعَلْنا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ الَّذِينَ لايُؤْمِنُونَ بِالاْ خِرَةِ حِجاباً مَسْتُوراً

و هنگامى كه قرآن مى خوانى، ميان تو و آنها كه به آخرت ايمان نمى آورند، حجاب ناپيدايى قرار مى دهيم; (45)

46 وَ جَعَلْنا عَلى قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوهُ وَ فِي آذانِهِمْ وَقْراً وَ إِذا ذَكَرْتَ رَبَّكَ فِي الْقُرْآنِ وَحْدَهُ وَلَّوْا عَلى أَدْبارِهِمْ نُفُوراً

و بر دلهايشان (به سبب بى ايمانى و لجاجت) پوششهايى مى نهيم، تا آن را نفهمند; و در گوشهايشان سنگينى قرار مى دهيم. و هنگامى كه پروردگارت را در قرآن به يگانگى ياد مى كنى، آنها با حال نفرت پشت مى كنند و از توروى بر مى گردانند.(46)

47 نَحْنُ أَعْلَمُ بِما يَسْتَمِعُونَ بِهِ إِذْ يَسْتَمِعُونَ إِلَيْكَ وَ إِذْ هُمْ نَجْوى إِذْ يَقُولُ الظّالِمُونَ إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلاّ رَجُلاً مَسْحُوراً

هنگامى كه به سخنان تو گوش فرا مى دهند، ما بهتر مى دانيم براى چه گوش فرا مى دهند; (و همچنين) در آن هنگام كه با هم نجوا مى كنند; آنگاه كه ستمكاران مى گويند: «شما تنها از مردى افسون شده، پيروى مى كنيد.»(47)

48 اُنْظُرْ كَيْفَ ضَرَبُوا لَكَ الاْ َمْثالَ فَضَلُّوا فَلا يَسْتَطِيعُونَ سَبِيلاً

ببين چگونه براى تو مَثَلها زدند; در نتيجه گمراه شدند، و نمى توانند راه حق را پيدا كنند.(48)

49 وَ قالُوا أَ إِذا كُنّا عِظاماً وَ رُفاتاً أَ إِنّا لَمَبْعُوثُونَ خَلْقاً جَدِيداً

و گفتند: «آيا هنگامى كه ما، استخوانهاى پوسيده و پراكنده اى شديم، دگر بار با آفرينش تازه اى برانگيخته خواهيم شد؟!»(49)

50 قُلْ كُونُوا حِجارَةً أَوْ حَدِيداً

بگو: «شما سنگ باشيد يا آهن،(50)

51 أَوْ خَلْقاً مِمّا يَكْبُرُ فِي صُدُورِكُمْ فَسَيَقُولُونَ مَنْ يُعِيدُنا قُلِ الَّذِي فَطَرَكُمْ أَوَّلَ مَرَّة فَسَيُنْغِضُونَ إِلَيْكَ رُؤُسَهُمْ وَ يَقُولُونَ مَتى هُوَ قُلْ عَسى أَنْ يَكُونَ قَرِيباً

يا هر مخلوقى كه در نظر شما، بزرگ است، (باز خدا قادر است شما را به زندگى مجدّد بازگرداند)». آنها بزودى مى گويند: «چه كسى ما را باز مى گرداند؟!» بگو: «همان كسى كه نخستين بار شما را آفريد.» آنان سر خود را (از روى تعجّب و انكار،) به سوى تو خم مى كنند و مى گويند: «در چه زمانى خواهد بود؟!» بگو: «شايد نزديك باشد!(51)

52 يَوْمَ يَدْعُوكُمْ فَتَسْتَجِيبُونَ بِحَمْدِهِ وَ تَظُنُّونَ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلاّ قَلِيلاً

همان روز كه شما را (از قبرهايتان) فرا مى خواند; شما هم اجابت مى كنيد در حالى كه حمد او را مى گوييد; و مى پنداريد تنها مدّت كوتاهى (در جهان برزخ) درنگ كرده ايد.»(52)

53 وَ قُلْ لِعِبادِي يَقُولُوا الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ الشَّيْطانَ يَنْزَغُ بَيْنَهُمْ إِنَّ الشَّيْطانَ كانَ لِلاْ ِنْسانِ عَدُوّاً مُبِيناً

به، بندگانم بگو: «سخنى بگويند كه بهترين (سخن) باشد.» چرا كه شيطان (به وسيله سخنان ناروا) ميان آنها فتنه و فساد مى كند; زيرا (هميشه) شيطان دشمن آشكارى براى انسان بوده است.(53)

54 رَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِكُمْ إِنْ يَشَأْ يَرْحَمْكُمْ أَوْ إِنْ يَشَأْ يُعَذِّبْكُمْ وَ ما أَرْسَلْناكَ عَلَيْهِمْ وَكِيلاً

پروردگار شما، از (نيّات و اعمال) شما آگاهتر است; اگر بخواهد (و شايسته باشيد)، شما را مشمول رحمت خود مى سازد; و اگر بخواهد، مجازات مى كند; و ما تو را بعنوان مأمور بر آنان نفرستاده ايم (كه آنان را مجبور به ايمان كنى.)»(54)

55 وَ رَبُّكَ أَعْلَمُ بِمَنْ فِي السَّماواتِ وَ الاْ َرْضِ وَ لَقَدْ فَضَّلْنا بَعْضَ النَّبِيِّينَ عَلى بَعْض وَ آتَيْنا داوُدَ زَبُوراً

پروردگار تو، از (حال همه) كسانى كه در آسمانهاو زمين هستند، آگاهتر است; و (اگر تو را بر ديگران برترى داديم، به خاطر شايستگى توست;)ما بعضى از پيامبران را بر بعضى ديگر برترى داديم; و به داود، «زبور» بخشيديم.(55)

56 قُلِ ادْعُوا الَّذِينَ زَعَمْتُمْ مِنْ دُونِهِ فَلا يَمْلِكُونَ كَشْفَ الضُّرِّ عَنْكُمْ وَ لا تَحْوِيلاً

بگو: «كسانى را كه غير از او (معبود خود) مى پنداريد، بخوانيد! آنها نه مى توانند زيانى را از شما برطرف سازند، و نه هيچ تغييرى در آن ايجاد كنند.»(56)

57 أُولئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلى رَبِّهِمُ الْوَسِيلَةَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ وَ يَرْجُونَ رَحْمَتَهُ وَ يَخافُونَ عَذابَهُ إِنَّ عَذابَ رَبِّكَ كانَ مَحْذُوراً

كسانى را كه آنان (به عنوان معبود) مى خوانند، خودشان وسيله اى (براى تقرّب) به پروردگارشان مى جويند، وسيله اى هر چه نزديكتر; و به رحمت او اميدوارند; و از عذاب او مى ترسند; چرا كه عذاب پروردگارت، همواره هراسناك است!(57)

58 وَ إِنْ مِنْ قَرْيَة إِلاّ نَحْنُ مُهْلِكُوها قَبْلَ يَوْمِ الْقِيامَةِ أَوْ مُعَذِّبُوها عَذاباً شَدِيداً كانَ ذالِكَ فِي الْكِتابِ مَسْطُوراً

هيچ شهر و آبادى نيست مگر اين كه آن را پيش از روز قيامت هلاك مى كنيم; يا (اگر گناهكارند،) به عذاب شديدى گرفتارشان خواهيم ساخت; اين، در كتاب (علم الهى) ثبت شده است.(58)

59 وَ ما مَنَعَنا أَنْ نُرْسِلَ بِالاْ ياتِ إِلاّ أَنْ كَذَّبَ بِهَا الاْ َوَّلُونَ وَ آتَيْنا ثَمُودَ النّاقَةَ مُبْصِرَةً فَظَلَمُوا بِها وَ ما نُرْسِلُ بِالاْ ياتِ إِلاّ تَخْوِيفاً

هيچ چيز مانع ما نبود كه اين معجزات (در خواستى بهانه جويان) را بفرستيم جز اين كه پيشينيان (كه همين درخواستها را داشتند)، آن را تكذيب كردند; (از جمله،) ما به (قوم) ثمود، ناقه داديم; در حالى كه (معجزه اى) روشنگر بود; امّا بر آن ستم كردند (و ناقه را كشتند). ما معجزات را فقط براى بيم دادن (و اتمام حجّت) مى فرستيم.(59)

60 وَ إِذْ قُلْنا لَكَ إِنَّ رَبَّكَ أَحاطَ بِالنّاسِ وَ ما جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْناكَ إِلاّ فِتْنَةً لِلنّاسِ وَ الشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ وَ نُخَوِّفُهُمْ فَما يَزِيدُ هُمْ إِلاّ طُغْياناً كَبِيراً

(به ياد آور) زمانى را كه به تو گفتيم: «پروردگارت احاطه (و آگاهى كامل) به مردم دارد; و رؤيايى را كه به تو نشان داديم و درخت نفرين شده را كه در قرآن ذكر كرده ايم، فقط براى آزمايش مردم بود. و ما آنها را بيم مى دهيم; امّا جز طغيان شديد، چيزى بر آنها نمى افزايد!»(60)

61 وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لاِ دَمَ فَسَجَدُوا إِلاّ إِبْلِيسَ قالَ أَ أَسْجُدُ لِمَنْ خَلَقْتَ طِيناً

(به ياد آور) زمانى را كه به فرشتگان گفتيم: «براى آدم سجده كنيد.» همگى سجده كردند، جز ابليس كه گفت: «آيا براى كسى سجده كنم كه او را از گل آفريده اى؟!»(61)

62 قالَ أَ رَأَيْتَكَ هذَا الَّذِي كَرَّمْتَ عَلَيَّ لَئِنْ أَخَّرْتَنِ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ لاَ َحْتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَهُ إِلاّ قَلِيلاً

(سپس) گفت: «آيا خبر مى دهى، اين كسى را كه بر من برترى داده اى (به چه دليل بوده است؟) اگر مرا تا روز قيامت زنده بگذارى، همه فرزندانش را، جز اندكى از ايشان، گمراه و ريشه كن خواهم ساخت.»(62)

63 قالَ اذْهَبْ فَمَنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ فَإِنَّ جَهَنَّمَ جَزاؤُكُمْ جَزاءً مَوْفُوراً

فرمود: «برو! هر كس از آنان ازتو تبعيّت كند،جهنم كيفرى كامل براى شماست!(63)

64 وَ اسْتَفْزِزْ مَنِ اسْتَطَعْتَ مِنْهُمْ بِصَوْتِكَ وَ أَجْلِبْ عَلَيْهِمْ بِخَيْلِكَ وَ رَجِلِكَ وَ شارِكْهُمْ فِي الاْ َمْوالِ وَ الاْ َوْلادِ وَ عِدْهُمْ وَ ما يَعِدُهُمُ الشَّيْطانُ إِلاّ غُرُوراً

هركدام از آنها را مى توانى با صدايت تحريك كن! و لشكر سواره و پياده ات را بر آنها گسيل دار; و در ثروت و فرزندانشان شركت جوى; و آنان را با وعده ها سرگرم ساز! ـ ولى شيطان، جز فريب و دروغ،وعده اى به آنهانمى دهد ـ (64)

65 إِنَّ عِبادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطانٌ وَ كَفى بِرَبِّكَ وَكِيلاً

امّا(بدان)تو هرگز سلطه اى بربندگان من،نخواهى يافت (وآنها به دام تو گرفتار نمى شوند)! همين بس كه پروردگارت حافظ آنهاست.» (65)

66 رَبُّكُمُ الَّذِي يُزْجِي لَكُمُ الْفُلْكَ فِي الْبَحْرِ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ إِنَّهُ كانَ بِكُمْ رَحِيماً

پروردگارتان كسى است كه كشتى را در دريا براى شما به حركت در مى آورد، تا از فضل و موهبت او بهره مند شويد; به يقين او نسبت به شما مهربان است.(66)

67 وَ إِذا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فِي الْبَحْرِ ضَلَّ مَنْ تَدْعُونَ إِلاّ إِيّاهُ فَلَمّا نَجّاكُمْ إِلَى الْبَرِّ أَعْرَضْتُمْ وَ كانَ الاْ ِنْسانُ كَفُوراً

و هنگامى كه در دريا زيان (و ناراحتى) به شما رسيد، تمام كسانى را كه جز او (براى حل مشكلات خود)، مى خوانديد، از نظرتان گم شد، امّا هنگامى كه شما را به خشكى رساند و نجات داد، روى گردان شديد; وانسان، بسيار ناسپاس است. (67)

68 أَ فَأَمِنْتُمْ أَنْ يَخْسِفَ بِكُمْ جانِبَ الْبَرِّ أَوْ يُرْسِلَ عَلَيْكُمْ حاصِباً ثُمَّ لاتَجِدُوا لَكُمْ وَكِيلاً

آيا از اين ايمن شديد كه در خشكى (با يك زلزله شديد) شما را در زمين فرو ببرد، يا طوفانى از سنگريزه بر شما بفرستد (و مدفونتان كند)، سپس حافظ (و ياورى) براى خود نيابيد؟!(68)

69 أَمْ أَمِنْتُمْ أَنْ يُعِيدَكُمْ فِيهِ تارَةً أُخْرى فَيُرْسِلَ عَلَيْكُمْ قاصِفاً مِنَ الرِّيحِ فَيُغْرِقَكُمْ بِما كَفَرْتُمْ ثُمَّ لاتَجِدُوا لَكُمْ عَلَيْنا بِهِ تَبِيعاً

يا اين كه ايمن شديد كه بار ديگر شما را به دريا بازگرداند، و تندباد كوبنده اى بر شما بفرستد، و شما را به سزاى ناسپاسيتان غرق كند، آنگاه فريادرسى در برابر ما براى خويش نيابيد؟!(69)

70 وَ لَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ وَ فَضَّلْناهُمْ عَلى كَثِير مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِيلاً

ما فرزندان آدم را گرامى داشتيم; و آنها را در صحرا و دريا، (بر مركبهاى راهوار) سوار كرديم; و از نعمتهاى پاكيزه به آنان روزى داديم; وآنها را بر بسيارى از موجوداتى كه خلق كرده ايم، برترى بخشيديم.(70)

71 يَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُناس بِإِمامِهِمْ فَمَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ بِيَمِينِهِ فَأُولئِكَ يَقْرَؤُنَ كِتابَهُمْ وَ لايُظْلَمُونَ فَتِيلاً

(به ياد آور) روزى را كه هر گروهى را با پيشوايشان مى خوانيم. كسانى كه نامه عملشان به دست راستشان داده شود، آن را (با شادى و سرور) مى خوانند; و كمترين ستمى به آنها نخواهد شد.(71)

72 وَ مَنْ كانَ فِي هذِهِ أَعْمى فَهُوَ فِي الاْ خِرَةِ أَعْمى وَ أَضَلُّ سَبِيلاً

امّا كسى كه در اين جهان (از ديدن چهره حق) نابينا بوده است، در آخرت نيز نابينا و گمراهتر است.(72)

73 وَ إِنْ كادُوا لَيَفْتِنُونَكَ عَنِ الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ لِتَفْتَرِيَ عَلَيْنا غَيْرَهُ وَ إِذاً لاَتَّخَذُوكَ خَلِيلاً

نزديك بود آنها تو را (با وسوسه هاى خود) از آنچه بر تو وحى كرده ايم بفريبند، تا غير آن را به ما نسبت دهى; و آنگاه تو را به دوستى خودبرمى گزينند. (73)

74 وَ لَوْ لا أَنْ ثَبَّتْناكَ لَقَدْ كِدْتَ تَرْكَنُ إِلَيْهِمْ شَيْئاً قَلِيلاً

و اگر ما تو را ثابت قدم نمى ساختيم (و در پرتو مقام عصمت، مصون از انحراف نبودى)، نزديك بود اندكى به آنان تمايل پيدا كنى.(74)

75 إِذاً لاَ َذَقْناكَ ضِعْفَ الْحَياةِ وَ ضِعْفَ الْمَماتِ ثُمَّ لاتَجِدُ لَكَ عَلَيْنا نَصِيراً

اگر چنين مى كردى،ما دو برابر مجازات (مشركان) در زندگى دنيا، و دو برابر (مجازات آنها) را بعد از مرگ، به تو مى چشانديم; سپس در برابر ما، ياورى براى خود نمى يافتى. (75)

76 وَ إِنْ كادُوا لَيَسْتَفِزُّونَكَ مِنَ الاْ َرْضِ لِيُخْرِجُوكَ مِنْها وَ إِذاً لايَلْبَثُونَ خِلافَكَ إِلاّ قَلِيلاً

و نزديك بود (با نيرنگ و توطئه) جايگاه تو را در اين سرزمين سست ساخته، تا از آن بيرونت كنند; و هر گاه چنين مى كردند، (گرفتار مجازات سخت الهى شده، و)پس از تو، جز مدّت كمى باقى نمى ماندند.(76)

77 سُنَّةَ مَنْ قَدْ أَرْسَلْنا قَبْلَكَ مِنْ رُسُلِنا وَ لا تَجِدُ لِسُنَّتِنا تَحْوِيلاً

اين سنّت (ما در مورد) پيامبرانى است كه پيش از تو فرستاديم; و هرگز براى سنّت ما تغيير و دگرگونى نخواهى يافت.(77)

78 أَقِمِ الصَّلاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلى غَسَقِ اللَّيْلِ وَ قُرْآنَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كانَ مَشْهُوداً

نماز را از زوال خورشيد [= هنگام ظهر] تا نهايت تاريكى شب [= نيمه شب ]برپادار; و همچنين قرآن فجر [= نماز صبح ]را; چرا كه قرآن فجر، مشهود (فرشتگان شب و روز) است.(78)

79 وَ مِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَكَ عَسى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقاماً مَحْمُوداً

و پاسى از شب را از خواب برخيز، و قرآن (و نماز) بخوان. اين يك وظيفه اضافى براى توست; اميد است پروردگارت تو را به مقامى در خورِ ستايش برساند. (79)

80 وَ قُلْ رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْق وَ أَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْق وَ اجْعَلْ لِي مِنْ لَدُنْكَ سُلْطاناً نَصِيراً

و بگو: «پروردگارا! مرا (در هر كار،) با صداقت وارد كن، و با صداقت خارج ساز; و از سوى خود، حجّتى يارى كننده برايم قرار ده.»(80)

81 وَ قُلْ جاءَ الْحَقُّ وَ زَهَقَ الْباطِلُ إِنَّ الْباطِلَ كانَ زَهُوقاً

و بگو: «حق آمد، و باطل نابود شد; زيرا باطل نابود شدنى است.»(81)

82 وَ نُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ ما هُوَ شِفاءٌ وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ لايَزِيدُ الظّالِمِينَ إِلاّ خَساراً

و از قرآن، آنچه شفا و رحمت براى مؤمنان است، نازل مى كنيم; ولى ستمكاران را جز خسران (و زيان) نمى افزايد.(82)

83 وَ إِذا أَنْعَمْنا عَلَى الاِْنْسانِ أَعْرَضَ وَ نَأى بِجانِبِهِ وَ إِذا مَسَّهُ الشَّرُّ كانَ يَؤُساً

هنگامى كه به انسان (مغرور) نعمت مى بخشيم، (از حق) روى مى گرداند و متكبرانه دور مى شود; و هنگامى كه بدى به او مى رسد،(از همه چيز) مأيوس مى گردد.(83)

84 قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى شاكِلَتِهِ فَرَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِمَنْ هُوَ أَهْدى سَبِيلاً

بگو: «هر كس طبق روش (و خلق و خوى) خود عمل مى كند; و پروردگارتان كسانى را كه راهشان هدايت بخش تر است، بهتر مى شناسد.»(84)

85 وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي وَ ما أُوتِيتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلاّ قَلِيلاً

واز تو درباره «روح» سؤال مى كنند، بگو: «روح از فرمان پروردگار من است; و از علم و دانش، جز اندكى به شما داده نشده است.»(85)

86 وَ لَئِنْ شِئْنا لَنَذْهَبَنَّ بِالَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ ثُمَّ لاتَجِدُ لَكَ بِهِ عَلَيْنا وَكِيلاً

و اگر بخواهيم، آنچه را بر تو وحى فرستاده ايم، از يادت مى بريم; سپس كسى را نمى يابى كه در برابر ما، از تو دفاع كند;(86)

87 إِلاّ رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ إِنَّ فَضْلَهُ كانَ عَلَيْكَ كَبِيراً

مگر رحمتى از سوى پروردگارت (شامل حالت گردد)، كه فضل پروردگارت بر تو بزرگ بوده است.(87)

88 قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الاْ ِنْسُ وَ الْجِنُّ عَلى أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هذَا الْقُرْآنِ لايَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَ لَوْ كانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْض ظَهِيراً

بگو: «اگر انس و جن دست به دست هم دهند كه همانند اين قرآن را بياورند، همانند آن را نخواهند آورد; هر چند (در اين كار) پشتيبان يكديگر باشند.»(88)

89 وَ لَقَدْ صَرَّفْنا لِلنّاسِ فِي هذَا الْقُرْآنِ مِنْ كُلِّ مَثَل فَأَبى أَكْثَرُ النّاسِ إِلاّ كُفُوراً

ما در اين قرآن، به صورت هاى گوناگون براى مردم از هر چيز نمونه اى آورديم (و همه معارف در آن جمع است); امّا بيشتر مردم جز كفر و انكار را، ابا داشتند.(89)

90 وَ قالُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتّى تَفْجُرَ لَنا مِنَ الاْ َرْضِ يَنْبُوعاً

و گفتند: «ما هرگز به تو ايمان نمى آوريم تا اين كه چشمه جوشانى از اين سرزمين (خشك و سوزان) براى ما خارج سازى،(90)

91 أَوْ تَكُونَ لَكَ جَنَّةٌ مِنْ نَخِيل وَ عِنَب فَتُفَجِّرَ الاْ َنْهارَ خِلالَها تَفْجِيراً

ياباغى از نخل و انگور از آن تو باشد; و در لابه لاى آن نهرها جارى سازى،(91)

92 أَوْ تُسْقِطَ السَّماءَ كَما زَعَمْتَ عَلَيْنا كِسَفاً أَوْ تَأْتِيَ بِاللّهِ وَ الْمَلائِكَةِ قَبِيلاً

يا قطعات (سنگهاى) آسمان را آنچنان كه مى پندارى، بر سر ما فرود آرى; يا خداوند و فرشتگان را در برابر ما بياورى،(92)

93 أَوْ يَكُونَ لَكَ بَيْتٌ مِنْ زُخْرُف أَوْ تَرْقى فِي السَّماءِ وَ لَنْ نُؤْمِنَ لِرُقِيِّكَ حَتّى تُنَزِّلَ عَلَيْنا كِتاباً نَقْرَؤُهُ قُلْ سُبْحانَ رَبِّي هَلْ كُنْتُ إِلاّ بَشَراً رَسُولاً

يا براى تو خانه اى (پر نقش و نگار) از طلا باشد; يا به آسمان بالا روى; و حتّى اگر به آسمان روى، ايمان نمى آوريم مگر آن كه نامه اى (از سوى خدا) بر ما فرود آورى كه آن را بخوانيم.» بگو:«منزّه است پروردگارم (از اين سخنان بى معنا)! مگر من جز انسانى فرستاده (از سوى خدا) هستم؟!»(93)

94 وَ ما مَنَعَ النّاسَ أَنْ يُؤْمِنُوا إِذْ جاءَهُمُ الْهُدى إِلاّ أَنْ قالُوا أَ بَعَثَ اللّهُ بَشَراً رَسُولاً

تنها چيزى كه بعد از آمدن هدايت، مانع شد مردم ايمان بياورند، اين بود كه (از روى نادانى و بى خبرى) گفتند: «آيا خداوند بشرى را بعنوان رسول فرستاده است؟!»(94)

95 قُلْ لَوْ كانَ فِي الاْ َرْضِ مَلائِكَةٌ يَمْشُونَ مُطْمَئِنِّينَ لَنَزَّلْنا عَلَيْهِمْ مِنَ السَّماءِ مَلَكاً رَسُولاً

بگو: «(آرى) اگر در روى زمين فرشتگانى (زندگى مى كردند، و)با آرامش گام بر مى داشتند، ما فرشته اى را از آسمان بعنوان رسول، بر آنها مى فرستاديم;» (چرا كه رهنماى هر گروهى بايد از جنس خودشان باشد). (95)

96 قُلْ كَفى بِاللّهِ شَهِيداً بَيْنِي وَ بَيْنَكُمْ إِنَّهُ كانَ بِعِبادِهِ خَبِيراً بَصِيراً

بگو:«همين بس كه خداوند، ميان من و شما گواه باشد; چرا كه او نسبت به بندگانش آگاه و بيناست.»(96)

97 وَ مَنْ يَهْدِ اللّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ وَ مَنْ يُضْلِلْ فَلَنْ تَجِدَ لَهُمْ أَوْلِياءَ مِنْ دُونِهِ وَ نَحْشُرُهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ عَلى وُجُوهِهِمْ عُمْياً وَ بُكْماً وَ صُمّاً مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ كُلَّما خَبَتْ زِدْناهُمْ سَعِيراً

هر كس را خدا هدايت كند، هدايت يافته (واقعى) اوست; و كسانى را كه (به سبب اعمالشان) گمراه سازد، سرپرستانى (هدايت كننده) غير خدا براى آنها نخواهى يافت; وروز قيامت، آنها را بر صورتهايشان محشور مى كنيم، در حالى كه نابينا و گنگ و كرند; جايگاهشان دوزخ است; هرزمان آتش آن فرونشيند، شعله سوزانى بر آنان مى افزاييم! (97)

98 ذالِكَ جَزاؤُهُمْ بِأَنَّهُمْ كَفَرُوا بِآياتِنا وَ قالُوا أَ إِذا كُنّا عِظاماً وَ رُفاتاً أَ إِنّا لَمَبْعُوثُونَ خَلْقاً جَدِيداً

اين كيفر آنهاست، بخاطر اين كه نسبت به آيات ما كافر شدند و گفتند: «آيا هنگامى كه ما استخوانهاى پوسيده و خاكهاى پراكنده اى شديم، آيا بار ديگر آفرينش تازه اى خواهيم يافت؟!»(98)

99 أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّ اللّهَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الاْ َرْضَ قادِرٌ عَلى أَنْ يَخْلُقَ مِثْلَهُمْ وَ جَعَلَ لَهُمْ أَجَلاً لا رَيْبَ فِيهِ فَأَبَى الظّالِمُونَ إِلاّ كُفُوراً

آيا نمى دانند خدايى كه آسمانها و زمين را آفريده، قادر است مثل آنان را بيافريند (و به زندگى جديد بازشان گرداند)؟! و براى آنان سرآمدى قطعى ـ كه شكى در آن نيست ـ قرار داده ; امّا ستمكاران، جز كفر و انكار را ابا داشتند. (99)

100 قُلْ لَوْ أَنْتُمْ تَمْلِكُونَ خَزائِنَ رَحْمَةِ رَبِّي إِذاً لاَ َمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الاْ ِنْفاقِ وَ كانَ الاْ ِنْسانُ قَتُوراً

بگو: «اگر شما مالك خزاين رحمت پروردگار من بوديد. در آن صورت، (بخاطر تنگ نظرى) امساك مى كرديد، مبادا انفاق، مايه تنگدستى شما شود» و انسان تنگ نظر است.(100)

101 وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسى تِسْعَ آيات بَيِّنات فَسْئَلْ بَنِي إِسْرائِيلَ إِذْ جاءَهُمْ فَقالَ لَهُ فِرْعَوْنُ إِنِّي لاَ َظُنُّكَ يا مُوسى مَسْحُوراً

ما به موسى نُه معجزه روشن داديم; پس از بنى اسرائيل سؤال كن آن زمان كه (موسى) به سراغ آنها آمد (چگونه بودند)؟ فرعون به او گفت: «اى موسى! گمان مى كنم تو افسون شده اى.»(101)

102 قالَ لَقَدْ عَلِمْتَ ما أَنْزَلَ هؤُلاءِ إِلاّ رَبُّ السَّماواتِ وَ الاْ َرْضِ بَصائِرَ وَ إِنِّي لاَ َظُنُّكَ يا فِرْعَوْنُ مَثْبُوراً

(موسى) گفت: «تو مى دانى اين معجزات را جز پروردگار آسمانهاو زمين نفرستاده;درحالى كه مايه روشنى دلهاست و من گمان مى كنم اى فرعون، تو (بزودى) هلاك خواهى شد!»(102)

103 فَأَرادَ أَنْ يَسْتَفِزَّهُمْ مِنَ الاْ َرْضِ فَأَغْرَقْناهُ وَ مَنْ مَعَهُ جَمِيعاً

پس (فرعون) تصميم گرفت آنان را از آن سرزمين براند; ولى ما، او و تمام كسانى را كه با او بودند، غرق كرديم.(103)

104 وَ قُلْنا مِنْ بَعْدِهِ لِبَنِي إِسْرائِيلَ اسْكُنُوا الاْ َرْضَ فَإِذا جاءَ وَعْدُ الاْ خِرَةِ جِئْنا بِكُمْ لَفِيفاً

و بعد از آن به بنى اسرائيل گفتيم: «در اين سرزمين ساكن شويد; امّا هنگامى كه وعده آخرت فرا رسد، همه شما را دسته جمعى (به آن دادگاه عدل) مى آوريم.»(104)

105 وَ بِالْحَقِّ أَنْزَلْناهُ وَ بِالْحَقِّ نَزَلَ وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلاّ مُبَشِّراً وَ نَذِيراً

و ما آن [= قرآن] را بحق نازل كرديم; و بحق نازل شد; و تو را، جز بشارت دهنده و بيم دهنده، نفرستاديم.(105)

106 وَ قُرْآناً فَرَقْناهُ لِتَقْرَأَهُ عَلَى النّاسِ عَلى مُكْث وَ نَزَّلْناهُ تَنْزِيلاً

و قرآنى (بر تو نازل كرديم) كه (آيات) آن را از هم جدا كرديم، تا آن را به تدريج و با آرامش بر مردم بخوانى; و به يقين آن را ما نازل كرديم.(106)

107 قُلْ آمِنُوا بِهِ أَوْ لاتُؤْمِنُوا إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِهِ إِذا يُتْلى عَلَيْهِمْ يَخِرُّونَ لِلاْ َذْقانِ سُجَّداً

بگو: «خواه به آن ايمان بياوريد، يا نياوريد، كسانى كه پيش از آن به آنها دانش داده شده، هنگامى كه قرآن بر آنان خوانده مى شود،سجده كنان به خاك مى افتند،»(107)

108 وَ يَقُولُونَ سُبْحانَ رَبِّنا إِنْ كانَ وَعْدُ رَبِّنا لَمَفْعُولاً

و مى گويند: «منزّه است پروردگار ما، كه وعده اش به يقين انجام شدنى است.»(108)

109 وَ يَخِرُّونَ لِلاْ َذْقانِ يَبْكُونَ وَ يَزِيدُهُمْ خُشُوعاً

آنها (بى اختيار) به خاك مى افتند و گريه مى كنند; و (اين آيات، همواره) بر خشوعشان مى افزايد.(109)

110 قُلِ ادْعُوا اللّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ أَيّاً ما تَدْعُوا فَلَهُ الاْ َسْماءُ الْحُسْنى وَ لاتَجْهَرْ بِصَلاتِكَ وَ لاتُخافِتْ بِها وَ ابْتَغِ بَيْنَ ذالِكَ سَبِيلاً

بگو: ««اللّه» را بخوانيد يا «رحمان» را، هر كدام را بخوانيد، (ذات پاكش يكى است; و) بهترين نامها براى اوست.» و نمازت را زياد بلند، يا زياد آهسته نخوان; و در ميان آن دو، راهى (معتدل) انتخاب كن.(110)

111 وَ قُلِ الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِي لَمْ يَتَّخِذْ وَلَداً وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ شَرِيكٌ فِي الْمُلْكِ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلِيٌّ مِنَ الذُّلِّ وَ كَبِّرْهُ تَكْبِيراً

و بگو: «حمد و ستايش مخصوص خداوندى است كه نه فرزندى اختيار كرده، و نه شريكى در حكومت دارد، و نه بخاطر ضعف و ذلّت، (حامى و) سرپرستى براى اوست.» و او را بسيار بزرگ بشمار.(111)

▲

[18] سوره کهف

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِي أَنْزَلَ عَلى عَبْدِهِ الْكِتابَ وَ لَمْ يَجْعَلْ لَهُ عِوَجاً

حمد مخصوص خدايى است كه اين كتاب را بر بنده (برگزيده)اش نازل كرد، و هيچ گونه كژى در آن قرار نداد;(1)

2 قَيِّماً لِيُنْذِرَ بَأْساً شَدِيداً مِنْ لَدُنْهُ وَ يُبَشِّرَ الْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ الصّالِحاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْراً حَسَناً

در حالى كه پايدار و بر پا دارنده (ديگر كتب آسمانى) است; تا از جانب او (بدكاران را) از عذاب شديدى بترساند; و مؤمنانى را كه كارهاى شايسته انجام مى دهند، بشارت دهد كه پاداش نيكويى براى آنهاست;(2)

3 ماكِثِينَ فِيهِ أَبَداً

(همان بهشت برين) كه جاودانه در آن خواهند ماند.(3)

4 وَ يُنْذِرَ الَّذِينَ قالُوا اتَّخَذَ اللّهُ وَلَداً

و (نيز) آنها را كه گفتند: «خداوند، فرزندى اختيار كرده است»، انذار كند.(4)

5 ما لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْم وَ لا لاِ بائِهِمْ كَبُرَتْ كَلِمَةً تَخْرُجُ مِنْ أَفْواهِهِمْ إِنْ يَقُولُونَ إِلاّ كَذِباً

نه آنها (هرگز) به اين سخن يقين دارند، و نه پدرانشان. سخن بزرگى از دهانشان خارج مى شود! آنها فقط دروغ مى گويند!(5)

6 فَلَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ عَلى آثارِهِمْ إِنْ لَمْ يُؤْمِنُوا بِهذَا الْحَدِيثِ أَسَفاً

گويى مى خواهى، خود را به خاطر اعمال آنها از غم و اندوه هلاك كنى اگر به اين گفتار ايمان نياورند!(6)

7 إِنّا جَعَلْنا ما عَلَى الاْ َرْضِ زِينَةً لَها لِنَبْلُوَهُمْ أَيُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلاً

ما آنچه را روى زمين است زينت آن قرارداديم، تا آنها را بيازماييم كه كدام يك داراى بهترين عمل هستند.(7)

8 وَ إِنّا لَجاعِلُونَ ما عَلَيْها صَعِيداً جُرُزاً

(ولى اين زيورها پايدار نيست،) وما (سرانجام) آنچه را بر روى زمين است خاك بى حاصلى قرار مى دهيم.(8)

9 أَمْ حَسِبْتَ أَنَّ أَصْحابَ الْكَهْفِ وَ الرَّقِيمِ كانُوا مِنْ آياتِنا عَجَباً

آيا گمان كردى اصحاب كهف و رقيم از آيات شگفت انگيز ما بودند؟!(9)

10 إِذْ أَوَى الْفِتْيَةُ إِلَى الْكَهْفِ فَقالُوا رَبَّنا آتِنا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً وَ هَيِّئْ لَنا مِنْ أَمْرِنا رَشَداً

زمانى را (به خاطر بياور) كه آن جوانان به غار پناه بردند، و گفتند: «پروردگارا! از سوى خودت رحمتى به ما عطا كن، و از كار (فرو بسته) ما راه نجاتى بر ايمان فراهم ساز.»(10)

11 فَضَرَبْنا عَلَى آذانِهِمْ فِي الْكَهْفِ سِنِينَ عَدَداً

ما (پرده خواب را) ساليانى دراز در آن غار بر گوششان زديم، و سالها در خواب فرو رفتند. (11)

12 ثُمَّ بَعَثْناهُمْ لِنَعْلَمَ أَيُّ الْحِزْبَيْنِ أَحْصى لِما لَبِثُوا أَمَداً

سپس آنان را برانگيختيم تا آشكار گردد كه كدام يك از آن دو گروه، مدّت خواب خود را بهتر احصا كرده اند.(12)

13 نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ نَبَأَهُمْ بِالْحَقِّ إِنَّهُمْ فِتْيَةٌ آمَنُوا بِرَبِّهِمْ وَ زِدْناهُمْ هُدىً

ما داستان آنان را به درستى براى تو بازگو مى كنيم; آنها جوانانى بودند كه به پروردگارشان ايمان آوردند، و ما بر هدايتشان افزوديم.(13)

14 وَ رَبَطْنا عَلى قُلُوبِهِمْ إِذْ قامُوا فَقالُوا رَبُّنا رَبُّ السَّماواتِ وَ الاْ َرْضِ لَنْ نَدْعُوَا مِنْ دُونِهِ إِلهاً لَقَدْ قُلْنا إِذاً شَطَطاً

و به دلهايشان نيرو بخشيديم در آن هنگام كه قيام كردند و گفتند: «پروردگار ما، پروردگار آسمانها و زمين است; هرگز غير او معبودى را نمى خوانيم; كه اگر چنين كنيم، سخنى بگزاف گفته ايم.(14)

15 هؤُلاءِ قَوْمُنَا اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ آلِهَةً لَوْ لا يَأْتُونَ عَلَيْهِمْ بِسُلْطان بَيِّن فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللّهِ كَذِباً

اين قوم ما هستند كه معبودهايى جز او انتخاب كرده اند; چرادليل آشكارى (بر اين كار) نمى آورند؟! پس چه كسى ستمكارتر است از آن كس كه بر خدا دروغ ببندد؟!»(15)

16 وَ إِذِ اعْتَزَلْتُمُوهُمْ وَ ما يَعْبُدُونَ إِلاَّ اللّهَ فَأْوُوا إِلَى الْكَهْفِ يَنْشُرْ لَكُمْ رَبُّكُمْ مِنْ رَحْمَتِهِ وَ يُهَيِّئْ لَكُمْ مِنْ أَمْرِكُمْ مِرفَقاً

و (به آنها گفتيم:) هنگامى كه از آنان و آنچه جز خدا مى پرستند كناره گيرى كرديد، به غار پناه بريد; كه پروردگارتان رحمتش را بر شما مى گستراند; و در كارتان، آرامشى براى شما فراهم مى سازد.(16)

17 وَ تَرَى الشَّمْسَ إِذا طَلَعَتْ تَّزاوَرُ عَنْ كَهْفِهِمْ ذاتَ الْيَمِينِ وَ إِذا غَرَبَتْ تَقْرِضُهُمْ ذاتَ الشِّمالِ وَ هُمْ فِي فَجْوَة مِنْهُ ذالِكَ مِنْ آياتِ اللّهِ مَنْ يَهْدِ اللّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ وَ مَنْ يُضْلِلْ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ وَلِيّاً مُرْشِداً

و (اگر در آن جا بودى) خورشيد را مى ديدى كه به هنگام طلوع، به سمت راست غارشان متمايل مى گردد; و به هنگام غروب، به سمت چپ; و آنها در فراخنايى از آن (غار) قرار داشتند; اين از نشانه هاى خداست. هركس را خدا هدايت كند، هدايت يافته (واقعى) اوست; و هركس را گمراه نمايد، هرگز سرپرست و راهنمايى براى اونخواهى يافت.(17)

18 وَ تَحْسَبُهُمْ أَيْقاظاً وَ هُمْ رُقُودٌ وَ نُقَلِّبُهُمْ ذاتَ الْيَمِينِ وَ ذاتَ الشِّمالِ وَ كَلْبُهُمْ باسِطٌ ذِراعَيْهِ بِالْوَصِيدِ لَوِ اطَّلَعْتَ عَلَيْهِمْ لَوَلَّيْتَ مِنْهُمْ فِراراً وَ لَمُلِئْتَ مِنْهُمْ رُعْباً

و (اگر به آنها نگاه مى كردى) آنها را بيدار مى پنداشتى; در حالى كه در خواب فرو رفته بودند. و ما آنها را به سمت راست و چپ مى گردانديم (تا بدنشان سالم بماند). و سگ آنها (مانند نگهبان) دستهاى خود را بر دهانه غار گشوده بود. اگر از حال آنان آگاه مى شدى، از آنان مى گريختى; و تمام وجودت را وحشت فرا مى گرفت! (18)

19 وَ كَذالِكَ بَعَثْناهُمْ لِيَتَسائَلُوا بَيْنَهُمْ قالَ قائِلٌ مِنْهُمْ كَمْ لَبِثْتُمْ قالُوا لَبِثْنا يَوْماً أَوْ بَعْضَ يَوْم قالُوا رَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِما لَبِثْتُمْ فَابْعَثُوا أَحَدَكُمْ بِوَرِقِكُمْ هذِهِ إِلَى الْمَدِينَةِ فَلْيَنْظُرْ أَيُّها أَزْكى طَعاماً فَلْيَأْتِكُمْ بِرِزْق مِنْهُ وَ لْيَتَلَطَّفْ وَ لايُشْعِرَنَّ بِكُمْ أَحَداً

اين گونه آنها را (از خواب) برانگيختيم تا از يكديگر سؤال كنند; يكى از آنها گفت: «چه مدّت در خواب بوده ايد؟» گفتند: «يك روز، يا بخشى از يك روز.» (و چون نتوانستند مدّت خوابشان را دقيقاً بدانند) گفتند: «پروردگارتان از مدّت خوابتان آگاهتر است. اكنون يك نفر از خودتان را با اين سكّه اى كه داريد به شهر بفرستيد، پس بنگرد كدام يك از آنها غذاى پاكيزه ترى دارند،و مقدارى از آن را براى روزى شما بياورد. امّا بايد مراقب باشيد، و هيچ كس را از وضع شما باخبر نسازد;(19)

20 إِنَّهُمْ إِنْ يَظْهَرُوا عَلَيْكُمْ يَرْجُمُوكُمْ أَوْ يُعِيدُوكُمْ فِي مِلَّتِهِمْ وَ لَنْ تُفْلِحُوا إِذاً أَبَداً

زيرا اگر آنان به شما دسترسى پيدا كنند، سنگسارتان مى كنند; يا شما را به آيين خويش باز مى گردانند; و در آن صورت، هيچگاه روى رستگارى را نخواهيد ديد.»(20)

21 وَ كَذالِكَ أَعْثَرْنا عَلَيْهِمْ لِيَعْلَمُوا أَنَّ وَعْدَ اللّهِ حَقٌّ وَ أَنَّ السّاعَةَ لا رَيْبَ فِيها إِذْ يَتَنازَعُونَ بَيْنَهُمْ أَمْرَهُمْ فَقالُوا ابْنُوا عَلَيْهِمْ بُنْياناً رَبُّهُمْ أَعْلَمُ بِهِمْ قالَ الَّذِينَ غَلَبُوا عَلى أَمْرِهِمْ لَنَتَّخِذَنَّ عَلَيْهِمْ مَسْجِداً

و اينچنين مردم را از حال آنها آگاه كرديم، تا بدانند كه وعده خداوند (در مورد رستاخيز) حق است; و در قيام قيامت شكى نيست; (و به ياد آور) هنگامى را كه (مردم) ميان خود درباره كار آنها نزاع داشتند، گروهى مى گفتند: «بنايى بر آنان بسازيد (تا از نظرها پنهان شوند كه) پروردگارشان از وضع آنها آگاهتر است.» ولى كسانى كه از راز آنها آگاهى يافتند (و آن را دليلى بر رستاخيز ديدند) گفتند: «ما عبادتگاهى در كنار (مدفن) آنها مى سازيم (تا خاطره آنان فراموش نشود).» (21)

22 سَيَقُولُونَ ثَلاثَةٌ رابِعُهُمْ كَلْبُهُمْ وَ يَقُولُونَ خَمْسَةٌ سادِسُهُمْ كَلْبُهُمْ رَجْماً بِالْغَيْبِ وَ يَقُولُونَ سَبْعَةٌ وَ ثامِنُهُمْ كَلْبُهُمْ قُلْ رَبِّي أَعْلَمُ بِعِدَّتِهِمْ ما يَعْلَمُهُمْ إِلاّ قَلِيلٌ فَلا تُمارِ فِيهِمْ إِلاّ مِراءً ظاهِراً وَ لا تَسْتَفْتِ فِيهِمْ مِنْهُمْ أَحَداً

به زودى گروهى خواهند گفت: «آنها سه نفر بودند، كه چهارمين آنها سگشان بود.» ـ و گروهى مى گويند: «پنج نفر بودند، كه ششمين آنها سگشان بود.» ـ در حالى كه اينها سخنانى بى دليل است ـ و گروهى مى گويند: «آنها هفت نفر بودند، و هشتمين آنها سگشان بود.» بگو: «پروردگار من از تعدادشان آگاهتر است.» جز گروه كمى، تعداد آنها را نمى دانند. پس درباره آنان جز با دليل سخن مگو;و از هيچ كس درباره آنها سؤال مكن.(22)

23 وَ لا تَقُولَنَّ لِشَيْء إِنِّي فاعِلٌ ذالِكَ غَداً

و هرگز در مورد كارى نگو: «من فردا آن را انجام مى دهم»،(23)

24 إِلاّ أَنْ يَشاءَ اللّهُ وَ اذْكُرْ رَبَّكَ إِذا نَسِيتَ وَ قُلْ عَسى أَنْ يَهْدِيَنِ رَبِّي لاِ َقْرَبَ مِنْ هذا رَشَداً

مگر اين كه خدا بخواهد. و هرگاه فراموش كردى، پروردگارت را به خاطر بياور; و بگو: «اميدوارم كه پروردگارم مرا به راهى روشن تر از اين هدايت كند.»(24)

25 وَ لَبِثُوا فِي كَهْفِهِمْ ثَلاثَ مِائَة سِنِينَ وَ ازْدَادُوا تِسْعاً

آنها در غارشان سيصد سال درنگ كردند، و نُه سال (نيز) بر آن افزودند.(25)

26 قُلِ اللّهُ أَعْلَمُ بِما لَبِثُوا لَهُ غَيْبُ السَّماواتِ وَ الاْ َرْضِ أَبْصِرْ بِهِ وَ أَسْمِعْ ما لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ وَلِىّ وَ لايُشْرِكُ فِي حُكْمِهِ أَحَداً

بگو: «خداوند از مدّت درنگ آنها آگاهتر است; غيب آسمانها و زمين تنها از آن اوست. خداوند چه بينا و شنواست! آنها هيچ ولىّ و سرپرستى جز او ندارند. و او هيچ كس را در حكومت خود شركت نمى دهد.» (26)

27 وَ اتْلُ ما أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنْ كِتابِ رَبِّكَ لا مُبَدِّلَ لِكَلِماتِهِ وَ لَنْ تَجِدَ مِنْ دُونِهِ مُلْتَحَداً

آنچه را از كتاب پروردگارت به تو وحى شده تلاوت كن; هيچ چيز سخنان او را دگرگون نمى سازد; و هرگز پناهگاهى جز او نمى يابى.(27)

28 وَ اصْبِرْ نَفْسَكَ مَعَ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَداةِ وَ الْعَشِىِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ وَ لاتَعْدُ عَيْناكَ عَنْهُمْ تُرِيدُ زِينَةَ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ لاتُطِعْ مَنْ أَغْفَلْنا قَلْبَهُ عَنْ ذِكْرِنا وَ اتَّبَعَ هَواهُ وَ كانَ أَمْرُهُ فُرُطاً

با كسانى باش كه پروردگار خود را صبح و شام مى خوانند، و تنها رضاى او را مى طلبند; و هرگز بخاطر زيورهاى دنيا، چشمان خود را از آنها برمگير. و از كسانى كه قلبشان را از يادمان غافل ساختيم و از هواى نفس پيروى كردند، و كارشان افراطى است، اطاعت مكن.(28)

29 وَ قُلِ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكُمْ فَمَنْ شاءَ فَلْيُؤْمِنْ وَ مَنْ شاءَ فَلْيَكْفُرْ إِنّا أَعْتَدْنا لِلظّالِمِينَ ناراً أَحاطَ بِهِمْ سُرادِقُها وَ إِنْ يَسْتَغِيثُوا يُغاثُوا بِماء كَالْمُهْلِ يَشْوِي الْوُجُوهَ بِئْسَ الشَّرابُ وَ ساءَتْ مُرْتَفَقاً

بگو: «حق از سوى پروردگارتان براى شما آمده است! هركس مى خواهد ايمان بياورد (و اين حقيقت را پذيرا شود)، و هر كس مى خواهد كافر گردد.» ما براى ستمكاران آتشى آماده كرده ايم كه سرا پرده اش آنان را از هر سو احاطه كرده است. و اگر تقاضاى آب كنند، آبى براى آنان مى آورند كه همچون فلز گداخته صورتها را بريان مى كند. چه نوشيدنى بدى، و چه اجتماع ناپسندى!(29)

30 إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ إِنّا لانُضِيعُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلاً

به طور مسلّم كسانى كه ايمان آوردندو كارهاى شايسته انجام دادند، (به آنها پاداش نيك مى دهيم) به يقين ما پاداش نيكوكاران را ضايع نخواهيم كرد.(30)

31 أُولئِكَ لَهُمْ جَنّاتُ عَدْن تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الاْ َنْهارُ يُحَلَّوْنَ فِيها مِنْ أَساوِرَ مِنْ ذَهَب وَ يَلْبَسُونَ ثِياباً خُضْراً مِنْ سُنْدُس وَ إِسْتَبْرَق مُتَّكِئِينَ فِيها عَلَى الاْ َرائِكِ نِعْمَ الثَّوابُ وَ حَسُنَتْ مُرْتَفَقاً

آنها كسانى هستند كه براى آنان باغهاى جاويدان بهشتى است; كه نهرها از پاى درختان و قصرهايش جارى است; در آن جا با دستبندهايى از طلا آراسته مى شوند; و لباسهايى (فاخر) به رنگ سبز، از حرير نازك و ضخيم، در بر مى كنند; در حالى كه در آنجا بر تختها تكيه كرده اند. چه پاداش خوبى، و چه جمع نيكويى!(31)

32 وَ اضْرِبْ لَهُمْ مَثَلاً رَجُلَيْنِ جَعَلْنا لاِ َحَدِهِما جَنَّتَيْنِ مِنْ أَعْناب وَ حَفَفْناهُما بِنَخْل وَ جَعَلْنا بَيْنَهُما زَرْعاً

(اى پيامبر!) براى آنان مثلى بزن: دو مردى، كه براى يكى از آنها دو باغ از انواع انگورها قرار داديم; و گرداگرد آن دو (باغ) را با درختان نخل پوشانديم; و در ميان آن دو، كشتزارى (پر بركت) قرار داديم.(32)

33 كِلْتَا الْجَنَّتَيْنِ آتَتْ أُكُلَها وَ لَمْ تَظْلِمْ مِنْهُ شَيْئاً وَ فَجَّرْنا خِلالَهُما نَهَراً

هر دو باغ، به ثمر نشسته بود، و چيزى از آن فروگذار نكرده بود; و ميان آن دو، نهر بزرگى جارى ساخته بوديم.(33)

34 وَ كانَ لَهُ ثَمَرٌ فَقالَ لِصاحِبِهِ وَ هُوَ يُحاوِرُهُ أَنَا أَكْثَرُ مِنْكَ مالاً وَ أَعَزُّ نَفَراً

و براى او، درآمد فراوانى داشت; پس به دوستش ـ در حالى كه با او گفتگو مى كرد ـ گفت: «من از نظر ثروت از تو برتر، و از نظر نفرات نيرومندترم.»(34)

35 وَ دَخَلَ جَنَّتَهُ وَ هُوَ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ قالَ ما أَظُنُّ أَنْ تَبِيدَ هذِهِ أَبَداً

و در حالى كه نسبت به خود ستمكار بود، در باغ خويش گام نهاد، و گفت: «باور نمى كنم هرگز اين باغ نابود شود.(35)

36 وَ ما أَظُنُّ السّاعَةَ قائِمَةً وَ لَئِنْ رُدِدْتُ إِلى رَبِّي لاَ َجِدَنَّ خَيْراً مِنْها مُنْقَلَباً

و باور نمى كنم قيامت برپا گردد; و اگر به سوى پروردگارم بازگردانده شوم (و قيامتى در كار باشد)، جايگاهى بهتر از اين جا خواهم يافت.» (36)

37 قالَ لَهُ صاحِبُهُ وَ هُوَ يُحاوِرُهُ أَ كَفَرْتَ بِالَّذِي خَلَقَكَ مِنْ تُراب ثُمَّ مِنْ نُطْفَة ثُمَّ سَوّاكَ رَجُلاً

دوست (باايمان) وىـ در حالى كه با او گفتگو مى كرد ـ گفت: «آيا به كسى كه تو را از خاك، سپس از نطفه آفريد، و پس از آن تو را مرد كاملى قرار داد، كافر شدى؟! (37)

38 لكِنَّا هُوَ اللّهُ رَبِّي وَ لاأُشْرِكُ بِرَبِّي أَحَداً

ولى من كسى هستم كه خداى يگانه، پروردگار من است; و هيچ كس را همتاى پروردگارم قرار نمى دهم.(38)

39 وَ لَوْ لا إِذْ دَخَلْتَ جَنَّتَكَ قُلْتَ ما شاءَ اللّهُ لا قُوَّةَ إِلاّ بِاللّهِ إِنْ تَرَنِ أَنَا أَقَلَّ مِنْكَ مالاً وَ وَلَداً

چرا هنگامى كه وارد باغت شدى، نگفتى اين نعمتى است كه خدا خواسته است؟! قوت (و نيرويى) جز از ناحيه خدا نيست. و اگر مى بينى من از نظر مال و فرزند از تو كمترم!(39)

40 فَعَسى رَبِّي أَنْ يُؤْتِيَنِ خَيْراً مِنْ جَنَّتِكَ وَ يُرْسِلَ عَلَيْها حُسْباناً مِنَ السَّماءِ فَتُصْبِحَ صَعِيداً زَلَقاً

اميد است پروردگارم بهتر از باغ تو، به من بدهد; و مجازات حساب شده اى از آسمان بر باغ تو فرو فرستد، بگونه اى كه آن را به زمين بى گياهى مبدل كند.(40)

41 أَوْ يُصْبِحَ ماؤُها غَوْراً فَلَنْ تَسْتَطِيعَ لَهُ طَلَباً

و يا آب آن (در زمين) فرو رود، آن گونه كه هرگز نتوانى به آن دست يابى.»(41)

42 وَ أُحِيطَ بِثَمَرِهِ فَأَصْبَحَ يُقَلِّبُ كَفَّيْهِ عَلى ما أَنْفَقَ فِيها وَ هِيَ خاوِيَةٌ عَلى عُرُوشِها وَ يَقُولُ يا لَيْتَنِي لَمْ أُشْرِكْ بِرَبِّي أَحَداً

(سرانجام عذاب الهى فرا رسيد،) و ميوه هاى آن نابود شد; و او بخاطر هزينه هايى كه در آن صرف كرده بود، پيوسته دستهايش را به هم مى ماليد در حالى كه تمام باغ بر داربستهايش فرو ريخته بود. و مى گفت: «اى كاش هيچ كس را همتاى پروردگارم قرار نداده بودم!»(42)

43 وَ لَمْ تَكُنْ لَهُ فِئَةٌ يَنْصُرُونَهُ مِنْ دُونِ اللّهِ وَ ما كانَ مُنْتَصِراً

و گروهى نداشت كه او را در برابر (عذاب) خداوند يارى دهند; و كارى هم از دستش ساخته نبود.(43)

44 هُنالِكَ الْوَلايَةُ لِلّهِ الْحَقِّ هُوَ خَيْرٌ ثَواباً وَ خَيْرٌ عُقْباً

در آن جا ثابت شد كه ولايت (و قدرت) از آن خداوند بر حق است. اوست كه برترين ثواب، و بهترين فرجام را (براى مطيعان) دارد.(44)

45 وَ اضْرِبْ لَهُمْ مَثَلَ الْحَياةِ الدُّنْيا كَماء أَنْزَلْناهُ مِنَ السَّماءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَباتُ الاْ َرْضِ فَأَصْبَحَ هَشِيماً تَذْرُوهُ الرِّياحُ وَ كانَ اللّهُ عَلى كُلِّ شَيْء مُقْتَدِراً

(اى پيامبر!) زندگى دنيا را براى آنان به آبى تشبيه كن كه از آسمان فرو مى فرستيم; و بوسيله آن، گياهان زمين (سرسبز مى شود و) درهم فرو مى رود. امّا (بعد از مدتى) مى خشكد; به گونه اى كه بادها آن را به هر سو پراكنده مى كند; و خداوند بر همه چيز تواناست.(45)

46 الْمالُ وَ الْبَنُونَ زِينَةُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ الْباقِياتُ الصّالِحاتُ خَيْرٌ عِنْدَ رَبِّكَ ثَواباً وَ خَيْرٌ أَمَلاً

اموال و فرزندان، زينت زندگى دنياست; و باقيات صالحات [= آثار ماندگار شايسته] ثوابش نزد پروردگارت بهتر و اميدبخش تر است.(46)

47 وَ يَوْمَ نُسَيِّرُ الْجِبالَ وَ تَرَى الاْ َرْضَ بارِزَةً وَ حَشَرْناهُمْ فَلَمْ نُغادِرْ مِنْهُمْ أَحَداً

و روزى را (به خاطر بياور) كه كوههارا به حركت درآوريم; و زمين را آشكار را (و هموار) مى بينى; و همه مردم را محشور مى كنيم، و احدى از ايشان را فروگذار نخواهيم كرد.(47)

48 وَ عُرِضُوا عَلى رَبِّكَ صَفّاً لَقَدْ جِئْتُمُونا كَما خَلَقْناكُمْ أَوَّلَ مَرَّة بَلْ زَعَمْتُمْ أَن لَنْ نَجْعَلَ لَكُمْ مَوْعِداً

آنها در يك صف به (پيشگاه) پروردگارت عرضه مى شوند; (و به آنان گفته مى شود:) همگى نزد ما آمديد، آن گونه كه نخستين بار شما را آفريديم; امّا شما گمان كرديد كه ما هرگز موعدى برايتان قرار نخواهيم داد.(48)

49 وَ وُضِعَ الْكِتابُ فَتَرَى الْمُجْرِمِينَ مُشْفِقِينَ مِمّا فِيهِ وَ يَقُولُونَ يا وَيْلَتَنا ما لِهذَا الْكِتابِ لايُغادِرُ صَغِيرَةً وَ لا كَبِيرَةً إِلاّ أَحْصاها وَ وَجَدُوا ما عَمِلُوا حاضِراً وَ لايَظْلِمُ رَبُّكَ أَحَداً

و نامه اعمال (آنها) در آن جا گذارده مى شود، پس گنهكاران را مى بينى در حالى كه از آنچه در آن است، ترسان و هراسانند; و مى گويند: «اى واى بر ما! اين چه نامه اى است كه هيچ عمل كوچك و بزرگى را فرو گذار نمى كند مگر اين كه آن را احصا كرده است؟!» و (اين در حالى است كه همه) اعمال خود را حاضر مى بينند; و پروردگارت به هيچ كس ستم نمى كند.(49)

50 وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لاِدَمَ فَسَجَدُوا إِلاّ إِبْلِيسَ كانَ مِنَ الْجِنِّ فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ أَ فَتَتَّخِذُونَهُ وَ ذُرِّيَّتَهُ أَوْلِياءَ مِنْ دُونِي وَ هُمْ لَكُمْ عَدُوٌّ بِئْسَ لِلظّالِمِينَ بَدَلاً

و (به ياد آوريد) زمانى راكه به فرشتگان گفتيم: «براى آدم سجده كنيد!» همگى سجده كردندجز ابليس ـ كه از جنّ بود ـ و از فرمان پروردگارش بيرون شد. آيا (با اين حال،) او و فرزندانش را به جاى من به سرپرستى انتخاب مى كنيد،در حالى كه آنها دشمن شما هستند؟! چه جايگزين بدى است براى ستمكاران!(50)

51 ما أَشْهَدْتُهُمْ خَلْقَ السَّماواتِ وَ الاْ َرْضِ وَ لا خَلْقَ أَنْفُسِهِمْ وَ ما كُنْتُ مُتَّخِذَ الْمُضِلِّينَ عَضُداً

هرگز آنها [= ابليس و فرزندانش] را به هنگام آفرينش آسمانهاو زمين، و نه به هنگام آفرينش خودشان، حاضر نساختم; و هيچ گاه گمراه كنندگان را دستيار خود قرار نمى دادم.(51)

52 وَ يَوْمَ يَقُولُ نادُوا شُرَكائِيَ الَّذِينَ زَعَمْتُمْ فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُمْ وَ جَعَلْنا بَيْنَهُمْ مَوْبِقاً

(به خاطر بياوريد) روزى را كه (خداوند) مى گويد: «همتايانى را كه براى من مى پنداشتيد، بخوانيد (تا به كمك شما بشتابند!)» ولى هرچه آنها را مى خوانند، جوابشان نمى دهند; و در ميان اين دو گروه، كانون هلاكتى قرار داده ايم.(52)

53 وَ رَأَى الْمُجْرِمُونَ النّارَ فَظَنُّوا أَنَّهُمْ مُواقِعُوها وَ لَمْ يَجِدُوا عَنْها مَصْرِفاً

و گنهكاران، آتش (دوزخ) را مى بينند; و يقين مى كنند كه در آن گرفتار مى شوند; و هيچ گونه راه گريزى از آن نخواهند يافت.(53)

54 وَ لَقَدْ صَرَّفْنا فِي هذَا الْقُرْآنِ لِلنّاسِ مِنْ كُلِّ مَثَل وَ كانَ الاْ ِنْسانُ أَكْثَرَ شَيْء جَدَلاً

و به يقين در اين قرآن، از هرگونه مَثَلى براى مردم بيان كرده ايم; ولى انسان بيش از هر چيز، به مجادله مى پردازد.(54)

55 وَ ما مَنَعَ النّاسَ أَنْ يُؤْمِنُوا إِذْ جاءَهُمُ الْهُدى وَ يَسْتَغْفِرُوا رَبَّهُمْ إِلاّ أَنْ تَأْتِيَهُمْ سُنَّةُ الاْ َوَّلِينَ أَوْ يَأْتِيَهُمُ الْعَذابُ قُبُلاً

و چيزى مردم را باز نداشت از اين كه ـ وقتى هدايت به سراغشان آمد ـ ايمان بياورند و از پروردگارشان طلب آمرزش كنند، جزاين كه (خيره سرى كردند; گويى مى خواستند) به سرنوشت پيشينيان دچار شوند، يا عذاب (الهى) در برابرشان قرار گيرد.(55)

56 وَ ما نُرْسِلُ الْمُرْسَلِينَ إِلاّ مُبَشِّرِينَ وَ مُنْذِرِينَ وَ يُجادِلُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِالْباطِلِ لِيُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ وَ اتَّخَذُوا آياتِي وَ ما أُنْذِرُوا هُزُواً

ما پيامبران را، جز بشارت دهنده و انذار كننده، نمى فرستيم; امّا كافران همواره با سخنان باطل مجادله مى كنند، تا (به گمان خود،) حق را بوسيله آن از ميان بردارند. و آياتم و هشدارها را به استهزا گرفتند.(56)

57 وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ ذُكِّرَ بإِ ياتِ رَبِّهِ فَأَعْرَضَ عَنْها وَ نَسِيَ ما قَدَّمَتْ يَداهُ إِنّا جَعَلْنا عَلى قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوهُ وَ فِي آذانِهِمْ وَقْراً وَ إِنْ تَدْعُهُمْ إِلَى الْهُدى فَلَنْ يَهْتَدُوا إِذاً أَبَداً

چه كسى ستمكارتر است از آن كس كه آيات پروردگارش به او تذكر داده شد، و از آن روى گرداند، و آنچه را با دستهاى خود پيش فرستاد فراموش كرد؟! ما بر دلهاى آنها (به سبب اعمالشان) پرده هايى افكنده ايم تا نفهمند; و در گوشهايشان سنگينى قرار داده ايم; (تا صداى حق را نشنوند)! و از اين رو اگر آنها را به سوى هدايت بخوانى، هرگز هدايت نمى شوند.(57)

58 وَ رَبُّكَ الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَةِ لَوْ يُؤاخِذُهُمْ بِما كَسَبُوا لَعَجَّلَ لَهُمُ الْعَذابَ بَلْ لَهُمْ مَوْعِدٌ لَنْ يَجِدُوا مِنْ دُونِهِ مَوْئِلاً

و پروردگارت، آمرزنده و داراى رحمت است; اگر مى خواست آنان را بخاطر اعمالشان مجازات كند، عذاب را هرچه زودتر براى آنها مى فرستاد; ولى براى آنان موعدى است كه هرگز از آن راه فرارى نخواهند داشت.(58)

59 وَ تِلْكَ الْقُرى أَهْلَكْناهُمْ لَمّا ظَلَمُوا وَ جَعَلْنا لِمَهْلِكِهِمْ مَوْعِداً

اين شهرها و آباديهايى است كه ما آنها را هنگامى كه ستم كردند هلاك نموديم; و براى هلاكتشان موعدى قرار داديم. (آنها را با چشم مى بينند، ولى عبرت نمى گيرند.) (59)

60 وَ إِذْ قالَ مُوسى لِفَتاهُ لا أَبْرَحُ حَتّى أَبْلُغَ مَجْمَعَ الْبَحْرَيْنِ أَوْ أَمْضِيَ حُقُباً

(به خاطر بياور) هنگامى را كه موسى به يار همسفرش گفت: «دست (از جستجو) برنمى دارم تا به محل تلاقى دو دريا برسم; هر چند مدّت طولانى به راه خودادامه دهم.» (60)

61 فَلَمّا بَلَغا مَجْمَعَ بَيْنِهِما نَسِيا حُوتَهُما فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَباً

(ولى) هنگامى كه به محل تلاقى دو دريا رسيدند، ماهى خود را (كه براى تغذيه همراه داشتند) فراموش كردند; و ماهى راه خود را در دريا پيش گرفت. (61)

62 فَلَمّا جاوَزا قالَ لِفَتاهُ آتِنا غَداءَنا لَقَدْ لَقِينا مِنْ سَفَرِنا هذا نَصَباً

هنگامى كه از آن جا گذشتند، (موسى) به يار همسفرش گفت: «غذايمان را بياور، كه سخت از اين سفر خسته شده ايم!»(62)

63 قالَ أَ رَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَ ما أَنْسانِيهُ إِلاَّ الشَّيْطانُ أَنْ أَذْكُرَهُ وَ اتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ عَجَباً

گفت:«به خاطر دارى هنگامى كه ما (براى استراحت) به كنار آن صخره پناه برديم، من (در آن جا) فراموش كردم جريان ماهى را بازگو كنم و فقط شيطان بود كه آن را از خاطر من برد و ماهى به طرز شگفت آورى راه خود را در دريا پيش گرفت!»(63)

64 قالَ ذالِكَ ما كُنّا نَبْغِ فَارْتَدّا عَلى آثارِهِما قَصَصاً

(موسى) گفت: «آن همان بود كه ما مى خواستيم!» سپس از همان راه بازگشتند، در حالى كه پى جويى مى كردند.(64)

65 فَوَجَدا عَبْداً مِنْ عِبادِنا آتَيْناهُ رَحْمَةً مِنْ عِنْدِنا وَ عَلَّمْناهُ مِنْ لَدُنّا عِلْماً

و (در آن جا) بنده اى از بندگان ما را يافتند كه رحمت (و موهبت عظيمى) از سوى خود به او داده، و علم فراوانى از نزد خود به او آموخته بوديم. (65)

66 قالَ لَهُ مُوسى هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلى أَنْ تُعَلِّمَنِ مِمّا عُلِّمْتَ رُشْداً

موسى به او گفت: «آيا (اجازه مى دهى) از تو پيروى كنم تا از آنچه به تو تعليم داده شده و مايه رشد و صلاح است، به من بياموزى؟»(66)

67 قالَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْراً

گفت: «تو هرگزنمى توانى با من شكيبايى كنى!(67)

68 وَ كَيْفَ تَصْبِرُ عَلى ما لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْراً

و چگونه مى توانى در برابر چيزى كه از رموزش آگاه نيستى شكيبا باشى؟!»(68)

69 قالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شاءَ اللّهُ صابِراً وَ لاأَعْصِي لَكَ أَمْراً

(موسى) گفت: «به خواست خدا مراشكيبا خواهى يافت; و در هيچ كارى مخالفت فرمان تو را نخواهم كرد.»(69)

70 قالَ فَإِنِ اتَّبَعْتَنِي فَلا تَسْئَلْنِي عَنْ شَيْء حَتّى أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْراً

(خضر) گفت: «پس اگر مى خواهى به دنبال من بيايى، از من چيزى مپرس تا خودم (به موقع، راز) آن را براى تو بازگو كنم.»(70)

71 فَانْطَلَقا حَتّى إِذا رَكِبا فِي السَّفِينَةِ خَرَقَها قالَ أَ خَرَقْتَها لِتُغْرِقَ أَهْلَها لَقَدْ جِئْتَ شَيْئاً إِمْراً

آن دو به راه افتادند; تا آن كه سوار كشتى شدند، (خضر) كشتى را سوراخ كرد. (موسى) گفت: «آيا آن را سوراخ كردى كه اهل كشتى را غرق كنى؟! راستى چه كار ناپسندى انجام دادى!»(71)

72 قالَ أَ لَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْراً

گفت: «آيا نگفتم تو هرگز نمى توانى با من شكيبايى كنى؟!»(72)

73 قالَ لا تُؤاخِذْنِي بِما نَسِيتُ وَ لا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْراً

(موسى) گفت: «مرا بخاطر فراموشكاريم مؤاخذه مكن و به سبب اين كارم بر من سخت مگير.»(73)

74 فَانْطَلَقا حَتّى إِذا لَقِيا غُلاماً فَقَتَلَهُ قالَ أَ قَتَلْتَ نَفْساً زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْس لَقَدْ جِئْتَ شَيْئاً نُكْراً

باز به راه خود ادامه دادند، تااين كه جوانى راديدند; و او آن جوان راكشت. (موسى) گفت: «آيا انسان پاكى را، بى آن كه كسى را به قتل رسانده باشد، كُشتى؟! براستى كار زشتى انجام دادى!»(74)

75 قالَ أَ لَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْراً

(خضر) گفت: «آيا به تو نگفتم كه تو هرگز نمى توانى با من صبر كنى؟!»(75)

76 قالَ إِنْ سَأَلْتُكَ عَنْ شَيْء بَعْدَها فَلا تُصاحِبْنِي قَدْ بَلَغْتَ مِنْ لَدُنِّي عُذْراً

(موسى) گفت: «بعد از اين اگر درباره چيزى از تو سؤال كردم،ديگر با من مصاحبت نكن; (زيرا) از ناحيه من معذور خواهى بود.»(76)

77 فَانْطَلَقا حَتّى إِذا أَتَيا أَهْلَ قَرْيَة اسْتَطْعَما أَهْلَها فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمافَوَجَدا فِيها جِداراً يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقامَهُ قالَ لَوْ شِئْتَ لاَتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْراً

باز به راه خود ادامه دادند تا به اهل شهرى رسيدند; از آنان خواستند كه به ايشان غذا دهند; ولى آنان از پذيرايى آن دو خوددارى نمودند; (با اين حال) در آن جا ديوارى يافتند كه مى خواست فرو ريزد; و (خضر) آن را برپاداشت. (موسى) گفت: «(لااقل) اگر مى خواستى در مقابل اين كار مزدى مى گرفتى.»(77)

78 قالَ هذا فِراقُ بَيْنِي وَ بَيْنِكَ سَأُنَبِّئُكَ بِتَأْوِيلِ ما لَمْ تَسْتَطِعْ عَلَيْهِ صَبْراً

او گفت: «اينك جدايى من و تو فرارسيده; امّا بزودى راز آنچه را كه نتوانستى در برابر آن صبر كنى، به توخبرمى دهم.(78)

79 أَمَّا السَّفِينَةُ فَكانَتْ لِمَساكِينَ يَعْمَلُونَ فِي الْبَحْرِ فَأَرَدْتُ أَنْ أَعِيبَها وَ كانَ وَراءَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَة غَصْباً

امّا آن كشتى براى گروهى از مستمندان بود كه با آن در دريا كار مى كردند; و من خواستم آن را معيوب كنم; (چراكه) پشت سرشان پادشاهى (ستمگر) بود كه هر كشتى (سالمى) را بزور مى گرفت.(79)

80 وَ أَمَّا الْغُلامُ فَكانَ أَبَواهُ مُؤْمِنَيْنِ فَخَشِينا أَنْ يُرْهِقَهُما طُغْياناً وَ كُفْراً

و امّا آن جوان، پدر و مادرش باايمان بودند; و بيم داشتيم كه آنان را به طغيان و كفر وادارد.(80)

81 فَأَرَدْنا أَنْ يُبْدِلَهُما رَبُّهُما خَيْراً مِنْهُ زَكاةً وَ أَقْرَبَ رُحْماً

از اين رو، خواستيم كه پروردگارشان به جاى او، فرزندى پاكتر و با محبّت تر به آن دو بدهد.(81)

82 وَ أَمَّا الْجِدارُ فَكانَ لِغُلامَيْنِ يَتِيمَيْنِ فِي الْمَدِينَةِ وَ كانَ تَحْتَهُ كَنْزٌ لَهُما وَ كانَ أَبُوهُما صالِحاً فَأَرادَ رَبُّكَ أَنْ يَبْلُغا أَشُدَّهُما وَ يَسْتَخْرِجا كَنزَهُما رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ وَ ما فَعَلْتُهُ عَنْ أَمْرِي ذالِكَ تَأْوِيلُ ما لَمْ تَسْطِعْ عَلَيْهِ صَبْراً

و امّا آن ديوار، از آنِ دو نوجوان يتيم در آن شهر بود; و زير آن، گنجى متعلّق به آن دو وجود داشت; و پدرشان مرد صالحى بود; و پروردگار تو مى خواست آنها به حدّ بلوغ برسند و گنجشان را بيرون آوردند; اين رحمتى از پروردگارت بود; و من آن (كارها) را خودسرانه انجام ندادم; اين بود راز آنچه نتوانستى در برابر آن شكيبايى كنى.» (82)

83 وَ يَسْئَلُونَكَ عَنْ ذِي الْقَرْنَيْنِ قُلْ سَأَتْلُوا عَلَيْكُمْ مِنْهُ ذِكْراً

و از تو درباره «ذوالقرنين» مى پرسند; بگو: «بزودى بخشى از سرگذشت او را براى شما بازگو خواهم كرد.»(83)

84 إِنّا مَكَّنّا لَهُ فِي الاْ َرْضِ وَ آتَيْناهُ مِنْ كُلِّ شَيْء سَبَباً

ما به او در روى زمين، قدرت و حكومت داديم; و اسباب هر چيز را در اختيارش گذاشتيم.(84)

85 فَأَتْبَعَ سَبَباً

او از اين اسباب، پيروى (و استفاده) كرد،(85)

86 حَتّى إِذا بَلَغَ مَغْرِبَ الشَّمْسِ وَجَدَها تَغْرُبُ فِي عَيْن حَمِئَة وَ وَجَدَ عِنْدَها قَوْماً قُلْنا يا ذَا الْقَرْنَيْنِ إِمّا أَنْ تُعَذِّبَ وَ إِمّا أَنْ تَتَّخِذَ فِيهِمْ حُسْناً

تا هنگامى كه به غروبگاه آفتاب رسيد; (در آن جا) چنان به نظرش آمد كه خورشيد در چشمه تيره و گل آلودى غروب مى كند; و در آن جا قومى را يافت; گفتيم: «اى ذوالقرنين! يا (آنان را) مجازات مى كنى، و يا روش نيكويى در مورد آنها انتخاب مى نمايى.»(86)

87 قالَ أَمّا مَنْ ظَلَمَ فَسَوْفَ نُعَذِّبُهُ ثُمَّ يُرَدُّ إِلى رَبِّهِ فَيُعَذِّبُهُ عَذاباً نُكْراً

گفت: «امّا كسى را كه ستم كرده است، مجازات خواهيم كرد; سپس به سوى پروردگارش باز گردانده مى شود، و خدا او را مجازات شديدى خواهد كرد!(87)

88 وَ أَمّا مَنْ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً فَلَهُ جَزاءً الْحُسْنى وَ سَنَقُولُ لَهُ مِنْ أَمْرِنا يُسْراً

و امّا كسى كه ايمان آورد و عمل صالحى انجام دهد، پاداشى نيكوتر خواهد داشت; و ما دستور آسانى به او خواهيم داد.»(88)

89 ثُمَّ أَتْبَعَ سَبَباً

سپس (بار ديگر) از اسبابى (كه در اختيار داشت) بهره گرفت،(89)

90 حَتّى إِذا بَلَغَ مَطْلِعَ الشَّمْسِ وَجَدَها تَطْلُعُ عَلى قَوْم لَمْ نَجْعَلْ لَهُمْ مِنْ دُونِها سِتْراً

تا زمانى كه به خاستگاه خورشيد رسيد; (در آن جا) ديد خورشيد بر جمعيّتى طلوع مى كند كه در برابر (تابش) آفتاب، پوششى براى آنها قرار نداده بوديم. (و سايبانى نداشتند). (90)

91 كَذالِكَ وَ قَدْ أَحَطْنا بِما لَدَيْهِ خُبْراً

(آرى) اينچنين بود (كار ذوالقرنين)! و ما بخوبى بر آنچه نزد او بود احاطه داشتيم.(91)

92 ثُمَّ أَتْبَعَ سَبَباً

(باز) از اسباب مهمّى (كه در اختيار داشت) استفاده كرد;(92)

93 حَتّى إِذا بَلَغَ بَيْنَ السَّدَّيْنِ وَجَدَ مِنْ دُونِهِما قَوْماً لايَكادُونَ يَفْقَهُونَ قَوْلاً

(و همچنان به راه خود ادامه داد) تا هنگامى كه به ميان دو كوه رسيد; و در كنار آن دو (كوه) قومى را يافت كه هيچ سخنى را نمى فهميدند (و زبانشان مخصوص خودشان بود).(93)

94 قالُوا يا ذَا الْقَرْنَيْنِ إِنَّ يَأْجُوجَ وَ مَأْجُوجَ مُفْسِدُونَ فِي الاْ َرْضِ فَهَلْ نَجْعَلُ لَكَ خَرْجاً عَلى أَنْ تَجْعَلَ بَيْنَنا وَ بَيْنَهُمْ سَدّاً

(آن گروه با اشاره به او) گفتند: «اى ذوالقرنين! (قوم) يأجوج و مأجوج در اين سرزمين فساد مى كنند; آيا ممكن است ما هزينه اى براى تو قرار دهيم، كه ميان ما و آنها سدّى ايجاد كنى؟!»(94)

95 قالَ ما مَكَّنِّي فِيهِ رَبِّي خَيْرٌ فَأَعِينُونِي بِقُوَّة أَجْعَلْ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُمْ رَدْماً

ذوالقرنين گفت: «آنچه پروردگارم در اختيار من گذارده، بهتراست; (از آنچه شما پيشنهاد مى كنيد; كافى است) مرا با نيرويى يارى دهيد، تا ميان شما و آنها سدّ محكمى قراردهم.(95)

96 آتُونِي زُبَرَ الْحَدِيدِ حَتّى إِذا ساوى بَيْنَ الصَّدَفَيْنِ قالَ انْفُخُوا حَتّى إِذا جَعَلَهُ ناراً قالَ آتُونِي أُفْرِغْ عَلَيْهِ قِطْراً

قطعات بزرگ آهن برايم بياوريد (و روى هم بچينيد).» تا وقتى كه كاملا ميان دو كوه را پوشانيد، گفت: «(در اطراف آن آتش بيفروزيد، و در آن) بدميد.» (آنها دميدند) تا آتش، قطعات آهن را سرخ كرد، گفت: (اكنون) «مس مذاب برايم بياوريد تا بر روىِ آن بريزم (و شكافهاى آن را پر كنم).»(96)

97 فَمَا اسْطاعُوا أَنْ يَظْهَرُوهُ وَ مَا اسْتَطاعُوا لَهُ نَقْباً

(سرانجام چنان سدّى ساخت) كه آنها [= طايفه يأجوج و مأجوج] قادر نبودند از آن بالا روند; و نمى توانستند سوراخى در آن ايجاد كنند.(97)

98 قالَ هذا رَحْمَةٌ مِنْ رَبِّي فَإِذا جاءَ وَعْدُ رَبِّي جَعَلَهُ دَكّاءَ وَ كانَ وَعْدُ رَبِّي حَقّاً

(آنگاه) گفت: «اين رحمتى از جانب پروردگار من است; و هنگامى كه وعده پروردگارم فرا رسد، آن را درهم مى كوبد; و وعده پروردگارم حق است.»(98)

99 وَ تَرَكْنا بَعْضَهُمْ يَوْمَئِذ يَمُوجُ فِي بَعْض وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ فَجَمَعْناهُمْ جَمْعاً

و در آن روز (كه جهان پايان مى گيرد)، ما آنان را چنان رها مى كنيم كه در هم موج مى زنند; و در صور [= شيپور] دميده مى شود; و ما آنها را كاملاً جمع مى كنيم. (99)

100 وَ عَرَضْنا جَهَنَّمَ يَوْمَئِذ لِلْكافِرِينَ عَرْضاً

و در آن روز، جهنم رابر كافران آشكارا عرضه مى داريم.(100)

101 الَّذِينَ كانَتْ أَعْيُنُهُمْ فِي غِطاء عَنْ ذِكْرِي وَ كانُوا لايَسْتَطِيعُونَ سَمْعاً

همان كسانى كه پرده اى چشمانشان را از ياد من پوشانده بود، و قدرت شنوايى نداشتند.(101)

102 أَ فَحَسِبَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنْ يَتَّخِذُوا عِبادِي مِنْ دُونِي أَوْلِياءَ إِنّا أَعْتَدْنا جَهَنَّمَ لِلْكافِرِينَ نُزُلاً

آيا كافران پنداشتند مى توانند بندگانم را به جاى من اولياى خود انتخاب كنند؟! ما جهنّم را براى پذيرايى كافران آماده كرده ايم.(102)

103 قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالاْ َخْسَرِينَ أَعْمالاً

بگو: «آيا به شما خبر دهيم كه زيانكارترين (مردم) در كارها، چه كسانى هستند؟(103)

104 الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ هُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً

همان كسانى كه سعى و تلاششان در زندگى دنيا گم (و نابود) شده; در حالى كه، مى پندارند كار نيك انجام مى دهند.»(104)

105 أُولئِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا باِياتِ رَبِّهِمْ وَ لِقائِهِ فَحَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فَلا نُقِيمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَزْناً

آنها كسانى هستند كه به آيات پروردگارشان و لقاى او كافر شدند; به همين جهت، اعمالشان حبط و نابود شد; از اين رو روز قيامت، ميزانى براى (سنجش اعمال) آنها برپا نخواهيم كرد.(105)

106 ذالِكَ جَزاؤُهُمْ جَهَنَّمُ بِما كَفَرُوا وَ اتَّخَذُوا آياتِي وَ رُسُلِي هُزُواً

(آرى،) اين گونه است! كيفرشان دوزخ است، بخاطر آن كه كافر شدند، و آيات من و پيامبرانم را به استهزا گرفتند. (106)

107 إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ كانَتْ لَهُمْ جَنّاتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلاً

امّا كسانى كه ايمان آوردند و كارهاى شايسته انجام دادند، باغهاى بهشت برين محلّ پذيرايى آنان خواهد بود.(107)

108 خالِدِينَ فِيها لايَبْغُونَ عَنْها حِوَلاً

آنها جاودانه در آن خواهند ماند; و هرگز خواهان نقل مكان از آن جا نيستند.(108)

109 قُلْ لَوْ كانَ الْبَحْرُ مِداداً لِكَلِماتِ رَبِّي لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ أَنْ تَنْفَدَ كَلِماتُ رَبِّي وَ لَوْ جِئْنا بِمِثْلِهِ مَدَداً

بگو: «اگر دريا براى (نوشتن) كلمات پروردگارم مركّب شود، دريا پايان مى گيرد. پيش از آن كه كلمات پروردگارم پايان يابد; هر چند همانند آن (دريا) را كمك آن قرار دهيم.»(109)

110 قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحى إِلَيَّ أَنَّما إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلاً صالِحاً وَ لا يُشْرِكْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَداً

بگو: «من فقط بشرى هستم مثل شما; (ولى) به من وحى مى شود كه معبودتان، تنها معبودِ يگانه است; پس هر كه به لقاى پروردگارش اميد دارد، بايد كارى شايسته انجام دهد، و هيچ كس را در عبادت پروردگارش شريك نكند.»(110)

▲

[19] سوره مریم

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 كهِيِعص

كهيعص.(1)

2 ذِكْرُ رَحْمَتِ رَبِّكَ عَبْدَهُ زَكَرِيّا

(اين) يادى است از رحمت پروردگار تو نسبت به بنده اش زكريا،(2)

3 إِذْ نادى رَبَّهُ نِداءً خَفِيّاً

در آن هنگام كه پروردگارش را در خلوتگاه (عبادت) خواند.(3)

4 قالَ رَبِّ إِنِّي وَهَنَ الْعَظْمُ مِنِّي وَ اشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَيْباً وَ لَمْ أَكُنْ بِدُعائِكَ رَبِّ شَقِيّاً

گفت: «پروردگارا! استخوانم سست شده; و شعله پيرى سرم را فراگرفته; و من هرگز در دعاى تو اى پروردگار من، از اجابت محروم نبوده ام.(4)

5 وَ إِنِّي خِفْتُ الْمَوالِىَ مِنْ وَرائِي وَ كانَتِ امْرَأَتِي عاقِراً فَهَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ وَلِيّاً

و من از بستگانم بعد از خودم بيمناكم (كه حق پاسدارى از آيين تو را نگاه ندارند); و در حالى كه همسرم نازا و عقيم است; تو ازنزد خود جانشينى به من ببخش،(5)

6 يَرِثُنِي وَ يَرِثُ مِنْ آلِ يَعْقُوبَ وَ اجْعَلْهُ رَبِّ رَضِيّاً

كه وارث من و وارث دودمان يعقوب باشد; و او را اى پروردگار من مورد رضايت خود قرار ده.»(6)

7 يا زَكَرِيّا إِنّا نُبَشِّرُكَ بِغُلام اسْمُهُ يَحْيى لَمْ نَجْعَلْ لَهُ مِنْ قَبْلُ سَمِيّاً

اى زكريا! ما تو را به پسرى بشارت مى دهيم كه نامش «يحيى» است; و پيش از اين، همنامى براى او قرار نداده ايم.(7)

8 قالَ رَبِّ أَنّى يَكُونُ لِي غُلامٌ وَ كانَتِ امْرَأَتِي عاقِراً وَ قَدْ بَلَغْتُ مِنَ الْكِبَرِ عِتِيّاً

گفت: «پروردگارا! چگونه براى من پسرى خواهد بود؟! در حالى كه همسرم نازاست، و من نيز به سبب پيرى ناتوان شده ام!»(8)

9 قالَ كَذالِكَ قالَ رَبُّكَ هُوَ عَلَيَّ هَيِّنٌ وَ قَدْ خَلَقْتُكَ مِنْ قَبْلُ وَ لَمْ تَكُ شَيْئاً

فرمود: «اين گونه است; پروردگارت گفته اين كار بر من آسان است; و قبلاً تو را آفريدم در حالى كه چيزى نبودى!» (9)

10 قالَ رَبِّ اجْعَلْ لِي آيَةً قالَ آيَتُكَ أَلاّ تُكَلِّمَ النّاسَ ثَلاثَ لَيال سَوِيّاً

عرض كرد: «پروردگارا! نشانه اى براى من قرار ده!» فرمود: «نشانه تو اين است كه سه شبانه روز قدرت تكلّم با مردم را نخواهى داشت; در حالى كه سالم هستى.» (10)

11 فَخَرَجَ عَلى قَوْمِهِ مِنَ الْمِحْرابِ فَأَوْحى إِلَيْهِمْ أَنْ سَبِّحُوا بُكْرَةً وَ عَشِيّاً

او از محراب عبادت به سوى مردم بيرون آمد; و با اشاره به آنها گفت: «(به شكرانه اين موهبت،) صبح و شام (خدا را) تسبيح گوييد.»(11)

12 يا يَحْيى خُذِ الْكِتابَ بِقُوَّة وَ آتَيْناهُ الْحُكْمَ صَبِيّاً

اى يحيى! كتاب الهى را باقوّت بگير. و ما در كودكى فرمان (نبوت) به او داديم!(12)

13 وَ حَناناً مِنْ لَدُنّا وَ زَكاةً وَ كانَ تَقِيّاً

و محبت و پاكى (روح) از ناحيه خود به او بخشيديم، و او پرهيزگار بود!(13)

14 وَ بَرّاً بِوالِدَيْهِ وَ لَمْ يَكُنْ جَبّاراً عَصِيّاً

و نسبت به پدر و مادرش نيكوكار بود; و جبّار (و متكبّر) و عصيانگر نبود.(14)

15 وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيّاً

سلام بر او، روزى كه تولّد يافت،و روزى كه مى ميرد، و روزى كه زنده برانگيخته مى شود!(15)

16 وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ مَرْيَمَ إِذِ انْتَبَذَتْ مِنْ أَهْلِها مَكاناً شَرْقِيّاً

و مريم را در اين كتاب ياد كن، آن هنگام كه از خانواده اش در ناحيه شرقى (بيت المقدس) كناره گرفت;(16)

17 فَاتَّخَذَتْ مِنْ دُونِهِمْ حِجاباً فَأَرْسَلْنا إِلَيْها رُوحَنا فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً سَوِيّاً

و ميان خود و آنان حجابى افكند. (تا خلوتگاهش از هر نظر براى عبادت آماده باشد). در اين هنگام، ما روح (و فرشته مقرب) خود را به سوى او فرستاديم; و او در شكل انسانى بى عيب و نقص، بر مريم ظاهر شد.(17)

18 قالَتْ إِنِّي أَعُوذُ بِالرَّحْمنِ مِنْكَ إِنْ كُنْتَ تَقِيّاً

(مريم سخت ترسيد و) گفت: «اگر خدا ترس هستى، من از تو، به خداى رحمان پناه مى برم».(18)

19 قالَ إِنَّما أَنَا رَسُولُ رَبِّكِ لاَِهَبَ لَكِ غُلاماً زَكِيّاً

گفت: «من تنها فرستاده پروردگار توام; (آمده ام) تا پسر پاكيزه اى به تو ببخشم.»(19)

20 قالَتْ أَنّى يَكُونُ لِي غُلامٌ وَ لَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ وَ لَمْ أَكُ بَغِيّاً

گفت: «چگونه ممكن است پسرى براى من باشد؟! در حالى كه تاكنون انسانى با من تماس نداشته، و زن آلوده اى نبوده ام!»(20)

21 قالَ كَذالِكَ قالَ رَبُّكِ هُوَ عَلَيَّ هَيِّنٌ وَ لِنَجْعَلَهُ آيَةً لِلنّاسِ وَ رَحْمَةً مِنّا وَ كانَ أَمْراً مَقْضِيّاً

گفت: «اين گونه پروردگارت فرموده: اين كار بر من آسان است. (ما او را مى آفرينيم) تا او را براى مردم نشانه اى قرار دهيم;و رحمتى باشد از سوى ما; و اين امرى است پايان يافته (و گفتگو ندارد).»(21)

22 فَحَمَلَتْهُ فَانْتَبَذَتْ بِهِ مَكاناً قَصِيّاً

سرانجام (مريم) به او [= عيسى] باردار شد; و او را به نقطه دور دستى برد.(22)

23 فَأَجاءَهَا الْمَخاضُ إِلى جِذْعِ النَّخْلَةِ قالَتْ يا لَيْتَنِي مِتُّ قَبْلَ هذا وَ كُنْتُ نَسْياً مَنْسِيّاً

درد زايمان او را به كنار تنه درخت خرمايى كشاند; (آن قدر ناراحت شد كه) گفت: «اى كاش پيش از اين مرده بودم، و كاملاً فراموش شده بودم!»(23)

24 فَناداها مِنْ تَحْتِها أَلاّ تَحْزَنِي قَدْ جَعَلَ رَبُّكِ تَحْتَكِ سَرِيّاً

ناگهان از طرف پايين پايش او را صدا زد كه: «غمگين مباش! پروردگارت زير پاى تو چشمه آبى (گوارا) قرار داده است.(24)

25 وَ هُزِّي إِلَيْكِ بِجِذْعِ النَّخْلَةِ تُساقِطْ عَلَيْكِ رُطَباً جَنِيّاً

و اين تنه نخل را به طرف خود تكان ده، تا رطب تازه اى بر تو فرو ريزد. (25)

26 فَكُلِي وَ اشْرَبِي وَ قَرِّي عَيْناً فَإِمّا تَرَيِنَّ مِنَ الْبَشَرِ أَحَداً فَقُولِي إِنِّي نَذَرْتُ لِلرَّحْمنِ صَوْماً فَلَنْ أُكَلِّمَ الْيَوْمَ إِنْسِيّاً

پس (از اين غذاى لذيذ و آب گوارا) بخور و بنوش; و چشمت (به فرزندت) روشن باد! و هرگاه كسى از انسانها را ديدى، (با اشاره) بگو: من براى خداوند رحمان روزه اى نذر كرده ام; بنابراين امروز با هيچ انسانى سخن نمى گويم. (و بدان كه اين نوزاد از تو دفاع خواهد كرد.)»(26)

27 فَأَتَتْ بِهِ قَوْمَها تَحْمِلُهُ قالُوا يا مَرْيَمُ لَقَدْ جِئْتِ شَيْئاً فَرِيّاً

(مريم) در حالى كه او را در آغوش گرفته بود، وى را نزد قومش آورد; گفتند: «اى مريم! كار بسيار عجيب و بدى انجام دادى! (27)

28 يا أُخْتَ هارُونَ ما كانَ أَبُوكِ امْرَأَ سَوْء وَ ما كانَتْ أُمُّكِ بَغِيّاً

اى خواهر هارون! نه پدرت مرد بدى بود، و نه مادرت زن بدكــاره اى!» (28)

29 فَأَشارَتْ إِلَيْهِ قالُوا كَيْفَ نُكَلِّمُ مَنْ كانَ فِي الْمَهْدِ صَبِيّاً

(مريم) به او اشاره كرد; گفتند: «چگونه با كودكى كه در گاهواره است سخن بگوييم؟!»(29)

30 قالَ إِنِّي عَبْدُ اللّهِ آتانِيَ الْكِتابَ وَ جَعَلَنِي نَبِيّاً

(ناگهان عيسى زبان به سخن گشود و) گفت: «من بنده خدايم; او كتاب آسمانى به من داده; و مرا پيامبر قرار داده است.(30)

31 وَ جَعَلَنِي مُبارَكاً أَيْنَ ما كُنْتُ وَ أَوْصانِي بِالصَّلاةِ وَ الزَّكاةِ ما دُمْتُ حَيّاً

و هر جا كه باشم مرا وجودى پربركت قرار داده; و تا زمانى كه زنده ام، مرا به نماز و زكات توصيه كرده است.(31)

32 وَ بَرّاً بِوالِدَتِي وَ لَمْ يَجْعَلْنِي جَبّاراً شَقِيّاً

و مرا نسبت به مادرم نيكوكار قرار داده; و جبّار و عصيانگر قرار نداده است.(32)

33 وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيّاً

و سلام (خدا) بر من، روزى كه متولّد شدم، و روزى كه مى ميرم، و روزى كه زنده برانگيخته خواهم شد!»(33)

34 ذالِكَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ قَوْلَ الْحَقِّ الَّذِي فِيهِ يَمْتَرُونَ

اين است عيسى پسر مريم; گفتار حقّى كه در آن ترديد مى كنند.(34)

35 ما كانَ لِلّهِ أَنْ يَتَّخِذَ مِنْ وَلَد سُبْحانَهُ إِذا قَضى أَمْراً فَإِنَّما يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ

هرگز براى خدا شايسته نبود كه فرزندى اختيار كند; منزّه است او! هرگاه امرى را اراده كند، تنها به آن مى گويد: «موجود باش!» بى درنگ موجود مى شود.(35)

36 وَ إِنَّ اللّهَ رَبِّي وَ رَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ هذا صِراطٌ مُسْتَقِيمٌ

و (عيسى گفت:) خداوند، پروردگار من و پروردگار شماست; او را پرستش كنيد; اين است راه راست.(36)

37 فَاخْتَلَفَ الاْ َحْزابُ مِنْ بَيْنِهِمْ فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ مَشْهَدِ يَوْم عَظِيم

ولى (بعد از او) گروههايى از ميان آنها اختلاف كردند; پس واى به حال كسانى كه كافر شدند از حضور روز بزرگ (رستاخيز)!(37)

38 أَسْمِعْ بِهِمْ وَ أَبْصِرْ يَوْمَ يَأْتُونَنا لكِنِ الظّالِمُونَ الْيَوْمَ فِي ضَلال مُبِين

روزى كه نزد ما مى آيند، چه گوشهاى شنوا و چه چشمهاى بينايى پيدا مى كنند! ولى اين ستمكاران امروز در گمراهى آشكارند.(38)

39 وَ أَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْحَسْرَةِ إِذْ قُضِيَ الاْ َمْرُ وَ هُمْ فِي غَفْلَة وَ هُمْ لايُؤْمِنُونَ

آنان را از روز حسرت [=روز رستاخيز كه براى همه مايه تأسف است] بترسان، در آن هنگام كه همه چيز پايان مى يابد; ولى (امروز) آنها در غفلتند و ايمان نمى آورند.(39)

40 إِنّا نَحْنُ نَرِثُ الاْ َرْضَ وَ مَنْ عَلَيْها وَ إِلَيْنا يُرْجَعُونَ

ما، زمين و تمام كسانى را كه روى آن هستند، به ارث مى بريم; و همگى به سوى ما بازگردانده مى شوند.(40)

41 وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ إِبْراهِيمَ إِنَّهُ كانَ صِدِّيقاً نَبِيّاً

در اين كتاب، ابراهيم را ياد كن، كه او پيامبرى بسيار راستگو بود.(41)

42 إِذْ قالَ لاَِبِيهِ يا أَبَتِ لِمَ تَعْبُدُ ما لا يَسْمَعُ وَ لا يُبْصِرُ وَ لا يُغْنِي عَنْكَ شَيْئاً

هنگامى كه به پدرش گفت: «اى پدر! چرا چيزى را مى پرستى كه نه مى شنود، و نه مى بيند، و نه هيچ نيازى را از تو برطرف مى سازد؟!(42)

43 يا أَبَتِ إِنِّي قَدْ جاءَنِي مِنَ الْعِلْمِ ما لَمْ يَأْتِكَ فَاتَّبِعْنِي أَهْدِكَ صِراطاً سَوِيّاً

اى پدر! دانشى براى من آمده كه براى تو نيامده است; بنابراين از من پيروى كن، تا تو را به راه راست هدايت كنم.(43)

44 يا أَبَتِ لا تَعْبُدِ الشَّيْطانَ إِنَّ الشَّيْطانَ كانَ لِلرَّحْمنِ عَصِيّاً

اى پدر! شيطان را پرستش مكن، كه شيطان نسبت به خداوند رحمان،نافرمان بود.(44)

45 يا أَبَتِ إِنِّي أَخافُ أَنْ يَمَسَّكَ عَذابٌ مِنَ الرَّحْمنِ فَتَكُونَ لِلشَّيْطانِ وَلِيّاً

اى پدر! من ازاين مى ترسم كه ازسوى خداوند رحمان عذابى به تو رسد، در نتيجه از دوستان شيطان باشى!»(45)

46 قالَ أَ راغِبٌ أَنْتَ عَنْ آلِهَتِي يا إِبْراهِيمُ لَئِنْ لَمْ تَنْتَهِ لاَ َرْجُمَنَّكَ وَ اهْجُرْنِي مَلِيّاً

گفت: «اى ابراهيم! آيا تو از معبودهاى من روى گردانى؟! اگر (از اين كار) دست برندارى، تو را سنگسار مى كنم. و براى مدتى طولانى از من دور شو!» (46)

47 قالَ سَلامٌ عَلَيْكَ سَأَسْتَغْفِرُ لَكَ رَبِّي إِنَّهُ كانَ بِي حَفِيّاً

(ابراهيم) گفت: «سلام بر تو! من بزودى از پروردگارم براى تو آمرزش مى طلبم; چرا كه او همواره نسبت به من مهربان بوده است.(47)

48 وَ أَعْتَزِلُكُمْ وَ ما تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ وَ أَدْعُوا رَبِّي عَسى أَلاّ أَكُونَ بِدُعاءِ رَبِّي شَقِيّاً

و از شما، و آنچه غير خدا مى خوانيد، كناره گيرى مى كنم; و پروردگارم را مى خوانم; و اميدوارم در خواندن پروردگارم محروم و بى پاسخ نمانم!»(48)

49 فَلَمَّا اعْتَزَلَهُمْ وَ ما يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ وَهَبْنا لَهُ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ وَ كُلاًّ جَعَلْنا نَبِيّاً

هنگامى كه از آنان و آنچه غير خدا مى پرستيدند كناره گيرى كرد، ما اسحاق و يعقوب را به او بخشيديم; و هر يك را پيامبرى (بزرگ) قرار داديم.(49)

50 وَ وَهَبْنا لَهُمْ مِنْ رَحْمَتِنا وَ جَعَلْنا لَهُمْ لِسانَ صِدْق عَلِيّاً

و از رحمت خود به آنان عطا كرديم; و براى آنها نام نيك و مقام برجسته اى (در ميان همه امّتها) قرار داديم.(50)

51 وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ مُوسى إِنَّهُ كانَ مُخْلَصاً وَ كانَ رَسُولاً نَبِيّاً

و در اين كتاب از موسى يادكن، كه او خالص شده و رسول و پيامبر (والامقامى) بود.(51)

52 وَ نادَيْناهُ مِنْ جانِبِ الطُّورِ الاْ َيْمَنِ وَ قَرَّبْناهُ نَجِيّاً

ما او را از جانب راست (كوه) طور فرا خوانديم; و (همچون) نجوا كننده او را (به خود) نزديك ساختيم.(52)

53 وَ وَهَبْنا لَهُ مِنْ رَحْمَتِنا أَخاهُ هارُونَ نَبِيّاً

و ما از رحمت خود، برادرش هارون را ـ كه پيامبر بود ـ به او بخشيديم.(53)

54 وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ إِسْماعِيلَ إِنَّهُ كانَ صادِقَ الْوَعْدِ وَ كانَ رَسُولاً نَبِيّاً

و در اين كتاب از اسماعيل (نيز) ياد كن، كه او در وعده اش صادق، و رسول و پيامبرى (بزرگ) بود.(54)

55 وَ كانَ يَأْمُرُ أَهْلَهُ بِالصَّلاةِ وَ الزَّكاةِ وَ كانَ عِنْدَ رَبِّهِ مَرْضِيّاً

او همواره خانواده اش را به نماز و زكات فرمان مى داد; و پيوسته مورد رضايت پروردگارش بود.(55)

56 وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ إِدْرِيسَ إِنَّهُ كانَ صِدِّيقاً نَبِيّاً

و در اين كتاب، از ادريس (نيز) ياد كن، اوبسيار راستگو و پيامبر (بزرگى) بود.(56)

57 وَ رَفَعْناهُ مَكاناً عَلِيّاً

و ما او را به مقام والايى رسانديم. (57)

58 أُولئِكَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ مِنْ ذُرِّيَّةِ آدَمَ وَ مِمَّنْ حَمَلْنا مَعَ نُوح وَ مِنْ ذُرِّيَّةِ إِبْراهِيمَ وَ إِسْرائِيلَ وَ مِمَّنْ هَدَيْنا وَ اجْتَبَيْنا إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُ الرَّحْمنِ خَرُّوا سُجَّداً وَ بُكِيّاً

آنها پيامبرانى بودند از فرزندان آدم، و از كسانى كه با نوح (بركشتى) سوار كرديم، و از دودمان ابراهيم و يعقوب، و از كسانى كه هدايت كرديم و برگزيديم، كسانى كه خداوند مشمول نعمتشان قرار داده بود، هنگامى كه آيات خداوند رحمان بر آنان خوانده مى شد به خاك مى افتادند، در حالى كه سجده مى كردند و گريان بودند.(58)

59 فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضاعُوا الصَّلاةَ وَ اتَّبَعُوا الشَّهَواتِ فَسَوْفَ يَلْقَوْنَ غَيّاً

امّا پس از آنان، فرزندان ناشايسته اى جاى آنها را گرفتند كه نماز را تباه كرده، و از شهوات پيروى نمودند; و بزودى (مجازات) گمراهى (خود) را خواهند ديد!(59)

60 إِلاّ مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً فَأُولئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَ لايُظْلَمُونَ شَيْئاً

مگر آنان كه توبه كنند، و ايمان بياورند،و كارى شايسته انجام دهند; چنين كسانى داخل بهشت مى شوند، و كمترين ستمى به آنان نخواهد شد.(60)

61 جَنّاتِ عَدْن الَّتِي وَعَدَ الرَّحْمنُ عِبادَهُ بِالْغَيْبِ إِنَّهُ كانَ وَعْدُهُ مَأْتِيّاً

باغهاى جاويدان بهشتى كه خداوند رحمان بندگانش رابه آنوعده داده است، هرچند آن را نديده اند; به يقين وعده خدا تحقق يافتنى است.(61)

62 لايَسْمَعُونَ فِيها لَغْواً إِلاّ سَلاماً وَ لَهُمْ رِزْقُهُمْ فِيها بُكْرَةً وَ عَشِيّاً

در آن جا هرگز گفتار لغو و بيهوده اى نمى شنوند; و جز سلام در آن جا سخنى نيست; و هر صبح و شام، روزى آنان در بهشت آماده است.(62)

63 تِلْكَ الْجَنَّةُ الَّتِي نُورِثُ مِنْ عِبادِنا مَنْ كانَ تَقِيّاً

اين همان بهشتى است كه به بندگان ما كه پرهيزگار باشند، به ارث مى دهيم.(63)

64 وَ ما نَتَنَزَّلُ إِلاّ بِأَمْرِ رَبِّكَ لَهُ ما بَيْنَ أَيْدِينا وَ ما خَلْفَنا وَ ما بَيْنَ ذالِكَ وَ ما كانَ رَبُّكَ نَسِيّاً

(پس از تأخير وحى، جبرئيل به پيامبر عرض كرد:) ما جز به فرمان پروردگار تو، نازل نمى شويم; آنچه پيش روى ما، و پشت سر ما، و آنچه ميان آن است، همه از آن اوست; و پروردگارت هرگز فراموشكار نبوده (و نيست).(64)

65 رَبُّ السَّماواتِ وَ الاْ َرْضِ وَ ما بَيْنَهُما فَاعْبُدْهُ وَ اصْطَبِرْ لِعِبادَتِهِ هَلْ تَعْلَمُ لَهُ سَمِيّاً

اوست پروردگار آسمانها و زمين، و آنچه ميان آن دو قرار دارد. او را پرستش كن، و در عبادتش شكيبا باش. آيا همنام و مانندى براى او مى دانى؟!(65)

66 وَ يَقُولُ الاِْنْسانُ أَ إِذا ما مِتُّ لَسَوْفَ أُخْرَجُ حَيّاً

انسان مى گويد: «آيا هنگامى كه مُردم، پس از آن، زنده (از قبر) بيرون آورده مى شوم؟!»(66)

67 أَ وَ لا يَذْكُرُ الاِْنْسانُ أَنّا خَلَقْناهُ مِنْ قَبْلُ وَ لَمْ يَكُ شَيْئاً

آيا انسان به خاطر نمى آورد كه ما پيش از اين، او را آفريديم در حالى كه چيزى نبود؟!(67)

68 فَوَ رَبِّكَ لَنَحْشُرَنَّهُمْ وَ الشَّياطِينَ ثُمَّ لَنُحْضِرَنَّهُمْ حَوْلَ جَهَنَّمَ جِثِيّاً

به پرورگارت سوگند كه همه آنها را همراه با شياطين (در قيامت) جمع مى كنيم; سپس آنان را ـ در حالى كه به زانو درآمده اند ـ گرداگرد جهنم حاضر مى سازيم.(68)

69 ثُمَّ لَنَنْزِعَنَّ مِنْ كُلِّ شِيعَة أَيُّهُمْ أَشَدُّ عَلَى الرَّحْمنِ عِتِيّاً

سپس از پيروان هر گروهى، كسانى را كه در برابر خداوند رحمان از همه سركش تر بوده اند، جدا مى كنيم.(69)

70 ثُمَّ لَنَحْنُ أَعْلَمُ بِالَّذِينَ هُمْ أَوْلى بِها صِلِيّاً

سپس ما بخوبى از كسانى كه براى سوختن در آتش سزاوارترند، آگاهتريم.(70)

71 وَ إِنْ مِنْكُمْ إِلاّ وارِدُها كانَ عَلى رَبِّكَ حَتْماً مَقْضِيّاً

و همه شما (بدون استثنا) وارد جهنم مى شويد; اين امر، نزد پروردگارت، حتمى و پايان يافته است.(71)

72 ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا وَ نَذَرُ الظّالِمِينَ فِيها جِثِيّاً

سپس كسانى را كه تقوا پيشه كردند (از آن) رهايى مى بخشيم; و ستمكاران را- در حالى كه به زانو درآمده اند ـ در آن رها مى سازيم.(72)

73 وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُنا بَيِّنات قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا أَيُّ الْفَرِيقَيْنِ خَيْرٌ مَقاماً وَ أَحْسَنُ نَدِيّاً

و هنگامى كه آيات روشنگر ما بر آنان خوانده مى شود، كافران به مؤمنان مى گويند: «كدام يك از (ما) دو گروه جايگاهش بهتر، و محفل انسش زيباتر است؟!»(73)

74 وَ كَمْ أَهْلَكْنا قَبْلَهُمْ مِنْ قَرْن هُمْ أَحْسَنُ أَثاثاً وَ رِءْياً

چه بسيار اقوامى را پيش از آنان نابود كرديم كه هم مال و ثروتشان و هم ظاهرشان از آنها بهتر بود.(74)

75 قُلْ مَنْ كانَ فِي الضَّلالَةِ فَلْيَمْدُدْ لَهُ الرَّحْمنُ مَدّاً حَتّى إِذا رَأَوْا ما يُوعَدُونَ إِمَّا الْعَذابَ وَ إِمَّا السّاعَةَ فَسَيَعْلَمُونَ مَنْ هُوَ شَرٌّ مَكاناً وَ أَضْعَفُ جُنْداً

بگو: «آنها كه در گمراهى بوده اند، بايد خداوند به آنها مهلت دهد تا زمانى كه وعده الهى را با چشم خود ببينند: يا مجازات (اين دنيا)، يا (عذاب) قيامت را! (و به زودى) خواهند دانست چه كسى جايگاهش بدتر، و لشكرش ناتوانتر است!»(75)

76 وَ يَزِيدُ اللّهُ الَّذِينَ اهْتَدَوْا هُدىً وَ الْباقِياتُ الصّالِحاتُ خَيْرٌ عِنْدَ رَبِّكَ ثَواباً وَ خَيْرٌ مَرَدّاً

و كسانى كه پذيراى هدايت شوند، خداوند بر هدايتشان مى افزايد; و آثار ماندگار شايسته اى كه (از انسان) باقى مى ماند، ثوابش در پيشگاه پروردگارت بهتر، و عاقبتش نيكوتر است.(76)

77 أَ فَرَأَيْتَ الَّذِي كَفَرَ بِآياتِنا وَ قالَ لاَ ُوتَيَنَّ مالاً وَ وَلَداً

آيا ديدى كسى را كه به آيات ما كافر شد، و گفت: «ثروت و فرزند فراوانى به من داده خواهد شد»؟!(77)

78 أَطَّلَعَ الْغَيْبَ أَمِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمنِ عَهْداً

آيا او از غيب آگاه گشته، يا نزد خداوند رحمان عهد و پيمانى گرفته است؟!(78)

79 كَلاّ سَنَكْتُبُ ما يَقُولُ وَ نَمُدُّ لَهُ مِنَ الْعَذابِ مَدّاً

هرگز چنين نيست! ما بزودى آنچه را مى گويد مى نويسيم و عذاب را براى او مستمر مى سازيم!(79)

80 وَ نَرِثُهُ ما يَقُولُ وَ يَأْتِينا فَرْداً

آنچه را او مى گويد (از اموال و فرزندان)، از او به ارث مى بريم، و تنها نزد ما خواهد آمد.(80)

81 وَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللّهِ آلِهَةً لِيَكُونُوا لَهُمْ عِزّاً

و آنان غير از خدا، معبودانى رابراى خود برگزيدند تا مايه عزّتشان باشد. (چه پندار خامى!)(81)

82 كَلاّ سَيَكْفُرُونَ بِعِبادَتِهِمْ وَ يَكُونُونَ عَلَيْهِمْ ضِدّاً

هرگز چنين نيست! بزودى (معبودهايشان) منكر عبادت آنان خواهند شد; و بر ضدّ آنها گواهى مى دهند.(82)

83 أَ لَمْ تَرَ أَنّا أَرْسَلْنَا الشَّياطِينَ عَلَى الْكافِرِينَ تَؤُزُّهُمْ أَزّاً

آيا نديدى كه ما شياطين را به سوى كافران فرستاديم تا آنان را شديداً تحريك كنند؟!(83)

84 فَلا تَعْجَلْ عَلَيْهِمْ إِنَّما نَعُدُّ لَهُمْ عَدّاً

پس درباره آنان شتاب مكن; ما آنها (و اعمالشان)را به دقت شماره مى كنيم.(84)

85 يَوْمَ نَحْشُرُ الْمُتَّقِينَ إِلَى الرَّحْمنِ وَفْداً

در آن روز كه پرهيزگاران را به صورت گروهى به سوى خداوند رحمان (و پاداش هاى او) محشور مى كنيم.(85)

86 وَ نَسُوقُ الْمُجْرِمِينَ إِلى جَهَنَّمَ وِرْداً

و مجرمان را تشنه كام (همچون شترانى كه به طرف آب گاه مى روند) به سوى جهنم مى رانيم. (86)

87 لايَمْلِكُونَ الشَّفاعَةَ إِلاّ مَنِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمنِ عَهْداً

آنان هرگز مالك شفاعت نيستند; مگر كسى كه نزد خداوند رحمان، عهد و پيمانى گرفته است.(87)

88 وَ قالُوا اتَّخَذَ الرَّحْمنُ وَلَداً

و گفتند: «خداوند رحمان فرزندى اختيار كرده است». (88)

89 لَقَدْ جِئْتُمْ شَيْئاً إِدّاً

راستى مطلب زشت و زننده اى گفتيد!(89)

90 تَكادُ السَّماواتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْهُ وَ تَنْشَقُّ الاْ َرْضُ وَ تَخِرُّ الْجِبالُ هَدّاً

نزديك است به سبب اين سخن آسمانها از هم متلاشى گردد، و زمين شكافته شود، و كوهها به شدّت فرو ريزد; (90)

91 أَنْ دَعَوْا لِلرَّحْمنِ وَلَداً

از اين رو كه براى خداوند رحمان فرزندى قائل شدند!(91)

92 وَ ما يَنْبَغِي لِلرَّحْمنِ أَنْ يَتَّخِذَ وَلَداً

در حالى كه سزاوار نيست خداوند رحمان، فرزندى اختيار كند!(92)

93 إِنْ كُلُّ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الاْ َرْضِ إِلاّ آتِي الرَّحْمنِ عَبْداً

تمام كسانى كه در آسمانها و زمين هستند، تنها به سوى خداوند رحمان مى آيند در حالى كه بنده اويند. (93)

94 لَقَدْ أَحْصاهُمْ وَ عَدَّهُمْ عَدّاً

خداوند همه آنها را احصا كرده، و كاملاً شمارش كرده است.(94)

95 وَ كُلُّهُمْ آتِيهِ يَوْمَ الْقِيامَةِ فَرْداً

و همگى روز رستاخيز، تك و تنها نزد او حاضر مى شوند.(95)

96 إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدّاً

به يقين كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام داده اند، به زودى خداوند رحمان محبّتى براى آنان (در دلها) قرار مى دهد!(96)

97 فَإِنَّما يَسَّرْناهُ بِلِسانِكَ لِتُبَشِّرَ بِهِ الْمُتَّقِينَ وَ تُنْذِرَ بِهِ قَوْماً لُدّاً

و ما فقط قرآن را بر زبان تو آسان ساختيم براى آنكه پرهيزگاران را بوسيله آن بشارت دهى، و گروه دشمنان سرسخت را با آن انذار كنى.(97)

98 وَ كَمْ أَهْلَكْنا قَبْلَهُمْ مِنْ قَرْن هَلْ تُحِسُّ مِنْهُمْ مِنْ أَحَد أَوْ تَسْمَعُ لَهُمْ رِكْزاً

چه بسيار اقوام (بى ايمان و گنهكارى) را كه پيش از آنان هلاك كرديم; آيا (اثرى) از هيچيك از آنها احساس مى كنى؟! يا كمترين صدايى از آنان مى شنوى؟!(98)

▲

[20] سوره طه

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 طه

طه.(1)

2 ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقى

ما قرآن را بر تو نازل نكرديم كه خود را سخت به زحمت بيفكنى!.(2)

3 إِلاّ تَذْكِرَةً لِمَنْ يَخْشى

آن را فقط براى يادآورى كسانى كه (از خدا) مى ترسند نازل ساختيم.(3)

4 تَنْزِيلاً مِمَّنْ خَلَقَ الاْ َرْضَ وَ السَّماواتِ الْعُلى

(اين قرآن) از سوى كسى نازل شده كه زمين و آسمانهاى بلند را آفريده است.(4)

5 الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى

همان بخشنده اى كه بر عرش مسلّط است.(5)

6 لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الاْ َرْضِ وَ ما بَيْنَهُما وَ ما تَحْتَ الثَّرى

از آن اوست آنچه درآسمانها، و آنچه در زمين، و آنچه ميان آن دو، و آنچه در زير خاك (پنهان) است.(6)

7 وَ إِنْ تَجْهَرْ بِالْقَوْلِ فَإِنَّهُ يَعْلَمُ السِّرَّ وَ أَخْفى

اگر آشكارا سخن بگويى (يا پنهان)، او اسرار پنهانى و پنهان تر از آن را نيز مى داند.(7)

8 اللّهُ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ لَهُ الاْ َسْماءُ الْحُسْنى

او خداوندى يگانه است كه معبودى جز او نيست; و نيكوترين نامها از آنِ اوست.(8)

9 وَ هَلْ أَتاكَ حَدِيثُ مُوسى

و آيا خبر موسى به تو رسيده است؟(9)

10 إِذْ رَأى ناراً فَقالَ لاَِهْلِهِ امْكُثُوا إِنِّي آنَسْتُ ناراً لَعَلِّي آتِيكُمْ مِنْها بِقَبَس أَوْ أَجِدُ عَلَى النّارِ هُدىً

هنگامى كه (از دور) آتشى مشاهده كرد، و به خانواده خود گفت: «(اندكى) درنگ كنيد كه من آتشى ديدم; شايد شعله اى از آن براى شما بياورم; يا بوسيله اين آتش راهى پيدا كنم.»(10)

11 فَلَمّا أَتاها نُودِيَ يا مُوسى

هنگامى كه نزد آتش آمد، ندا داده شد كه: اى موسى!(11)

12 إِنِّي أَنَا رَبُّكَ فَاخْلَعْ نَعْلَيْكَ إِنَّكَ بِالْوادِ الْمُقَدَّسِ طُوًىْ

من پروردگار تو هستم; كفشهايت را بيرون آر، كه تو در سرزمين مقدّس «طوى» هستى.(12)

13 وَ أَنَا اخْتَرْتُكَ فَاسْتَمِعْ لِما يُوحى

و من تو را (براى مقام رسالت) برگزيدم; اكنون به آنچه (بر تو) وحى مى شود، گوش فرا ده.(13)

14 إِنَّنِي أَنَا اللّهُ لا إِلهَ إِلاّ أَنَا فَاعْبُدْنِي وَ أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِكْرِي

منم خداوند يگانه; معبودى جز من نيست; مرا پرستش كن، و نماز رابراى ياد من بپادار.(14)

15 إِنَّ السّاعَةَ آتِيَةٌ أَكادُ أُخْفِيها لِتُجْزى كُلُّ نَفْس بِما تَسْعى

به يقين قيامت خواهد آمد; مى خواهم آن را پنهان كنم، تا هركس در برابر سعى و كوشش خود، جزا داده شود.(15)

16 فَلا يَصُدَّنَّكَ عَنْها مَنْ لا يُؤْمِنُ بِها وَ اتَّبَعَ هَواهُ فَتَرْدى

پس مبادا كسى كه به آن ايمان ندارد و از هوسهاى خويش پيروى مى كند، تو را از آن باز دارد; كه هلاك خواهى شد!(16)

17 وَ ما تِلْكَ بِيَمِينِكَ يا مُوسى

و آن چيست در دست راست تو، اى موسى؟!(17)

18 قالَ هِيَ عَصايَ أَتَوَكَّؤُا عَلَيْها وَ أَهُشُّ بِها عَلى غَنَمِي وَ لِيَ فِيها مَآرِبُ أُخْرى

گفت: «اين عصاى من است; بر آن تكيه مى كنم، برگ درختان را با آن براى گوسفندانم فرو مى ريزم; و من در آن منافع ديگرى نيز دارم.»(18)

19 قالَ أَلْقِها يا مُوسى

گفت: «اى موسى! آن رابيفكن.»(19)

20 فَأَلْقاها فَإِذا هِيَ حَيَّةٌ تَسْعى

پس موسى آن (عصا) را افكند و ناگهان اژدهايى شدكه به هر سو مى شتافت.(20)

21 قالَ خُذْها وَ لاتَخَفْ سَنُعِيدُها سِيرَتَهَا الاْ ُولى

گفت: «آن را بگير و نترس، به زودى آن را به صورت اوّلش باز مى گردانيم.(21)

22 وَ اضْمُمْ يَدَكَ إِلى جَناحِكَ تَخْرُجْ بَيْضاءَ مِنْ غَيْرِ سُوء آيَةً أُخْرى

و دستت را به گريبانت ببر، تا سفيد و بى عيب بيرون آيد; اين معجزه ديگرى (از سوى خداوند) است.(22)

23 لِنُرِيَكَ مِنْ آياتِنَا الْكُبْرى

تا (به اين صورت) از نشانه هاى بزرگ خويش به تو نشان دهيم.(23)

24 اذْهَبْ إِلى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغى

(اينك) به سوى فرعون برو، كه او طغيان كرده است.»(24)

25 قالَ رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي

(موسى) گفت: «پروردگارا! سينه ام را گشاده كن;(25)

26 وَ يَسِّرْ لِي أَمْرِي

و كارم را برايم آسان گردان;(26)

27 وَ احْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسانِي

و گره از زبانم بگشاى;(27)

28 يَفْقَهُوا قَوْلِي

تا سخن مرا بفهمند.(28)

29 وَ اجْعَلْ لِي وَزِيراً مِنْ أَهْلِي

و وزيرى از خاندانم براى من قرار ده،(29)

30 هارُونُ أَخِي

برادرم هارون را.(30)

31 اشْدُدْ بِهِ أَزْرِي

با او پشتم را محكم كن;(31)

32 وَ أَشْرِكْهُ فِي أَمْرِي

و او را در كارم شريك ساز;(32)

33 كَيْ نُسَبِّحَكَ كَثِيراً

تا تو را بسيار تسبيح گوييم;(33)

34 وَ نَذْكُرَكَ كَثِيراً

و تو را بسيار ياد كنيم;(34)

35 إِنَّكَ كُنْتَ بِنا بَصِيراً

چرا كه تو هميشه از حال ما آگاه بوده اى!»(35)

36 قالَ قَدْ أُوتِيتَ سُؤْلَكَ يا مُوسى

فرمود: «اى موسى! خواسته ات به تو داده شد.(36)

37 وَ لَقَدْ مَنَنّا عَلَيْكَ مَرَّةً أُخْرى

و ما بار ديگر تو را مشمول نعمت خود ساخته بوديم»،(37)

38 إِذْ أَوْحَيْنا إِلى أُمِّكَ ما يُوحى

آن زمان كه به مادرت آنچه لازم بود الهام كرديم;(38)

39 أَنِ اقْذِفِيهِ فِي التّابُوتِ فَاقْذِفِيهِ فِي الْيَمِّ فَلْيُلْقِهِ الْيَمُّ بِالسّاحِلِ يَأْخُذْهُ عَدُوٌّ لِي وَ عَدُوٌّ لَهُ وَ أَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِنِّي وَ لِتُصْنَعَ عَلى عَيْنِي

كه: «او را در صندوقى بيفكن، و آن را به دريا بينداز، تا دريا آن را به ساحل افكند; تا كسى كه هم دشمن من و هم دشمن اوست، آن را برگيرد.» و من محبّتى از خودم بر تو افكندم، تا تحت مراقبت من پرورش يابى.(39)

40 إِذْ تَمْشِي أُخْتُكَ فَتَقُولُ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلى مَنْ يَكْفُلُهُ فَرَجَعْناكَ إِلى أُمِّكَ كَيْ تَقَرَّ عَيْنُها وَ لاتَحْزَنَ وَ قَتَلْتَ نَفْساً فَنَجَّيْناكَ مِنَ الْغَمِّ وَ فَتَنّاكَ فُتُوناً فَلَبِثْتَ سِنِينَ فِي أَهْلِ مَدْيَنَ ثُمَّ جِئْتَ عَلى قَدَر يا مُوسى

در آن هنگام كه خواهرت (در نزديكى كاخ فرعون) راه مى رفت و گفت: «آيا كسى را به شما نشان دهم كه اين نوزاد را كفالت كند (و دايه خوبى براى او باشد)؟!» پس تو را به مادرت بازگردانديم، تا چشمش (به تو) روشن شود; و غمگين نگردد. و تو كسى (از فرعونيان) را كُشتى; امّا ما تو را از اندوه (تعقيب فرعونيان) نجات داديم; و بارها تو را آزموديم. پس از آن، ساليانى در ميان مردم «مدين» توقف نمودى; سپس بنابر تقدير الهى (براى فرمان رسالت به اين جا) آمدى.(40)

41 وَ اصْطَنَعْتُكَ لِنَفْسِي

و من تو را براى خودم پرورش دادم.(41)

42 اذْهَبْ أَنْتَ وَ أَخُوكَ بِآياتِي وَ لاتَنِيا فِي ذِكْرِي

(اكنون) تو و برادرت با نشانه هاى من برويد، و در ياد من كوتاهى نكنيد.(42)

43 اذْهَبا إِلى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغى

به سوى فرعون برويد; كه او طغيان كرده است.(43)

44 فَقُولا لَهُ قَوْلاً لَيِّناً لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشى

و به نرمى با او سخن بگوييد; شايد متذكّر شود، يا (از مجازات الهى) بترسد.(44)

45 قالا رَبَّنا إِنَّنا نَخافُ أَنْ يَفْرُطَ عَلَيْنا أَوْ أَنْ يَطْغى

(موسى و هارون) گفتند: «پروردگارا! از اين مى ترسيم كه به ما مهلت ندهد يا طغيان كند (و نپذيرد)!»(45)

46 قالَ لاتَخافا إِنَّنِي مَعَكُما أَسْمَعُ وَ أَرى

 فرمود: «نترسيد! من با شما هستم; (همه چيز را) مى شنوم و مى بينم».(46)

47 فَأْتِياهُ فَقُولا إِنّا رَسُولا رَبِّكَ فَأَرْسِلْ مَعَنا بَنِي إِسْرائِيلَ وَ لا تُعَذِّبْهُمْ قَدْ جِئْناكَ بِآيَة مِنْ رَبِّكَ وَ السَّلامُ عَلى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدى

به سراغ او برويد و بگوييد: «ما فرستادگان پروردگار توئيم; بنى اسرائيل را با ما بفرست; و آنان را شكنجه و آزار مكن; ما با نشانه (و معجزه روشنى) از سوى پروردگارت به سوى تو آمده ايم; و درود بر آن كس كه از هدايت پيروى كند!(47)

48 إِنّا قَدْ أُوحِيَ إِلَيْنا أَنَّ الْعَذابَ عَلى مَنْ كَذَّبَ وَ تَوَلّى

به ما وحى شده كه مجازات الهى بر كسى است كه (آيات او را) تكذيب كند و سرپيچى نمايد.»(48)

49 قالَ فَمَنْ رَبُّكُما يا مُوسى

(فرعون) گفت: «پروردگار شما كيست، اى موسى؟!» (49)

50 قالَ رَبُّنَا الَّذِي أَعْطى كُلَّ شَيْء خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى

گفت: «پروردگار ما همان كسى است كه به هر موجودى، آنچه را لازمه آفرينش او بوده داده; سپس هدايت كرده است.»(50)

51 قالَ فَما بالُ الْقُرُونِ الاْ ُولى

گفت: «تكليف اقوام پيشين (كه به اينها ايمان نداشتند) چه خواهد شد؟!»(51)

52 قالَ عِلْمُها عِنْدَ رَبِّي فِي كِتاب لايَضِلُّ رَبِّي وَ لايَنْسى

گفت: «آگاهى مربوط به آنها، نزد پروردگارم در كتابى ثبت است; پروردگارم هرگز گمراه نمى شود، و فراموش نمى كند.»(52)

53 الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الاْ َرْضَ مَهْداً وَ سَلَكَ لَكُمْ فِيها سُبُلاً وَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَخْرَجْنا بِهِ أَزْواجاً مِنْ نَبات شَتّى

همان خداوندى كه زمين را براى شما محلّ آسايش قرار داد; و راههايى براى شما در آن ايجاد كرد; و از آسمان، آبى فرستاد كه با آن، انواع گوناگون گياهان را (از خاك تيره) برآورديم.(53)

54 كُلُوا وَ ارْعَوْا أَنْعامَكُمْ إِنَّ فِي ذالِكَ لاَ يات لاُِولِي النُّهى

(از آن) بخوريد; و چهارپايانتان را در آن به چرا بريد. به يقين در اينها نشانه هاى روشنى براى خردمندان است.(54)

55 مِنْها خَلَقْناكُمْ وَ فِيها نُعِيدُكُمْ وَ مِنْها نُخْرِجُكُمْ تارَةً أُخْرى

ما شما را از آن [= زمين] آفريديم; و به آن باز مى گردانيم; و بار ديگر (در قيامت) شما را از آن بيرون مى آوريم.(55)

56 وَ لَقَدْ أَرَيْناهُ آياتِنا كُلَّها فَكَذَّبَ وَ أَبى

ما همه نشانه هاى خود را به او نشان داديم; امّا او تكذيب كرد و سرباز زد.(56)

57 قالَ أَ جِئْتَنا لِتُخْرِجَنا مِنْ أَرْضِنا بِسِحْرِكَ يا مُوسى

گفت: «اى موسى! آيا آمده اى كه با سحر خود، ما را از سرزمينمان بيرون كنى؟!(57)

58 فَلَنَأْتِيَنَّكَ بِسِحْر مِثْلِهِ فَاجْعَلْ بَيْنَنا وَ بَيْنَكَ مَوْعِداً لانُخْلِفُهُ نَحْنُ وَ لا أَنْتَ مَكاناً سُوىً

به يقين ما هم سحرى همانند آن براى تو خواهيم آورد! هم اكنون موعدى ميان ما و خودت قرار ده كه نه ما و نه تو، از آن تخلّف نكنيم; در مكانى كه نسبت به همه يكسان باشد.»(58)

59 قالَ مَوْعِدُكُمْ يَوْمُ الزِّينَةِ وَ أَنْ يُحْشَرَ النّاسُ ضُحىً

(موسى) گفت: «وعده گاهتان روز عيد است; (به شرط اين كه همه) مردم، هنگامى كه روز، بالا مى آيد، جمع شوند!» (59)

60 فَتَوَلّى فِرْعَوْنُ فَجَمَعَ كَيْدَهُ ثُمَّ أَتى

فرعون آن مجلس را ترك گفت; و تمام مكر و فريب خود را جمع كرد; و سپس آمد.(60)

61 قالَ لَهُمْ مُوسى وَيْلَكُمْ لاتَفْتَرُوا عَلَى اللّهِ كَذِباً فَيُسْحِتَكُمْ بِعَذاب وَ قَدْ خابَ مَنِ افْتَرى

موسى به آنان گفت: «واى بر شما! دروغ بر خدا نبنديد، كه شما را با عذابى (بزرگ) نابود مى سازد; و هركس كه (بر خدا) دروغ ببندد، نوميد مى شود!»(61)

62 فَتَنازَعُوا أَمْرَهُمْ بَيْنَهُمْ وَ أَسَرُّوا النَّجْوى

آنها در ميان خود، در مورد كارشان به نزاع برخاستند; و پنهانى به نجوا پرداختند.(62)

63 قالُوا إِنْ هذانِ لَساحِرانِ يُرِيدانِ أَنْ يُخْرِجاكُمْ مِنْ أَرْضِكُمْ بِسِحْرِهِما وَ يَذْهَبا بِطَرِيقَتِكُمُ الْمُثْلى

گفتند: «به يقين اينها دو نفر ساحرند كه مى خواهند با سحرشان شما را از سرزمينتان بيرون كنند و راه و رسم شايسته شما را از بين ببرند.(63)

64 فَأَجْمِعُوا كَيْدَكُمْ ثُمَّ ائْتُوا صَفّاً وَ قَدْ أَفْلَحَ الْيَوْمَ مَنِ اسْتَعْلى

اكنون كه چنين است، تمام تدبير و نقشه خود را جمع كنيد، و در يك صف (به ميدان مبارزه) بياييد; و امروز رستگارى از آن كسى است كه برترى يابد.»(64)

65 قالُوا يا مُوسى إِمّا أَنْ تُلْقِيَ وَ إِمّا أَنْ نَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَلْقى

(ساحران) گفتند: «اى موسى! يا تو (عصاى خود را) بيفكن، يا ما كسانى باشيم كه اوّل بيفكنيم؟!»(65)

66 قالَ بَلْ أَلْقُوا فَإِذا حِبالُهُمْ وَ عِصِيُّهُمْ يُخَيَّلُ إِلَيْهِ مِنْ سِحْرِهِمْ أَنَّها تَسْعى

گفت: «شما اوّل بيفكنيد!» پس در آن هنگام طنابها وعصاهاى آنان بر اثر سحرشان چنان به نظر مى رسيد كه حركت مى كنند!(66)

67 فَأَوْجَسَ فِي نَفْسِهِ خِيفَةً مُوسى

موسى ترس خفيفى در دل احساس كرد (مبادا مردم گمراه شوند).(67)

68 قُلْنا لاتَخَفْ إِنَّكَ أَنْتَ الاْ َعْلى

گفتيم: «نترس! به يقين تو (پيروز و) برترى.(68)

69 وَ أَلْقِ ما فِي يَمِينِكَ تَلْقَفْ ما صَنَعُوا إِنَّما صَنَعُوا كَيْدُ ساحِر وَ لايُفْلِحُ السّاحِرُ حَيْثُ أَتى

و آنچه را در دست راست خود دارى بيفكن، تمام آنچه را ساخته اند مى بلعد! آنچه ساخته اند حيله ساحر است; و ساحر هر جا آيد رستگار نخواهد شد.»(69)

70 فَأُلْقِيَ السَّحَرَةُ سُجَّداً قالُوا آمَنّا بِرَبِّ هارُونَ وَ مُوسى

(موسى عصاى خود را افكند، و آنچه را آنها ساخته بودند بلعيد.) ساحران به سجده افتادند و گفتند: «ما به پروردگار هارون و موسى ايمان آورديم.»(70)

71 قالَ آمَنْتُمْ لَهُ قَبْلَ أَنْ آذَنَ لَكُمْ إِنَّهُ لَكَبِيرُكُمُ الَّذِي عَلَّمَكُمُ السِّحْرَ فَلاَ ُقَطِّعَنَّ أَيْدِيَكُمْ وَ أَرْجُلَكُمْ مِنْ خِلاف وَ لاَ ُصَلِّبَنَّكُمْ فِي جُذُوعِ النَّخْلِ وَ لَتَعْلَمُنَّ أَيُّنا أَشَدُّ عَذاباً وَ أَبْقى

(فرعون) گفت: «پيش از آن كه به شما اجازه دهم به او ايمان آورديد؟! به طور مسلم او بزرگ شماست كه به شما سحر آموخته است; به يقين دستها و پاهايتان را بطور مخالف قطع مى كنم; و شما را از تنه هاى نخل به دار مى آويزم; و خواهيد دانست مجازات كدام يك از ما شديدتر و پايدارتر است!» (71)

72 قالُوا لَنْ نُؤْثِرَكَ عَلى ما جاءَنا مِنَ الْبَيِّناتِ وَ الَّذِي فَطَرَنا فَاقْضِ ما أَنْتَ قاض إِنَّما تَقْضِي هذِهِ الْحَياةَ الدُّنْيا

گفتند: «سوگند به آن كسى كه ما را آفريده، هرگز تو را بر دلايل روشنى كه براى ما آمده، ترجيح نخواهيم داد; هر حكمى مى خواهى بكن; تو تنها در اين زندگى دنيا مى توانى حكم كنى.(72)

73 إِنّا آمَنّا بِرَبِّنا لِيَغْفِرَ لَنا خَطايانا وَ ما أَكْرَهْتَنا عَلَيْهِ مِنَ السِّحْرِ وَ اللّهُ خَيْرٌ وَ أَبْقى

ما به پروردگارمان ايمان آورديم تا گناهانمان و آنچه را از سحر بر ما تحميل كردى بيامرزد; و (پاداش) خدا بهتر و پايدارتر است!»(73)

74 إِنَّهُ مَنْ يَأْتِ رَبَّهُ مُجْرِماً فَإِنَّ لَهُ جَهَنَّمَ لايَمُوتُ فِيها وَ لايَحْيى

هركس در محضر پروردگارش حاضر شود در حالى كه مجرم است، آتش دوزخ براى اوست; در آن جا، نه مى ميردو نه زندگى مى كند!(74)

75 وَ مَنْ يَأْتِهِ مُؤْمِناً قَدْ عَمِلَ الصّالِحاتِ فَأُولئِكَ لَهُمُ الدَّرَجاتُ الْعُلى

و هركس با ايمان نزد او آيد، و اعمال صالح انجام داده باشد، چنين كسانى درجات عالى دارند،(75)

76 جَنّاتُ عَدْن تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الاْ َنْهارُ خالِدِينَ فِيها وَ ذالِكَ جَزاءُ مَنْ تَزَكّى

باغهاى جاويدان بهشتى، كه نهرها از پاى درختانش جارى است، جاودانه در آن خواهند بود; اين است پاداش كسى كه خود را تزكيه نمايد.(76)

77 وَ لَقَدْ أَوْحَيْنا إِلى مُوسى أَنْ أَسْرِ بِعِبادِي فَاضْرِبْ لَهُمْ طَرِيقاً فِي الْبَحْرِ يَبَساً لاتَخافُ دَرَكاً وَ لاتَخْشى

ما به موسى وحى فرستاديم كه: «شبانه بندگانم را (از مصر) با (خود) حركت ده; و براى آنها راهى خشك در دريا بگشا; كه نه از تعقيب (فرعونيان) خواهى ترسيد،و نه (از غرق شدن در دريا) به هراس مى افتى.»(77)

78 فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ بِجُنُودِهِ فَغَشِيَهُمْ مِنَ الْيَمِّ ما غَشِيَهُمْ

(به اين ترتيب) فرعون با لشكريانش آنها را تعقيب كردند; و (امواج خروشان) دريا آنان را بطور كامل پوشانيد.(78)

79 وَ أَضَلَّ فِرْعَوْنُ قَوْمَهُ وَ ما هَدى

فرعون قوم خود را گمراه ساخت; و هرگز هدايت نكرد!(79)

80 يا بَنِي إِسْرائِيلَ قَدْ أَنْجَيْناكُمْ مِنْ عَدُوِّكُمْ وَ واعَدْناكُمْ جانِبَ الطُّورِ الاْ َيْمَنَ وَ نَزَّلْنا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَ السَّلْوى

اى بنى اسرائيل! ما شما را از (چنگال) دشمنتان نجات داديم; و در جانب راست كوه طور، با شما وعده گذارديم; و «منّ» [= نوعى صمغ شيرين گياهان] و «سلوى» [= پرنده اى مانند بلدرچين] بر شما نازل كرديم.(80)

81 كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ وَ لاتَطْغَوْا فِيهِ فَيَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبِي وَ مَنْ يَحْلِلْ عَلَيْهِ غَضَبِي فَقَدْ هَوى

بخوريد از روزيهاى پاكيزه اى كه به شما داده ايم; ودر آن طغيان نكنيد، كه غضب من بر شما وارد شود و هركس غضبم بر او وارد شود، هلاك خواهد شد.(81)

82 وَ إِنِّي لَغَفّارٌ لِمَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً ثُمَّ اهْتَدى

و من هر كه را توبه كند،و ايمان آورد، و عمل صالح انجام دهد، سپس هدايت شود، مى آمرزم.(82)

83 وَ ما أَعْجَلَكَ عَنْ قَوْمِكَ يا مُوسى

اى موسى! چه چيز سبب شد كه از قومت پيشى گيرى، و (براى آمدن به كوه طور) عجله كنى؟!(83)

84 قالَ هُمْ أُولاءِ عَلى أَثَرِي وَ عَجِلْتُ إِلَيْكَ رَبِّ لِتَرْضى

گفت: «پروردگارا! آنان در پى منند; و من به سوى تو شتاب كردم، تا خشنود شوى.»(84)

85 قالَ فَإِنّا قَدْ فَتَنّا قَوْمَكَ مِنْ بَعْدِكَ وَ أَضَلَّهُمُ السّامِرِيُّ

فرمود: «ما قوم تو را بعد از تو،آزموديم و سامرى آنها را گمراه ساخت.» (85)

86 فَرَجَعَ مُوسى إِلى قَوْمِهِ غَضْبانَ أَسِفاً قالَ يا قَوْمِ أَ لَمْ يَعِدْكُمْ رَبُّكُمْ وَعْداً حَسَناً أَ فَطالَ عَلَيْكُمُ الْعَهْدُ أَمْ أَرَدْتُمْ أَنْ يَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبٌ مِنْ رَبِّكُمْ فَأَخْلَفْتُمْ مَوْعِدِي

موسى خشمگين و اندوهناك به سوى قوم خود بازگشت و گفت: «اى قوم من! مگر پروردگارتان وعده نيكويى به شما نداد؟! آيا مدّت (جدايى من از) شما به طول انجاميد، يا مى خواستيد غضب پروردگارتان بر شما نازل شود كه از وعده من تخلف كرديد؟!»(86)

87 قالُوا ما أَخْلَفْنا مَوْعِدَكَ بِمَلْكِنا وَ لكِنّا حُمِّلْنا أَوْزاراً مِنْ زِينَةِ الْقَوْمِ فَقَذَفْناها فَكَذالِكَ أَلْقَى السّامِرِيُّ

گفتند: «ما به ميل و اراده خود از وعده تو تخلّف نكرديم; بلكه مقدارى از زيورهاى قوم (فرعون) را (كه با خود داشتيم) افكنديم.» و سامرى اين چنين القا كرد،(87)

88 فَأَخْرَجَ لَهُمْ عِجْلاً جَسَداً لَهُ خُوارٌ فَقالُوا هذا إِلهُكُمْ وَ إِلهُ مُوسى فَنَسِيَ

و براى آنان مجسّمه گوساله اى كه صدايى همچون صداى گوساله داشت پديد آورد; و گفتند: «اين خداى شما، و خداى موسى است.» و او (حقيقت را) فراموش كرد (پيمانى را كه با خدا بسته بود).(88)

89 أَ فَلا يَرَوْنَ أَلاّ يَرْجِعُ إِلَيْهِمْ قَوْلاً وَ لا يَمْلِكُ لَهُمْ ضَرّاً وَ لا نَفْعاً

آيا نمى ديدند كه (اين گوساله) هيچ پاسخى به آنان نمى دهد، و مالك هيچ گونه سود و زيانى براى آنها نيست؟!(89)

90 وَ لَقَدْ قالَ لَهُمْ هارُونُ مِنْ قَبْلُ يا قَوْمِ إِنَّما فُتِنْتُمْ بِهِ وَ إِنَّ رَبَّكُمُ الرَّحْمنُ فَاتَّبِعُونِي وَ أَطِيعُوا أَمْرِي

و پيش از آن، هارون به آنها گفته بود: «اى قوم من! شما فقط به وسيله آن مورد آزمايش قرار گرفته ايد; و پروردگار شما خداوند رحمان است; پس، از من پيروى كنيد، و فرمانم را اطاعت نماييد;»(90)

91 قالُوا لَنْ نَبْرَحَ عَلَيْهِ عاكِفِينَ حَتّى يَرْجِعَ إِلَيْنا مُوسى

ولى آنها گفتند: «ما همچنان گِردِ آن مى مانيم (و آن را پرستش مى كنيم) تا موسى به سوى ما بازگردد.»(91)

92 قالَ يا هارُونُ ما مَنَعَكَ إِذْ رَأَيْتَهُمْ ضَلُّوا

(هنگامى كه موسى بازگشت)، گفت: «اى هارون! هنگامى كه ديدى آنها گمراه شدند، چه چيز مانع بود(92)

93 أَلاّ تَتَّبِعَنِ أَ فَعَصَيْتَ أَمْرِي

كه از من پيروى كنى؟! آيا فرمان مرا عصيان نمودى؟!»(93)

94 قالَ يَا بْنَ أُمَّ لاتَأْخُذْ بِلِحْيَتِي وَ لابِرَأْسِي إِنِّي خَشِيتُ أَنْ تَقُولَ فَرَّقْتَ بَيْنَ بَنِي إِسْرائِيلَ وَ لَمْ تَرْقُبْ قَوْلِي

(هارون) گفت: «اى فرزند مادرم! (اى برادر!) ريش و سر مرا مگير! زيرا من ترسيدم بگويى تو ميان بنى اسرائيل تفرقه انداختى، و سفارش مرا مراعات نكردى.»(94)

95 قالَ فَما خَطْبُكَ يا سامِرِي

(موسى رو به سامرى كرد و) گفت: «، تو چرا اين كار را كردى اى سامرى؟!»(95)

96 قالَ بَصُرْتُ بِما لَمْ يَبْصُرُوا بِهِ فَقَبَضْتُ قَبْضَةً مِنْ أَثَرِ الرَّسُولِ فَنَبَذْتُها وَ كَذالِكَ سَوَّلَتْ لِي نَفْسِي

گفت: «من چيزى ديدم كه آنها آن را نديدند; من قسمتى از آثار (و در پاى) فرستاده (خدا، جبرئيل) را گرفتم، سپس آن را (در درون گوساله) افكندم، و اين كارى بود كه (هواى) نفس من در نظرم جلوه داد.»(96)

97 فَإِنَّما يَسَّرْناهُ بِلِسانِكَ لِتُبَشِّرَ بِهِ الْمُتَّقِينَ وَ تُنْذِرَ بِهِ قَوْماً لُدّاً

(موسى) گفت: «برو، كه مجازات تو در زندگى دنيا اين است كه (به مردم) بگويى «با من تماس نگيريد!» و تو ميعادى (از عذاب خدا) دارى، كه هرگز از آن تخلّف نخواهد شد. (اكنون) به اين معبودت كه پيوسته آن را پرستش مى كردى; بنگر كه آن را مى سوزانيم; سپس تمام ذرّات آن را به دريا مى پاشيم.(97)

98 إِنَّما إِلهُكُمُ اللّهُ الَّذِي لا إِلهَ إِلاّ هُوَ وَسِعَ كُلَّ شَيْء عِلْماً

معبود شما تنها خداوند يگانه است كه جز او هيچ معبودى نيست; و علم او همه چيز را فرا گرفته است.»(98)

99 كَذالِكَ نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنْباءِ ما قَدْ سَبَقَ وَ قَدْ آتَيْناكَ مِنْ لَدُنّا ذِكْراً

اين گونه از اخبار پيشين براى تو بازگو مى كنيم; و ما از نزد خود، ذكرى [= قرآن] به تو داديم.(99)

100 مَنْ أَعْرَضَ عَنْهُ فَإِنَّهُ يَحْمِلُ يَوْمَ الْقِيامَةِ وِزْراً

هركس از آن روى گردان شود، روز قيامت بار سنگينى (از گناه) بر دوش خواهد داشت!(100)

101 خالِدِينَ فِيهِ وَ ساءَ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ حِمْلاً

در حالى كه جاودانه در آن خواهند ماند; و بد بارى است براى آنها در روز قيامت!(101)

102 يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ وَ نَحْشُرُ الْمُجْرِمِينَ يَوْمَئِذ زُرْقاً

روزى كه در «صور» دميده مى شود; و مجرمان را با بدنهاى كبود، در آن روز جمع مى كنيم!(102)

103 يَتَخافَتُونَ بَيْنَهُمْ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلاّ عَشْراً

آنها آهسته با هم گفتگو مى كنند; (بعضى مى گويند:) شما فقط ده روز (در عالم برزخ) درنگ كرديد.(103)

104 نَحْنُ أَعْلَمُ بِما يَقُولُونَ إِذْ يَقُولُ أَمْثَلُهُمْ طَرِيقَةً إِنْ لَبِثْتُمْ إِلاّ يَوْماً

ما به آنچه آنها مى گويند آگاهتريم، هنگامى كه نيكو روش ترين آنها مى گويد: «شما تنها يك روز درنگ كرديد.»(104)

105 وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْجِبالِ فَقُلْ يَنْسِفُها رَبِّي نَسْفاً

و از تو درباره كوه ها سؤال مى كنند; بگو: «(در پايان جهان) پروردگارم آنها را به كلى (متلاشى كرده) بر باد مى دهد!(105)

106 فَيَذَرُها قاعاً صَفْصَفاً

سپس زمين را صاف و هموار و بى آب و گياه رها مى سازد،(106)

107 لاتَرى فِيها عِوَجاً وَ لا أَمْتاً

در آن، هيچ پستى و بلندى نمى بينى.»(107)

108 يَوْمَئِذ يَتَّبِعُونَ الدّاعِيَ لا عِوَجَ لَهُ وَ خَشَعَتِ الاْ َصْواتُ لِلرَّحْمنِ فَلاتَسْمَعُ إِلاّ هَمْساً

در آن روز، همه از دعوت كننده الهى كه هيچ انحرافى ندارد پيروى مى كنند، (و همگى از قبرها بر مى خيزند) و همه صداها در برابر(عظمت)خداوند رحمان، خاضع مى شود; و جز صداى آهسته نمى شنوى.(108)

109 يَوْمَئِذ لاتَنْفَعُ الشَّفاعَةُ إِلاّ مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمنُ وَ رَضِيَ لَهُ قَوْلاً

در آن روز، شفاعت (هيچ كس) سودى نمى بخشد، جز كسى كه خداوند رحمان به او اجازه داده، و از گفتار او راضى است.(109)

110 يَعْلَمُ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ وَ لايُحِيطُونَ بِهِ عِلْماً

خداوند آنچه را پيش رو دارند، و آنچه را (در دنيا) پشت سر گذاشته اند مى داند; در حالى كه آنها به او احاطه علمى ندارند.(110)

111 وَ عَنَتِ الْوُجُوهُ لِلْحَيِّ الْقَيُّومِ وَ قَدْ خابَ مَنْ حَمَلَ ظُلْماً

و (در آن روز) همه چهره ها در برابر خداوند زنده پاينده، خاضع مى شود; و آن كه بار ستمى بر دوش دارد، مأيوس (و زيان كار) است.(111)

112 وَ مَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصّالِحاتِ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلايَخافُ ظُلْماً وَ لا هَضْماً

(امّا) آن كس كه كارهاى شايسته انجام دهد، در حالى كه مؤمن باشد، نه از ستمى مى ترسد، و نه از كمبود (حقش).(112)

113 وَ كَذالِكَ أَنْزَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيّاً وَ صَرَّفْنا فِيهِ مِنَ الْوَعِيدِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ أَوْ يُحْدِثُ لَهُمْ ذِكْراً

و اين گونه آن را قرآنى عربى (و فصيح و گويا) نازل كرديم، و انواع وعيدها (و انذارها) را در آن بازگو نموديم، شايد آن تقوا پيشه كنند; يا برايشان سبب يادآورى شود.(113)

114 فَتَعالَى اللّهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ وَ لاتَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضى إِلَيْكَ وَحْيُهُ وَ قُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْماً

پس بلند مرتبه است خداوندى كه فرمانرواى حقيقى است! و (اى پيامبر) نسبت به (تلاوت) قرآن، پيش از آن كه وحى آن بر تو تمام شود، شتاب مكن; و بگو: «پروردگارا! علم مرا افزون كن.»(114)

115 وَ لَقَدْ عَهِدْنا إِلى آدَمَ مِنْ قَبْلُ فَنَسِيَ وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْماً

و پيش از اين، از آدم پيمان (اطاعت) گرفته بوديم; امّا او فراموش كرد; و عزم استوارى براى او نيافتيم.(115)

116 وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لاِ دَمَ فَسَجَدُوا إِلاّ إِبْلِيسَ أَبى

و (به ياد آور) هنگامى را كه به فرشتگان گفتيم: «براى آدم سجده كنيد.» همگى سجده كردند; جز ابليس كه سرباز زد (و سجده نكرد).(116)

117 فَقُلْنا يا آدَمُ إِنَّ هذا عَدُوٌّ لَكَ وَ لِزَوْجِكَ فَلا يُخْرِجَنَّكُما مِنَ الْجَنَّةِ فَتَشْقى

پس گفتيم: «اى آدم! اين دشمن تو و (دشمن) همسر توست; مبادا شما را از بهشت بيرون كند; كه به زحمت و رنج خواهى افتاد!(117)

118 إِنَّ لَكَ أَلاّ تَجُوعَ فِيها وَ لاتَعْرى

زيرا تو در بهشت (در آسايشى و) گرسنه و برهنه نخواهى شد; (118)

119 وَ أَنَّكَ لاتَظْمَؤُا فِيها وَ لاتَضْحى

و در آن تشنه نمى شوى، و حرارت آفتاب آزارت نمى دهد.»(119)

120 فَوَسْوَسَ إِلَيْهِ الشَّيْطانُ قالَ يا آدَمُ هَلْ أَدُلُّكَ عَلى شَجَرَةِ الْخُلْدِ وَ مُلْك لايَبْلى

ولى شيطان او را وسوسه كرد و گفت: «اى آدم! آيا مى خواهى تو را به درخت زندگى جاويدان، و مُلكى بى زوال راهنمايى كنم؟!»(120)

121 فَأَكَلا مِنْها فَبَدَتْ لَهُما سَوْآتُهُما وَ طَفِقا يَخْصِفانِ عَلَيْهِما مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ وَ عَصى آدَمُ رَبَّهُ فَغَوى

 سرانجام هر دو از آن خوردند، (و لباس بهشتى آنها فرو ريخت،) و عورتشان آشكار گشت و از برگهاى (درختان) بهشتى براى پوشاندن خود جامه دوختند. (آرى) آدم پروردگارش را نافرمانى كرد، و (از پاداش او و ماندن در بهشت) محروم شد.(121)

122 ثُمَّ اجْتَباهُ رَبُّهُ فَتابَ عَلَيْهِ وَ هَدى

سپس پروردگارش او را برگزيد، و توبه اش را پذيرفت، و (او را) هدايت نمود.(122)

123 قالَ اهْبِطا مِنْها جَمِيعاً بَعْضُكُمْ لِبَعْض عَدُوٌّ فَإِمّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدىً فَمَنِ اتَّبَعَ هُدايَ فَلايَضِلُّ وَ لايَشْقى

(خداوند) فرمود: «همگى شما از بهشت خارج شويد، در حالى كه دشمن يكديگر خواهيد بود; ولى هرگاه هدايتى از سوى من به سراغ شما آيد، هركس از هدايت من پيروى كند، نه گمراه مى شود، و نه در رنج خواهد بود.(123)

124 وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ نَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ أَعْمى

و هركس از ياد من روى گردان شود، زندگى (سخت و) تنگى خواهد داشت; و روز قيامت، او را نابينا محشور مى كنيم.»(124)

125 قالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمى وَ قَدْ كُنْتُ بَصِيراً

مى گويد: «پروردگارا! چرا مرا نابينا محشور كردى؟! من كه بينا بودم!»(125)

126 قالَ كَذالِكَ أَتَتْكَ آياتُنا فَنَسِيتَها وَ كَذالِكَ الْيَوْمَ تُنْسى

مى فرمايد: «همان گونه كه آيات ما براى تو آمد، و تو آنها را فراموش كردى; همان طور امروز تو فراموش خواهى شد.»(126)

127 وَ كَذالِكَ نَجْزِي مَنْ أَسْرَفَ وَ لَمْ يُؤْمِنْ بِآياتِ رَبِّهِ وَ لَعَذابُ الاْ خِرَةِ أَشَدُّ وَ أَبْقى

و اين گونه كسى را كه اسراف كند، و به آيات پروردگارش ايمان نياورد، جزا مى دهيم! و عذاب آخرت، شديدتر و ماندگارتر است. (127)

128 أَ فَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ أَهْلَكْنا قَبْلَهُمْ مِنَ الْقُرُونِ يَمْشُونَ فِي مَساكِنِهِمْ إِنَّ فِي ذالِكَ لاَ يات لاُِولِي النُّهى

آيا براى هدايت آنان كافى نيست كه بسيارى از اقوام پيشين را (كه طغيان و فساد كردند) هلاك نموديم، در حالى كه اينها در مسكنهاى (ويران شده) آنان راه مى روند؟! به يقين در اين امر، نشانه هاى روشنى براى خردمندان است.(128)

129 وَ لَوْ لا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ لَكانَ لِزاماً وَ أَجَلٌ مُسَمّىً

و اگر سنّت و تقدير پروردگارت و اجل مقرّر (آنها) نبود، مجازات الهى دامان آنان را مى گرفت!(129)

130 فَاصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُرُوبِها وَ مِنْ آناءِ اللَّيْلِ فَسَبِّحْ وَ أَطْرافَ النَّهارِ لَعَلَّكَ تَرْضى

پس در برابر آنچه مى گويند، صبر كن; و پيش از طلوع آفتاب،و قبل از غروب آن، تسبيح و حمد پروردگارت را به جا آور; و در ساعاتى از شب و اطراف روز (پرورردگارت را) تسبيح گوى; باشد كه (ازالطاف الهى) خشنود شوى.(130)

131 وَ لاتَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلى ما مَتَّعْنا بِهِ أَزْواجاً مِنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَياةِ الدُّنْيا لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ وَ رِزْقُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَ أَبْقى

و هرگز چشمان خود را به مواهب مادّى، كه به گروههايى از آنان داده ايم، مدوز; اينها گلهاى (ناپايدار) زندگى دنياست; تا آنان را در آن بيازماييم; و روزى پروردگارت بهتر و ماندگارتر است.(131)

132 وَ أْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلاةِ وَ اصْطَبِرْ عَلَيْها لانَسْئَلُكَ رِزْقاً نَحْنُ نَرْزُقُكَ وَ الْعاقِبَةُ لِلتَّقْوى

خانواده خود را به نماز دستور ده; و بر انجام آن شكيبا باش; ما از تو روزى نمى خواهيم; (بلكه) ما به تو روزى مى دهيم; و عاقبت نيك در (سايه) تقواست.(132)

133 وَ قالُوا لَوْ لا يَأْتِينا بِآيَة مِنْ رَبِّهِ أَ وَ لَمْ تَأْتِهِمْ بَيِّنَةُ ما فِي الصُّحُفِ الاْ ُولى

و (گروهى از آنها) گفتند: «چرا (پيامبر) نشانه اى از سوى پروردگارش براى ما نمى آورد؟!» (بگو:) آيا خبرهاى روشنى كه در كتابهاى آسمانى پيشين بوده، براى آنها نيامد؟!(133)

134 وَ لَوْ أَنّا أَهْلَكْناهُمْ بِعَذاب مِنْ قَبْلِهِ لَقالُوا رَبَّنا لَوْ لا أَرْسَلْتَ إِلَيْنا رَسُولاً فَنَتَّبِعَ آياتِكَ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَذِلَّ وَ نَخْزى

اگر ما آنان را پيش از آن (كه قرآن نازل شود) با عذابى هلاك مى كرديم، (در قيامت) مى گفتند: «پروردگارا! چرا پيش از آنكه ذليل و رسوا شويم، پيامبرى براى ما نفرستادى تا از آيات تو پيروى كنيم؟!»(134)

135 قُلْ كُلٌّ مُتَرَبِّصٌ فَتَرَبَّصُوا فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ أَصْحابُ الصِّراطِ السَّوِيِّ وَ مَنِ اهْتَدى

بگو: «همه (ما و شما) در انتظاريم; (ما در انتظار وعده پيروزى، و شما در انتظار شكست ما;) پس انتظار بكشيد! امّا بزودى خواهيد دانست چه كسى از اصحاب صراط مستقيم، و چه كسى هدايت يافته است»!(135)

▲

[21] سوره انبیاء

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 اقْتَرَبَ لِلنّاسِ حِسابُهُمْ وَ هُمْ فِي غَفْلَة مُعْرِضُونَ

حساب مردم به آنان نزديك شده، در حالى كه در غفلتند و روى گردانند!(1)

2 ما يَأْتِيهِمْ مِنْ ذِكْر مِنْ رَبِّهِمْ مُحْدَث إِلاَّ اسْتَمَعُوهُ وَ هُمْ يَلْعَبُونَ

هيچ يادآورى تازه اى از سوى پروردگارشان براى آنها نمى آيد، مگر آن كه آن را مى شنوند در حالى كه سرگرم بازى اند!(2)

3 لاهِيَةً قُلُوبُهُمْ وَ أَسَرُّوا النَّجْوَى الَّذِينَ ظَلَمُوا هَلْ هذا إِلاّ بَشَرٌ مِثْلُكُمْ أَ فَتَأْتُونَ السِّحْرَ وَ أَنْتُمْ تُبْصِرُونَ

و دلهايشان در بى خبرى فرو رفته است. و ستمكاران پنهانى نجوا كردند (و گفتند): «آيا جز اين است كه او بشرى همانند شماست؟! آيا به سراغ سحر مى رويد، در حالى كه (چشم داريد و) مى بينيد؟!»(3)

4 قالَ رَبِّي يَعْلَمُ الْقَوْلَ فِي السَّماءِ وَ الاْ َرْضِ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

(پيامبر) گفت: «پروردگارم هر سخنى را، چه در آسمان باشد و چه در زمين، مى داند; و او شنوا و داناست.»(4)

5 بَلْ قالُوا أَضْغاثُ أَحْلام بَلِ افْتَراهُ بَلْ هُوَ شاعِرٌ فَلْيَأْتِنا بِآيَة كَما أُرْسِلَ الاْ َوَّلُونَ

آنها گفتند: «(آنچه محمد آورده وحى نيست;) بلكه خوابهايى آشفته است; اصلاً آن را بدروغ به خدا بسته; بلكه او يك شاعر است; (اگر راست مى گويد) بايد معجزه اى براى ما بياورد; همان گونه كه پيامبران پيشين (با معجزات) فرستاده شدند.»(5)

6 ما آمَنَتْ قَبْلَهُمْ مِنْ قَرْيَة أَهْلَكْناها أَ فَهُمْ يُؤْمِنُونَ

تمام آباديهايى كه پيش از اينها هلاك كرديم (به معجزات پيامبرانشان) ايمان نياوردند; آيا اينها ايمان مى آورند؟!(6)

7 وَ ما أَرْسَلْنا قَبْلَكَ إِلاّ رِجالاً نُوحِي إِلَيْهِمْ فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لاتَعْلَمُونَ

ما پيش از تو، جز مردانى كه به آنان وحى مى كرديم، نفرستاديم. (همه انسان بودند) اگر نمى دانيد، از آگاهان بپرسيد.(7)

8 وَ ما جَعَلْناهُمْ جَسَداً لايَأْكُلُونَ الطَّعامَ وَ ما كانُوا خالِدِينَ

آنان را پيكرهايى كه غذا نمى خوردند قرار نداديم و عمر جاويدان هم نداشتند. (8)

9 ثُمَّ صَدَقْناهُمُ الْوَعْدَ فَأَنْجَيْناهُمْ وَ مَنْ نَشاءُ وَ أَهْلَكْنَا الْمُسْرِفِينَ

سپس وعده اى را كه به آنان داده بوديم، وفا كرديم. آنها و هر كس را كه مى خواستيم (از چنگ دشمنانشان) نجات داديم; و مسرفان را هلاك نموديم! (9)

10 لَقَدْ أَنْزَلْنا إِلَيْكُمْ كِتاباً فِيهِ ذِكْرُكُمْ أَ فَلاتَعْقِلُونَ

ما بر شما كتابى نازل كرديم كه تذكّر (و بيدارى) شما در آن است; آيا نمى انديشيد؟!(10)

11 وَ كَمْ قَصَمْنا مِنْ قَرْيَة كانَتْ ظالِمَةً وَ أَنْشَأْنا بَعْدَها قَوْماً آخَرِينَ

چه بسيار آباديهاى ستمكارى را كه در هم شكستيم; و بعد از آنها، قوم ديگرى آفريديم.(11)

12 فَلَمّا أَحَسُّوا بَأْسَنا إِذا هُمْ مِنْها يَرْكُضُونَ

هنگامى كه (نزديك شدن) عذاب ما را احساس كردند، ناگهان از (ترس) آن فرار كردند.(12)

13 لاتَرْكُضُوا وَ ارْجِعُوا إِلى ما أُتْرِفْتُمْ فِيهِ وَ مَساكِنِكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْئَلُونَ

(گفتيم:) فرار نكنيد; و به زندگى پر ناز و نعمت، و به مسكنهاى (پر زرق و برق) خود بازگرديد! شايد (سائلان بيايند و) از شما تقاضا كنند (شما هم آنان را محروم باز گردانيد)!(13)

14 قالُوا يا وَيْلَنا إِنّا كُنّا ظالِمِينَ

گفتند: «اى واى بر ما! به يقين ما ستمكار بوديم.»(14)

15 فَما زالَتْ تِلْكَ دَعْواهُمْ حَتّى جَعَلْناهُمْ حَصِيداً خامِدِينَ

و همچنان اين سخن را تكرار مى كردند، تا آنها را درو كرده و خاموش ساختيم.(15)

16 وَ ما خَلَقْنَا السَّماءَ وَ الاْ َرْضَ وَ ما بَيْنَهُما لاعِبِينَ

ما آسمان و زمين، و آنچه را در ميان آنهاست به بازى (و بى هدف) نيافريديم.(16)

17 لَوْ أَرَدْنا أَنْ نَتَّخِذَ لَهْواً لاَتَّخَذْناهُ مِنْ لَدُنّا إِنْ كُنّا فاعِلِينَ

(به فرض محال) اگر مى خواستيم سرگرمى انتخاب كنيم، چيزى متناسب خود انتخاب مى كرديم; اگر اهل اين كار بوديم.(17)

18 بَلْ نَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَى الْباطِلِ فَيَدْمَغُهُ فَإِذا هُوَ زاهِقٌ وَ لَكُمُ الْوَيْلُ مِمّا تَصِفُونَ

بلكه ما حق را بر باطل مى كوبيم و آن را هلاك مى سازد; و اين گونه، باطل محو و نابود مى شود. و واى بر شما از وصفى كه مى كنيد!(18)

19 وَ لَهُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الاْ َرْضِ وَ مَنْ عِنْدَهُ لايَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِهِ وَ لايَسْتَحْسِرُونَ

واز آن اوست هر كس كه در آسمانها و زمين است. و كسانى كه نزد اويند [= فرشتگان] هيچ گاه از عبادتش استكبار نمىورزند، و هرگز خسته نمى شوند. (19)

20 يُسَبِّحُونَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ لايَفْتُرُونَ

شب و روز، او را تسبيح مى گويند; و هرگز سست نمى شوند.(20)

21 أَمِ اتَّخَذُوا آلِهَةً مِنَ الاْ َرْضِ هُمْ يُنْشِرُونَ

آيا آنها معبودانى از زمين برگزيدند كه (خلق مى كنند و) منتشر مى سازند؟!(21)

22 لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلاَّ اللّهُ لَفَسَدَتا فَسُبْحانَ اللّهِ رَبِّ الْعَرْشِ عَمّا يَصِفُونَ

(در حالى كه) اگر در آسمان و زمين، جز خداوند يگانه، خدايان ديگرى بود، نظام جهان به هم مى خورد. منزّه است خداوند پروردگار عرش (و جهان هستى)، از آنچه وصف مى كنند!(22)

23 لايُسْئَلُ عَمّا يَفْعَلُ وَ هُمْ يُسْئَلُونَ

از آنچه انجام مى دهد بازخواست نمى شود، در حالى كه آنان بازخواست مى شوند!(23)

24 أَمِ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ آلِهَةً قُلْ هاتُوا بُرْهانَكُمْ هذا ذِكْرُ مَنْ مَعِيَ وَ ذِكْرُ مَنْ قَبْلِي بَلْ أَكْثَرُهُمْ لايَعْلَمُونَ الْحَقَّ فَهُمْ مُعْرِضُونَ

 آيا آنها معبودانى جز او برگزيدند؟! بگو: «دليلتان را بياوريد. اين سخن كسانى است كه با من همراهى دارند، و سخن كسانى [=  پيامبرانى] است كه پيش از من بودند.» امّا بيشتر آنها حق را نمى دانند; و به همين دليل (از آن) روى گردانند.(24)

25 وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُول إِلاّ نُوحِي إِلَيْهِ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلاّ أَنَا فَاعْبُدُونِ

ما پيش از تو هيچ پيامبرى را نفرستاديم مگر اين كه به او وحى كرديم كه: «هيچ معبودى جز من نيست; پس فقط مرا پرستش كنيد.»(25)

26 وَ قالُوا اتَّخَذَ الرَّحْمنُ وَلَداً سُبْحانَهُ بَلْ عِبادٌ مُكْرَمُونَ

آنها گفتند: «خداوند رحمان فرزندى (براى خود) انتخاب كرده است». او منزّه است، بلكه (فرشتگان) بندگان شايسته اويند.(26)

27 لايَسْبِقُونَهُ بِالْقَوْلِ وَ هُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ

هيچ گاه در سخن بر او پيشى نمى گيرند; و (پيوسته) به فرمان او عمل مى كنند.(27)

28 يَعْلَمُ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ وَ لايَشْفَعُونَ إِلاّ لِمَنِ ارْتَضى وَ هُمْ مِنْ خَشْيَتِهِ مُشْفِقُونَ

آنچه پيش رو و پشت سر آنهاست [= گذشته و آينده آنان] را مى داند; و آنها جز براى كسى كه خدا راضى (به شفاعت براى او) است شفاعت نمى كنند; و از ترس او بيمناكند.(28)

29 وَ مَنْ يَقُلْ مِنْهُمْ إِنِّي إِلهٌ مِنْ دُونِهِ فَذالِكَ نَجْزِيهِ جَهَنَّمَ كَذالِكَ نَجْزِي الظّالِمِينَ

و هر كس از آنها بگويد: «من معبودى جز او هستم»، او را با (عذاب) دوزخ كيفر مى دهيم! و اين گونه ستمكاران را كيفر خواهيم داد.(29)

30 أَ وَ لَمْ يَرَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّ السَّماواتِ وَ الاْ َرْضَ كانَتا رَتْقاً فَفَتَقْناهُما وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْء حَيّ أَ فَلا يُؤْمِنُونَ

آيا كافران نديدند كه آسمانها و زمين به هم پيوسته بودند، و ما آنها را از يكديگر جدا ساختيم; و هر چيز زنده اى را از آب آفريديم؟! آيا ايمان نمى آورند؟!(30)

31 وَ جَعَلْنا فِي الاْ َرْضِ رَواسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِهِمْ وَ جَعَلْنا فِيها فِجاجاً سُبُلاً لَعَلَّهُمْ يَهْتَدُونَ

و در زمين، كوههاى استوارى قرار داديم، مبادا آنان را بلرزاند! ودر آن، دره ها و راههايى قرار داديم تا راه يابند.(31)

32 وَ جَعَلْنَا السَّماءَ سَقْفاً مَحْفُوظاً وَ هُمْ عَنْ آياتِها مُعْرِضُونَ

و آسمان را سقف (محكم و) محفوظى قرار داديم; ولى آنها از نشانه هاى آن (بر عظمت خدا) روى گردانند.(32)

33 وَ هُوَ الَّذِي خَلَقَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ كُلٌّ فِي فَلَك يَسْبَحُونَ

او كسى است كه شب و روز و خورشيد و ماه را آفريد; در حالى كه هر يك در مدارى شناورند.(33)

34 وَ ما جَعَلْنا لِبَشَر مِنْ قَبْلِكَ الْخُلْدَ أَ فَإِنْ مِتَّ فَهُمُ الْخالِدُونَ

و پيش از تو (نيز) براى هيچ بشرى جاودانگى قرار نداديم; آيا اگر تو بميرى، آنان (كه انتظار مرگ تو را مى كشند) جاويد خواهند بود؟!(34)

35 كُلُّ نَفْس ذائِقَةُ الْمَوْتِ وَ نَبْلُوكُمْ بِالشَّرِّ وَ الْخَيْرِ فِتْنَةً وَ إِلَيْنا تُرْجَعُونَ

هر انسانى طعم مرگ را مى چشد. و شما را با بديها و خوبيها آزمايش مى كنيم; و به سوى ما بازگردانده مى شويد.(35)

36 وَ إِذا رَآكَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ يَتَّخِذُونَكَ إِلاّ هُزُواً أَ هذَا الَّذِي يَذْكُرُ آلِهَتَكُمْ وَ هُمْ بِذِكْرِ الرَّحْمنِ هُمْ كافِرُونَ

هنگامى كه كافران تو را مى بينند، كارى جز استهزا كردن تو ندارند; (و مى گويند:) آيا اين همان كسى است كه معبودهاى شما را نكوهش مى كند؟! در حالى كه خودشان ذكر خداوند رحمان را انكار مى كنند.(36)

37 خُلِقَ الاِْنْسانُ مِنْ عَجَل سَأُرِيكُمْ آياتِي فَلا تَسْتَعْجِلُونِ

(گرچه) انسان از عجله آفريده شده; ولى با عجله چيزى از من نخواهيد; بزودى آياتم را به شما نشان خواهم داد! (37)

38 وَ يَقُولُونَ مَتى هذَا الْوَعْدُ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ

آنها مى گويند: «اگر راست مى گوييد، اين وعده (قيامت) كى فرا مى رسد؟!» (38)

39 لَوْ يَعْلَمُ الَّذِينَ كَفَرُوا حِينَ لايَكُفُّونَ عَنْ وُجُوهِهِمُ النّارَ وَ لا عَنْ ظُهُورِهِمْ وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ

اگر كافران مى دانستند زمانى كه (فرا مى رسد) نمى توانند آتش را از صورت ها و پشتهاى خود دور كنند، و هيچ كس آنان را يارى نمى كند (اين قدر درباره قيامت شتاب نمى كردند)! (39)

40 بَلْ تَأْتِيهِمْ بَغْتَةً فَتَبْهَتُهُمْ فَلا يَسْتَطِيعُونَ رَدَّها وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ

آرى، (اين مجازات الهى) بطور ناگهانى به سراغشان مى آيد و مبهوتشان مى كند; آنچنان كه توانايى دفع آن را ندارند، و به آنها مهلت داده نمى شود.(40)

41 وَ لَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُل مِنْ قَبْلِكَ فَحاقَ بِالَّذِينَ سَخِرُوا مِنْهُمْ ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ

(اگر تو را استهزا كنند نگران نباش،) پيامبران پيش از تو را (نيز) استهزا كردند; امّا سرانجام، آنچه را استهزا مى كردند دامان استهزاكنندگان را گرفت (و مجازات الهى آنها را در هم كوبيد).(41)

42 قُلْ مَنْ يَكْلَؤُكُمْ بِاللَّيْلِ وَ النَّهارِ مِنَ الرَّحْمنِ بَلْ هُمْ عَنْ ذِكْرِ رَبِّهِمْ مُعْرِضُونَ

بگو: «چه كسى شما را در شب و روز از (مجازات) خداوند رحمان نگاه مى دارد؟!» بلكه آنان از ياد پروردگارشان رويگردانند.(42)

43 أَمْ لَهُمْ آلِهَةٌ تَمْنَعُهُمْ مِنْ دُونِنا لايَسْتَطِيعُونَ نَصْرَ أَنْفُسِهِمْ وَ لا هُمْ مِنّا يُصْحَبُونَ

آيا آنها غير از ما معبودانى دارند كه مى توانند از آنان دفاع كنند؟! (اين خدايان ساختگى) نه مى توانند خودشان را يارى دهند; و نه از ناحيه ما همراهى مى شوند.(43)

44 بَلْ مَتَّعْنا هؤُلاءِ وَ آباءَهُمْ حَتّى طالَ عَلَيْهِمُ الْعُمُرُ أَ فَلا يَرَوْنَ أَنّا نَأْتِي الاْ َرْضَ نَنْقُصُها مِنْ أَطْرافِها أَ فَهُمُ الْغالِبُونَ

آرى، ما آنها و پدرانشان را (از نعمتها) بهره مند ساختيم، تا آن جا كه عمرشان طولانى شد (و مايه غرور و طغيانشان گرديد); آيا نمى بينند كه ما پيوسته از زمين (و اهلش) مى كاهيم؟! آيا آنها غالبند (يا ما)؟!(44)

45 قُلْ إِنَّما أُنْذِرُكُمْ بِالْوَحْيِ وَ لايَسْمَعُ الصُّمُّ الدُّعاءَ إِذا ما يُنْذَرُونَ

بگو: «من تنها بوسيله وحى به شما هشدار مى دهم.» ولى آنها كه گوشهايشان كر است، هنگامى كه هشدار داده مى شوند، سخنى را نمى شنوند.(45)

46 وَ لَئِنْ مَسَّتْهُمْ نَفْحَةٌ مِنْ عَذابِ رَبِّكَ لَيَقُولُنَّ يا وَيْلَنا إِنّا كُنّا ظالِمِينَ

واگر شمه اى از عذاب پروردگارت به آنان برسد، فريادشان بلند مى شود كه: «اى واى بر ما! ما همگى ستمكار بوديم!»(46)

47 وَ نَضَعُ الْمَوازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً وَ إِنْ كانَ مِثْقالَ حَبَّة مِنْ خَرْدَل أَتَيْنا بِها وَ كَفى بِنا حاسِبِينَ

ما ترازوهاى عدل را در روز قيامت برپا مى كنيم; پس به هيچ كس كمترين ستمى نمى شود; و اگر به مقدار سنگينى دانه خردلى (كار نيك و بدى) باشد، ما آن را حاضر مى كنيم; و كافى است كه ما حساب كننده باشيم.(47)

48 وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسى وَ هارُونَ الْفُرْقانَ وَ ضِياءً وَ ذِكْراً لِلْمُتَّقِينَ

ما به موسى و هارون، وسيله جدا كردن حق از باطل و نور، و آنچه مايه يادآورى براى پرهيزگاران است، داديم.(48)

49 الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَيْبِ وَ هُمْ مِنَ السّاعَةِ مُشْفِقُونَ

همان كسانى كه از پروردگارشان در نهان مى ترسند، و از قيامت بيم دارند.(49)

50 وَ هذا ذِكْرٌ مُبارَكٌ أَنْزَلْناهُ أَ فَأَنْتُمْ لَهُ مُنْكِرُونَ

و اين (قرآن) يادآورى پربركتى است كه (بر شما) نازل كرديم; آيا شما آن را انكار مى كنيد؟!(50)

51 وَ لَقَدْ آتَيْنا إِبْراهِيمَ رُشْدَهُ مِنْ قَبْلُ وَ كُنّا بِهِ عالِمِينَ

ما وسيله رشد ابراهيم را از قبل به او داديم; و از (شايستگى) او آگاه بوديم،(51)

52 إِذْ قالَ لاَِبِيهِ وَ قَوْمِهِ ما هذِهِ التَّماثِيلُ الَّتِي أَنْتُمْ لَها عاكِفُونَ

آن هنگام كه به پدرش [= سرپرستش كه در آن زمان عمويش آزر بود] و قوم او گفت: «اين مجسمه ها (ى بى روح) چيست كه شما همواره آنها را پرستش مى كنيد؟!»(52)

53 قالُوا وَجَدْنا آباءَنا لَها عابِدِينَ

گفتند: «ما پدران خود را يافتيم كه آنها را عبادت مى كنند.»(53)

54 قالَ لَقَدْ كُنْتُمْ أَنْتُمْ وَ آباؤُكُمْ فِي ضَلال مُبِين

گفت: «به يقين شما و پدرانتان، در گمراهى آشكارى بوده ايد.»(54)

55 قالُوا أَ جِئْتَنا بِالْحَقِّ أَمْ أَنْتَ مِنَ اللاّعِبِينَ

گفتند: «آيا مطلب حقّى براى ما آورده اى، يا ما را به بازى گرفته اى؟!»(55)

56 قالَ بَلْ رَبُّكُمْ رَبُّ السَّماواتِ وَ الاْ َرْضِ الَّذِي فَطَرَهُنَّ وَ أَنَا عَلى ذالِكُم مِنَ الشّاهِدِينَ

گفت: «بلكه (حق آورده ام) پروردگار شما همان پروردگار آسمانها و زمين است كه آنها را آفريده; و من بر اين امر، از گواهانم.(56)

57 وَ تَاللّهِ لاَ َكِيدَنَّ أَصْنامَكُمْ بَعْدَ أَنْ تُوَلُّوا مُدْبِرِينَ

و به خدا سوگند، در غياب شما، نقشه اى براى نابودى بتهايتان مى كشم!»(57)

58 فَجَعَلَهُمْ جُذاذاً إِلاّ كَبِيراً لَهُمْ لَعَلَّهُمْ إِلَيْهِ يَرْجِعُونَ

سرانجام (با استفاده از يك فرصت مناسب)، همه بتها ـ جز بت بزرگشان ـ را قطعه قطعه كرد; شايد سراغ او بيايند.(58)

59 قالُوا مَنْ فَعَلَ هذا بِآلِهَتِنا إِنَّهُ لَمِنَ الظّالِمِينَ

(هنگامى كه منظره بتها را ديدند،) گفتند: «هر كس با خدايان ما چنين كرده، به يقين از ستمكاران است!»(59)

60 قالُوا سَمِعْنا فَتىً يَذْكُرُهُمْ يُقالُ لَهُ إِبْراهِيمُ

(گروهى) گفتند: «شنيديم جوانى از (مخالفت با) بتها سخن مى گفت كه او را ابراهيم مى گويند.» (60)

61 قالُوا فَأْتُوا بِهِ عَلى أَعْيُنِ النّاسِ لَعَلَّهُمْ يَشْهَدُونَ

(جمعيّت) گفتند: «او را در برابر ديدگان مردم بياوريد، تا گواهى دهند.» (61)

62 قالُوا أَ أَنْتَ فَعَلْتَ هذا بِآلِهَتِنا يا إِبْراهِيمُ

(هنگامى كه ابراهيم را حاضر كردند،) گفتند: «اى ابراهيم! تو با خدايان ما چنين كرده اى؟!»(62)

63 قالَ بَلْ فَعَلَهُ كَبِيرُهُمْ هذا فَسْئَلُوهُمْ إِنْ كانُوا يَنْطِقُونَ

گفت: «بلكه بزرگشان، چنين كرده باشد; از آنها بپرسيد اگر سخن مى گويند.»(63)

64 فَرَجَعُوا إِلى أَنْفُسِهِمْ فَقالُوا إِنَّكُمْ أَنْتُمُ الظّالِمُونَ

آنها به (وجدان) خويش بازگشتند; و (به خود) گفتند: «حقّا كه شما ستمكاريد!»(64)

65 ثُمَّ نُكِسُوا عَلى رُؤُسِهِمْ لَقَدْ عَلِمْتَ ما هؤُلاءِ يَنْطِقُونَ

سپس بر سرهايشان واژگونه شدند; (و حكم وجدان را به كلى فراموش كردند و گفتند:) تو مى دانى كه اينها سخن نمى گويند.(65)

66 قالَ أَ فَتَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ ما لايَنْفَعُكُمْ شَيْئاً وَ لايَضُرُّكُمْ

(ابراهيم) گفت: «آيا جز خدا چيزى را مى پرستيد كه نه كمترين سودى براى شما دارد، و نه زيانى به شما مى رساند؟!(66)

67 أُفّ لَكُمْ وَ لِما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ أَ فَلا تَعْقِلُونَ

اف بر شما و بر آنچه جز خدا مى پرستيد! آيا نمى انديشيد؟!» (67)

68 قالُوا حَرِّقُوهُ وَ انْصُرُوا آلِهَتَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ فاعِلِينَ

گفتند: «او را بسوزانيد و معبودهاى خود را يارى كنيد، اگر كارى از شما ساخته است.»(68)

69 قُلْنا يا نارُ كُونِي بَرْداً وَ سَلاماً عَلى إِبْراهِيمَ

(سرانجام او را به آتش افكندند; ولى ما) گفتيم: «اى آتش! بر ابراهيم سرد و سالم باش.»(69)

70 وَ أَرادُوا بِهِ كَيْداً فَجَعَلْناهُمُ الاْ َخْسَرِينَ

آنها خواستند براى ابراهيم نقشه (خطرناكى) بكشند; ولى ما آنها را زيانكارترين مردم قرار داديم(70)

71 وَ نَجَّيْناهُ وَ لُوطاً إِلَى الاْ َرْضِ الَّتِي بارَكْنا فِيها لِلْعالَمِينَ

و او و لوط را به آن سرزمين كه آن را براى همه جهانيان پربركت ساختيم [= سرزمين شام] نجات داديم.(71)

72 وَ وَهَبْنا لَهُ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ نافِلَةً وَ كُلاًّ جَعَلْنا صالِحِينَ

و اسحاق و ـ علاوه بر او ـ يعقوب را به وى بخشيديم; و همه آنان را افرادى صالح قرار داديم.(72)

73 وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا وَ أَوْحَيْنا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْراتِ وَ إِقامَ الصَّلاةِ وَ إِيتاءَ الزَّكاةِ وَ كانُوا لَنا عابِدِينَ

و آنان را پيشوايانى قرار داديم كه به فرمان ما، (مردم را) هدايت مى كردند; و انجام كارهاى نيك و برپاداشتن نمازو اداى زكات را به آنها وحى كرديم; و تنها ما را عبادت مى كردند.(73)

74 وَ لُوطاً آتَيْناهُ حُكْماً وَ عِلْماً وَ نَجَّيْناهُ مِنَ الْقَرْيَةِ الَّتِي كانَتْ تَعْمَلُ الْخَبائِثَ إِنَّهُمْ كانُوا قَوْمَ سَوْء فاسِقِينَ

و لوط را (به يادآور) كه به او نبوّت و علم داديم; و از شهرى كه اعمال زشت و پليد انجام مى دادند، رهايى بخشيديم; چرا كه آنها مردم بد و نافرمانى بودند.(74)

75 وَ أَدْخَلْناهُ فِي رَحْمَتِنا إِنَّهُ مِنَ الصّالِحِينَ

و او را در رحمت خود وارد كرديم; چرا كه او از صالحان بود. (75)

76 وَ نُوحاً إِذْ نادى مِنْ قَبْلُ فَاسْتَجَبْنا لَهُ فَنَجَّيْناهُ وَ أَهْلَهُ مِنَ الْكَرْبِ الْعَظِيمِ

و نوح را (به ياد آور) هنگامى كه پيش از آن (زمان، پروردگار خود را) خواند; و دعاى او را مستجاب كرديم; و او و خاندانش را از اندوه بزرگ رهايى بخشيديم; (76)

77 وَ نَصَرْناهُ مِنَ الْقَوْمِ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا إِنَّهُمْ كانُوا قَوْمَ سَوْء فَأَغْرَقْناهُمْ أَجْمَعِينَ

و او را در برابر گروهى كه آيات ما را تكذيب كرده بودند يارى داديم; چرا كه بدگروهى بودند; از اين رو همه آنها را غرق كرديم.(77)

78 وَ داوُدَ وَ سُلَيْمانَ إِذْ يَحْكُمانِ فِي الْحَرْثِ إِذْ نَفَشَتْ فِيهِ غَنَمُ الْقَوْمِ وَ كُنّا لِحُكْمِهِمْ شاهِدِينَ

و داود و سليمان را (به خاطر بياور) هنگامى كه درباره كشتزارى كه گوسفندانِ (بى شبانِ) مردم، شبانگاه در آن چريده (و آن را تباه كرده) بودند، داورى مى كردند; و ما گواه بر حكم آنان بوديم.(78)

79 فَفَهَّمْناها سُلَيْمانَ وَ كُلاًّ آتَيْنا حُكْماً وَ عِلْماً وَ سَخَّرْنا مَعَ داوُدَ الْجِبالَ يُسَبِّحْنَ وَ الطَّيْرَ وَ كُنّا فاعِلِينَ

ما (حكم واقعى) آن را به سليمان فهمانديم; و به هر يك از آنان (شايستگى) داورى، و علم فراوانى داديم; وكوهها و پرندگان را مسخّر داود ساختيم، كه با او تسبيح (خدا) مى گفتند; و ما بر اين كار توانايى داشتيم.(79)

80 وَ عَلَّمْناهُ صَنْعَةَ لَبُوس لَكُمْ لِتُحْصِنَكُمْ مِنْ بَأْسِكُمْ فَهَلْ أَنْتُمْ شاكِرُونَ

و ساختن زره را بخاطر شما به او آموختيم، تا شما را در جنگهايتان (از آسيب) حفظ كند; آيا شما شكرگزار (اين نعمتهاى خدا) هستيد؟!(80)

81 وَ لِسُلَيْمانَ الرِّيحَ عاصِفَةً تَجْرِي بِأَمْرِهِ إِلى الاْ َرْضِ الَّتِي بارَكْنا فِيها وَ كُنّا بِكُلِّ شَيْء عالِمِينَ

و تندباد را مسخّرِ سليمان ساختيم،كه به فرمان او به سوى سرزمينى كه آن را پربركت كرده بوديم حركت مى كرد; و ما از همه چيز آگاه بوده ايم.(81)

82 وَ مِنَ الشَّياطِينِ مَنْ يَغُوصُونَ لَهُ وَ يَعْمَلُونَ عَمَلاً دُونَ ذالِكَ وَ كُنّا لَهُمْ حافِظِينَ

و گروهى از شياطين (را نيز مسخّرِ او قرار داديم، كه در دريا) برايش غوّاصى مى كردند; و كارهايى جز اين (نيز) براى او انجام مى دادند; و ماآنها را (از سركشى) حفظ مى كرديم.(82)

83 وَ أَيُّوبَ إِذْ نادى رَبَّهُ أَنِّي مَسَّنِيَ الضُّرُّ وَ أَنْتَ أَرْحَمُ الرّاحِمِينَ

و ايّوب را (به ياد آور) هنگامى كه پروردگارش را خواند (و عرضه داشت): «ناراحتى (و مشكلات شديد) به من روى آورده; و تو مهربان ترينِ مهربانانى.»(83)

84 فَاسْتَجَبْنا لَهُ فَكَشَفْنا ما بِهِ مِنْ ضُرّ وَ آتَيْناهُ أَهْلَهُ وَ مِثْلَهُمْ مَعَهُمْ رَحْمَةً مِنْ عِنْدِنا وَ ذِكْرى لِلْعابِدِينَ

ما دعاى او را مستجاب كرديم; و ناراحتى هايى را كه داشت برطرف ساختيم; و خاندانش و همانندشان را با آنان به او بازگردانديم; تا رحمتى از سوى ما و تذكّرى براى عبادت كنندگان باشد.(84)

85 وَ إِسْماعِيلَ وَ إِدْرِيسَ وَ ذَا الْكِفْلِ كُلٌّ مِنَ الصّابِرِينَ

و اسماعيل و ادريس و ذالكفل را (به ياد آور) كه همه از صابران بودند.(85)

86 وَ أَدْخَلْناهُمْ فِي رَحْمَتِنا إِنَّهُمْ مِنَ الصّالِحِينَ

و ما آنان را در رحمت خود وارد ساختيم; چرا كه آنها از صالحان بودند.(86)

87 وَ ذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغاضِباً فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَيْهِ فَنادى فِي الظُّلُماتِ أَنْ لا إِلهَ إِلاّ أَنْتَ سُبْحانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظّالِمِينَ

و ذالنون [= يونس] را (به ياد آور) در آن هنگام كه خشمگين (از ميان قوم خود) رفت; و چنين مى پنداشت كه ما بر او تنگ نخواهيم گرفت; (اما موقعى كه در كام نهنگ فرو رفت،) در آن ظلمتها (ى متراكم) صدا زد: «(خداوندا!) جز تو معبودى نيست; منزهى تو! من از ستمكاران بودم.»(87)

88 فَاسْتَجَبْنا لَهُ وَ نَجَّيْناهُ مِنَ الْغَمِّ وَ كَذالِكَ نُنْجِي الْمُؤْمِنِينَ

ما دعاى او را به اجابت رسانديم; و از آن اندوه نجاتش بخشيديم; و اين گونه مؤمنان را نجات مى دهيم.(88)

89 وَ زَكَرِيّا إِذْ نادى رَبَّهُ رَبِّ لاتَذَرْنِي فَرْداً وَ أَنْتَ خَيْرُ الْوارِثِينَ

و زكريا را (به ياد آور) در آن هنگام كه پروردگارش را خواند (و عرض كرد): «پروردگار من! مرا تنها مگذار (و فرزند برومندى به من عطا كن); و تو بهترين وارثانى.»(89)

90 فَاسْتَجَبْنا لَهُ وَ وَهَبْنا لَهُ يَحْيى وَ أَصْلَحْنا لَهُ زَوْجَهُ إِنَّهُمْ كانُوا يُسارِعُونَ فِي الْخَيْراتِ وَ يَدْعُونَنا رَغَباً وَ رَهَباً وَ كانُوا لَنا خاشِعِينَ

ما هم دعاى او را مستجاب كرديم، و يحيى را به او بخشيديم; و همسرش را (كه نازا بود) برايش شايسته (باردارى) ساختيم; چرا كه آنان (خاندانى بودند كه) همواره در كارهاى خير بسرعت اقدام مى كردند; و از روى بيم و اميد ما را مى خواندند; و پيوسته براى ما (خاضع و) خاشع بودند.(90)

91 وَ الَّتِي أَحْصَنَتْ فَرْجَها فَنَفَخْنا فِيها مِنْ رُوحِنا وَ جَعَلْناها وَ ابْنَها آيَةً لِلْعالَمِينَ

و (به ياد آور) زنى را كه دامان خود را پاك نگه داشت; و ما از روح خود در او دميديم; و او و پسرش [= مسيح] را نشانه (و معجزه) بزرگى براى جهانيان قرار داديم.(91)

92 إِنَّ هذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَ أَنَا رَبُّكُمْ فَاعْبُدُونِ

اين است امّت شما كه همگى امّت واحدى بودند (و پيرو يك هدف); و من پروردگار شما هستم; پس مرا پرستش كنيد.(92)

93 وَ تَقَطَّعُوا أَمْرَهُمْ بَيْنَهُمْ كُلٌّ إِلَيْنا راجِعُونَ

و (گروهى از پيروان ناآگاه آنها) كار خود را به تفرقه در ميان خود كشاندند; (سرانجام) همگى به سوى ما باز مى گردند (و جزاى كار خويش را مى بينند).(93)

94 فَمَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصّالِحاتِ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلا كُفْرانَ لِسَعْيِهِ وَ إِنّا لَهُ كاتِبُونَ

و هر كس عمل شايسته اى به جا آورد، در حالى كه ايمان داشته باشد، كوشش او بدون پاداش نخواهد بود; و ما اعمال او را (براى پاداش) مى نويسيم.(94)

95 وَ حَرامٌ عَلى قَرْيَة أَهْلَكْناها أَنَّهُمْ لايَرْجِعُونَ

و حرام است بر شهرها و آباديهايى كه (بر اثر گناه) نابودشان كرديم (كه به دنيا بازگردند;) آنها هرگز باز نخواهند گشت. (95)

96 حَتّى إِذا فُتِحَتْ يَأْجُوجُ وَ مَأْجُوجُ وَ هُمْ مِنْ كُلِّ حَدَب يَنْسِلُونَ

تا آن زمان كه (راه بر) «يأجوج» و «مأجوج» گشوده شود; و آنها از هر محلّ مرتفعى بسرعت عبور كنند. (96)

97 وَ اقْتَرَبَ الْوَعْدُ الْحَقُّ فَإِذا هِيَ شاخِصَةٌ أَبْصارُ الَّذِينَ كَفَرُوا يا وَيْلَنا قَدْ كُنّا فِي غَفْلَة مِنْ هذا بَلْ كُنّا ظالِمِينَ

و وعده حق (و رستاخيز) نزديك شود; در آن هنگام چشمهاى كافران (از وحشت) از حركت باز مى ماند; (مى گويند:) اى واى بر ما كه از اين (امر) در غفلت بوديم; بلكه ما ستمكار بوديم!(97)

98 إِنَّكُمْ وَ ما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ أَنْتُمْ لَها وارِدُونَ

به يقين شما و آنچه غير خدا مى پرستيد، هيزم جهنم خواهيد بود; و همگى در آن وارد مى شويد. (98)

99 لَوْ كانَ هؤُلاءِ آلِهَةً ما وَرَدُوها وَ كُلٌّ فِيها خالِدُونَ

اگر اينها معبودهاى حقى بودند، هرگز وارد دوزخ نمى شدند; در حالى كه همگى در آن جاودانه خواهند بود.(99)

100 لَهُمْ فِيها زَفِيرٌ وَ هُمْ فِيها لايَسْمَعُونَ

براى آنان در آنجا ناله هاى دردناكى است و در آن چيزى نمى شنوند.(100)

101 إِنَّ الَّذِينَ سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَّا الْحُسْنى أُولئِكَ عَنْها مُبْعَدُونَ

(امّا) كسانى كه (صالح بودند و) از قبل، وعده نيك از سوى ما به آنها داده شده از آن دور نگاهداشته مى شوند.(101)

102 لايَسْمَعُونَ حَسِيسَها وَ هُمْ فِي مَا اشْتَهَتْ أَنْفُسُهُمْ خالِدُونَ

آنها صداى آتش دوزخ را نمى شنوند; و در آنچه دلشان بخواهد، جاودانه خواهند بود.(102)

103 لايَحْزُنُهُمُ الْفَزَعُ الاْ َكْبَرُ وَ تَتَلَقّاهُمُ الْمَلائِكَةُ هذا يَوْمُكُمُ الَّذِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ

وحشتِ بزرگ، آنها را اندوهگين نمى كند; و فرشتگان به استقبالشان مى آيند، (و مى گويند:) اين همان روزى است كه به شما وعده داده مى شد.(103)

104 يَوْمَ نَطْوِي السَّماءَ كَطَيِّ السِّجِلِّ لِلْكُتُبِ كَما بَدَأْنا أَوَّلَ خَلْق نُعِيدُهُ وَعْداً عَلَيْنا إِنّا كُنّا فاعِلِينَ

روزى كه آسمان را چون طومارى در هم مى پيچيم، (سپس) همان گونه كه آفرينش را آغاز كرديم، آن را باز مى گردانيم; اين وعده اى است بر ما، و به يقين آن را انجام خواهيم داد.(104)

105 وَ لَقَدْ كَتَبْنا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الاْ َرْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصّالِحُونَ

در «زبور» بعد از ذكر [= تورات] نوشتيم: «بندگان شايسته ام وارث (حكومت) زمين خواهند شد.»(105)

106 إِنَّ فِي هذا لَبَلاغاً لِقَوْم عابِدِينَ

در اين، پيام روشنى است براى گروه عبادت كنندگان (پروردگار).(106)

107 وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلاّ رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ

ما تو را جز براى رحمت جهانيان نفرستاديم.(107)

108 قُلْ إِنَّما يُوحى إِلَيَّ أَنَّما إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ فَهَلْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ

بگو: «تنها چيزى كه به من وحى مى شود اين است كه معبود شما خداى يگانه است; آيا تسليم (حق) مى شويد (و بتها را كنار مى گذاريد)»؟!(108)

109 فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ آذَنْتُكُمْ عَلى سَواء وَ إِنْ أَدْرِي أَ قَرِيبٌ أَمْ بَعِيدٌ ما تُوعَدُونَ

اگر (باز) روى گردان شوند، بگو: «من به همه شما يكسان هشدار مى دهم; و (هر چند) نمى دانم اين وعده (عذاب) كه به شما داده مى شود نزديك است يا دور!(109)

110 إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ مِنَ الْقَوْلِ وَ يَعْلَمُ ما تَكْتُمُونَ

او سخنان آشكار را مى داند، و آنچه را كتمان مى كنيد (نيز) مى داند (و چيزى بر او پوشيده نيست).(110)

111 وَ إِنْ أَدْرِي لَعَلَّهُ فِتْنَةٌ لَكُمْ وَ مَتاعٌ إِلى حِين

و من نمى دانم شايد اين آزمايشى براى شماست;و مايه بهره گيرى تا مدّتى (معيّن).»(111)

112 قالَ رَبِّ احْكُمْ بِالْحَقِّ وَ رَبُّنَا الرَّحْمنُ الْمُسْتَعانُ عَلى ما تَصِفُونَ

(و پيامبر) گفت: «پروردگارا! بحق داورى فرما (و اين طغيانگران را كيفر ده).و پروردگار ما (خداوند) رحمان است كه در برابر نسبتهاى نارواى شما، از او استمداد مى طلبم.»(112)

▲

[22] سوره حج

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 يا أَيُّهَا النّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ إِنَّ زَلْزَلَةَ السّاعَةِ شَيْءٌ عَظِيمٌ

اى مردم! از (عذاب) پروردگارتان بترسيد، كه زلزله رستاخيز امر عظيمى است!(1)

2 يَوْمَ تَرَوْنَها تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَة عَمّا أَرْضَعَتْ وَ تَضَعُ كُلُّ ذاتِ حَمْل حَمْلَها وَ تَرَى النّاسَ سُكارى وَ ما هُمْ بِسُكارى وَ لكِنَّ عَذابَ اللّهِ شَدِيدٌ

روزى كه آن را مى بينيد، (آنچنان وحشت سراپاى همه را فرا مى گيرد كه) هر مادر شيردهى، از شيرخوارش (به كلى) غافل مى شود; و هر باردارى جنين خود را سقط مى كند; و مردم را مست مى بينى، در حالى كه مست نيستند; ولى عذاب خدا شديد است!(2)

3 وَ مِنَ النّاسِ مَنْ يُجادِلُ فِي اللّهِ بِغَيْرِ عِلْم وَ يَتَّبِعُ كُلَّ شَيْطان مَرِيد

بعضى از مردم، بدون هيچ علم و دانشى، درباره خدا مجادله مى كنند; و از هر شيطان سركشى پيروى مى نمايند.(3)

4 كُتِبَ عَلَيْهِ أَنَّهُ مَنْ تَوَلاّهُ فَأَنَّهُ يُضِلُّهُ وَ يَهْدِيهِ إِلى عَذابِ السَّعِيرِ

بر او مقرر شده كه هركس ولايتش را بر گردن نهد، بطور مسلّم گمراهش مى سازد، و به آتش سوزان راهنماييش مى كند.(4)

5 يا أَيُّهَا النّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْب مِنَ الْبَعْثِ فَإِنّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُراب ثُمَّ مِنْ نُطْفَة ثُمَّ مِنْ عَلَقَة ثُمَّ مِنْ مُضْغَة مُخَلَّقَة وَ غَيْرِ مُخَلَّقَة لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَ نُقِرُّ فِي الأَرْحامِ ما نَشاءُ إِلى أَجَل مُسَمّىً ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلاً ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفّى وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْم شَيْئاً وَ تَرَى الأَرْضَ هامِدَةً فَإِذا أَنْزَلْنا عَلَيْهَا الْماءَ اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ وَ أَنْبَتَتْ مِنْ كُلِّ زَوْج بَهِيج

اى مردم! اگر در رستاخيز شكى داريد، (به اين نكته توجّه كنيد كه:) ما شما را از خاك آفريديم، سپس از نطفه، و بعد از خون بسته شده، سپس از «مضغه» [= چيزى شبيه گوشت جويده شده]، كه بعضى داراى شكل و خلقت است و بعضى بدون شكل; تا براى شما روشن سازيم (كه بر هر چيز قادريم). و جنين هايى را كه بخواهيم تا مدّت معيّنى در رحم (مادران) نگاه مى داريم; (و آنچه را بخواهيم ساقط مى كنيم;) بعد شما را بصورت طفلى بيرون مى آوريم; سپس هدف اين است كه به حدّ كمال و بلوغ خويش برسيد. و بعضى از شما قبض روح مى شوند; و بعضى از شما به نامطلوب ترين مرحله عمر مى رسند; آنچنان كه بعد از علم و آگاهى، چيزى نمى دانند. و همچنين زمين را (در فصل زمستان) خشك و مرده مى بينى، و هنگامى كه آب باران بر آن فرو مى فرستيم، به جنبش در مى آيد و رويش مى كند; و از هر نوع گياهان بهجت انگيز مى روياند.(5)

6 ذالِكَ بِأَنَّ اللّهَ هُوَ الْحَقُّ وَ أَنَّهُ يُحْيِ الْمَوْتى وَ أَنَّهُ عَلى كُلِّ شَيْء قَدِيرٌ

اين بخاطر آن است كه (بدانيد) خداوند حق است; و اوست كه مردگان را زنده مى كند; و بر هر چيزى تواناست.(6)

7 وَ أَنَّ السّاعَةَ آتِيَةٌ لا رَيْبَ فِيها وَ أَنَّ اللّهَ يَبْعَثُ مَنْ فِي الْقُبُورِ

و اين كه رستاخيز آمدنى است،و شكى در آن نيست; و خداوند تمام كسانى را كه در قبرها هستند زنده مى كند.(7)

8 وَ مِنَ النّاسِ مَنْ يُجادِلُ فِي اللّهِ بِغَيْرِ عِلْم وَ لا هُدىً وَ لا كِتاب مُنِير

و بعضى از مردم، بدون هيچ دانش و هدايت و كتاب روشنگرى، درباره خدا مجادله مى كنند.(8)

9 ثانِيَ عِطْفِهِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللّهِ لَهُ فِي الدُّنْيا خِزْيٌ وَ نُذِيقُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ عَذابَ الْحَرِيقِ

آنها با تكبّر و بى اعتنايى (نسبت به سخنان الهى)، مى خواهند (مردم را) از راه خدا گمراه سازند. براى آنان در دنيا رسوايى است; و روز قيامت، عذاب سوزان به آنها مى چشانيم!(9)

10 ذالِكَ بِما قَدَّمَتْ يَداكَ وَ أَنَّ اللّهَ لَيْسَ بِظَلاّم لِلْعَبِيدِ

(و به آنان مى گوييم:) اين در برابر چيزى است كه دستهايتان از پيش فرستاده; و خداوند هرگز به بندگان ستم نمى كند.(10)

11 وَ مِنَ النّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللّهَ عَلى حَرْف فَإِنْ أَصابَهُ خَيْرٌ اطْمَأَنَّ بِهِ وَ إِنْ أَصابَتْهُ فِتْنَةٌ انْقَلَبَ عَلى وَجْهِهِ خَسِرَ الدُّنْيا وَ الآخِرَةَ ذالِكَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبِينُ

و بعضى از مردم خدا را تنها با زبان مى پرستند، اگر (دنيا به آنها رو كند و) خيرى به آنان برسد، حالت اطمينان پيدا مى كنند; اما اگر مصيبتى براى امتحان به آنها برسد، دگرگون مى شوند (و به كفر رو مى آورند); (به اين ترتيب) هم دنيا را از دست داده اند، و هم آخرت را; و اين همان خسران و زيانِ آشكار است.(11)

12 يَدْعُوا مِنْ دُونِ اللّهِ ما لا يَضُرُّهُ وَ ما لا يَنْفَعُهُ ذالِكَ هُوَ الضَّلالُ الْبَعِيدُ

او جز خدا چيزى را مى خواند كه نه زيانى به او مى رساند، و نه سودى; اين همان گمراهىِ بسيار عميق است.(12)

13 يَدْعُوا لَمَنْ ضَرُّهُ أَقْرَبُ مِنْ نَفْعِهِ لَبِئْسَ الْمَوْلى وَ لَبِئْسَ الْعَشِيرُ

او كسى را مى خواند كه زيانش از نفعش نزديكتر است; چه بد سرپرست و ياورى، و چه بد مونس و همنشينى!(13)

14 إِنَّ اللّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ جَنّات تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ إِنَّ اللّهَ يَفْعَلُ ما يُرِيدُ

خداوند كسانى را كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام داده اند، در باغهاى بهشتى وارد مى كند كه نهرها از پاى درختانش جارى است;(آرى،) خدا هرچه را اراده كند انجام مى دهد. (14)

15 مَنْ كانَ يَظُنُّ أَنْ لَنْ يَنْصُرَهُ اللّهُ فِي الدُّنْيا وَ الآخِرَةِ فَلْيَمْدُدْ بِسَبَب إِلَى السَّماءِ ثُمَّ لْيَقْطَعْ فَلْيَنْظُرْ هَلْ يُذْهِبَنَّ كَيْدُهُ ما يَغِيظُ

هركس گمان مى كند كه خدا پيامبرش را در دنيا و آخرت يارى نخواهد كرد (و از اين نظر خشمگين است، هر كارى از دستش ساخته است بكند)،ريسمانى به سقف بياويزد، و (خود را حلق آويز و) نفس خود را قطع كند (و تا لبه پرتگاه مرگ پيش رود); ببيند آيا اين كار خشم او را فرو مى نشاند؟!(15)

16 وَ كَذالِكَ أَنْزَلْناهُ آيات بَيِّنات وَ أَنَّ اللّهَ يَهْدِي مَنْ يُرِيدُ

اين گونه ما قرآن را بصورت آيات روشنى نازل كرديم; و خداوند هركس را اراده كند هدايت مى نمايد.(16)

17 إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هادُوا وَ الصّابِئِينَ وَ النَّصارى وَ الْمَجُوسَ وَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا إِنَّ اللّهَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنَّ اللّهَ عَلى كُلِّ شَيْء شَهِيدٌ

به يقين كسانى كه (به پيامبر اسلام) ايمان آوردند، و كسانى كه به آيين يهود گرويدند و صابئان [= پيروان يحيى] و نصارى و مجوس و مشركان، خداونددر ميان آنان روز قيامت داورى مى كند; (و حق را از باطل جدا مى سازد;) زيرا خداوند بر هر چيز گواه (و از همه چيز آگاه) است.(17)

18 أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللّهَ يَسْجُدُ لَهُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ مَنْ فِي الأَرْضِ وَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ وَ النُّجُومُ وَ الْجِبالُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ كَثِيرٌ مِنَ النّاسِ وَ كَثِيرٌ حَقَّ عَلَيْهِ الْعَذابُ وَ مَنْ يُهِنِ اللّهُ فَما لَهُ مِنْ مُكْرِم إِنَّ اللّهَ يَفْعَلُ ما يَشاءُ

آيا نمى دانى تمام كسانى كه در آسمانها و كسانى كه در زمينند براى خدا سجده مى كنند؟! و (همچنين) خورشيد و ماه و ستارگان و كوهها ودرختان و جنبندگان، و بسيارى از مردم! امّا بسيارى (ابا دارند، و فرمان) عذاب درباره آنان حتمى است; و هركس را خدا خوار كند، كسى او را گرامى نخواهد داشت. خداوند هر چه را اراده كند (و صلاح بداند) انجام مى دهد.(18)

19 هذانِ خَصْمانِ اخْتَصَمُوا فِي رَبِّهِمْ فَالَّذِينَ كَفَرُوا قُطِّعَتْ لَهُمْ ثِيابٌ مِنْ نار يُصَبُّ مِنْ فَوْقِ رُؤُسِهِمُ الْحَمِيمُ

اين دو گروه، دشمن يكديگرند كه درباره پروردگارشان به مخاصمه و جدال پرداختند; كسانى كه كافر شدند، لباسهايى از آتش براى آنها بريده شده، و مايع سوزان بر سرشان ريخته مى شود;(19)

20 يُصْهَرُ بِهِ ما فِي بُطُونِهِمْ وَ الْجُلُودُ

هم آنچه كه درونشان است با آن آب مى شود، و هم پوستهايشان.(20)

21 وَ لَهُمْ مَقامِعُ مِنْ حَدِيد

و براى آنان گرزهايى از آهن (سوزان) است.(21)

22 كُلَّما أَرادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْها مِنْ غَمّ أُعِيدُوا فِيها وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ

هرگاه بخواهنداز غم و اندوههاى دوزخ خارج شوند، به آن باز گردانده مى شوند; و (به آنان گفته مى شود:) بچشيد عذاب سوزان را!(22)

23 إِنَّ اللّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ جَنّات تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ يُحَلَّوْنَ فِيها مِنْ أَساوِرَ مِنْ ذَهَب وَ لُؤْلُؤاً وَ لِباسُهُمْ فِيها حَرِيرٌ

خداوند كسانى را كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام داده اند، در باغهاى بهشتى وارد مى كند كه از پاى درختانش نهرها جارى است; در آنجا با دستبندهايى از طلا و مرواريد زينت مى شوند; و لباسهايشان از حرير است.(23)

24 وَ هُدُوا إِلَى الطَّيِّبِ مِنَ الْقَوْلِ وَ هُدُوا إِلى صِراطِ الْحَمِيدِ

و بسوى سخنان پاكيزه هدايت مى شوند، و به راهِ خداوند شايسته ستايش، راهنمايى مى گردند.(24)

25 إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللّهِ وَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ الَّذِي جَعَلْناهُ لِلنّاسِ سَواءً الْعاكِفُ فِيهِ وَ الْبادِ وَ مَنْ يُرِدْ فِيهِ بِإِلْحاد بِظُلْم نُذِقْهُ مِنْ عَذاب أَلِيم

كسانى كه كافر شدند، و (مردم را) از راه خدا بازداشتند، و (همچنين) از مسجدالحرام، كه آن را براى همه مردم، برابر قرار داديم، چه كسانى كه در آن جا زندگى مى كنند يا از نقاط دور وارد مى شوند; و (نيز) هركس بخواهد در اين سرزمين به انحراف و ستم روى آورد، ما از عذابى دردناك به او مى چشانيم! (25)

26 وَ إِذْ بَوَّأْنا لاِ ِبْراهِيمَ مَكانَ الْبَيْتِ أَنْ لا تُشْرِكْ بِي شَيْئاً وَ طَهِّرْ بَيْتِيَ لِلطّائِفِينَ وَ الْقائِمِينَ وَ الرُّكَّعِ السُّجُودِ

(به خاطر بياور) زمانى را كه محل خانه كعبه را براى ابراهيم آماده ساختيم (تا آن را بنا كند; و به او گفتيم:) چيزى را همتاى من قرار مده; و خانه ام را براى طواف كنندگان وقيام كنندگان و ركوع كنندگان سجده گزار (از آلودگى بتها و از هر گونه آلودگى) پاك ساز.(26)

27 وَ أَذِّنْ فِي النّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجالاً وَ عَلى كُلِّ ضامِر يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجّ عَمِيق

و مردم را به حج دعوت كن; تا پياده و سواره بر مركبهاى لاغر [= چابك و ورزيده] از هر راه دورى به سوى تو بيايند،(27)

28 لِيَشْهَدُوا مَنافِعَ لَهُمْ وَ يَذْكُرُوا اسْمَ اللّهِ فِي أَيّام مَعْلُومات عَلى ما رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الأَنْعامِ فَكُلُوا مِنْها وَ أَطْعِمُوا الْبائِسَ الْفَقِيرَ

تا شاهد منافع گوناگون خويش (در اين برنامه حياتبخش) باشند; و در روزهاى معيّنى نام خدا را، بر چهارپايانى كه به آنها روزى داده است، (به هنگام قربانى كردن) ببرند; پس از گوشت آنها بخوريد; و بينواى فقير را نيز اطعام نماييد.(28)

29 ثُمَّ لْيَقْضُوا تَفَثَهُمْ وَ لْيُوفُوا نُذُورَهُمْ وَ لْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ

سپس، بايد آلودگيهايشان را برطرف سازند; و به نذرهاى خود وفا كنند; و بر گردِ خانه گرامى كعبه، طواف كنند.(29)

30 ذالِكَ وَ مَنْ يُعَظِّمْ حُرُماتِ اللّهِ فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ عِنْدَ رَبِّهِ وَ أُحِلَّتْ لَكُمُ الأَنْعامُ إِلاّ ما يُتْلى عَلَيْكُمْ فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الأَوْثانِ وَ اجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ

(مناسك حج) اين است; و هركس آنچه را خدا حرمت بخشيده بزرگ دارد، نزد پروردگارش براى او بهتر است. و چهارپايان براى شما حلال شده، مگر آنچه (ممنوع بودنش) بر شما خوانده مى شود. از پليدى بتها اجتناب كنيد، و از سخن باطل بپرهيزيد.(30)

31 حُنَفاءَ لِلّهِ غَيْرَ مُشْرِكِينَ بِهِ وَ مَنْ يُشْرِكْ بِاللّهِ فَكَأَنَّما خَرَّ مِنَ السَّماءِ فَتَخْطَفُهُ الطَّيْرُ أَوْ تَهْوِي بِهِ الرِّيحُ فِي مَكان سَحِيق

(مناسك حج را انجام دهيد) درحالى كه خالص براى خدا باشيد. و هيچگونه همتايى براى او قائل نشويد. و هركس همتايى براى خدا قرار دهد، گويى از آسمان سقوط كرده، و پرندگان (در هوا) او را مى ربايند; و يا تند باد او را به جاى دور دستى پرتاب مى كند. (31)

32 ذالِكَ وَ مَنْ يُعَظِّمْ شَعائِرَ اللّهِ فَإِنَّها مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ

اين است (مناسك حج); و هركس شعائر الهى را بزرگ دارد، اين كار نشانه تقواى دلها (ى آنها) است.(32)

33 لَكُمْ فِيها مَنافِعُ إِلى أَجَل مُسَمّىً ثُمَّ مَحِلُّها إِلَى الْبَيْتِ الْعَتِيقِ

در آن (حيوانات قربانى)، منافعى براى شماست تا زمان معيّنى (و تا روز ذبح آنها مى توانيد از آن ها استفاده كنيد); سپس محل (ذبح) آن، (نزديك) خانه گرامى (كعبه) است.(33)

34 وَ لِكُلِّ أُمَّة جَعَلْنا مَنْسَكاً لِيَذْكُرُوا اسْمَ اللّهِ عَلى ما رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الأَنْعامِ فَإِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ فَلَهُ أَسْلِمُوا وَ بَشِّرِ الْمُخْبِتِينَ

براى هر امّتى قربانگاهى قرار داديم، تا نام خدا را (به هنگام قربانى) بر چهارپايانى كه به آنان روزى داده ايم ببرند، و خداى شما معبود واحدى است; تنها در برابر (فرمان) او تسليم باشيد. و افراد مطيع و متواضع را بشارت ده.(34)

35 الَّذِينَ إِذا ذُكِرَ اللّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ الصّابِرِينَ عَلى ما أَصابَهُمْ وَ الْمُقِيمِي الصَّلاةِ وَ مِمّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ

همان كسانى كه چون نام خدا برده مى شود، دلهايشان پر از خوف (پروردگار) مى گردد; و آنها كه در برابر مصيبتهايى كه به آنان مى رسد، شكيبا هستند; و آنها كه نماز را برپا مى دارند، و از آنچه به آنان روزى داده ايم انفاق مى كنند.(35)

36 وَ الْبُدْنَ جَعَلْناها لَكُمْ مِنْ شَعائِرِ اللّهِ لَكُمْ فِيها خَيْرٌ فَاذْكُرُوا اسْمَ اللّهِ عَلَيْها صَوافَّ فَإِذا وَجَبَتْ جُنُوبُها فَكُلُوا مِنْها وَ أَطْعِمُوا الْقانِعَ وَ الْمُعْتَرَّ كَذالِكَ سَخَّرْناها لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

و شتران فربه را (در مراسم حج) براى شما از شعائر الهى قرار داديم; در آنها براى شما خير (و بركت) است; نام خدا را در حالى كه (براى قربانى) به صف ايستاده اند بر آنها ببريد; و هنگامى كه پهلوهايشان به زمين رسيد (وجان دادند)، از گوشت آنها بخوريد، و مستمندان قانع و سائلان را نيز از آن اطعام كنيد. اين گونه ما آنها را مسخّرتان ساختيم، تا شكر خدا را به جا آوريد.(36)

37 لَنْ يَنالَ اللّهَ لُحُومُها وَ لا دِماؤُها وَ لكِنْ يَنالُهُ التَّقْوى مِنْكُمْ كَذالِكَ سَخَّرَها لَكُمْ لِتُكَبِّرُوا اللّهَ عَلى ما هَداكُمْ وَ بَشِّرِ الْمُحْسِنِينَ

نه گوشتهاى آنها و نه خونهاى آنها، هرگز به خدا نمى رسد. ولى آنچه به او مى رسد، پرهيزگارى شماست.اين گونه خداوند آنها را مسخّر شما ساخته، تا خدا را بخاطر آن كه شما را هدايت كرده است بزرگ بشمريد; و بشارت ده نيكوكاران را.(37)

38 إِنَّ اللّهَ يُدافِعُ عَنِ الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ اللّهَ لا يُحِبُّ كُلَّ خَوّان كَفُور

خداوند از كسانى كه ايمان آورده اند دفاع مى كند; خداوند هيچ خيانتكار ناسپاسى را دوست ندارد.(38)

39 أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَ إِنَّ اللّهَ عَلى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ

به كسانى كه جنگ بر آنان تحميل گرديده، اجازه جهاد داده شده است; چرا كه مورد ستم قرار گرفته اند; و به يقين خدا بر يارى آنها تواناست.(39)

40 الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ بِغَيْرِ حَقّ إِلاّ أَنْ يَقُولُوا رَبُّنَا اللّهُ وَ لَوْ لا دَفْعُ اللّهِ النّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْض لَهُدِّمَتْ صَوامِعُ وَ بِيَعٌ وَ صَلَواتٌ وَ مَساجِدُ يُذْكَرُ فِيهَا اسْمُ اللّهِ كَثِيراً وَ لَيَنْصُرَنَّ اللّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ إِنَّ اللّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ

همانها كه از خانه ها (و شهر) خود، به ناحق رانده شدند، (و گناهى نداشتند) جز اين كه مى گفتند: «پروردگار ما، خداى يكتاست!» و اگر خداوند بعضى از مردم را بوسيله بعضى ديگر دفع نكند، ديرها، و معابد يهود و نصارى، و مساجدى كه نام خدا در آن بسيار برده مى شود، ويران مى گردد. و خداوند كسانى را كه يارىِ او كنند (و از آيينش دفاع نمايند) يارى مى كند; خداوند توانا و شكست ناپذير است.(40)

41 الَّذِينَ إِنْ مَكَّنّاهُمْ فِي الأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَ لِلّهِ عاقِبَةُ الأُمُورِ

همان كسانى كه هرگاه در زمين به آنها قدرت ببخشيم، نماز را برپا مى دارند، و زكات مى دهند، و امر به معروف و نهى از منكر مى كنند، و پايان همه كارها از آنِ خداست!(41)

42 وَ إِنْ يُكَذِّبُوكَ فَقَدْ كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوح وَ عادٌ وَ ثَمُودُ

اگر تو را تكذيب كنند، (امر تازه اى نيست;) پيش از آنها قوم نوح و عاد و ثمود (پيامبرانشان را) تكذيب كردند.(42)

43 وَ قَوْمُ إِبْراهِيمَ وَ قَوْمُ لُوط

و (همچنين) قوم ابراهيم و قوم لوط;(43)

44 وَ أَصْحابُ مَدْيَنَ وَ كُذِّبَ مُوسى فَأَمْلَيْتُ لِلْكافِرِينَ ثُمَّ أَخَذْتُهُمْ فَكَيْفَ كانَ نَكِيرِ

و اصحاب مدين [= قوم شعيب]; و نيز موسى (از سوى فرعونيان) تكذيب شد; امّا من به كافران مهلت دادم، پس از آن، آنها را مجازات كردم. ديدى چگونه (عمل آنها را) پاسخ گفتم؟!(44)

45 فَكَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَة أَهْلَكْناها وَ هِيَ ظالِمَةٌ فَهِيَ خاوِيَةٌ عَلى عُرُوشِها وَ بِئْر مُعَطَّلَة وَ قَصْر مَشِيد

چه بسيار اهل شهرها و آباديهايى كه آنها را نابود و هلاك كرديم در حالى كه ستمكار بودند، و ديوارهاى آن بر روى سقفهايش فرو ريخت! و چه بسيار چاه پرآب و قصرهاى محكم و مرتفع كه بى صاحب ماند!(45)

46 أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِها أَوْ آذانٌ يَسْمَعُونَ بِها فَإِنَّها لا تَعْمَى الأَبْصارُ وَ لكِنْ تَعْمَى الْقُلُوبُ الَّتِي فِي الصُّدُورِ

آيا آنان در زمين سير نكردند، تا دلهايى داشته باشند كه (حقيقت را) با آن درك كنند; يا گوشهايى كه با آن (نداى حق را) بشنوند؟! زيرا (بسيار مى شود كه) چشمهاى ظاهر نابينا نمى شود، بلكه دلهايى كه در سينه هاست كور مى شود.(46)

47 وَ يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذابِ وَ لَنْ يُخْلِفَ اللّهُ وَعْدَهُ وَ إِنَّ يَوْماً عِنْدَ رَبِّكَ كَأَلْفِ سَنَة مِمّا تَعُدُّونَ

آنان از تو تقاضاى شتاب در عذاب مى كنند; در حالى كه خداوند هرگز از وعده خود تخلّف نخواهد كرد. و يك روز نزد پروردگارت، همانند هزار سال از سالهايى است كه شما مى شمريد!(47)

48 وَ كَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَة أَمْلَيْتُ لَها وَ هِيَ ظالِمَةٌ ثُمَّ أَخَذْتُها وَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ

و چه بسيار شهرها و آباديهايى كه به آنها مهلت دادم، در حالى كه ستمكار بودند; (امّا از اين مهلت براى اصلاح خود استفاده نكردند.) سپس آنها را مجازات كردم; و بازگشت، (همگان) تنها به سوى من است.(48)

49 قُلْ يا أَيُّهَا النّاسُ إِنَّما أَنَا لَكُمْ نَذِيرٌ مُبِينٌ

بگو: «اى مردم! من براى شما بيم دهنده آشكارى هستم.(49)

50 فَالَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَرِيمٌ

آنها كه ايمان آوردند و كارهاى شايسته انجام دادند، آمرزش و روزىِ پرارزشى براى آنهاست.(50)

51 وَ الَّذِينَ سَعَوْا فِي آياتِنا مُعاجِزِينَ أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَحِيمِ

و آنها كه در (محوِ) آيات ما تلاش كردند، (و چنين مى پنداشتند كه مى توانند از عذاب ما بگريزند)، اصحاب دوزخند.»(51)

52 وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُول وَ لا نَبِيّ إِلاّ إِذا تَمَنّى أَلْقَى الشَّيْطانُ فِي أُمْنِيَّتِهِ فَيَنْسَخُ اللّهُ ما يُلْقِي الشَّيْطانُ ثُمَّ يُحْكِمُ اللّهُ آياتِهِ وَ اللّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ

هيچ رسول و پيامبرى را پيش از تو نفرستاديم مگر اين كه هرگاه آرزو (ى پيشبرد اهداف الهىِ خود مى كرد)، شيطان (وسوسه ها و) القائاتى در آن مى افكند; امّا خداوند القائات شيطان را از ميان مى برد، سپس آيات خود را استحكام مى بخشد; و خداوند دانا و حكيم است.(52)

53 لِيَجْعَلَ ما يُلْقِي الشَّيْطانُ فِتْنَةً لِلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَ الْقاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ وَ إِنَّ الظّالِمِينَ لَفِي شِقاق بَعِيد

هدف اين بود كه خداوند القائات شيطان را آزمونى قرار دهد براى آنها كه در دلهايشان بيمارى است، و آنها كه سنگدلند; و به يقين ستمكاران در عداوت شديد دامنه دارى هستند.(53)

54 وَ لِيَعْلَمَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَيُؤْمِنُوا بِهِ فَتُخْبِتَ لَهُ قُلُوبُهُمْ وَ إِنَّ اللّهَ لَهادِ الَّذِينَ آمَنُوا إِلى صِراط مُسْتَقِيم

و (نيز) هدف اين بود كه آگاهان بدانند اين حقّى است از سوى پروردگارت، و در نتيجه به آن ايمان بياورند، و دلهايشان در برابر آن خاضع گردد; و خداوند كسانى را كه ايمان آوردند، به سوى صراط مستقيم هدايت مى كند. (54)

55 وَ لا يَزالُ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي مِرْيَة مِنْهُ حَتّى تَأْتِيَهُمُ السّاعَةُ بَغْتَةً أَوْ يَأْتِيَهُمْ عَذابُ يَوْم عَقِيم

پيوسته كافران درباره قرآن در شك هستند، تا آن كه قيامت ناگهان فرا رسد، يا عذاب روز عقيم [=روزى كه قادر بر جبران گذشته نيستند] به سراغشان آيد!(55)

56 الْمُلْكُ يَوْمَئِذ لِلّهِ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ فَالَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ فِي جَنّاتِ النَّعِيمِ

حكومت در آن روز از آنِ خداست; و ميان آنها داورى مى كند: كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام داده اند،در باغهاى پرنعمت بهشتند;(56)

57 وَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ كَذَّبُوا بِآياتِنا فَأُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ مُهِينٌ

و كسانى كه كافر شدند و آيات ما را تكذيب كردند، عذاب خواركننده اى براى آنهاست!(57)

58 وَ الَّذِينَ هاجَرُوا فِي سَبِيلِ اللّهِ ثُمَّ قُتِلُوا أَوْ ماتُوا لَيَرْزُقَنَّهُمُ اللّهُ رِزْقاً حَسَناً وَ إِنَّ اللّهَ لَهُوَ خَيْرُ الرّازِقِينَ

و كسانى كه در راه خدا هجرت كردند، سپس كشته شدند يا به مرگ طبيعى از دنيا رفتند، خداوند به آنها روزىِ نيكويى مى دهد; و به يقين خداوند، بهترين روزى دهندگان است.(58)

59 لَيُدْخِلَنَّهُمْ مُدْخَلاً يَرْضَوْنَهُ وَ إِنَّ اللّهَ لَعَلِيمٌ حَلِيمٌ

 خداوند آنان را در جايگاهى وارد مى كند كه از آن خشنود خواهند بود; و به يقين خداوند دانا و داراى حلم است.(59)

60 ذالِكَ وَ مَنْ عاقَبَ بِمِثْلِ ما عُوقِبَ بِهِ ثُمَّ بُغِيَ عَلَيْهِ لَيَنْصُرَنَّهُ اللّهُ إِنَّ اللّهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٌ

(آرى) اين گونه خواهد بود! و هركس به همان اندازه كه به او ستم شده مجازات كند، سپس مورد تعدّى قرار گيرد، خدا او را يارى خواهد كرد; به يقين خداوند بخشنده و آمرزنده است.(60)

61 ذالِكَ بِأَنَّ اللّهَ يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَ يُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ وَ أَنَّ اللّهَ سَمِيعٌ بَصِيرٌ

اين (وعده نصرت الهى) بخاطر آن است (كه او بر هر چيز قادر است; خداوندى) كه شب را در روز، و روز را در شب داخل مى كند; و خداوند شنوا و بيناست.(61)

62 ذالِكَ بِأَنَّ اللّهَ هُوَ الْحَقُّ وَ أَنَّ ما يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ هُوَ الْباطِلُ وَ أَنَّ اللّهَ هُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ

اين بخاطر آن است كه خداوند حق است; و آنچه را غير از او مى خوانند باطل است; و خداوند بلند مرتبه و بزرگ است.(62)

63 أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَتُصْبِحُ الأَرْضُ مُخْضَرَّةً إِنَّ اللّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ

آيا نديدى خداوند از آسمان، آبى فرستاد، كه زمين (بر اثر آن) سرسبز و خرّم مى گردد؟! و به يقين خداوند داراى لطف و آگاهى است.(63)

64 لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الأَرْضِ وَ إِنَّ اللّهَ لَهُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ

آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است از آنِ اوست; و خداوند، بى نياز و شايسته ستايش است.(64)

65 أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللّهَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي الأَرْضِ وَ الْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ وَ يُمْسِكُ السَّماءَ أَنْ تَقَعَ عَلَى الأَرْضِ إِلاّ بِإِذْنِهِ إِنَّ اللّهَ بِالنّاسِ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ

آيا نديدى كه خداوند آنچه را در زمين است و نيز كشتيهايى راكه به فرمان او بر صفحه اقيانوسها حركت مى كنند، مسخر شما كرد; وآسمان [= كرات و سنگهاى آسمانى] را نگه مى دارد، تا جز به اجازه او، بر زمين فرو نيفتند؟! خداوند نسبت به مردم رئوف و مهربان است.(65)

66 وَ هُوَ الَّذِي أَحْياكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ إِنَّ الإِنْسانَ لَكَفُورٌ

و او كسى است كه شما را زنده كرد، سپس شما را مى ميراند، بار ديگر شما را زنده مى كند، به يقين انسان بسيار ناسپاس است. (66)

67 لِكُلِّ أُمَّة جَعَلْنا مَنْسَكاً هُمْ ناسِكُوهُ فَلا يُنازِعُنَّكَ فِي الأَمْرِ وَ ادْعُ إِلى رَبِّكَ إِنَّكَ لَعَلى هُدىً مُسْتَقِيم

براى هر امّتى عبادتى قرار داديم، تا آن عبادت را (در پيشگاه خدا) انجام دهند; پس نبايد در اين امر با تو به نزاع برخيزند! به سوى پروردگارت دعوت كن، كه تو بر هدايت مستقيم قرار دارى (و راه راست همين است).(67)

68 وَ إِنْ جادَلُوكَ فَقُلِ اللّهُ أَعْلَمُ بِما تَعْمَلُونَ

و اگر آنان با تو به جدال برخيزند، بگو: «خدا از كارهايى كه انجام مى دهيد آگاهتر است.(68)

69 اللّهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ فِيما كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ

و خداوند در روز قيامت، ميان شما در آنچه اختلاف مى كرديد، داورى مى كند.» (69)

70 أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللّهَ يَعْلَمُ ما فِي السَّماءِ وَ الأَرْضِ إِنَّ ذالِكَ فِي كِتاب إِنَّ ذالِكَ عَلَى اللّهِ يَسِيرٌ

آيا نمى دانستى خداوند آنچه را در آسمان و زمين است مى داند؟! همه اينها در كتابى ثبت است (همان كتابِ علمِ بى پايانِ پروردگار); و اين بر خداوند آسان است.(70)

71 وَ يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ ما لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطاناً وَ ما لَيْسَ لَهُمْ بِهِ عِلْمٌ وَ ما لِلظّالِمِينَ مِنْ نَصِير

آنها غير از خداوند، چيزى را مى پرستند كه او هيچ گونه دليلى بر آن نازل نكرده است، و چيزى را كه علم و آگاهى به آن ندارند. و براى ستمكاران، ياورى نيست.(71)

72 وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُنا بَيِّنات تَعْرِفُ فِي وُجُوهِ الَّذِينَ كَفَرُوا الْمُنْكَرَ يَكادُونَ يَسْطُونَ بِالَّذِينَ يَتْلُونَ عَلَيْهِمْ آياتِنا قُلْ أَ فَأُنَبِّئُكُمْ بِشَرّ مِنْ ذالِكُم النّارُ وَعَدَهَا اللّهُ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ

و هنگامى كه آيات روشنِ ما بر آنان خوانده مى شود، در چهره هاى كافران آثار انكار مشاهده مى كنى، آنچنان كه نزديك است (برخيزند و) به كسانى كه آيات ما را بر آنها مى خوانند حمله كنند! بگو: «آيا شما را به بدتر از اين خبر دهم؟ كه همان آتش سوزنده است كه خدا به كافران وعده داده; و بدسرانجامى است!»(72)

73 يا أَيُّهَا النّاسُ ضُرِبَ مَثَلٌ فَاسْتَمِعُوا لَهُ إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ لَنْ يَخْلُقُوا ذُباباً وَ لَوِ اجْتَمَعُوا لَهُ وَ إِنْ يَسْلُبْهُمُ الذُّبابُ شَيْئاً لا يَسْتَنْقِذُوهُ مِنْهُ ضَعُفَ الطّالِبُ وَ الْمَطْلُوبُ

اى مردم! مَثَلى زده شده است، به آن گوش فرا دهيد: كسانى را كه غير از خدا مى خوانيد (و پرستش مى كنيد)، هرگزنمى توانند مگسى بيافرينند، هر چند براى اين كار دست به دست هم دهند; و هرگاه مگس چيزى از آنها بربايد، نمى توانند آن را بازپس گيرند. هم طلب كننده ناتوان است، و هم طلب شونده (هم عابدان، و هم معبودان).(73)

74 ما قَدَرُوا اللّهَ حَقَّ قَدْرِهِ إِنَّ اللّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ

خدا را آن گونه كه بايد بشناسند نشناختند; خداوند توانا و شكست ناپذير است.(74)

75 اللّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلاً وَ مِنَ النّاسِ إِنَّ اللّهَ سَمِيعٌ بَصِيرٌ

خداوند از فرشتگان رسولانى برمى گزيند، و همچنين از انسان ها; به يقين خداوند شنوا و بيناست!(75)

76 يَعْلَمُ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ وَ إِلَى اللّهِ تُرْجَعُ الأُمُورُ

آنچه پيش روى آنها و پشت سر آنهاست مى داند; و همه امور به سوى خدا بازگردانده مى شود.(76)

77 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ارْكَعُوا وَ اسْجُدُوا وَ اعْبُدُوا رَبَّكُمْ وَ افْعَلُوا الْخَيْرَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

 اى كسانى كه ايمان آورده ايد! ركوع كنيد، و سجود به جاآوريد، و پروردگارتان را عبادت كنيد، و كار نيك انجام دهيد، تا رستگار شويد.(77)

78 وَ جاهِدُوا فِي اللّهِ حَقَّ جِهادِهِ هُوَ اجْتَباكُمْ وَ ما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِيالدِّينِ مِنْ حَرَج مِلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْراهِيمَ هُوَ سَمّاكُمُ الْمُسْلِمِينَ مِنْ قَبْلُ وَ فِي هذا لِيَكُونَ الرَّسُولُ شَهِيداً عَلَيْكُمْ وَ تَكُونُوا شُهَداءَ عَلَىالنّاسِ فَأَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ وَ اعْتَصِمُوا بِاللّهِ هُوَ مَوْلاكُمْ فَنِعْمَ الْمَوْلى وَ نِعْمَ النَّصِيرُ

 و در راه خدا آنگونه كه سزاوار اوست جهاد كنيد، او شما را برگزيد،و در دين (اسلام) كارِ سنگين و سختى بر شما قرار نداد; از آيين پدرتان ابراهيم پيروى كنيد; خداوند شما را در كتابهاى پيشين و در اين كتاب آسمانى «مسلمان» ناميد، تا پيامبر گواه بر شما باشد، و شما گواهان بر مردم. پس نماز را برپا داريد، و زكات را ادا كنيد، و به خدا تمسّك جوييد،كه او سرپرست (وياور)شماست،چه سرپرست خوبى،وچه ياور شايسته اى!(78)

▲

[23] سوره مومنون

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ

به يقين مؤمنان رستگار شدند;(1)

2 الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ

آنها كه در نمازشان خشوع دارند;(2)

3 وَ الَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ

و آنها كه از لغو و بيهودگى رويگردانند;(3)

4 وَ الَّذِينَ هُمْ لِلزَّكاةِ فاعِلُونَ

و آنها كه به (دستور) زكات عمل مى كنند;(4)

5 وَ الَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حافِظُونَ

و آنها كه دامان خود را حفظ مى كنند;(5)

6 إِلاّ عَلى أَزْواجِهِمْ أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ

جز در مورد همسران و كنيزانشان، كه در بهره گيرى از آنان ملامت نمى شوند;(6)

7 فَمَنِ ابْتَغى وَراءَ ذالِكَ فَأُولئِكَ هُمُ العادُونَ

و كسانى كه جز اين را طلب كنند، تجاوزگرند.(7)

8 وَ الَّذِينَ هُمْ لاِ َماناتِهِمْ وَ عَهْدِهِمْ راعُونَ

و آنها كه امانتها و عهد خود را رعايت مى كنند;(8)

9 وَ الَّذِينَ هُمْ عَلى صَلَواتِهِمْ يُحافِظُونَ

و آنها كه بر نمازهايشان مواظبت مى نمايند;(9)

10 أُولئِكَ هُمُ الْوارِثُونَ

(آرى،) آنها وارثانند.(10)

11 الَّذِينَ يَرِثُونَ الْفِرْدَوْسَ هُمْ فِيها خالِدُونَ

(وارثانى) كه بهشت برين را به ارث مى برند، و جاودانه در آن خواهند ماند.(11)

12 وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الإِنْسانَ مِنْ سُلالَة مِنْ طِين

و ما انسان را از عصاره اى از گِل آفريديم;(12)

13 ثُمَّ جَعَلْناهُ نُطْفَةً فِي قَرار مَكِين

سپس او را نطفه اى در قرارگاهِ مطمئن (رَحِم) قرار داديم;(13)

14 ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظاماً فَكَسَوْنَا الْعِظامَ لَحْماً ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ فَتَبارَكَ اللّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ

سپس نطفه را بصورت علقه [= خون بسته]، و علقه را بصورت مضغه [= چيزى شبيه گوشت جويده شده]، و مضغه را بصورت استخوانهايى درآورديم; و بر استخوانها گوشت پوشانديم; سپس آن را آفرينش تازه اى بخشيديم; پس بزرگ و پر بركت است خدايى كه بهترين آفرينندگان است!(14)

15 ثُمَّ إِنَّكُمْ بَعْدَ ذالِكَ لَمَيِّتُونَ

آنگاه شما بعد از آن مى ميريد;(15)

16 ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ تُبْعَثُونَ

سپس در روز قيامت برانگيخته مى شويد.(16)

17 وَ لَقَدْ خَلَقْنا فَوْقَكُمْ سَبْعَ طَرائِقَ وَ ما كُنّا عَنِ الْخَلْقِ غافِلِينَ

ما بر فراز شما هفت راه [= طبقات هفتگانه آسمان] را قرار داديم; و هرگز از خلق (خود) غافل نبوده ايم.(17)

18 وَ أَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً بِقَدَر فَأَسْكَنّاهُ فِي الأَرْضِ وَ إِنّا عَلى ذَهاب بِهِ لَقادِرُونَ

و از آسمان، آبى به اندازه معين فرو فرستاديم; و آن را در زمين (در جايگاه مخصوصى) ساكن نموديم; و ما بر از بين بردن آن كاملاً قادريم.(18)

19 فَأَنْشَأْنا لَكُمْ بِهِ جَنّات مِنْ نَخِيل وَ أَعْناب لَكُمْ فِيها فَواكِهُ كَثِيرَةٌ وَ مِنْها تَأْكُلُونَ

پس بوسيله آن باغهايى از درختان نخل و انگور براى شما ايجاد كرديم; باغهايى كه در آن براى شما ميوه هاى فراوانى است; و از آن مى خوريد.(19)

20 وَ شَجَرَةً تَخْرُجُ مِنْ طُورِ سَيْناءَ تَنْبُتُ بِالدُّهْنِ وَ صِبْغ لِلآكِلِينَ

و (نيز) درختى را كه از طور سينا مى رويد [= درخت زيتون]، و از آن روغن و «نان خورش» براى خورندگان فراهم مى گردد (آفريديم).(20)

21 وَ إِنَّ لَكُمْ فِي الأَنْعامِ لَعِبْرَةً نُسْقِيكُمْ مِمّا فِي بُطُونِها وَ لَكُمْ فِيها مَنافِعُ كَثِيرَةٌ وَ مِنْها تَأْكُلُونَ

و در آفرينش چهارپايان براى شما عبرتى است; از آنچه (از شير) در درون آنهاست به شما مى نوشانيم; و براى شما در آنها منافع بسيار (ديگرى) است; و از (گوشت) آنها مى خوريد;(21)

22 وَ عَلَيْها وَ عَلَى الْفُلْكِ تُحْمَلُونَ

و بر آنها و بر كشتيها سوار مى شويد.(22)

23 وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا نُوحاً إِلى قَوْمِهِ فَقالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللّهَ ما لَكُمْ مِنْ إِله غَيْرُهُ أَ فَلا تَتَّقُونَ

ما نوح را به سوى قومش فرستاديم; پس گفت: «اى قوم من! خداوند يكتا را بپرستيد، كه جز او معبودى براى شما نيست; آيا (از پرستش بتها) پرهيز نمى كنيد؟!»(23)

24 فَقالَ الْمَلاَ ُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ ما هذا إِلاّ بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُرِيدُ أَنْ يَتَفَضَّلَ عَلَيْكُمْ وَ لَوْ شاءَ اللّهُ لاَ َنْزَلَ مَلائِكَةً ما سَمِعْنا بِهذا فِي آبائِنَا الأَوَّلِينَ

جمعيّت اشرافى (و مغرور) از قوم او كه كافر بودند گفتند: «اين (مرد) بشرى همچون شما است، كه مى خواهد بر شما برترى جويد; اگر خدا مى خواست (پيامبرى بفرستد) فرشتگانى نازل مى كرد; ما چنين چيزى را هرگز درنياكان خود نشنيده ايم!(24)

25 إِنْ هُوَ إِلاّ رَجُلٌ بِهِ جِنَّةٌ فَتَرَبَّصُوا بِهِ حَتّى حِين

او فقط مردى است كه به جنونى مبتلاست; پس مدّتى درباره او صبر كنيد (تا مرگش فرا رسد، يا از اين بيمارى رهايى يابد.)»(25)

26 قالَ رَبِّ انْصُرْنِي بِما كَذَّبُونِ

(نوح)گفت: «پروردگارا! مرا در برابر تكذيب آنان يارى كن.» (26)

27 فَأَوْحَيْنا إِلَيْهِ أَنِ اصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنا وَ وَحْيِنا فَإِذا جاءَ أَمْرُنا وَ فارَ التَّنُّورُ فَاسْلُكْ فِيها مِنْ كُلّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ وَ أَهْلَكَ إِلاّ مَنْ سَبَقَ عَلَيْهِ الْقَوْلُ مِنْهُمْ وَ لا تُخاطِبْنِي فِي الَّذِينَ ظَلَمُوا إِنَّهُمْ مُغْرَقُونَ

ما به نوح وحى كرديم كه: كشتى را در حضور ما، و مطابق وحى ما بساز. و هنگامى كه فرمان ما فرا رسد، و (آب از) تنور بجوشد (كه نشانه فرا رسيدن طوفان است)، از هريك (از انواع حيوانات) يك جفت در كشتى سوار كن; و (همچنين) خانواده ات را، مگرآنانى كه قبلاً وعده هلاكشان داده شده [= همسر و فرزند كافرت];و ديگر درباره ستمكاران با من سخن مگو (و شفاعت مكن)، كه آنان همگى غرق خواهند شد.(27)

28 فَإِذَا اسْتَوَيْتَ أَنْتَ وَ مَنْ مَعَكَ عَلَى الْفُلْكِ فَقُلِ الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِي نَجّانا مِنَ الْقَوْمِ الظّالِمِينَ

و هنگامى كه تو و همه كسانى كه با تو هستند در كشتى مستقر شديد، بگو: «ستايش مخصوص خدايى است كه ما را از قوم ستمكار نجات بخشيد.»(28)

29 وَ قُلْ رَبِّ أَنْزِلْنِي مُنْزَلاً مُبارَكاً وَ أَنْتَ خَيْرُ الْمُنْزِلِينَ

و بگو: «پروردگارا! ما را در منزلگاهى پربركت فرود آر، و تو بهترين فرود آورندگانى.» (29)

30 إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيات وَ إِنْ كُنّا لَمُبْتَلِينَ

(آرى،) در اين ماجرا (براى صاحبان عقل و انديشه) آيات و نشانه هايى است; و ما به يقين (همگان را) آزمايش مى كنيم.(30)

31 ثُمَّ أَنْشَأْنا مِنْ بَعْدِهِمْ قَرْناً آخَرِينَ

سپس گروه ديگرى را بعد از آنها به وجود آورديم.(31)

32 فَأَرْسَلْنا فِيهِمْ رَسُولاً مِنْهُمْ أَنِ اعْبُدُوا اللّهَ ما لَكُمْ مِنْ إِله غَيْرُهُ أَ فَلا تَتَّقُونَ

و در ميان آنان پيامبرى از خودشان فرستاديم كه: «خداى يگانه را بپرستيد; كه جز اومعبودى براى شما نيست; آيا (با اين همه، از شرك) پرهيز نمى كنيد؟!»(32)

33 وَ قالَ الْمَلاَ ُ مِنْ قَوْمِهِ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ كَذَّبُوا بِلِقاءِ الآخِرَةِ وَ أَتْرَفْناهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا ما هذا إِلاّ بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يَأْكُلُ مِمّا تَأْكُلُونَ مِنْهُ وَ يَشْرَبُ مِمّا تَشْرَبُونَ

ولى اشرافيان (خودخواه) از قوم او كه كافر بودند، و ديدار آخرت را تكذيب مى كردند، و در زندگى دنيا به آنان ناز و نعمت داده بوديم، گفتند: «اين بشرى است مثل شما; از آنچه شما مى خوريد مى خورد; و از آنچه مى نوشيدمى نوشد! (پس چگونه مى تواند پيامبر باشد؟!)(33)

34 وَ لَئِنْ أَطَعْتُمْ بَشَراً مِثْلَكُمْ إِنَّكُمْ إِذاً لَخاسِرُونَ

و اگر از بشرى همانند خودتان اطاعت كنيد، در اين صورت به يقين شما زيانكاريد.(34)

35 أَ يَعِدُكُمْ أَنَّكُمْ إِذا مِتُّمْ وَ كُنْتُمْ تُراباً وَ عِظاماً أَنَّكُمْ مُخْرَجُونَ

آيا او به شما وعده مى دهدهنگامى كه مُرديد و خاك و استخوانهايى (پوسيده) شديد، (از قبرها) بيرون آورده مى شويد؟!(35)

36 هَيْهاتَ هَيْهاتَ لِما تُوعَدُونَ

دور است، دور است اين وعده هايى كه به شما داده مى شود!(36)

37 إِنْ هِيَ إِلاّ حَياتُنَا الدُّنْيا نَمُوتُ وَ نَحْيا وَ ما نَحْنُ بِمَبْعُوثِينَ

به يقين غيراز اين زندگى دنياى ما، چيزى (در كار) نيست; پيوسته گروهى ازمامى ميريم، و نسل ديگرى زنده مى شود; و ما هرگز برانگيخته نخواهيم شد!(37)

38 إِنْ هُوَ إِلاّ رَجُلٌ افْتَرى عَلَى اللّهِ كَذِباً وَ ما نَحْنُ لَهُ بِمُؤْمِنِينَ

او فقط مردى است كه بر خدا دروغ بسته; و ما هرگز به او ايمان نخواهيم آورد!»(38)

39 قالَ رَبِّ انْصُرْنِي بِما كَذَّبُونِ

(پيامبرشان) گفت: «پروردگارا! مرا در برابر تكذيب آنان يارى كن!» (39)

40 قالَ عَمّا قَلِيل لَيُصْبِحُنَّ نادِمِينَ

(خداوند) فرمود: «بزودى پشيمان خواهند شد; (امّا زمانى كه ديگر سودى به حالشان ندارد.)»(40)

41 فَأَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُ بِالْحَقِّ فَجَعَلْناهُمْ غُثاءً فَبُعْداً لِلْقَوْمِ الظّالِمِينَ

سرانجام صيحه (مرگبار آسمانى) آنها را بحق فرو گرفت; و ما آنها را همچون خاشاكى بر سيلاب قرار داديم; دور باد قوم ستمكار (از رحمت خدا)!(41)

42 ثُمَّ أَنْشَأْنا مِنْ بَعْدِهِمْ قُرُوناً آخَرِينَ

سپس اقوام ديگرى را پس از آنها پديد آورديم.(42)

43 ما تَسْبِقُ مِنْ أُمَّة أَجَلَها وَ ما يَسْتَأْخِرُونَ

هيچ امّتى بر اجل حتمى خود پيشى نمى گيرد، و از آن تأخير نيز نمى كند.(43)

44 ثُمَّ أَرْسَلْنا رُسُلَنا تَتْرا كُلَّ ما جاءَ أُمَّةً رَسُولُها كَذَّبُوهُ فَأَتْبَعْنا بَعْضَهُمْ بَعْضاً وَ جَعَلْناهُمْ أَحادِيثَ فَبُعْداً لِقَوْم لا يُؤْمِنُونَ

سپس پيامبران خود را يكى پس از ديگرى فرستاديم; هر زمان پيامبرى براى (هدايت) قومى مى آمد،او را تكذيب مى كردند; و ما اين امّتهاى سركش را يكى پس از ديگرى هلاك نموديم، و آنها را خبرهايى قرار داديم; (كه تنها نامى از آنان باقى ماند.) دور باد (از رحمت خدا) قومى كه ايمان نمى آورند!(44)

45 ثُمَّ أَرْسَلْنا مُوسى وَ أَخاهُ هارُونَ بِآياتِنا وَ سُلْطان مُبِين

سپس موسى و برادرش هارون را با آيات خود و دليلى روشن فرستاديم،(45)

46 إِلى فِرْعَوْنَ وَ مَلاَئِهِ فَاسْتَكْبَرُوا وَ كانُوا قَوْماً عالِينَ

به سوى فرعون و اطرافيان اشرافى او; امّا آنها تكبّر كردند،و آنها مردمى برترى جوى بودند.(46)

47 فَقالُوا أَ نُؤْمِنُ لِبَشَرَيْنِ مِثْلِنا وَ قَوْمُهُما لَنا عابِدُونَ

آنها گفتند: «آيا ما به دو بشر همانند خودمان ايمان بياوريم، درحالى كه قوم آنها ما را مى پرستند (و بردگان ما هستند)؟!»(47)

48 فَكَذَّبُوهُما فَكانُوا مِنَ الْمُهْلَكِينَ

و آنها آن دو را تكذيب كردند; و سرانجام هلاك شدند.(48)

49 وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ لَعَلَّهُمْ يَهْتَدُونَ

و ما به موسى كتاب آسمانى داديم; شايد آنان [= بنى اسرائيل]هدايت شوند.(49)

50 وَ جَعَلْنَا ابْنَ مَرْيَمَ وَ أُمَّهُ آيَةً وَ آوَيْناهُما إِلى رَبْوَة ذاتِ قَرار وَ مَعِين

و ما فرزند مريم [= عيسى] و مادرش را نشانه اى قرار داديم; و آنها را در سرزمين مرتفعى كه داراى امنيّت و آب روان بود جاى داديم.(50)

51 يا أَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنَ الطَّيِّباتِ وَ اعْمَلُوا صالِحاً إِنِّي بِما تَعْمَلُون َعَلِيمٌ

اى پيامبران! از غذاهاى پاكيزه بخوريد، و عمل صالح انجام دهيد، كه من به آنچه انجام مى دهيد دانا هستم.(51)

52 وَ إِنَّ هذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَ أَنَا رَبُّكُمْ فَاتَّقُونِ

و اين است امّت شما كه همگى امّت واحدى هستيد; و من پروردگارشما هستم; پس،از (مخالفت فرمان) من بپرهيزيد! (52)

53 فَتَقَطَّعُوا أَمْرَهُمْ بَيْنَهُمْ زُبُراً كُلُّ حِزْب بِما لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ

(گروهى از پيروان ناآگاه پيامبران) كار خود را در ميان خويش به پراكندگى كشاندند، و هر گروهى به راهى رفتند; هر گروه به آنچه نزد خود دارند شادمانند! (53)

54 فَذَرْهُمْ فِي غَمْرَتِهِمْ حَتّى حِين

آنها را در جهل و غفلتشان رها كن تا زمانى (كه مرگشان فرا رسد يا گرفتار عذاب الهى شوند).(54)

55 أَ يَحْسَبُونَ أَنَّما نُمِدُّهُمْ بِهِ مِنْ مال وَ بَنِينَ

آيا گمان مى كنند اموال و فرزندانى كه به آنان مى بخشيم،(55)

56 نُسارِعُ لَهُمْ فِي الْخَيْراتِ بَلْ لا يَشْعُرُونَ

براى اين است كه درهاى خيرات را با سرعت به روى آنها بگشاييم؟! (چنين نيست) بلكه آنها نمى فهمند (كه اين وسيله امتحانشان است).(56)

57 إِنَّ الَّذِينَ هُمْ مِنْ خَشْيَةِ رَبِّهِمْ مُشْفِقُونَ

به يقين كسانى كه از خوف پروردگارشان بيمناكند،(57)

58 وَ الَّذِينَ هُمْ بِآياتِ رَبِّهِمْ يُؤْمِنُونَ

و آنان كه به آيات پروردگارشان ايمان مى آورند،(58)

59 وَ الَّذِينَ هُمْ بِرَبِّهِمْ لا يُشْرِكُونَ

و آنها كه به پروردگارشان شرك نمى ورزند،(59)

60 وَ الَّذِينَ يُؤْتُونَ ما آتَوْا وَ قُلُوبُهُمْ وَجِلَةٌ أَنَّهُمْ إِلى رَبِّهِمْ راجِعُونَ

و آنها كه نهايت كوشش را در انجام طاعات به خرج مى دهند و با اين حال، از اين كه سرانجام به سوى پروردگارشان باز مى گردند، دل هايشان ترسان است (60)

61 أُولئِكَ يُسارِعُونَ فِي الْخَيْراتِ وَ هُمْ لَها سابِقُونَ

چنين كسانى درخيرات شتاب مى كنند و از ديگران پيشى مى گيرند.(61)

62 وَ لا نُكَلِّفُ نَفْساً إِلاّ وُسْعَها وَ لَدَيْنا كِتابٌ يَنْطِقُ بِالْحَقِّ وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ

و ما هيچ كس را جز به اندازه تواناييش تكليف نمى كنيم; و نزد ما كتابى است كه بحق سخن مى گويد; و به آنان هيچ ستمى نمى شود.(62)

63 بَلْ قُلُوبُهُمْ فِي غَمْرَة مِنْ هذا وَ لَهُمْ أَعْمالٌ مِنْ دُونِ ذالِكَ هُمْ لَها عامِلُونَ

ولى دلهاى آنها از اين (نامه اعمال و روز حساب) در بى خبرى فرو رفته; و اعمال (زشتى) جز اين دارند كه پيوسته آن را انجام مى دهند.(63)

64 حَتّى إِذا أَخَذْنا مُتْرَفِيهِمْ بِالْعَذابِ إِذا هُمْ يَجْأَرُونَ

تا زمانى كه متنعّمان (مغرور) آنها را در چنگال عذاب گرفتار سازيم; ناگاه، ناله هاى دردناك و استغاثه آميز آنها بلند مى شود. (64)

65 لا تَجْأَرُوا الْيَوْمَ إِنَّكُمْ مِنّا لا تُنْصَرُونَ

(امّا به آنها گفته مى شود:) امروز ناله و فرياد نكنيد، زيرا از سوى ما يارى نخواهيد شد.(65)

66 قَدْ كانَتْ آياتِي تُتْلى عَلَيْكُمْ فَكُنْتُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ تَنْكِصُونَ

(آيا فراموش كرده ايد كه) در گذشته آيات من پيوسته بر شما خوانده مى شد; امّا شما (اعراض كرده) به عقب باز مى گشتيد؟!(66)

67 مُسْتَكْبِرِينَ بِهِ سامِراً تَهْجُرُونَ

در حالى كه در برابر او [= پيامبر] استكبار مى كرديد، و در جلسات شبانه خود به بدگويى مى پرداختيد!(67)

68 أَ فَلَمْ يَدَّبَّرُوا الْقَوْلَ أَمْ جاءَهُمْ ما لَمْ يَأْتِ آباءَهُمُ الأَوَّلِينَ

آيا آنها در اين گفتار (الهى) نينديشيدند، يا اين كه چيزى براى آنان آمده كه براى نياكانشان نيامده است؟!(68)

69 أَمْ لَمْ يَعْرِفُوا رَسُولَهُمْ فَهُمْ لَهُ مُنْكِرُونَ

يا اين كه پيامبرشان را نشناختند (وازسوابق او آگاه نيستند)، از اين رو او را انكار مى كنند؟!(69)

70 أَمْ يَقُولُونَ بِهِ جِنَّةٌ بَلْ جاءَهُمْ بِالْحَقِّ وَ أَكْثَرُهُمْ لِلْحَقِّ كارِهُونَ

يا مى گويند او به جنون مبتلا است؟! (چنين نيست) بلكه او حق را براى آنان آورده; امّا بيشترشان از حق كراهت دارند (و گريزانند).(70)

71 وَ لَوِ اتَّبَعَ الْحَقُّ أَهْواءَهُمْ لَفَسَدَتِ السَّماواتُ وَ الأَرْضُ وَ مَنْ فِيهِنَّ بَلْ أَتَيْناهُمْ بِذِكْرِهِمْ فَهُمْ عَنْ ذِكْرِهِمْ مُعْرِضُونَ

و اگر حق از هوسهاى آنها پيروى مى كرد، آسمانها و زمين و همه كسانى كه در آنها هستند تباه مى شدند. و ما به آنها چيزى داديم كه مايه يادآورى (و عزّت و شرف) آنهاست، امّا آنان از آنچه مايه يادآورى (و عزت) آنهاست رويگردانند.(71)

72 أَمْ تَسْأَلُهُمْ خَرْجاً فَخَراجُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَ هُوَ خَيْرُ الرّازِقِينَ

يا اين كه تو از آنها مزد و هزينه اى (در برابر دعوتت) مى خواهى؟ با اين كه مزد پروردگارت بهتر، و او بهترين روزى دهندگان است.(72)

73 وَ إِنَّكَ لَتَدْعُوهُمْ إِلى صِراط مُسْتَقِيم

به يقين، تو آنان را به راه راست دعوت مى كنى.(73)

74 وَ إِنَّ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالآخِرَةِ عَنِ الصِّراطِ لَناكِبُونَ

امّا كسانى كه به آخرت ايمان ندارند از اين راه منحرف مى شوند.(74)

75 وَ لَوْ رَحِمْناهُمْ وَ كَشَفْنا ما بِهِمْ مِنْ ضُرّ لَلَجُّوا فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ

و اگر به آنان رحم كنيم و ناراحتى ها (و مشكلات) آنان را برطرف سازيم، (نه تنها بيدار نمى شوند، بلكه) در طغيانشان لجاجت مىورزند و سرگردان مى مانند.(75)

76 وَ لَقَدْ أَخَذْناهُمْ بِالْعَذابِ فَمَا اسْتَكانُوا لِرَبِّهِمْ وَ ما يَتَضَرَّعُونَ

و به راستى ما آنها را به عذاب (و بلا) گرفتار ساختيم(تا بيدار شوند)، امّا آنان نه در برابر پروردگارشان تواضع كردند، و نه به درگاهش تضرّع مى كنند.(76)

77 حَتّى إِذا فَتَحْنا عَلَيْهِمْ باباً ذا عَذاب شَدِيد إِذا هُمْ فِيهِ مُبْلِسُونَ

(اين وضع ادامه مى يابد) تا زمانى كه درى از عذاب شديد به روى آنان بگشاييم، (و چنان گرفتار مى شوند كه) ناگهان كاملاً مأيوس گردند.(77)

78 وَ هُوَ الَّذِي أَنْشَأَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الأَبْصارَ وَ الأَفْئِدَةَ قَلِيلاً ما تَشْكُرُونَ

و او كسى است كه براى شما گوش و چشم و عقل آفريد; امّا كمتر شكر (او را) به جا مى آوريد.(78)

79 وَ هُوَ الَّذِي ذَرَأَكُمْ فِي الأَرْضِ وَ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

و او كسى است كه شما را در زمين آفريد; و به سوى او محشور مى شويد.(79)

80 وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ وَ لَهُ اخْتِلافُ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ أَ فَلا تَعْقِلُونَ

و او كسى است كه زنده مى كند و مى ميراند; و آمد و شد شب و روز از آنِ اوست; آيا نمى انديشيد؟!(80)

81 بَلْ قالُوا مِثْلَ ما قالَ الأَوَّلُونَ

(نه تنها نمى انديشند،) بلكه آنان نيز مثل آنچه پيشينيان گفته بودند گفتند.(81)

82 قالُوا أَ إِذا مِتْنا وَ كُنّا تُراباً وَ عِظاماً أَ إِنّا لَمَبْعُوثُونَ

آنها گفتند: «آيا هنگامى كه مُرديم و خاك و استخوانهايى (پوسيده) شديم، آيا برانگيخته خواهيم شد؟!(82)

83 لَقَدْ وُعِدْنا نَحْنُ وَ آباؤُنا هذا مِنْ قَبْلُ إِنْ هذا إِلاّ أَساطِيرُ الأَوَّلِينَ

اين وعده به ما و پدرانمان از قبل داده شده; اين فقط افسانه هاى پيشينيان است.»(83)

84 قُلْ لِمَنِ الأَرْضُ وَ مَنْ فِيها إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

بگو: «زمين و كسانى كه در آن هستند از آن كيست، اگر شما مى دانيد؟!»(84)

85 سَيَقُولُونَ لِلّهِ قُلْ أَ فَلا تَذَكَّرُونَ

بزودى مى گويند: «(همه) از آنِ خداست.» بگو: «آيا متذكّر نمى شويد؟!»(85)

86 قُلْ مَنْ رَبُّ السَّماواتِ السَّبْعِ وَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ

بگو: «چه كسى پروردگار آسمانهاى هفتگانه، و پروردگار عرش عظيم است؟»(86)

87 سَيَقُولُونَ لِلّهِ قُلْ أَ فَلا تَتَّقُونَ

بزودى خواهند گفت: «(همه اينها) از آن خداست!» بگو: «آيا تقوا پيشه نمى كنيد (و دست از شرك بر نمى داريد)؟!»(87)

88 قُلْ مَنْ بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْء وَ هُوَ يُجِيرُ وَ لا يُجارُ عَلَيْهِ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

بگو: «اگر مى دانيد، چه كسى حاكميت همه موجودات را در دست دارد، و (به بى پناهان) پناه مى دهد، و نياز به پناه دادن ندارد؟!»(88)

89 سَيَقُولُونَ لِلّهِ قُلْ فَأَنّى تُسْحَرُونَ

خواهند گفت: «(همه اينها) از آنِ خداست!» بگو: «با اين حال چگونه (مى گوييد) سحر شده ايد (و اين سخنان سحر و افسون است)؟!»(89)

90 بَلْ أَتَيْناهُمْ بِالْحَقِّ وَ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ

(چنين نيست) بلكه ما حق را براى آنها آورديم; و به يقين آنها دروغ گو هستند. (90)

91 مَا اتَّخَذَ اللّهُ مِنْ وَلَد وَ ما كانَ مَعَهُ مِنْ إِله إِذاً لَذَهَبَ كُلُّ إِله بِما خَلَقَ وَ لَعَلا بَعْضُهُمْ عَلى بَعْض سُبْحانَ اللّهِ عَمّا يَصِفُونَ

خدا هرگز فرزندى اختيار نكرده; و خداى ديگرى با او نيست; كه اگر چنين مى شد، هر يك از خدايان مخلوقات خود را تحت تدبير خود مى برد و بعضى از آنان بر بعضى ديگر برترى مى جست (و جهان هستى به تباهى كشيده مى شد); منزّه است خدا از آنچه آنان توصيف مى كنند!(91)

92 عالِمِ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ فَتَعالى عَمّا يُشْرِكُونَ

او داناى نهان و آشكار است; پس برتر است از آنچه همتاى او قرار مى دهند!(92)

93 قُلْ رَبِّ إِمّا تُرِيَنِّي ما يُوعَدُونَ

بگو: «پروردگارا! اگر عذابهايى را كه به آنان وعده داده مى شودبه من نشان دهى،(93)

94 رَبِّ فَلا تَجْعَلْنِي فِي الْقَوْمِ الظّالِمِينَ

پروردگارا! مرا (در اين عذابها) با گروه ستمكاران قرار مده.»(94)

95 وَ إِنّا عَلى أَنْ نُرِيَكَ ما نَعِدُهُمْ لَقادِرُونَ

و ما تواناييم كه آنچه را به آنها وعده مى دهيم به تو نشان دهيم.(95)

96 ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ السَّيِّئَةَ نَحْنُ أَعْلَمُ بِما يَصِفُونَ

بدى را به بهترين راه و روش دفع كن (و پاسخ بدى را به نيكى ده). ما به آنچه توصيف مى كنند داناتريم.(96)

97 وَ قُلْ رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزاتِ الشَّياطِينِ

و بگو: «پروردگارا! از وسوسه هاى شياطين به تو پناه مى برم;(97)

98 وَ أَعُوذُ بِكَ رَبِّ أَنْ يَحْضُرُونِ

و پروردگارا از اين كه آنان نزد من حاضر شوند به تو پناه مى برم.»(98)

99 حَتّى إِذا جاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ رَبِّ ارْجِعُونِ

(آنها همچنان به راه غلط خود ادامه مى دهند) تا زمانى كه مرگ يكى از آنان فرا رسد، مى گويد: «پروردگارا! مرا باز گردانيد; (99)

100 لَعَلِّي أَعْمَلُ صالِحاً فِيما تَرَكْتُ كَلاّ إِنَّها كَلِمَةٌ هُوَ قائِلُها وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ

شايد در برابر آنچه ترك كردم (و كوتاهى نمودم) عمل صالحى انجام دهم.»(ولى به او مى گويند:) چنين نيست! اين سخنى است كه او به زبان مى گويد (و اگر بازگردد، همان راه را ادامه مى دهد); و در پى (مرگ) آنان برزخى است تا روزى كه برانگيخته شوند.(100)

101 فَإِذا نُفِخَ فِي الصُّورِ فَلا أَنْسابَ بَيْنَهُمْ يَوْمَئِذ وَ لا يَتَساءَلُونَ

و هنگامى كه در «صور» دميده شود، هيچ يك از پيوندهاى خويشاوندى در آن روز ميان آنها نخواهد بود; و از يكديگر تقاضاى كمك نمى كنند (چون كارى از كسى ساخته نيست).(101)

102 فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

كسانى كه كفه ترازوهاى (عمل) آنها سنگين است، همان رستگارانند.(102)

103 وَ مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ فَأُولئِكَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فِي جَهَنَّمَ خالِدُونَ

و آنان كه كفه ترازوهاى (عمل) آنها سبك باشد، كسانى هستند كه سرمايه وجود خود را از دست داده، در جهنم جاودانه خواهند ماند.(103)

104 تَلْفَحُ وُجُوهَهُمُ النّارُ وَ هُمْ فِيها كالِحُونَ

شعله هاى سوزان آتش (همچون شمشير) به صورتهايشان نواخته مى شود; و در دوزخ چهره اى زشت و عبوس دارند.(104)

105 أَ لَمْ تَكُنْ آياتِي تُتْلى عَلَيْكُمْ فَكُنْتُمْ بِها تُكَذِّبُونَ

(به آنها گفته مى شود:) آيا آيات من بر شما خوانده نمى شد، پس آن را تكذيب مى كرديد؟!(105)

106 قالُوا رَبَّنا غَلَبَتْ عَلَيْنا شِقْوَتُنا وَ كُنّا قَوْماً ضالِّينَ

مى گويند: «پروردگارا! تيره بختى ما بر ما چيره شد،و ما گروه گمراهى بوديم.(106)

107 رَبَّنا أَخْرِجْنا مِنْها فَإِنْ عُدْنا فَإِنّا ظالِمُونَ

پروردگارا! ما را از اين (دوزخ) بيرون آر، اگر تكرار كرديم به يقين ستمكاريم (و مستحق عذاب).»(107)

108 قالَ اخْسَؤُا فِيها وَ لا تُكَلِّمُونِ

(خداوند) مى گويد: «دور شويد و به دوزخ درآييد، و با من سخن مگوييد!(108)

109 إِنَّهُ كانَ فَرِيقٌ مِنْ عِبادِي يَقُولُونَ رَبَّنا آمَنّا فَاغْفِرْ لَنا وَ ارْحَمْنا وَ أَنْتَ خَيْرُ الرّاحِمِينَ

(فراموش كرده ايد) گروهى از بندگانم مى گفتند: پروردگارا! ما ايمان آورديم; ما را بيامرز و بر ما رحم كن; و تو بهترين رحم كنندگانى.(109)

110 فَاتَّخَذْتُمُوهُمْ سِخْرِيّاً حَتّى أَنْسَوْكُمْ ذِكْرِي وَ كُنْتُمْ مِنْهُمْ تَضْحَكُونَ

امّا شما آنها را به باد مسخره گرفتيد تا (اين عمل) شما را از ياد من غافل كرد; و شما به آنان مى خنديديد!(110)

111 إِنِّي جَزَيْتُهُمُ الْيَوْمَ بِما صَبَرُوا أَنَّهُمْ هُمُ الْفائِزُونَ

ولى من امروز آنها را بخاطر صبر و استقامتشان پاداش دادم; آنها پيروز و رستگارند.»(111)

112 قالَ كَمْ لَبِثْتُمْ فِي الأَرْضِ عَدَدَ سِنِينَ

(خداوند) مى گويد: «چند سال در روى زمين درنگ كرديد؟» (112)

113 قالُوا لَبِثْنا يَوْماً أَوْ بَعْضَ يَوْم فَسْئَلِ الْعادِّينَ

(در پاسخ) مى گويند: «به اندازه يك روز، يا بخشى از يك روز. از شمار بپرس.»(113)

114 قالَ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلاّ قَلِيلاً لَوْ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

مى فرمايد: «(آرى،) شما مقدار كمى درنگ كرديد اگر مى دانستيد!» (114)

115 أَ فَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَ أَنَّكُمْ إِلَيْنا لا تُرْجَعُونَ

آيا گمان كرديد شما را بيهوده آفريده ايم، و به سوى ما بازگردانده نمى شويد؟!(115)

116 فَتَعالَى اللّهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْكَرِيمِ

پس بلندمرتبه است خداوندى كه فرمانرواى حق است، معبودى جز او نيست; و او پروردگارعرش كريم است.(116)

117 وَ مَنْ يَدْعُ مَعَ اللّهِ إِلهاً آخَرَ لا بُرْهانَ لَهُ بِهِ فَإِنَّما حِسابُهُ عِنْدَ رَبِّهِ إِنَّهُ لا يُفْلِحُ الْكافِرُونَ

و هركس معبود ديگرى را با خدا بخواند ـ و به يقين هيچ دليلى بر آن نخواهد داشت ـ حساب او نزد پروردگارش خواهد بود; به راستى كافران رستگار نخواهند شد.(117)

118 وَ قُلْ رَبِّ اغْفِرْ وَ ارْحَمْ وَ أَنْتَ خَيْرُ الرّاحِمِينَ

و بگو: «پروردگارا! مرا بيامرز و رحمت كن; و تو بهترين رحم كنندگانى.»(118)

▲

[24] سوره نور

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 سُورَةٌ أَنْزَلْناها وَ فَرَضْناها وَ أَنْزَلْنا فِيها آيات بَيِّنات لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ

(اين) سوره اى است كه آن را فرو فرستاديم، و (عمل به آن را) واجب نموديم، و در آن آيات روشنى نازل كرديم، شايد شما متذكّر شويد.(1)

2 الزّانِيَةُ وَ الزّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ واحِد مِنْهُما مِئَةَ جَلْدَة وَ لا تَأْخُذْكُمْ بِهِما رَأْفَةٌ فِي دِينِ اللّهِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ لْيَشْهَدْ عَذابَهُما طائِفَةٌ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ

هر يك از زن و مرد زناكار راصد تازيانه بزنيد; و نبايد رأفت (و محبّت كاذب) نسبت به آن دو شما را از (اجراى) حكم الهى مانع شود، اگر به خدا و روز جزا ايمان داريد; و بايد گروهى از مؤمنان مجازاتشان را مشاهده كنند.(2)

3 الزّانِي لا يَنْكِحُ إِلاّ زانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَ الزّانِيَةُ لا يَنْكِحُها إِلاّ زان أَوْ مُشْرِكٌ وَ حُرِّمَ ذالِكَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ

مرد زناكار جز با زن زناكار يا مشرك ازدواج نمى كند; و زن زناكار را،جز مرد زناكار يا مشرك، به ازدواج خود در نمى آورد; و اين كار بر مؤمنان حرام شده است.(3)

4 وَ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَناتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَداءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمانِينَ جَلْدَةً وَ لا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهادَةً أَبَداً وَ أُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ

و كسانى كه زنان پاكدامن را (به زنا) متهم مى كنند، سپس چهار شاهد (بر مدعاى خود) نمى آورند، آنها را هشتاد تازيانه بزنيد و شهادتشان را هرگز نپذيريد; و آنها همان فاسقانند.(4)

5 إِلاَّ الَّذِينَ تابُوا مِنْ بَعْدِ ذالِكَ وَ أَصْلَحُوا فَإِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

مگر كسانى كه بعد از آن توبه كنند و جبران نمايند (كه خداوند آنها را مى بخشد) زيرا خداوند آمرزنده و مهربان است.(5)

6 وَ الَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْواجَهُمْ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ شُهَداءُ إِلاّ أَنْفُسُهُمْ فَشَهادَةُ أَحَدِهِمْ أَرْبَعُ شَهادات بِاللّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الصّادِقِينَ

و كسانى كه زنان خود را (به زنا) متهم مى كنند،و گواهانى جز خودشان ندارند، هريك از آنها بايد چهار مرتبه به نام خدا شهادت دهد كه از راستگويان است;(6)

7 وَ الْخامِسَةُ أَنَّ لَعْنَتَ اللّهِ عَلَيْهِ إِنْ كانَ مِنَ الْكاذِبِينَ

و در پنجمين بار بگويد كه لعنت خدا بر او باد اگر از دروغگويان باشد.(7)

8 وَ يَدْرَؤُا عَنْهَا الْعَذابَ أَنْ تَشْهَدَ أَرْبَعَ شَهادات بِاللّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الْكاذِبِينَ

آن زن نيز مى تواند كيفر (زنا) را از خود دور كند، به اين طريق كه چهار بار خدا را به شهادت طلبد كه آن مرد (در اين نسبتى كه به او داده) از دروغگويان است.(8)

9 وَ الْخامِسَةَ أَنَّ غَضَبَ اللّهِ عَلَيْها إِنْ كانَ مِنَ الصّادِقِينَ

و بار پنجم بگويد كه غضب خدا بر او باد اگر آن مرد از راستگويان باشد (و در اين صورت مجازات از هر دو برداشته مى شود).(9)

10 وَ لَوْ لا فَضْلُ اللّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ وَ أَنَّ اللّهَ تَوّابٌ حَكِيمٌ

و اگر فضل و رحمت خدا شامل حال شما نبود و اين كه او توبه پذير و حكيم است (بسيارى از شما گرفتار مجازات سخت الهى مى شديد)!(10)

11 إِنَّ الَّذِينَ جاؤُ بِالاْ ِفْكِ عُصْبَةٌ مِنْكُمْ لا تَحْسَبُوهُ شَرّاً لَكُمْ بَلْ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ لِكُلِّ امْرِئ مِنْهُمْ مَا اكْتَسَبَ مِنَ الإِثْمِ وَ الَّذِي تَوَلّى كِبْرَهُ مِنْهُمْ لَهُ عَذابٌ عَظِيمٌ

به يقين كسانى كه آن تهمت عظيم را عنوان كردند گروهى (متشكّل و توطئه گر) از شما بودند; امّا گمان نكنيد اين ماجرا به زيان شماست، بلكه خير شما در آن است; هر يك از آنها سهم خود را از اين گناهى كه مرتكب شدند دارند; و آن كس از آنان كه بخش مهمّ آن را بر عهده داشت عذاب عظيمى براى اوست!(11)

12 لَوْ لا إِذْ سَمِعْتُمُوهُ ظَنَّ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بِأَنْفُسِهِمْ خَيْراً وَ قالُوا هذا إِفْكٌ مُبِينٌ

چرا هنگامى كه اين (تهمت) را شنيديد، مردان و زنان باايمان نسبت به كسى كه از خودشان بود، گمان خير نبردند و نگفتند اين دروغ بزرگِ آشكارى است؟!(12)

13 لَوْ لا جاؤُ عَلَيْهِ بِأَرْبَعَةِ شُهَداءَ فَإِذْ لَمْ يَأْتُوا بِالشُّهَداءِ فَأُولئِكَ عِنْدَ اللّهِ هُمُ الْكاذِبُونَ

چراچهار شاهد بر آن نياوردند؟! و هنگامى كه گواهان را نياوردند، آنان در پيشگاه خدا دروغگويانند.(13)

14 وَ لَوْ لا فَضْلُ اللّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ فِي الدُّنْيا وَ الآخِرَةِ لَمَسَّكُمْ فِيما أَفَضْتُمْ فِيهِ عَذابٌ عَظِيمٌ

و اگر فضل و رحمت الهى در دنيا و آخرت شامل حال شما نمى شد، بخاطر اين گناهى كه كرديد عذاب سختى به شما مى رسيد!(14)

15 إِذْ تَلَقَّوْنَهُ بِأَلْسِنَتِكُمْ وَ تَقُولُونَ بِأَفْواهِكُمْ ما لَيْسَ لَكُمْ بِهِ عِلْمٌ وَ تَحْسَبُونَهُ هَيِّناً وَ هُوَ عِنْدَ اللّهِ عَظِيمٌ

(به ياد آوريد) زمانى را كه اين شايعه را از زبان يكديگر مى گرفتيد، و با دهان خود سخنى مى گفتيد كه به آن يقين نداشتيد; و آن را ساده و كوچك مى پنداشتيد در حالى كه نزد خدا بزرگ است!(15)

16 وَ لَوْ لا إِذْ سَمِعْتُمُوهُ قُلْتُمْ ما يَكُونُ لَنا أَنْ نَتَكَلَّمَ بِهذا سُبْحانَكَ هذا بُهْتانٌ عَظِيمٌ

چرا هنگامى كه آن را شنيديد نگفتيد: «ما حق نداريم كه به اين سخن تكلّم كنيم; خداوندا منزّهى تو، اين بهتان بزرگى است»؟!(16)

17 يَعِظُكُمُ اللّهُ أَنْ تَعُودُوا لِمِثْلِهِ أَبَداً إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

خداوند شما را اندرز مى دهد كه اگر ايمان داريد هرگز چنين كارى را تكرار نكنيد. (17)

18 وَ يُبَيِّنُ اللّهُ لَكُمُ الآياتِ وَ اللّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ

و خداوند آيات را براى شما بيان مى كند، و خدا دانا و حكيم است.(18)

19 إِنَّ الَّذِينَ يُحِبُّونَ أَنْ تَشِيعَ الْفاحِشَةُ فِي الَّذِينَ آمَنُوا لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ فِي الدُّنْيا وَ الآخِرَةِ وَ اللّهُ يَعْلَمُ وَ أَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ

به يقين كسانى كه دوست دارند زشتيها در ميان مردم باايمان شايع شود براى آنان در دنيا و آخرت عذاب دردناكى است; و خداوند مى داند و شما نمى دانيد.(19)

20 وَ لَوْ لا فَضْلُ اللّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ وَ أَنَّ اللّهَ رَءوُفٌ رَحِيمٌ

و اگر فضل و رحمت الهى شامل حال شما نبود و اين كه خدا رئوف و مهربان است (مجازات سختى دامانتان را مى گرفت)!(20)

21 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ وَ مَنْ يَتَّبِعْ خُطُواتِ الشَّيْطانِ فَإِنَّهُ يَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ لَوْ لا فَضْلُ اللّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ ما زَكى مِنْكُمْ مِنْ أَحَد أَبَداً وَ لكِنَّ اللّهَ يُزَكِّي مَنْ يَشاءُ وَ اللّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ اى كسانى كه ايمان آورده ايد! از گامهاى شيطان پيروى نكنيد. هر كس پيرو گامهاى شيطان شود او به كارهاى زشت و منكر فرمان مى دهد. و اگر فضل و رحمت الهى شامل حال شما نبود، هرگز احدى از شما پاك نمى شد; ولى خداوند هر كه را بخواهد (و شايسته باشد) پاكيزه مى سازد، و خدا شنوا و داناست.(21)

22 وَ لا يَأْتَلِ أُولُوا الْفَضْلِ مِنْكُمْ وَ السَّعَةِ أَنْ يُؤْتُوا أُولِي الْقُرْبى وَ الْمَساكِينَ وَ الْمُهاجِرِينَ فِي سَبِيلِ اللّهِ وَ لْيَعْفُوا وَ لْيَصْفَحُوا أَ لا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللّهُ لَكُمْ وَ اللّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

آنها كه از ميان شما داراى برترى (مالى) و وسعت زندگى هستند نبايد سوگند ياد كنند كه از انفاق نسبت به نزديكان و مستمندان و مهاجران در راه خدا دريغ نمايند; آنها بايد عفو كنند و چشم بپوشند; آيا دوست نمى داريد خداوند شما را بيامرزد؟! و خداوند آمرزنده و مهربان است.(22)

23 إِنَّ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَناتِ الْغافِلاتِ الْمُؤْمِناتِ لُعِنُوا فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ

كسانى كه زنان پاكدامن و بى خبر (از هر گونه آلودگى) و مؤمن را متهم مى سازند، در دنيا و آخرت از رحمت الهى دور شدند و عذاب سختى براى آنهاست. (23)

24 يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَ أَيْدِيهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ

در روزى كه زبانها و دستها و پاهايشان بر ضدّ آنها بر اعمالى كه مرتكب مى شدند گواهى مى دهد.(24)

25 يَوْمَئِذ يُوَفِّيهِمُ اللّهُ دِينَهُمُ الْحَقَّ وَ يَعْلَمُونَ أَنَّ اللّهَ هُوَ الْحَقُّ الْمُبِينُ

آن روز، خداوند جزاى واقعى آنان را بى كم و كاست مى دهد; و مى دانند كه خداوند حقِّ آشكار است. (25)

26 الْخَبِيثاتُ لِلْخَبِيثِينَ وَ الْخَبِيثُونَ لِلْخَبِيثاتِ وَ الطَّيِّباتُ لِلطَّيِّبِينَ وَ الطَّيِّبُونَ لِلطَّيِّباتِ أُولئِكَ مُبَرَّؤُنَ مِمّا يَقُولُونَ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَرِيمٌ

زنان ناپاك از آنِ مردان ناپاكند، و مردان ناپاك از آنِ زنان ناپاك; و زنان پاك از آن مردان پاكند، و مردان پاك از آن زنان پاك! اينان از آنچه كه (ناپاكان) به آنان نسبت مى دهند مبرّا هستند; و براى آنان آمرزش (الهى) و روزى پرارزشى است.(26)

27 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَدْخُلُوا بُيُوتاً غَيْرَ بُيُوتِكُمْ حَتّى تَسْتَأْنِسُوا وَ تُسَلِّمُوا عَلى أَهْلِها ذالِكُم خَيْرٌ لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! در خانه هايى غير از خانه خود وارد نشويد تا اجازه بگيريد و بر اهل آن خانه سلام كنيد; اين براى شما بهتر است; شايد متذكّر شويد.(27)

28 فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا فِيها أَحَداً فَلا تَدْخُلُوها حَتّى يُؤْذَنَ لَكُمْ وَ إِنْ قِيلَ لَكُمُ ارْجِعُوا فَارْجِعُوا هُوَ أَزْكى لَكُمْ وَ اللّهُ بِما تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ

و اگر كسى را در آن نيافتيد، وارد آن نشويد تا به شما اجازه داده شود; و اگر گفته شود: «بازگرديد!» بازگرديد; اين براى شما پاكيزه تر است; و خداوند به آنچه انجام مى دهيد دانا است.(28)

29 لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَدْخُلُوا بُيُوتاً غَيْرَ مَسْكُونَة فِيها مَتاعٌ لَكُمْ وَ اللّهُ يَعْلَمُ ما تُبْدُونَ وَ ما تَكْتُمُونَ

(ولى) هيچ گناهى بر شما نيست كه وارد خانه هاى غير مسكونى بشويد كه در آن متاعى متعلّق به شما وجود دارد; و خدا آنچه را آشكار مى كنيد و آنچه را پنهان مى داريد، مى داند.(29)

30 قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصارِهِمْ وَ يَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذالِكَ أَزْكى لَهُمْ إِنَّ اللّهَ خَبِيرٌ بِما يَصْنَعُونَ

به مؤمنان بگو چشمهاى خود را (از نگاه به نامحرمان) فرو گيرند، و دامان خود را (از بى عفتى) حفظ كنند; اين براى آنان پاكيزه تر است; خداوند به آنچه انجام مى دهندآگاه است.(30)

31 وَ قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ وَ يَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَ لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاّ ما ظَهَرَ مِنْها وَ لْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلى جُيُوبِهِنَّ وَ لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبائِهِنَّ أَوْ آباءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنائِهِنَّ أَوْ أَبْناءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوانِهِنَّأَوْ بَنِي أَخَواتِهِنَّ أَوْ نِسائِهِنَّ أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ أَوِ التّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلى عَوْراتِ النِّساءِ وَ لا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ ما يُخْفِينَ مِنْ زِينَتِهِنَّ وَ تُوبُوا إِلَى اللّهِ جَمِيعاً أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

و به زنان با ايمان بگو چشمهاى خود را (از نگاه هوس آلود) فرو گيرند، و دامان خويش را (از بى عفتى) حفظ كنند و زينت خود را ـ جز آن مقدار از آنان كه نمايان است ـ آشكار ننمايند، و (اطراف) روسرى هاى خود را بر سينه خود افكنند (تا گردن و سينه با آن پوشانده شود)، وزينت خود را آشكار نسازند مگر براى شوهرانشان، يا پدرانشان، يا پدران شوهرانشان، يا پسرانشان، يا پسران همسرانشان، يا برادرانشان، يا پسران برادرانشان، يا پسران خواهرانشان، يا زنان هم كيششان، يا بردگانشان [= كنيزانشان]، يا مردان سفيه وابسته (به آنها) كه تمايلى به زن ندارند، يا كودكانى كه از امور جنسى مربوط به زنان آگاه نيستند; و (به زنان با ايمان بگو: هنگام راه رفتن) پاهاى خود را به زمين نزنند تا زينتِ پنهانيشان دانسته شود (و صداى خلخال كه برپا دارند به گوش رسد). و اى مؤمنان همگى به سوى خدا بازگرديد، تا رستگار شويد.(31)

32 وَ أَنْكِحُوا الأَيامى مِنْكُمْ وَ الصّالِحِينَ مِنْ عِبادِكُمْ وَ إِمائِكُمْ إِنْ يَكُونُوا فُقَراءَ يُغْنِهِمُ اللّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ اللّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ

مردان و زنان بى همسر خود را همسر دهيد، همچنين غلامان و كنيزان صالح و درستكارتان را; اگر فقير و تنگدست باشند، خداوند از فضل خود آنان را بى نياز مى سازد; (فضل) خداوند واسع و (از نيازهاى بندگان) آگاه است.(32)

33 وَ لْيَسْتَعْفِفِ الَّذِينَ لا يَجِدُونَ نِكاحاً حَتّى يُغْنِيَهُمُ اللّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ الَّذِينَ يَبْتَغُونَ الْكِتابَ مِمّا مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ فَكاتِبُوهُمْ إِنْ عَلِمْتُمْ فِيهِمْ خَيْراً وَ آتُوهُمْ مِنْ مالِ اللّهِ الَّذِي آتاكُمْ وَ لا تُكْرِهُوا فَتَياتِكُمْ عَلَى الْبِغاءِ إِنْ أَرَدْنَ تَحَصُّناً لِتَبْتَغُوا عَرَضَ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ مَنْ يُكْرِهْهُنَّ فَإِنَّ اللّهَ مِنْ بَعْدِ إِكْراهِهِنَّ غَفُورٌ رَحِيمٌ

و كسانى كه امكانى براى ازدواج نمى يابند، بايد پاكدامنى پيشه كنند تا خداوند از فضل خود آنان را بى نياز گرداند. و آن بردگانتان كه خواستار قرار داد براى آزادى هستند، با آنان قرارداد ببنديد اگر صلاحيت (زندگى مستقل را) در آنان احساس مى كنيد; و چيزى از مال خدا را كه به شما داده است به آنان بدهيد. و كنيزان خود را براى دستيابى شما به متاع ناپايدار زندگى دنيا مجبور به خودفروشى نكنيد. (به خصوص) اگر خودشان مى خواهند پاك بمانند. و هركس آنها را (بر اين كار) اجبار كند، (سپس پشيمان گردد، و توبه كند) خداوند بعد از اين اجبار كردن آنها آمرزنده و مهربان است.(33)

34 وَ لَقَدْ أَنْزَلْنا إِلَيْكُمْ آيات مُبَيِّنات وَ مَثَلاً مِنَ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ وَ مَوْعِظَةً لِلْمُتَّقِينَ

ما بر شما آياتى روشنگر فرستاديم، اخبارى از كسانى كه پيش از شما بودند، و موعظه و اندرزى براى پرهيزگاران.(34)

35 اللّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكاة فِيها مِصْباحٌ الْمِصْباحُ فِي زُجاجَة الزُّجاجَةُ كَأَنَّها كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يُوقَدُ مِنْ شَجَرَة مُبارَكَة زَيْتُونَة لا شَرْقِيَّة وَ لا غَرْبِيَّة يَكادُ زَيْتُها يُضِيءُ وَ لَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نارٌ نُورٌ عَلى نُور يَهْدِي اللّهُ لِنُورِهِ مَنْ يَشاءُ وَ يَضْرِبُ اللّهُ الأَمْثالَ لِلنّاسِ وَ اللّهُ بِكُلِّ شَيْء عَلِيمٌ

خداوند نور آسمانها و زمين است; و مَثَل نورش همانند چراغدانى است كه در آن چراغى (پرفروغ) باشد، آن چراغ در حبابى قرار گيرد، حبابى (شفاف و درخشنده) همچون ستاره اى فروزان، چراغى كه افروخته مى شود از (روغن) درخت پربركت زيتونى كه نه شرقى است و نه غربى; روغنش (آنچنان صاف و خالص است كه) نزديك است بدون تماس با آتش شعلهور شود; نورى است بر فراز نورى; و خدا هركس را بخواهد با نور خود هدايت مى كند، و خدا براى مردم مثلها مى زند و خداوند به هر چيزى داناست.(35)

36 فِي بُيُوت أَذِنَ اللّهُ أَنْ تُرْفَعَ وَ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ يُسَبِّحُ لَهُ فِيها بِالْغُدُوِّ وَ الآصالِ

(اين چراغ پرفروغ) در خانه هايى قرار دارد كه خداوند اذن فرموده (ديواره هاى) آن را بالا برند (تا از دستبرد شياطين در امان باشد); و در آنها نام خدا برده شود، و صبح و شام در آنها تسبيح او گويند.(36)

37 رِجالٌ لا تُلْهِيهِمْ تِجارَةٌ وَ لا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللّهِ وَ إِقامِ الصَّلاةِ وَ إِيتاءِ الزَّكاةِ يَخافُونَ يَوْماً تَتَقَلَّبُ فِيهِ الْقُلُوبُ وَ الأَبْصارُ

مردانى كه هيچ تجارت و داد و ستدى آنان را از ياد خدا و برپا داشتن نماز و اداى زكات غافل نمى كند; آنها از روزى مى ترسند كه در آن،دلها و چشمها دگرگون مى شود.(37)

38 لِيَجْزِيَهُمُ اللّهُ أَحْسَنَ ما عَمِلُوا وَ يَزِيدَهُمْ مِنْ فَضْلِهِ وَ اللّهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِساب

(آنها چنين مى كنند) تا خداوند آنان را به بهترين اعمالى كه انجام داده اند پاداش دهد، و از فضل خود بر (پاداش) آنها بيفزايد; و خداوند به هركس بخواهد بى حساب روزى مى دهد (و از مواهب بى انتهاى خويش بهره مند مى سازد).(38)

39 وَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَعْمالُهُمْ كَسَراب بِقِيعَة يَحْسَبُهُ الظَّمْآنُ ماءً حَتّى إِذا جاءَهُ لَمْ يَجِدْهُ شَيْئاً وَ وَجَدَ اللّهَ عِنْدَهُ فَوَفّاهُ حِسابَهُ وَ اللّهُ سَرِيعُ الْحِسابِ

كسانى كه كافر شدند، اعمالشان همچون سرابى است در يك كوير كه انسان تشنه (از دور) آن را آب مى پندارد; امّا هنگامى كه به سراغ آن مى آيد چيزى نمى يابد، و خدا را نزد آن مى يابد كه حساب او را بطور كامل مى دهد; و خداوند سريع الحساب است.(39)

40 أَوْ كَظُلُمات فِي بَحْر لُجِّيّ يَغْشاهُ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ سَحابٌ ظُلُماتٌ بَعْضُها فَوْقَ بَعْض إِذا أَخْرَجَ يَدَهُ لَمْ يَكَدْ يَراها وَ مَنْ لَمْ يَجْعَلِ اللّهُ لَهُ نُوراً فَما لَهُ مِنْ نُور

يا همچون ظلماتى در يك درياى عميق و پهناور كه موجى آن را پوشانده، و بر فراز آن موج ديگرى،و بر فراز آن ابرى تاريك است; ظلمتهايى است يكى بر فراز ديگرى، (آن گونه كه) هرگاه دست خود را خارج كند ممكن نيست آن را ببيند! و كسى كه خدا نورى براى او قرار نداده، هيچ نورى براى او نيست.(40)

41 أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللّهَ يُسَبِّحُ لَهُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ الطَّيْرُ صَافّات كُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلاتَهُ وَ تَسْبِيحَهُ وَ اللّهُ عَلِيمٌ بِما يَفْعَلُونَ

آيا نديدى تمام آنان كه در آسمانها و زمينند براى خدا تسبيح مى گويند، و همچنين پرندگان به هنگامى كه بر فراز آسمان بال گسترده اند؟! هر يك از آنها نماز و تسبيح خود را مى داند; و خداوند به آنچه انجام مى دهند داناست.(41)

42 وَ لِلّهِ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ إِلَى اللّهِ الْمَصِيرُ

و از براى خداست حكومت و مالكيت آسمانها و زمين; و بازگشت (همه) به سوى اوست.(42)

43 أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللّهَ يُزْجِي سَحاباً ثُمَّ يُؤَلِّفُ بَيْنَهُ ثُمَّ يَجْعَلُهُ رُكاماً فَتَرَى الْوَدْقَ يَخْرُجُ مِنْ خِلالِهِ وَ يُنَزِّلُ مِنَ السَّماءِ مِنْ جِبال فِيها مِنْ بَرَد فَيُصِيبُ بِهِ مَنْ يَشاءُ وَ يَصْرِفُهُ عَنْ مَنْ يَشاءُ يَكادُ سَنا بَرْقِهِ يَذْهَبُ بِالأَبْصارِ

آيا نديدى كه خداوند ابرهايى را به آرامى مى راند، سپس ميان آنها پيوند مى دهد، و بعد آن را متراكم مى سازد؟! در اين حال، مى بينى كه (دانه هاى) باران از لابه لاى آن خارج مى شود; و از آسمان ـ از كوههايى در آن [= ابرهايى به شكل كوه] ـ دانه هاى تگرگ نازل مى كند، و هر كس را بخواهد بوسيله آن زيان مى رساند، و از هر كس بخواهد اين زيان را برطرف مى كند; نزديك است درخشندگى برق آن (ابرها، بينايى) چشمها را ببرد!(43)

44 يُقَلِّبُ اللّهُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ إِنَّ فِي ذالِكَ لَعِبْرَةً لاِ ُولِي الأَبْصارِ

خداوند شب و روز را دگرگون (و جابه جا) مى كند; به يقين در اين عبرتى است براى صاحبان بصيرت.(44)

45 وَ اللّهُ خَلَقَ كُلَّ دَابَّة مِنْ ماء فَمِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلى بَطْنِهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلى رِجْلَيْنِ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلى أَرْبَع يَخْلُقُ اللّهُ ما يَشاءُ إِنَّ اللّهَ عَلى كُلِّ شَيْء قَدِيرٌ

و خداوند هر جنبنده اى را ازآبى آفريد; گروهى از آنها بر شكم خود راه مى روند، و گروهى بر دو پاى خود، و گروهى بر چهارپا راه مى روند; خداوند آنچه را بخواهد مى آفريند، زيرا خدا بر همه چيز تواناست.(45)

46 لَقَدْ أَنْزَلْنا آيات مُبَيِّنات وَ اللّهُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى صِراط مُسْتَقِيم

ما آيات روشنگرى نازل كرديم; و خدا هر كه را بخواهد (و شايسته باشد) به راه راست هدايت مى كند.(46)

47 وَ يَقُولُونَ آمَنّا بِاللّهِ وَ بِالرَّسُولِ وَ أَطَعْنا ثُمَّ يَتَوَلّى فَرِيقٌ مِنْهُمْ مِنْ بَعْدِ ذالِكَ وَ ما أُولئِكَ بِالْمُؤْمِنِينَ

آنها مى گويند: «به خدا و پيامبر ايمان آورده ايم و اطاعت كرده ايم.» ولى بعد از اين (ادعا)، گروهى از آنان رويگردان مى شوند; آنها (در حقيقت) مؤمن نيستند.(47)

48 وَ إِذا دُعُوا إِلَى اللّهِ وَ رَسُولِهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ إِذا فَرِيقٌ مِنْهُمْ مُعْرِضُونَ

و هنگامى كه به سوى خدا وپيامبرش دعوت شوند تا در ميانشان داورى كند، ناگهان گروهى از آنان رويگردان مى شوند.(48)

49 وَ إِنْ يَكُنْ لَهُمُ الْحَقُّ يَأْتُوا إِلَيْهِ مُذْعِنِينَ

ولى اگر آنها حقى داشته باشند (و داورى به نفع آنها باشد) با سرعت و تسليم به سوى او مى آيند.(49)

50 أَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ أَمِ ارْتابُوا أَمْ يَخافُونَ أَنْ يَحِيفَ اللّهُ عَلَيْهِمْ وَ رَسُولُهُ بَلْ أُولئِكَ هُمُ الظّالِمُونَ

آيا در دلهاى آنان بيمارى است، يا شك و ترديد دارند، يا مى ترسند خدا و پيامبرش بر آنان ستم كنند؟! (چنين نيست)، بلكه آنها خودشان ستمكارند. (50)

51 إِنَّما كانَ قَوْلَ الْمُؤْمِنِينَ إِذا دُعُوا إِلَى اللّهِ وَ رَسُولِهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ أَنْ يَقُولُوا سَمِعْنا وَ أَطَعْنا وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

سخن مؤمنان، هنگامى كه به سوى خدا و پيامبرش دعوت شوند تا ميان آنان داورى كند، تنها (و در هر حال) اين است كه مى گويند: «شنيديم و اطاعت كرديم.» و اينها همان رستگاران (واقعى) هستند.(51)

52 وَ مَنْ يُطِعِ اللّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَخْشَ اللّهَ وَ يَتَّقْهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْفائِزُونَ

و هر كس خدا و پيامبرش را اطاعت كند،و از خدا بترسد و از (مخالفت فرمان) او بپرهيزد، چنين كسانى همان پيروزمندان (واقعى) هستند.(52)

53 وَ أَقْسَمُوا بِاللّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ لَئِنْ أَمَرْتَهُمْ لَيَخْرُجُنَّ قُلْ لا تُقْسِمُوا طاعَةٌ مَعْرُوفَةٌ إِنَّ اللّهَ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ

آنها با نهايت تأكيد به خدا سوگند ياد كردند كه اگر به آنان فرمان دهى، (به سوى ميدان جهاد) بيرون مى روند (و حاضرند از مال و جان خود چشم بپوشند); بگو: «سوگند ياد نكنيد; شما اطاعت شايسته داشته باشيد كه خداوند به آنچه انجام مى دهيد آگاه است.»(53)

54 قُلْ أَطِيعُوا اللّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّما عَلَيْهِ ما حُمِّلَ وَ عَلَيْكُمْ ما حُمِّلْتُمْ وَ إِنْ تُطِيعُوهُ تَهْتَدُوا وَ ما عَلَى الرَّسُولِ إِلاَّ الْبَلاغُ الْمُبِينُ

بگو: «اطاعت كنيد خدا را، و اطاعت كنيد پيامبر (خدا) را; و اگر سرپيچى نماييد، پيامبر مسؤول تكاليف خويش است و شما مسؤول تكاليف خود; و اگر از او اطاعت كنيد، هدايت خواهيد شد; و بر پيامبر چيزى جز ابلاغ آشكار نيست.»(54)

55 وَعَدَ اللّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضى لَهُمْ وَ لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً يَعْبُدُونَنِي لا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئاً وَ مَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذالِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ

خداوند به كسانى از شما كه ايمان آوردهو كارهاى شايسته انجام داده اند وعده داده است كه به يقين، خلافت روى زمين را به آنان خواهد داد، همان گونه كه به پيشينيان آنها خلافت بخشيد; و دين و آيينى را كه براى آنان پسنديده، بر ايشان پابرجا و ريشه دار خواهد ساخت; و ترسشان را به امنيت و آرامش مبدّل مى كند، (بگونه اى) كه فقط مرا مى پرستند و چيزى را همتاى من قرار نخواهند داد. و كسانى كه پس از آن كافر شوند، آنها همان فاسقانند.(55)

56 وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ

و نماز را بر پا داريد، و زكات را بدهيد، و پيامبر را اطاعت كنيد تا مشمول رحمت شويد.(56)

57 لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مُعْجِزِينَ فِي الأَرْضِ وَ مَأْواهُمُ النّارُ وَ لَبِئْسَ الْمَصِيرُ

گمان مبر كافران مى توانند از مجازات الهى در زمين فرار كنند. جايگاه آنان آتش است، و چه بد سرانجامى است!(57)

58 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِيَسْتَأْذِنْكُمُ الَّذِينَ مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ وَ الَّذِينَ لَمْ يَبْلُغُوا الْحُلُمَ مِنْكُمْ ثَلاثَ مَرّات مِنْ قَبْلِ صَلاةِ الْفَجْرِ وَ حِينَ تَضَعُونَ ثِيابَكُمْ مِنَ الظَّهِيرَةِ وَ مِنْ بَعْدِ صَلاةِ الْعِشاءِ ثَلاثُ عَوْرات لَكُمْ لَيْسَ عَلَيْكُمْ وَ لا عَلَيْهِمْ جُناحٌ بَعْدَهُنَّ طَوّافُونَ عَلَيْكُمْ بَعْضُكُمْ عَلى بَعْض كَذالِكَ يُبَيِّنُ اللّهُ لَكُمُ الآياتِ وَ اللّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! بردگان شما، و همچنين كسانى از شما كه به حدّ بلوغ نرسيده اند، در سه وقت بايد از شما اجازه بگيرند: پيش از نماز صبح، و نيمروز هنگامى كه لباسهاى (معمولى) خود را بيرون مى آوريد، و بعد از نماز عشا; اين سه (وقت خصوصى) براى خلوت شماست; امّا بعد از اين سه وقت، گناهى بر شما و بر آنان نيست (كه بدون اذن وارد شوند) و بر گرد يكديگر بگرديد (و با صفا و صميميت به يكديگر خدمت نماييد). اين گونه خداوند آيات را براى شما روشن مى سازد، و خداوند دانا و حكيم است.(58)

59 وَ إِذا بَلَغَ الأَطْفالُ مِنْكُمُ الْحُلُمَ فَلْيَسْتَأْذِنُوا كَمَا اسْتَأْذَنَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَذالِكَ يُبَيِّنُ اللّهُ لَكُمْ آياتِهِ وَ اللّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ

و هنگامى كه اطفال شما به حد بلوغ رسند بايد اجازه بگيرند، همان گونه كه اشخاصى كه پيش از آنان بودند اجازه مى گرفتند;اينچنين خداوند آياتش را براى شما بيان مى كند، و خدا دانا و حكيم است.(59)

60 وَ الْقَواعِدُ مِنَ النِّساءِ اللاّتِي لا يَرْجُونَ نِكاحاً فَلَيْسَ عَلَيْهِنَّ جُناحٌ أَنْ يَضَعْنَ ثِيابَهُنَّ غَيْرَ مُتَبَرِّجات بِزِينَة وَ أَنْ يَسْتَعْفِفْنَ خَيْرٌ لَهُنَّ وَ اللّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

و زنان از كار افتاده اى كه اميد به ازدواج ندارند، گناهى بر آنان نيست كه لباسهاى (رويين) خود را بر زمين بگذارند، در حالى كه (در برابر مردم) خودآرايى نكنند; و اگر خود را بپوشانند براى آنان بهتر است; و خداوند شنوا و داناست.(60)

61 لَيْسَ عَلَى الأَعْمى حَرَجٌ وَ لا عَلَى الأَعْرَجِ حَرَجٌ وَ لا عَلَى الْمَرِيضِ حَرَجٌ وَ لا عَلى أَنْفُسِكُمْ أَنْ تَأْكُلُوا مِنْ بُيُوتِكُمْ أَوْ بُيُوتِ آبائِكُمْ أَوْ بُيُوتِ أُمَّهاتِكُمْ أَوْ بُيُوتِ إِخْوانِكُمْ أَوْ بُيُوتِ أَخَواتِكُمْ أَوْ بُيُوتِ أَعْمامِكُمْ أَوْ بُيُوتِ عَمّاتِكُمْ أَوْ بُيُوتِ أَخْوالِكُمْ أَوْ بُيُوتِ خالاتِكُمْ أَوْ ما مَلَكْتُمْ مَفاتِحَهُ أَوْ صَدِيقِكُمْ لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَأْكُلُوا جَمِيعاً أَوْ أَشْتاتاً فَإِذا دَخَلْتُمْ بُيُوتاً فَسَلِّمُوا عَلى أَنْفُسِكُمْ تَحِيَّةً مِنْ عِنْدِ اللّهِ مُبارَكَةً طَيِّبَةً كَذالِكَ يُبَيِّنُ اللّهُ لَكُمُ الآياتِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ

بر نابينا و افراد لنگ و بيمار ايرادى نيست (كه با شما هم غذا شوند)، و بر شما نيز ايرادى نيست كه از خانه هاى خودتان [=خانه هاى فرزندان يا همسرانتان كه خانه خودِ شما محسوب مى شود بدون اجازه خاصّى] غذا بخوريد; و همچنين خانه هاى پدرانتان، يا خانه هاى مادرانتان، يا خانه هاى برادرانتان، يا خانه هاى خواهرانتان، يا خانه هاى عموهايتان، يا خانه هاى عمه هايتان، يا خانه هاى داييهايتان، يا خانه هاى خاله هايتان، يا خانه هايى كه كليدهايش در اختيار شماست، يا خانه هاى دوستانتان، بر شما ايرادى نيست كه بطور دسته جمعى يا جداگانه غذا بخوريد; و هنگامى كه داخل خانه اى شديد، بر خويشتن سلام كنيد، سلام و تحيّتى از سوى خداوند، سلامى پربركتو پاكيزه. اين گونه خداوند آيات را براى شما روشن مى كند، باشد كه بينديشيد.(61)

62 إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللّهِ وَ رَسُولِهِ وَ إِذا كانُوا مَعَهُ عَلى أَمْر جامِع لَمْ يَذْهَبُوا حَتّى يَسْتَأْذِنُوهُ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَأْذِنُونَكَ أُولئِكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَ رَسُولِهِ فَإِذَا اسْتَأْذَنُوكَ لِبَعْضِ شَأْنِهِمْ فَأْذَنْ لِمَنْ شِئْتَ مِنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمُ اللّهَ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

مؤمنان (واقعى) تنها كسانى هستند كه به خدا و پيامبرش ايمان آورده اند و هنگامى كه در كار جامع (و مهمّى) با او باشند، بى اجازه او جايى نمى روند.كسانى كه از تو اجازه مى گيرند، براستى به خدا و پيامبرش ايمان آورده اند. در اين صورت، هرگاه براى بعضى كارهاى (مهمّ) خود از تو اجازه بخواهند،به هر كدام كه مى خواهى (و صلاح مى بينى) اجازه ده، و برايشان از خدا آمرزش بخواه كه خداوند آمرزنده و مهربان است.(62)

63 لا تَجْعَلُوا دُعاءَ الرَّسُولِ بَيْنَكُمْ كَدُعاءِ بَعْضِكُمْ بَعْضاً قَدْ يَعْلَمُ اللّهُ الَّذِينَ يَتَسَلَّلُونَ مِنْكُمْ لِواذاً فَلْيَحْذَرِ الَّذِينَ يُخالِفُونَ عَنْ أَمْرِهِ أَنْ تُصِيبَهُمْ فِتْنَةٌ أَوْ يُصِيبَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ

دعوت پيامبر (از شما) را در ميان خود، مانند دعوت از يكديگر قرار ندهيد; (و از دعوت پيامبر هيچگاه تخلف نكنيد) خداوند كسانى از شما را كه پشت سر ديگران پنهان مى شوند، و يكى پس از ديگرى فرار مى كنند مى داند. پس كسانى كه فرمان او را مخالفت مى كنند، بايد بترسند از اين كه فتنه اى دامنشان را بگيرد، يا عذابى دردناك به آنها برسد!(63)

64 أَلا إِنَّ لِلّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ الأَرْضِ قَدْ يَعْلَمُ ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ وَ يَوْمَ يُرْجَعُونَ إِلَيْهِ فَيُنَبِّئُهُمْ بِما عَمِلُوا وَ اللّهُ بِكُلِّ شَيْء عَلِيمٌ

آگاه باشيد كه براى خداست آنچه در آسمانها و زمين است; او مى داندآنچه را كه شما بر آن هستيد، و (مى داند) روزى را كه به سوى او بازگردانده مى شوند; و (در آن روز) آنها را از اعمالى كه انجام دادند آگاه مى سازد; و خداوند به هر چيزى داناست.(64)

▲

[25] سوره فرقان

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

  1 تَبارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقانَ عَلى عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعالَمِينَ نَذِيراً

زوال ناپذير و پربركت است كسى كه قرآن را بر بنده اش نازل كرد تا بيم دهنده جهانيان باشد.(1)

2 الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ لَمْ يَتَّخِذْ وَلَداً وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ شَرِيكٌ فِي الْمُلْكِ وَ خَلَقَ كُلَّ شَيْء فَقَدَّرَهُ تَقْدِيراً

خداوندى كه حكومت آسمانها و زمين از آنِ اوست، و فرزندى (براى خود) انتخاب نكرده، و همتايى در حكومت ندارد، و همه چيز را آفريد و به دقت اندازه گيرى نمود.(2)

3 وَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ آلِهَةً لايَخْلُقُونَ شَيْئاً وَ هُمْ يُخْلَقُونَ وَ لايَمْلِكُونَ لاَِنْفُسِهِمْ ضَرّاً وَ لا نَفْعاً وَ لايَمْلِكُونَ مَوْتاً وَ لا حَياةً وَ لا نُشُوراً

آنان غير از خداوند معبودانى (براى خود) برگزيدند; كه چيزى را نمى آفرينند، در حالى كه خودشان مخلوقند، نه مالك زيان و سود خويشند، و نه مالك مرگ و حيات و رستاخيز خود.(3)

4 وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هَذا إِلاّ إِفْكٌ افْتَراهُ وَ أَعانَهُ عَلَيْهِ قَوْمٌ آخَرُونَ فَقَدْ جاؤُوا ظُلْماً وَ زُوراً

و كافران گفتند: «اين (قرآن) فقط دروغى است كه او به خدا افترا بسته، و گروهى ديگر او را بر اين كار يارى داده اند.» آنها (با اين سخن،) ظلم و دروغ بزرگى را مرتكب شدند.(4)

5 وَ قالُوا أَساطِيرُ الأَوَّلِينَ اكْتَتَبَها فَهِيَ تُمْلى عَلَيْهِ بُكْرَةً وَ أَصِيلاً

و گفتند: «اين همان افسانه هاى پيشينيان است كه وى آن را رونويس كرده، و هر صبح و شام بر او املا مى شود.» (5)

6 قُلْ أَنْزَلَهُ الَّذِي يَعْلَمُ السِّرَّ فِي السَّماواتِ وَ الأَرْضِ إِنَّهُ كانَ غَفُوراً رَحِيماً

بگو: «كسى آن را نازل كرده كه اسرار آسمانها و زمين را مى داند; به يقين او (هميشه) آمرزنده و مهربان بوده است.»(6)

7 وَ قالُوا ما لِهذَا الرَّسُولِ يَأْكُلُ الطَّعامَ وَ يَمْشِي فِي الأَسْواقِ لَوْ لا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مَلَكٌ فَيَكُونَ مَعَهُ نَذِيراً

و گفتند: «چرا اين پيامبر غذا مى خورد و در بازارها راه مى رود؟! (نه سنّت فرشتگان را دارد و نه روش شاهان را!) چرا (لااقل) فرشته اى بر او نازل نشده كه همراه وى مردم را انذار كند (و گواه صدق دعوى او باشد)؟!(7)

8 أَوْ يُلْقى إِلَيْهِ كَنْزٌ أَوْ تَكُونُ لَهُ جَنَّةٌ يَأْكُلُ مِنْها وَ قالَ الظّالِمُونَ إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلاّ رَجُلاً مَسْحُوراً

يا گنجى (از آسمان) براى او فرستاده شود، يا باغى داشته باشد كه از (ميوه) آن بخورد (و امرار معاش كند)؟!» و ستمكاران گفتند: «شما تنها از مردى افسون شده پيروى مى كنيد!»(8)

9 اُنْظُرْ كَيْفَ ضَرَبُوا لَكَ الأَمْثالَ فَضَلُّوا فَلا يَسْتَطِيعُونَ سَبِيلاً

ببين چگونه براى تو مثلها زدند و گمراه شدند، و توان پيدا كردنِ راه را ندارند!(9)

10 تَبارَكَ الَّذِي إِنْ شاءَ جَعَلَ لَكَ خَيْراً مِنْ ذالِكَ جَنّات تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ وَ يَجْعَلْ لَكَ قُصُوراً

 زوال ناپذير و پربركت است خدايى كه اگر بخواهد براى تو بهتر از اينها قرار مى دهد: باغهايى كه نهرها از پاى درختانش جارى است، و (اگر بخواهد)براى تو كاخهايى مجلّل قرار مى دهد.(10)

11 بَلْ كَذَّبُوا بِالسّاعَةِ وَ أَعْتَدْنا لِمَنْ كَذَّبَ بِالسّاعَةِ سَعِيراً

بلكه (اينها همه بهانه است و) آنان قيامت را تكذيب كرده اند; و ما براى كسى كه قيامت را تكذيب كند، آتشى شعلهور و سوزان فراهم كرده ايم!(11)

12 إِذا رَأَتْهُمْ مِنْ مَكان بَعِيد سَمِعُوا لَها تَغَيُّظاً وَ زَفِيراً

هنگامى كه (اين آتش) آنان را از مكانى دور ببيند، صداى خشم آلودش را كه با نفس زدن شديد همراه است مى شنوند.(12)

13 وَ إِذا أُلْقُوا مِنْها مَكاناً ضَيِّقاً مُقَرَّنِينَ دَعَوْا هُنالِكَ ثُبُوراً

و هنگامى كه در جاى محدود و تنگى از آن افكنده شوند در حالى كه در غل و زنجيرند، در آنجا فرياد واويلاى آنان بلند مى شود!(13)

14 لاتَدْعُوا الْيَوْمَ ثُبُوراً واحِداً وَ ادْعُوا ثُبُوراً كَثِيراً

(به آنان گفته مى شود:) امروز يك بار واويلا كم است، بلكه بسيار واويلا بگوييد!(14)

15 قُلْ أَ ذالِكَ خَيْرٌ أَمْ جَنَّةُ الْخُلْدِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ كانَتْ لَهُمْ جَزاءً وَ مَصِيراً

(اى پيامبر!) بگو: «آيا اين بهتر است يا بهشت جاويدانى كه به پرهيزگاران وعده داده شده؟! بهشتى كه پاداش اعمال آنها، و سرانجامشان است.» (15)

16 لَهُمْ فِيها ما يَشاؤُونَ خالِدِينَ كانَ عَلى رَبِّكَ وَعْداً مَسْئُوُلاً

هر چه بخواهند در آن جا برايشان فراهم است; جاودانه در آن خواهند ماند; اين وعده اى است مسلّم كه پروردگارت بر عهده گرفته است.(16)

17 وَ يَوْمَ يَحْشُرُهُمْ وَ ما يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ فَيَقُولُ أَ أَنْتُمْ أَضْلَلْتُمْ عِبادِي هؤُلاءِ أَمْ هُمْ ضَلُّوا السَّبِيلَ

(به خاطر بياور) روزى را كه همه آنان و آنچه را كه غير از خدا مى پرستند جمع مى كند، آنگاه به آنها مى گويد: «آيا شما اين بندگان مرا گمراه كرديديا خودشان راه را گم كردند؟!»(17)

18 قالُوا سُبْحانَكَ ما كانَ يَنْبَغِي لَنا أَنْ نَتَّخِذَ مِنْ دُونِكَ مِنْ أَوْلِياءَ وَ لكِنْ مَتَّعْتَهُمْ وَ آباءَهُمْ حَتّى نَسُوا الذِّكْرَ وَ كانُوا قَوْماً بُوراً

(در پاسخ) مى گويند: «منزّهى تو! براى ما سزاوار نبود كه غير از تو اوليايى برگزينيم، ولى آنان و پدرانشان را از نعمتها برخوردار نمودى تا اين كه (به جاى شكر نعمت) ياد تو را فراموش كردند و همگى تباه و هلاك شدند». (18)

19 فَقَدْ كَذَّبُوكُمْ بِما تَقُولُونَ فَما تَسْتَطِيعُونَ صَرْفاً وَ لا نَصْراً وَ مَنْ يَظْلِمْ مِنْكُمْ نُذِقْهُ عَذاباً كَبِيراً

(خداوند به آنان مى گويد: ببينيد معبودهايتان،) شما را در آنچه مى گوييد تكذيب كردند; اكنون نمى توانيد عذاب الهى را برطرف سازيد، يا از كسى يارى بطلبيد. و هر كس از شما ستم كند، عذاب شديدى به او مى چشانيم!(19)

20 وَ ما أَرْسَلْنا قَبْلَكَ مِنَ الْمُرْسَلِينَ إِلاّ إِنَّهُمْ لَيَأْكُلُونَ الطَّعامَ وَ يَمْشُونَ فِي الأَسْواقِ وَ جَعَلْنا بَعْضَكُمْ لِبَعْض فِتْنَةً أَ تَصْبِرُونَ وَ كانَ رَبُّكَ بَصِيراً

ما هيچ يك از پيامبران را پيش از تو نفرستاديم مگر اين كه آنها نيز غذا مى خوردند و در بازارها (براى تهيه نيازشان) راه مى رفتند;و بعضى از شما را وسيله امتحان بعضى ديگر قرار داديم، آيا صبر و شكيبايى مى كنيد (و از عهده امتحان بر مى آييد)؟! و پروردگار تو همواره بصير و بينا بوده است.(20)

21 وَ قالَ الَّذِينَ لايَرْجُونَ لِقاءَنا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْنَا الْمَلائِكَةُ أَوْ نَرى رَبَّنا لَقَدِ اسْتَكْبَرُوا فِي أَنْفُسِهِمْ وَ عَتَوْا عُتُوّاً كَبِيراً

و كسانى كه ايمان به لقاى ما (و روز رستاخيز)، ندارند گفتند: «چرا فرشتگان بر ما نازل نشدند و يا پروردگارمان را با چشم نمى بينيم؟!»آنها تكبّر ورزيدند و طغيان بزرگى كردند!(21)

22 يَوْمَ يَرَوْنَ الْمَلائِكَةَ لا بُشْرى يَوْمَئِذ لِلْمُجْرِمِينَ وَ يَقُولُونَ حِجْراً مَحْجُوراً

(آنها فرشتگان را خواهند ديد، امّا) روزى كه فرشتگان را مى بينند، (در آن) روز هيچ بشارتى براى مجرمان نخواهد بود (بلكه روز مجازات و كيفر آنان است); و مى گويند: «ما را امان دهيد، ما را معاف داريد.» (امّا سودى ندارد.)(22)

23 وَ قَدِمْنا إِلى ما عَمِلُوا مِنْ عَمَل فَجَعَلْناهُ هَباءً مَنْثُوراً

و ما به سراغ اعمالى كه انجام داده اند مى رويم، و همه را همچون غبارى پراكنده (در هوا) قرار مى دهيم.(23)

24 أَصْحابُ الْجَنَّةِ يَوْمَئِذ خَيْرٌ مُسْتَقَرّاً وَ أَحْسَنُ مَقِيلاً

بهشتيان در آن روز بهترين جايگاه و نيكوترين استراحتگاه را دارند.(24)

25 وَ يَوْمَ تَشَقَّقُ السَّماءُ بِالْغَمامِ وَ نُزِّلَ الْمَلائِكَةُ تَنْزِيلاً

و (همان) روزى كه آسمان با ابرها شكافته مى شود، و فرشتگان پى در پى نازل مى گردند.(25)

26 الْمُلْكُ يَوْمَئِذ الْحَقُّ لِلرَّحْمنِ وَ كانَ يَوْماً عَلَى الْكافِرِينَ عَسِيراً

حكومت در آن روز از آنِ خداوند رحمان است; وآن روز، روز سختى براى كافران خواهد بود!(26)

27 وَ يَوْمَ يَعَضُّ الظّالِمُ عَلى يَدَيْهِ يَقُولُ يا لَيْتَنِي اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِيلاً

و (همان) روزى كه ستمكار دستان خود را (از شدّت حسرت) به دندان مى گزد و مى گويد: «اى كاش با رسول (خدا) راهى برگزيده بودم!(27)

28 يا وَيْلَتى لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلاناً خَلِيلاً

اى واى بر من، كاش فلان (شخص گمراه) را به دوستى انتخاب نكرده بودم!(28)

29 لَقَدْ أَضَلَّنِي عَنِ الذِّكْرِ بَعْدَ إِذْ جاءَنِي وَ كانَ الشَّيْطانُ لِلاْ ِنْسانِ خَذُولاً

او مرا از يادآورى (حق) گمراه ساخت بعد از آن كه (ياد حق) به سراغ من آمده بود.» و شيطان هميشه انسان را تنها و بى ياور مى گذارد.(29)

30 وَ قالَ الرَّسُولُ يا رَبِّ إِنَّ قَوْمِي اتَّخَذُوا هذَا الْقُرْآنَ مَهْجُوراً

و پيامبر عرضه داشت: «پروردگارا! قوم من قرآن را متروك ساختند».(30)

31 وَ كَذالِكَ جَعَلْنا لِكُلِّ نَبِيّ عَدُوّاً مِنَ الْمُجْرِمِينَ وَ كَفى بِرَبِّكَ هادِياً وَ نَصِيراً

(آرى،) اين گونه براى هر پيامبرى دشمنى از مجرمان قرار داديم; امّا همين بس كه پروردگارت هادى و ياور (تو) باشد.(31)

32 وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ لا نُزِّلَ عَلَيْهِ الْقُرْآنُ جُمْلَةً واحِدَةً كَذالِكَ لِنُثَبِّتَ بِهِ فُؤادَكَ وَ رَتَّلْناهُ تَرْتِيلاً

و كافران گفتند: «چرا قرآن يكجا بر او نازل نشده است؟!» اين (نزول تدريجى) براى اين است كه قلب تو را بوسيله آن محكم داريم، و (از اين رو) آن را بتدريج بر تو خوانديم.(32)

33 وَ لا يَأْتُونَكَ بِمَثَل إِلاّ جِئْناكَ بِالْحَقِّ وَ أَحْسَنَ تَفْسِيراً

آنان هيچ مَثَلى براى تو نمى آورند مگر اين كه ما حق و بهترين تفسير را براى تو مى آوريم، (و پاسخى قاطع كه در برابر آن ناتوان شوند).(33)

34 الَّذِينَ يُحْشَرُونَ عَلى وُجُوهِهِمْ إِلى جَهَنَّمَ أُوْلئِكَ شَرٌّ مَكاناً وَ أَضَلُّ سَبِيلاً

(تو را متهم به گمراهى مى كنند، ولى،) آنان كه برصورتهايشان به سوى جهنم محشور مى شوند، بدترين محل را دارند و گمراه ترين افرادند.(34)

35 وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ وَ جَعَلْنا مَعَهُ أَخاهُ هارُونَ وَزِيراً

و ما به موسى كتاب آسمانى داديم; و برادرش هارون را ياورِ او قرار داديم;(35)

36 فَقُلْنَا اذْهَبا إِلَى الْقَوْمِ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا فَدَمَّرْناهُمْ تَدْمِيراً

و گفتيم: «به سوى اين قوم كه آيات ما را تكذيب كردند برويد!» (امّا آن مردم به مخالفت برخاستند) و ما آنان را به طور كامل هلاك كرديم.(36)

37 وَ قَوْمَ نُوح لَمّا كَذَّبُوا الرُّسُلَ أَغْرَقْناهُمْ وَ جَعَلْناهُمْ لِلنّاسِ آيَةً وَ أَعْتَدْنا لِلظّالِمِينَ عَذاباً أَلِيماً

و قوم نوح را هنگامى كه پيامبران را تكذيب كردند غرق نموديم، و آنان را نشانه و عبرتى براى مردم قرار داديم; و براى ستمكاران عذاب دردناكى فراهم ساخته ايم!(37)

38 وَ عاداً وَ ثَمُودَ وَ أَصْحابَ الرَّسِّ وَ قُرُوناً بَيْنَ ذالِكَ كَثِيراً

(همچنين) قوم عادو ثمود و اصحاب رسّ [= گروهى كه درختان صنوبر را مى پرستيدند] و اقوام بسيارى را كه در اين ميان بودند، (هلاك كرديم) (38)

39 وَ كُلاًّ ضَرَبْنا لَهُ الأَمْثالَ وَ كُلاًّ تَبَّرْنا تَتْبِيراً

و براى هر يك از آنها مَثَلها زديم; و (چون سودى نداد،) همگى را نابود كرديم.(39)

40 وَ لَقَدْ أَتَوْا عَلَى الْقَرْيَةِ الَّتِي أُمْطِرَتْ مَطَرَ السَّوْءِ أَ فَلَمْ يَكُونُوا يَرَوْنَها بَلْ كانُوا لايَرْجُونَ نُشُوراً

(مشركان مكّه) از كنار شهرى كه باران شرّ بر آن باريده بود [= ديار قوم لوط كه خداوند آن را سنگباران كرده بود] گذشتند; آيا آن را نمى ديدند؟! (آرى، مى ديدند) ولى به رستاخيز ايمان نداشتند.(40)

41 وَ إِذا رَأَوْكَ إِنْ يَتَّخِذُونَكَ إِلاّ هُزُواً أَ هذَا الَّذِي بَعَثَ اللّهُ رَسُولاً

و هنگامى كه تو را مى بينند، كارى جز مسخره كردن تو ندارند (و مى گويند:) آيا اين همان كسى است كه خدا او را به پيامبرى برانگيخته است؟!(41)

42 إِنْ كادَ لَيُضِلُّنا عَنْ آلِهَتِنا لَوْ لا أَنْ صَبَرْنا عَلَيْها وَ سَوْفَ يَعْلَمُونَ حِينَ يَرَوْنَ الْعَذابَ مَنْ أَضَلُّ سَبِيلاً

اگر ما بر (پرستش) معبودهايمان استقامت نمى كرديم، بيم آن مى رفت كه ما را گمراه سازد! امّا هنگامى كه عذاب الهى را ببينند، بزودى مى فهمند چه كسى گمراه تر بوده است! (42)

43 أَ رَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ أَ فَأَنْتَ تَكُونُ عَلَيْهِ وَكِيلاً

آيا ديدى كسى را كه هواى نفسش را معبود خود برگزيده است؟! آيا تو مى توانى به دفاع از او برخيزى (و او را هدايت كنى)؟!(43)

44 أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَكْثَرَهُمْ يَسْمَعُونَ أَوْ يَعْقِلُونَ إِنْ هُمْ إِلاّ كَالأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلاً

آيا گمان مى برى بيشتر آنان مى شنوند يا مى فهمند؟! آنان فقط همچون چهارپايانند، بلكه گمراهترند.(44)

45 أَ لَمْ تَرَ إِلى رَبِّكَ كَيْفَ مَدَّ الظِّلَّ وَ لَوْ شاءَ لَجَعَلَهُ ساكِناً ثُمَّ جَعَلْنَا الشَّمْسَ عَلَيْهِ دَلِيلاً

آيا نديدى چگونه پروردگارت سايه را گسترده ساخت؟! و اگر مى خواست آن را ساكن قرار مى داد; سپس خورشيد را دليلى بر آن قرار داديم. (45)

46 ثُمَّ قَبَضْناهُ إِلَيْنا قَبْضاً يَسِيراً

سپس آن را آهسته جمع مى كنيم (و نظام حيات بخش سايه و آفتاب را حاكم مى سازيم).(46)

47 وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِباساً وَ النَّوْمَ سُباتاً وَ جَعَلَ النَّهارَ نُشُوراً

او كسى است كه شب را براى شما پوشش قرار داد، و خواب را مايه استراحت، و روز را وسيله حيات (و حركت).(47)

48 وَ هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ الرِّياحَ بُشْراً بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ وَ أَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً طَهُوراً

او كسى است كه بادها را بشارتگرانى پيش از (باران) رحمتش فرستاد، و از آسمان آبى پاك كننده نازل كرديم،(48)

49 لِنُحْيِيَ بِهِ بَلْدَةً مَيْتاً وَ نُسْقِيَهُ مِمّا خَلَقْنا أَنْعاماً وَ أَناسِيَّ كَثِيراً

تا بوسيله آن، سرزمين مرده اى را زنده كنيم;و آن را به مخلوقاتى كه آفريده ايم ـ چهار پايان و انسانهاى بسيار ـ بنوشانيم.(49)

50 وَ لَقَدْ صَرَّفْناهُ بَيْنَهُمْ لِيَذَّكَّرُوا فَأَبى أَكْثَرُ النّاسِ إِلاّ كُفُوراً

ما اين آيات را بصورتهاى گوناگون براى آنان بيان كرديم تا متذكّر شوند، ولى بيشتر مردم از هر كارى جز انكار و كفر ابا دارند.(50)

51 وَ لَوْ شِئْنا لَبَعَثْنا فِي كُلِّ قَرْيَة نَذِيراً

و اگر مى خواستيم، در هر شهر و ديارى بيم دهنده اى بر مى انگيختيم (ولى اين كار لزومى نداشت.)(51)

52 فَلا تُطِعِ الْكافِرِينَ وَ جاهِدْهُمْ بِهِ جِهاداً كَبِيراً

بنابراين از كافران اطاعت مكن، و بوسيله قرآن با آنان مبارزه و جهاد بزرگى بنما.(52)

53 وَ هُوَ الَّذِي مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ هذا عَذْبٌ فُراتٌ وَ هذا مِلْحٌ أُجاجٌ وَ جَعَلَ بَيْنَهُما بَرْزَخاً وَ حِجْراً مَحْجُوراً

او كسى است كه دو دريا را در كنار هم قرارداد; اين گوارا و شيرين، و آن شور و تلخ; و در ميان آنها برزخى قرار داد (تا با هم مخلوط نشوند گويى هر يك به ديگرى مى گويد:) دور باش و نزديك نيا!(53)

54 وَ هُوَ الَّذِي خَلَقَ مِنَ الْماءِ بَشَراً فَجَعَلَهُ نَسَباً وَ صِهْراً وَ كانَ رَبُّكَ قَدِيراً

او كسى است كه از آب، انسانى را آفريد; سپس او را (داراى) نسب و سبب قرار داد(و نسل او را از اين دو طريق گسترش داد); و پروردگار تو همواره توانا بوده است.(54)

55 وَ يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ ما لا يَنْفَعُهُمْ وَ لا يَضُرُّهُمْ وَ كانَ الْكافِرُ عَلى رَبِّهِ ظَهِيراً

وآنان جز خدا چيزهايى را مى پرستند كه نه به آنان سودى مى رساند و نه زيانى; و كافران هميشه در برابر پروردگارشان (در طريق كفر) پشتيبان يكديگرند.(55)

56 وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلاّ مُبَشِّراً وَ نَذِيراً

(اى پيامبر!) ما تو را جز بشارت دهنده و بيم دهنده نفرستاديم.(56)

57 قُلْ ما أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْر إِلاّ مَنْ شاءَ أَنْ يَتَّخِذَ إِلى رَبِّهِ سَبِيلاً

بگو: «من در برابر آن (ابلاغ آيين خدا) از شما هيچ گونه پاداشى نمى طلبم; مگر كسى كه بخواهد راهى به سوى پروردگارش برگزيند (و اين پاداش من است.)»(57)

58 وَ تَوَكَّلْ عَلَى الْحَيِّ الَّذِي لا يَمُوتُ وَ سَبِّحْ بِحَمْدِهِ وَ كَفى بِهِ بِذُنُوبِ عِبادِهِ خَبِيراً

و توكّل كن بر آن زنده اى كه هرگز نمى ميرد; و تسبيح و حمد او را بگو; و همين بس كه او از گناهان بندگانش آگاه است.(58)

59 الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما فِي سِتَّةِ أَيّام ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ الرَّحْمنُ فَسْئَلْ بِهِ خَبِيراً

همان كسى كه آسمانها و زمين و آنچه را ميان اين دو وجود دارد، در شش روز[= شش دوران] آفريد; سپس بر عرش (قدرت و تدبير جهان هستى) قرار گرفت، او خداوندِ رحمان است; از او بخواه كه از همه چيز آگاه است.(59)

60 وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ اسْجُدُوا لِلرَّحْمنِ قالُوا وَ مَا الرَّحْمنُ أَ نَسْجُدُ لِما تَأْمُرُنا وَ زادَهُمْ نُفُوراً

و هنگامى كه به آنان گفته شود: «براى خداوند رحمان سجده كنيد. » مى گويند: «رحمان چيست؟! (ما اصلا رحمان را نمى شناسيم!) آيا براى چيزى سجده كنيم كه تو به ما دستور مى دهى؟!» (اين سخن را مى گويند) و بر نفرتشان افزوده مى شود.(60)

61 تَبارَكَ الَّذِي جَعَلَ فِي السَّماءِ بُرُوجاً وَ جَعَلَ فِيها سِراجاً وَ قَمَراً مُنِيراً

زوال ناپذير و پر بركت است كسى كه در آسمان منزلگاههايى براى ستارگان قرار داد; و در ميان آن، چراغ روشن (خورشيد) و ماه تابان آفريد.(61)

62 وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ خِلْفَةً لِمَنْ أَرادَ أَنْ يَذَّكَّرَ أَوْ أَرادَ شُكُوراً

و او همان كسى است كه شب و روز را جانشين يكديگر قرار داد براى كسى كه بخواهد متذكّر شود يا شكرگزارى كند (و آنچه را در روز كوتاهى كرده در شب انجام دهد و به عكس).(62)

63 وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الأَرْضِ هَوْناً وَ إِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً

بندگان (خاصّ) خداوند رحمان، كسانى هستند كه آرام و بى تكبّر بر زمين راه مى روند; و هنگامى كه جاهلان آنها را مخاطب سازند (و سخنان نابخردانه گويند)، به آنها سلام مى گويند (و با بزرگوارى مى گذرند);(63)

64 وَ الَّذِينَ يَبِيتُونَ لِرَبِّهِمْ سُجَّداً وَ قِياماً

كسانى كه شبانگاه براى پروردگارشان سجده و قيام مى كنند; (64)

65 وَ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا اصْرِفْ عَنّا عَذابَ جَهَنَّمَ إِنَّ عَذابَها كانَ غَراماً

و كسانى كه مى گويند: «پروردگارا! عذاب جهنم را از ما برطرف گردان، كه عذابش سخت و پر دوام است.(65)

66 إِنَّها ساءَتْ مُسْتَقَرّاً وَ مُقاماً

به يقين جهنم، بد جايگاه و بد محلِّ اقامتى است!»(66)

67 وَ الَّذِينَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَ لَمْ يَقْتُرُوا وَ كانَ بَيْنَ ذالِكَ قَواماً

و كسانى كه هر گاه انفاق كنند، نه اسراف و زياده روى دارند مى نمايند و نه سختگيرى; بلكه در ميان اين دو، حدّ اعتدالى دارند.(67)

68 وَ الَّذِينَ لا يَدْعُونَ مَعَ اللّهِ إِلهاً آخَرَ وَ لا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللّهُ إِلاّ بِالْحَقِّ وَ لا يَزْنُونَ وَ مَنْ يَفْعَلْ ذالِكَ يَلْقَ أَثاماً

و كسانى كه معبود ديگرى را با خداوند نمى خوانند; و انسانى را كه خداوند خونش را حرام شمرده، جز بحق نمى كشند; و زنا نمى كنند; و هر كس چنين كند، مجازات سختى خواهد ديد!(68)

69 يُضاعَفْ لَهُ الْعَذابُ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ يَخْلُدْ فِيهِ مُهاناً

عذاب او در روز قيامت مضاعف مى گردد، و هميشه با خوارى در آن خواهد ماند.(69)

70 إِلاّ مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ عَمَلاً صالِحاً فَأُوْلئِكَ يُبَدِّلُ اللّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَنات وَ كانَ اللّهُ غَفُوراً رَحِيماً

مگر كسانى كه توبه كنند و ايمان آورند و عمل صالح انجام دهند، كه خداوند سيئات آنان را به حسنات مبدّل مى كند; و خداوند همواره آمرزنده و مهربان بوده است.(70)

71 وَ مَنْ تابَ وَ عَمِلَ صالِحاً فَإِنَّهُ يَتُوبُ إِلَى اللّهِ مَتاباً

و كسى كه توبه كند و عمل صالح انجام دهد،به سوى خدا بازگشت مى كند (و پاداش خود را از او مى گيرد).(71)

72 وَ الَّذِينَ لا يَشْهَدُونَ الزُّورَ وَ إِذا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِراماً

و كسانى كه شهادت به باطل نمى دهند (و در مجالس باطل شركت نمى كنند); و هنگامى كه با لغو و بيهودگى برخورد كنند، بزرگوارانه از آن مى گذرند.(72)

73 وَ الَّذِينَ إِذا ذُكِّرُوا بِآياتِ رَبِّهِمْ لَمْ يَخِرُّوا عَلَيْها صُمّاً وَ عُمْياناً

و كسانى كه هر گاه آيات پروردگارشان به آنان گوشزد شود، كر و كور روى آن نمى افتند.(73)

74 وَ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنا هَبْ لَنا مِنْ أَزْواجِنا وَ ذُرِّيّاتِنا قُرَّةَ أَعْيُن

و كسانى كه مى گويند: «پروردگارا! همسران و فرزندانمان را مايه روشنى چشم ما قرار ده، و ما را پيشوايى براى پرهيزگاران گردان.»(74)

75 أُوْلئِكَ يُجْزَوْنَ الْغُرْفَةَ بِما صَبَرُوا وَ يُلَقَّوْنَ فِيها تَحِيَّةً وَ سَلاماً

(آرى،) آنها هستند كه در برابر شكيباييشان درجات عالى بهشت به آنان پاداش داده مى شود; و در آن، با تحيّت و سلام رو به رو مى شوند. (75)

76 خالِدِينَ فِيها حَسُنَتْ مُسْتَقَرّاً وَ مُقاماً

در حالى كه جاودانه در آن خواهند ماند; چه قرارگاه و محل اقامت نيكويى!(76)

77 قُلْ ما يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبِّي لَوْ لا دُعاؤُكُمْ فَقَدْ كَذَّبْتُمْ فَسَوْفَ يَكُونُ لِزاماً

بگو: «پروردگارم براى شما ارزشى قائل نيست اگر دعاى شما نباشد; شما (آيات خدا و پيامبران را) تكذيب كرديد، و (اين عمل دامان شما را خواهد گرفت و) از شما جدا نخواهد شد.»(77)

▲

[26] سوره شعرا

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 طسم

طسم.(1)

2 تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ الْمُبِينِ

اين آيات كتاب روشنگر است.(2)

3 لَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ أَلاّ يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ

گويى مى خواهى جان خود را از شدّت اندوه از دست دهى بخاطر اين كه آنها ايمان نمى آورند!(3)

4 إِنْ نَشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِمْ مِنَ السَّماءِ آيَةً فَظَلَّتْ أَعْناقُهُمْ لَها خاضِعِينَ

اگر ما اراده كنيم، از آسمان بر آنان آيه اى نازل مى كنيم كه گردنهايشان در برابر آن (بى اختيار) خاضع گردد. (4)

5 وَ ما يَأْتِيهِمْ مِنْ ذِكْر مِنَ الرَّحْمنِ مُحْدَث إِلاّ كانُوا عَنْهُ مُعْرِضِينَ

و هيچ يادآورى تازه اى از سوى خداوند رحمان براى آنها نمى آيد مگر اين كه از آن رويگردان مى شوند.(5)

6 فَقَدْ كَذَّبُوا فَسَيَأْتِيهِمْ أَنْبؤُا ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ

آنان تكذيب كردند; امّا بزودى اخبار (كيفر) آنچه را استهزا مى كردند به آنان مى رسد!(6)

7 أَ وَ لَمْ يَرَوْا إِلَى الأَرْضِ كَمْ أَنْبَتْنا فِيها مِنْ كُلِّ زَوْج كَرِيم

آيا آنان به زمين نگاه نكردند كه چه قدر از انواع گياهان پرارزش در آن رويانديم؟!(7)

8 إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيَةً وَ ما كانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ

در اين، نشانه روشنى است (بر وجود خدا); ولى بيشترشان هرگز مؤمن نبوده اند.(8)

9 وَ إِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ

و پروردگار تو توانا و مهربان است.(9)

10 وَ إِذْ نادى رَبُّكَ مُوسى أَنِ ائْتِ الْقَوْمَ الظّالِمِينَ

(به خاطر بياور) هنگامى را كه پروردگارت موسى را ندا داد كه به سراغ قوم ستمكار برو، (10)

11 قَوْمَ فِرْعَوْنَ أَ لا يَتَّقُونَ

(همان) قوم فرعون، آيا آنان (از مخالفت فرمان پروردگار) پرهيز نمى كنند؟! (11)

12 قالَ رَبِّ إِنِّي أَخافُ أَنْ يُكَذِّبُونِ

(موسى) گفت: «پرورگارا! از آن بيم دارم كه مرا تكذيب كنند!(12)

13 وَ يَضِيقُ صَدْرِي وَ لا يَنْطَلِقُ لِسانِي فَأَرْسِلْ إِلى هارُونَ

و سينه ام تنگ مى شود، و زبانم (بقدر كافى) گويا نيست; (برادرم) هارون را نيز رسالت ده (تا مرا يارى كند).(13)

14 وَ لَهُمْ عَلَيَّ ذَنْبٌ فَأَخافُ أَنْ يَقْتُلُونِ

و آنان (به اعتقاد خودشان) بر گردن من گناهى دارند; مى ترسم مرا بكشند (و اين رسالت به پايان نرسد)!»(14)

15 قالَ كَلاّ فَاذْهَبا بِآياتِنا إِنّا مَعَكُمْ مُسْتَمِعُونَ

فرمود: «چنين نيست، (آنان كارى نمى توانند انجام دهند)، شما هر دو با آيات ما (براى هدايتشان) برويد; ما با شما هستيم و (سخنانتان را) مى شنويم.(15)

16 فَأْتِيا فِرْعَوْنَ فَقُولا إِنّا رَسُولُ رَبِّ الْعالَمِينَ

به سراغ فرعون برويد و بگوييد: «ما فرستاده پروردگار جهانيان هستيم;(16)

17 أَنْ أَرْسِلْ مَعَنا بَنِي إِسْرائِيلَ

بنى اسرائيل را با ما بفرست.» (آنها به سراغ فرعون آمدند);(17)

18 قالَ أَ لَمْ نُرَبِّكَ فِينا وَلِيداً وَ لَبِثْتَ فِينا مِنْ عُمُرِكَ سِنِينَ

(فرعون) گفت: «آيا ما تو را در كودكى در ميان خود پرورش نداديم، و سالهايى از زندگيت را در ميان ما نبودى؟!(18)

19 وَ فَعَلْتَ فَعْلَتَكَ الَّتِي فَعَلْتَ وَ أَنْتَ مِنَ الْكافِرِينَ

و سرانجام، آن كارت را (كه نمى بايست انجام دهى) انجام دادى (و يك نفر از ما را كشتى)، و تو از ناسپاسان بودى!»(19)

20 قالَ فَعَلْتُها إِذاً وَ أَنَا مِنَ الضّالِّينَ

(موسى) گفت: «من آن كار را انجام دادم در حالى كه از بى خبران بودم.(20)

21 فَفَرَرْتُ مِنْكُمْ لَمّا خِفْتُكُمْ فَوَهَبَ لِي رَبِّي حُكْماً وَ جَعَلَنِي مِنَ الْمُرْسَلِينَ

و چون از شما ترسيدم از ميان شما فرار كردم; و پروردگارم به من حكمت و دانش بخشيد، و مرا از پيامبران قرار داد.(21)

22 وَ تِلْكَ نِعْمَةٌ تَمُنُّها عَلَيَّ أَنْ عَبَّدْتَ بَنِي إِسْرائِيلَ

آيا اين كه بنى اسرائيل را برده خود ساخته اى، نعمتى است كه منت آن را بر من مى گذارى؟!»(22)

23 قالَ فِرْعَوْنُ وَ ما رَبُّ الْعالَمِينَ

فرعون گفت: «پروردگار جهانيان چيست؟!»(23)

24 قالَ رَبُّ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُمَا إِنْ كُنْتُمْ مُوقِنِينَ

(موسى) گفت: «پروردگار آسمانها و زمين و آنچه ميان آن دو است، اگر خواهان يقين هستيد».(24)

25 قالَ لِمَنْ حَوْلَهُ أَ لا تَسْتَمِعُونَ

(فرعون) به اطرافيانش گفت: «آيا نمى شنويد (اين مرد چه مى گويد)؟!» (25)

26 قالَ رَبُّكُمْ وَ رَبُّ آبائِكُمُ الأَوَّلِينَ

(موسى) گفت: «او پروردگار شما و پروردگار نياكان شماست.»(26)

27 قالَ إِنَّ رَسُولَكُمُ الَّذِي أُرْسِلَ إِلَيْكُمْ لَمَجْنُونٌ

(فرعون) گفت: «(اين) پيامبرى كه به سوى شما فرستاده شده به يقين ديوانه است.» (27)

28 قالَ رَبُّ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ وَ ما بَيْنَهُما إِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُونَ

(موسى)گفت: «او پروردگار مشرق و مغرب و آنچه ميان آن دو است مى باشد، اگر شما عقل و انديشه خود را به كار مى گرفتيد.»(28)

29 قالَ لَئِنِ اتَّخَذْتَ إِلهَاً غَيْرِي لاَ َجْعَلَنَّكَ مِنَ الْمَسْجُونِينَ

(فرعون خشمگين شد و) گفت: «اگر معبودى غير از من برگزينى، مسلماً تو را از زندانيان قرار خواهم داد!»(29)

30 قالَ أَ وَ لَوْ جِئْتُكَ بِشَيْء مُبِين

(موسى) گفت: «حتى اگر نشانه آشكارى براى تو بياورم (باز ايمان نمى آورى)؟!»(30)

31 قالَ فَأْتِ بِهِ إِنْ كُنْتَ مِنَ الصّادِقِينَ

گفت: «اگر راست مى گويى آن را بياور!»(31)

32 فَأَلْقى عَصاهُ فَإِذا هِيَ ثُعْبانٌ مُبِينٌ

در اين هنگام موسى عصاى خود را افكند، و ناگهان اژدهاى آشكارى شد;(32)

33 وَ نَزَعَ يَدَهُ فَإِذا هِيَ بَيْضاءُ لِلنّاظِرِينَ

و دست خود را (در گريبان فرو برد و) بيرون آورد، و در برابر بينندگان سفيد و نورانى بود.(33)

34 قالَ لِلْمَلاَ ِ حَوْلَهُ إِنَّ هذا لَساحِرٌ عَلِيمٌ

(فرعون) به گروهى كه اطراف او بودند گفت: «اين ساحرى ماهر و دانا است!(34)

35 يُرِيدُ أَنْ يُخْرِجَكُمْ مِنْ أَرْضِكُمْ بِسِحْرِهِ فَما ذا تَأْمُرُونَ

او مى خواهد با سحرش شما را از سرزمينتان بيرون كند; شما چه نظر مى دهيد؟»(35)

36 قالُوا أَرْجِهْ وَ أَخاهُ وَ ابْعَثْ فِي الْمَدائِنِ حاشِرِينَ

گفتند: «او و برادرش را مهلت ده; و مأموران را براى گردآورى (ساحران) به تمام شهرها اعزام كن،(36)

37 يَأْتُوكَ بِكُلِّ سَحّار عَلِيم

تا هر ساحر ماهر و دانايى را نزد تو آورند.»(37)

38 فَجُمِعَ السَّحَرَةُ لِمِيقاتِ يَوْم مَعْلُوم

سرانجام ساحران براى وعده گاهِ روز معيّنى جمع آورى شدند.(38)

39 وَ قِيلَ لِلنّاسِ هَلْ أَنْتُمْ مُجْتَمِعُونَ

و به مردم گفته شد: «آيا شما نيز (در اين صحنه) اجتماع مى كنيد،(39)

40 لَعَلَّنا نَتَّبِعُ السَّحَرَةَ إِنْ كانُوا هُمُ الْغالِبِينَ

تا اگر ساحران پيروز شوند، از آنان پيروى كنيم؟!»(40)

41 فَلَمّا جاءَ السَّحَرَةُ قالُوا لِفِرْعَوْنَ أَ إِنَّ لَنا لاَ َجْراً إِنْ كُنّا نَحْنُ الْغالِبِينَ

هنگامى كه ساحران آمدند، به فرعون گفتند: «آيا اگر ما پيروز شويم، پاداش مهمّى خواهيم داشت؟» (41)

42 قالَ نَعَمْ وَ إِنَّكُمْ إِذاً لَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ

گفت: «آرى، و در آن صورت مسلماً شما از مقرّبان خواهيد بود.»(42)

43 قالَ لَهُمْ مُوسى أَلْقُوا ما أَنْتُمْ مُلْقُونَ

(روز موعود فرا رسيد و همگى جمع شدند;) موسى به ساحران گفت: «آنچه (از وسايل سحر) مى خواهيد بيفكنيد، بيفكنيد!»(43)

44 فَأَلْقَوْا حِبالَهُمْ وَ عِصِيَّهُمْ وَ قالُوا بِعِزَّةِ فِرْعَوْنَ إِنّا لَنَحْنُ الْغالِبُونَ

آنها طنابها و عصاهاى خود را افكندند و گفتند: «سوگند به عزّت فرعون كه ما به يقين پيروزيم!»(44)

45 فَأَلْقى مُوسى عَصاهُ فَإِذا هِيَ تَلْقَفُ ما يَأْفِكُونَ

سپس موسى عصايش را افكند، ناگهان تمام وسايل دروغين آنها را بلعيد.(45)

46 فَأُلْقِيَ السَّحَرَةُ ساجِدِينَ

در اين هنگام همه ساحران به سجده افتادند.(46)

47 قالُوا آمَنّا بِرَبِّ الْعالَمِينَ

گفتند: «ما به پروردگار جهانيان ايمان آورديم، (47)

48 رَبِّ مُوسى وَ هارُونَ

پروردگار موسى و هارون.»(48)

49 قالَ آمَنْتُمْ لَهُ قَبْلَ أَنْ آذَنَ لَكُمْ إِنَّهُ لَكَبِيرُكُمُ الَّذِي عَلَّمَكُمُ السِّحْرَ فَلَسَوْفَ تَعْلَمُونَ لاَ ُقَطِّعَنَّ أَيْدِيَكُمْ وَ أَرْجُلَكُمْ مِنْ خِلاف وَ لاَُصَلِّبَنَّكُمْ أَجْمَعِينَ

(فرعون) گفت: «آيا پيش از اين كه به شما اجازه دهم به او ايمان آورديد؟! به يقين او بزرگ و استاد شماست كه به شما سحر آموخته (و اين يك توطئه است); امّا بزودى خواهيد دانست! دستها و پاهاى شما را بعكس يكديگر (دست راست با پاى چپ يا به عكس) قطع مى كنم،و همه شما را به دار مى آويزم!»(49)

50 قالُوا لا ضَيْرَ إِنّا إِلى رَبِّنا مُنْقَلِبُونَ

گفتند: «مهمّ نيست، (هر كارى از دستت ساخته است بكن); ما به سوى پروردگارمان باز مى گرديم.(50)

51 إِنّا نَطْمَعُ أَنْ يَغْفِرَ لَنا رَبُّنا خَطايانا أَنْ كُنّا أَوَّلَ الْمُؤْمِنِينَ

ما اميدواريم كه پروردگارمان خطاهاى ما را بيامرزد، چرا كه ما نخستين ايمان آورندگان بوديم.»(51)

52 وَ أَوْحَيْنا إِلى مُوسى أَنْ أَسْرِ بِعِبادِي إِنَّكُمْ مُتَّبَعُونَ

و به موسى وحى كرديم كه شبانه بندگانم را (از مصر با خود) ببر، زيرا شما مورد تعقيب هستيد.(52)

53 فَأَرْسَلَ فِرْعَوْنُ فِي الْمَدائِنِ حاشِرِينَ

فرعون (از اين ماجرا آگاه شد و) مأموران گردآورى نيرو را به شهرها فرستاد،(53)

54 إِنَّ هؤُلاءِ لَشِرْذِمَةٌ قَلِيلُونَ

(و گفت:) به يقين اينها گروهى اندكند;(54)

55 وَ إِنَّهُمْ لَنا لَغائِظُونَ

و اينها ما را به خشم آورده اند;(55)

56 وَ إِنّا لَجَمِيعٌ حاذِرُونَ

و ما همگى آماده پيكاريم.(56)

57 فَأَخْرَجْناهُمْ مِنْ جَنّات وَ عُيُون

(سرانجام فرعونيان مغلوب شدند،) و ما آنها را از باغها و چشمه ها بيرون رانديم،(57)

58 وَ كُنُوز وَ مَقام كَرِيم

و از گنجها و قصرهاى مجلّل(58)

59 كَذالِكَ وَ أَوْرَثْناها بَنِي إِسْرائِيلَ

(آرى،) اينچنين كرديم; و بنى اسرائيل را وارث آنها ساختيم.(59)

60 فَأَتْبَعُوهُمْ مُشْرِقِينَ

آنان (به تعقيب بنى اسرائيل پرداختند، و) به هنگام طلوع آفتاب به آنها رسيدند.(60)

61 فَلَمّا تَراءَا الْجَمْعانِ قالَ أَصْحابُ مُوسى إِنّا لَمُدْرَكُونَ

هنگامى كه دو گروه يكديگر را ديدند، يارانِ موسى گفتند: «ما (در چنگال فرعونيان) گرفتار شديم!»(61)

62 قالَ كَلاّ إِنَّ مَعِيَ رَبِّي سَيَهْدِينِ

(موسى) گفت: «چنين نيست! به يقين پروردگارم با من است، بزودى مرا هدايت خواهد كرد.»(62)

63 فَأَوْحَيْنا إِلى مُوسى أَنِ اضْرِبْ بِعَصاكَ الْبَحْرَ فَانْفَلَقَ فَكانَ كُلُّ فِرْق كَالطَّوْدِ الْعَظِيمِ

و به دنبال آن به موسى وحى كرديم: «عصايت را به دريا بزن.» (او چنين كرد) و دريا از هم شكافته شد، و هر بخشى همچون كوه عظيمى شد!(63)

64 وَ أَزْلَفْنا ثَمَّ الآخَرِينَ

و ديگران [= لشكر فرعون] را نيز به دريا نزديك ساختيم.(64)

65 وَ أَنْجَيْنا مُوسى وَ مَنْ مَعَهُ أَجْمَعِينَ

و موسى و تمام كسانى را كه با او بودند نجات داديم.(65)

66 ثُمَّ أَغْرَقْنَا الْآخَرِينَ

سپس ديگران را غرق كرديم.(66)

67 إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيَةً وَ ما كانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ

در اين ماجرا، نشانه روشنى بود ولى بيشترشان ايمان نياوردند; (چرا كه طالب حق نبودند).(67)

68 وَ إِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ

و پروردگارت شكست ناپذير و مهربان است.(68)

69 وَ اتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ إِبْراهِيمَ

و بر آنان سرگذشت ابراهيم را بخوان،(69)

70 إِذْ قالَ لِأَبِيهِ وَ قَوْمِهِ ما تَعْبُدُونَ

هنگامى كه به پدرش [= سرپرستش كه در آن زمان عمويش آزر بود] و قوم او گفت: «چه چيز را مى پرستيد؟!»(70)

71 قالُوا نَعْبُدُ أَصْناماً فَنَظَلُّ لَها عاكِفِينَ

گفتند: «بتهايى را مى پرستيم، و پيوسته ملازم عبادت آنهاييم.»(71)

72 قالَ هَلْ يَسْمَعُونَكُمْ إِذْ تَدْعُونَ

گفت: «آيا هنگامى كه آنها را مى خوانيد صداى شما رامى شنوند؟!(72)

73 أَوْ يَنْفَعُونَكُمْ أَوْ يَضُرُّونَ

يا سود و زيانى به شما مى رسانند؟!»(73)

74 قالُوا بَلْ وَجَدْنا آباءَنا كَذالِكَ يَفْعَلُونَ

 گفتند: «ما پدران خود را يافتيم كه چنين مى كنند.»(74)

75 قالَ أَ فَرَأَيْتُمْ ما كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ

گفت: «آيا خبر داريد (اين) چيزهايى را كه پيوسته پرستش مى كرديد،(75)

76 أَنْتُمْ وَ آباؤُكُمُ الأَقْدَمُونَ

شما و پدران پيشين شما،(76)

77 فَإِنَّهُمْ عَدُوٌّ لِي إِلاّ رَبَّ الْعالَمِينَ

همه آنها دشمن من هستند (و من دشمن آنها)، مگر پروردگار جهانيان.(77)

78 الَّذِي خَلَقَنِي فَهُوَ يَهْدِينِ

همان كسى كه مرا آفريد، و پيوسته راهنماييم مى كند،(78)

79 وَ الَّذِي هُوَ يُطْعِمُنِي وَ يَسْقِينِ

و كسى كه مرا غذا مى دهد و سيراب مى نمايد،(79)

80 وَ إِذا مَرِضْتُ فَهُوَ يَشْفِينِ

و هنگامى كه بيمار شوم مرا شفا مى دهد،(80)

81 وَ الَّذِي يُمِيتُنِي ثُمَّ يُحْيِينِ

و كسى كه مرا مى ميراند و سپس زنده مى كند،(81)

82 وَ الَّذِي أَطْمَعُ أَنْ يَغْفِرَ لِي خَطِيئَتِي يَوْمَ الدِّينِ

و كسى كه اميد دارم خطايم را در روز جزا بيامرزد. (82)

83 رَبِّ هَبْ لِي حُكْماً وَ أَلْحِقْنِي بِالصّالِحِينَ

پروردگارا! به من علم و دانش ببخش، و مرا به صالحان ملحق كن.(83)

84 وَ اجْعَلْ لِي لِسانَ صِدْق فِي الْآخِرِينَ

و براى من در ميان امّتهاى آينده، نام نيكى قرار ده.(84)

85 وَ اجْعَلْنِي مِنْ وَرَثَةِ جَنَّةِ النَّعِيمِ

و مرا از وارثان بهشت پر نعمت گردان.(85)

86 وَ اغْفِرْ لِأَبِي إِنَّهُ كانَ مِنَ الضّالِّينَ

و پدرم [= عمويم] را بيامرز،كه او از گمراهان بود.(86)

87 وَ لا تُخْزِنِي يَوْمَ يُبْعَثُونَ

و در آن روز كه مردم برانگيخته مى شوند، مرا شرمنده و رسوا مكن.(87)

88 يَوْمَ لا يَنْفَعُ مالٌ وَ لا بَنُونَ

در آن روز كه مال و فرزندان سودى نمى بخشد،(88)

89 إِلاّ مَنْ أَتَى اللّهَ بِقَلْب سَلِيم

مگر كسى كه با قلب سليم به پيشگاه خدا آيد.» (89)

90 وَ أُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ

(در آن روز،) بهشت براى پرهيزگاران نزديك مى شود،(90)

91 وَ بُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِلْغاوِينَ

و دوزخ براى گمراهان آشكار مى گردد،(91)

92 وَ قِيلَ لَهُمْ أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ

و به آنان گفته مى شود: «كجا هستند معبودانى كه آنها را پرستش مى كرديد،(92)

93 مِنْ دُونِ اللّهِ هَلْ يَنْصُرُونَكُمْ أَوْ يَنْتَصِرُونَ

(معبودهايى) غير از خدا؟! آيا آنها شما را يارى مى كنند، يا كسى به يارى آنها مى آيد؟!»(93)

94 فَكُبْكِبُوا فِيها هُمْ وَ الْغاوُونَ

پس همه آن معبودان با عابدانِ گمراه به دوزخ افكنده مى شوند;(94)

95 وَ جُنُودُ إِبْلِيسَ أَجْمَعُونَ

و (همچنين) همگى لشكريان ابليس.(95)

96 قالُوا وَ هُمْ فِيها يَخْتَصِمُونَ

آنها در آن جا در حالى كه به مخاصمه برخاسته اند مى گويند:(96)

97 تَاللّهِ إِنْ كُنّا لَفِي ضَلال مُبِين

«به خدا سوگند كه ما در گمراهى آشكارى بوديم،(97)

98 إِذْ نُسَوِّيكُمْ بِرَبِّ الْعالَمِينَ

چون شما را با پروردگار جهانيان برابر مى شمرديم!(98)

99 وَ ما أَضَلَّنا إِلاَّ الْمُجْرِمُونَ

و كسى جز مجرمان ما را گمراه نكرد.(99)

100 فَما لَنا مِنْ شافِعِينَ

(افسوس كه امروز) شفاعت كنندگانى براى ما وجود ندارد،(100)

101 وَ لا صَدِيق حَمِيم

و نه دوست گرم و پر محبّتى.(101)

102 فَلَوْ أَنَّ لَنا كَرَّةً فَنَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ

اى كاش بار ديگر باز مى گشتيم تا از مؤمنان باشيم!»(102)

103 إِنَّ فِي ذالِكَ لآيَةً وَ ما كانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ

به يقين در اين ماجرا، نشانه (و عبرتى) است; ولى بيشتر آنان مؤمن نبودند.(103)

104 وَ إِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ

و پروردگار تو توانا و مهربان است.(104)

105 كَذَّبَتْ قَوْمُ نُوح الْمُرْسَلِينَ

قوم نوح پيامبران را تكذيب كردند،(105)

106 إِذْ قالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ نُوحٌ أَ لا تَتَّقُونَ

هنگامى كه برادرشان نوح به آنان گفت: «آيا تقوا پيشه نمى كنيد؟!(106)

107 إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ

به يقين من براى شما پيامبرى امين هستم.(107)

108 فَاتَّقُوا اللّهَ وَ أَطِيعُونِ

تقواى الهى پيشه كنيد و مرا اطاعت نماييد.(108)

109 وَ ما أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْر إِنْ أَجْرِيَ إِلاّ عَلى رَبِّ الْعالَمِينَ

من براى اين (دعوت،) هيچ پاداشى از شما نمى طلبم; پاداش من تنها بر پروردگار جهانيان است.(109)

110 فَاتَّقُوا اللّهَ وَ أَطِيعُونِ

پس، تقواى الهى پيشه كنيد و مرا اطاعت نماييد.»(110)

111 قالُوا أَ نُؤْمِنُ لَكَ وَ اتَّبَعَكَ الأَرْذَلُونَ

 گفتند: «آيا ما به تو ايمان بياوريم در حالى كه افراد پست و بى ارزش از تو پيروى كرده اند؟!»(111)

112 قالَ وَ ما عِلْمِي بِما كانُوا يَعْمَلُونَ

(نوح) گفت: «من چه مى دانم آنها چه كارى انجام مى داده اند!(112)

113 إِنْ حِسابُهُمْ إِلاّ عَلى رَبِّي لَوْ تَشْعُرُونَ

حساب آنها تنها با پروردگار من است اگر شما مى فهميديد.(113)

114 وَ ما أَنَا بِطارِدِ الْمُؤْمِنِينَ

و من هرگز مؤمنان را طرد نخواهم كرد. (114)

115 إِنْ أَنَا إِلاّ نَذِيرٌ مُبِينٌ

من تنها بيم دهنده اى آشكارم.»(115)

116 قالُوا لَئِنْ لَمْ تَنْتَهِ يا نُوحُ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْمَرْجُومِينَ

گفتند: «اى نوح! اگر (از ادعاهاى خود) دست برندارى، سنگسار خواهى شد.»(116)

117 قالَ رَبِّ إِنَّ قَوْمِي كَذَّبُونِ

گفت: «پروردگارا! قوم من، مرا تكذيب كردند.(117)

118 فَافْتَحْ بَيْنِي وَ بَيْنَهُمْ فَتْحاً وَ نَجِّنِي وَ مَنْ مَعِيَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ

اكنون ميان من و آنها جدايى بيفكن; و مرا و مؤمنانى را كه با من هستند رهايى بخش.»(118)

119 فَأَنْجَيْناهُ وَ مَنْ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ

ما، او و كسانى را كه با او بودند، در آن كِشتى كه پُر (از انسان و انواع حيوانات) بود، رهايى بخشيديم.(119)

120 ثُمَّ أَغْرَقْنا بَعْدُ الْباقِينَ

سپس باقى ماندگان را غرق كرديم.(120)

121 إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيَةً وَ ما كانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ

در اين ماجرا نشانه روشنى بود; امّا بيشتر آنان مؤمن نبودند.(121)

122 وَ إِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ

و پروردگار تو توانا و مهربان است.(122)

123 كَذَّبَتْ عادٌ الْمُرْسَلِينَ

قوم عاد (نيز) پيامبران را تكذيب كردند،(123)

124 إِذْ قالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ هُودٌ أَ لا تَتَّقُونَ

هنگامى كه برادرشان هود به آنان گفت: «آيا تقوا پيشه نمى كنيد؟!(124)

125 إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ

به يقين من براى شما پيامبرى امين هستم.(125)

126 فَاتَّقُوا اللّهَ وَ أَطِيعُونِ

پس تقواى الهى پيشه كنيد و مرا اطاعت نماييد.(126)

127 وَ ما أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْر إِنْ أَجْرِيَ إِلاّ عَلى رَبِّ الْعالَمِينَ

من در برابر اين دعوت، هيچ پاداشى از شما نمى طلبم; پاداش من تنها بر پروردگار جهانيان است.(127)

128 أَ تَبْنُونَ بِكُلِّ رِيع آيَةً تَعْبَثُونَ

آيا شما بر هر مكان مرتفعى نشانه اى از روى هوا و هوس مى سازيد؟! (128)

129 وَ تَتَّخِذُونَ مَصانِعَ لَعَلَّكُمْ تَخْلُدُونَ

و قصرهاى محكم (و قلعه هاى زيبا) بنا مى كنيد به اميد اينكه (در دنيا) جاودانه بمانيد؟!(129)

130 وَ إِذا بَطَشْتُمْ بَطَشْتُمْ جَبّارِينَ

و هنگامى كه كسى را مجازات مى كنيد همچون جبّاران كيفر مى دهيد! (130)

131 فَاتَّقُوا اللّهَ وَ أَطِيعُونِ

پس تقواى الهى پيشه كنيد و مرا اطاعت نماييد.(131)

132 وَ اتَّقُوا الَّذِي أَمَدَّكُمْ بِما تَعْلَمُونَ

و از (نافرمانى) خدايى بپرهيزيد كه شما را به نعمتهايى كه مى دانيد يارى كرده;(132)

133 أَمَدَّكُمْ بِأَنْعام وَ بَنِينَ

شما را به چهارپايان و نيز پسران (برومند) امداد فرموده;(133)

134 وَ جَنّات وَ عُيُون

و (همچنين) به باغها و چشمه ها.(134)

135 إِنِّي أَخافُ عَلَيْكُمْ عَذابَ يَوْم عَظِيم

(اگر كفران كنيد،) من بر شما از عذاب روزى بزرگ مى ترسم!» (135)

136 قالُوا سَواءٌ عَلَيْنا أَ وَعَظْتَ أَمْ لَمْ تَكُنْ مِنَ الْواعِظِينَ

(قوم عاد) گفتند: «براى ما تفاوت نمى كند، چه ما را اندرز دهى يا ندهى; (ما به تو ايمان نمى آوريم).(136)

137 إِنْ هذا إِلاّ خُلُقُ الأَوَّلِينَ

اين همان روش و اخلاق پيشينيان است.(137)

138 وَ ما نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ

و ما هرگز مجازات نخواهيم شد.» (138)

139 فَكَذَّبُوهُ فَأَهْلَكْناهُمْ إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيَةً وَ ما كانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ

آنان هود را تكذيب كردند، ما هم نابودشان كرديم; و در اين، ماجرا نشانه روشنى بود; ولى بيشتر آنان مؤمن نبودند.(139)

140 وَ إِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ

و به يقين پروردگارِ تو توانا و مهربان است.(140)

141 كَذَّبَتْ ثَمُودُ الْمُرْسَلِينَ

قوم ثمود (نيز) پيامبران راتكذيب كردند،(141)

142 إِذْ قالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ صالِحٌ أَ لا تَتَّقُونَ

هنگامى كه برادرشان صالح به آنان گفت: «آيا تقوا پيشه نمى كنيد؟!(142)

143 إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ

من براى شما پيامبرى امين هستم. (143)

144 فَاتَّقُوا اللّهَ وَ أَطِيعُونِ

پس تقواى الهى پيشه كنيد و مرا اطاعت نماييد. (144)

145 وَ ما أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْر إِنْ أَجْرِيَ إِلاّ عَلى رَبِّ الْعالَمِينَ

من در برابر اين (دعوت،) پاداشى از شما نمى طلبم; پاداش من تنها بر پروردگار جهانيان است.(145)

146 أَ تُتْرَكُونَ فِي ما هاهُنا آمِنِينَ

آيا (شما فكر مى كنيد) هميشه در نهايت امنيّت در نعمتهايى كه اين جاست مى مانيد،(146)

147 فِي جَنّات وَ عُيُون

در اين باغها و چشمه ها،(147)

148 وَ زُرُوع وَ نَخْل طَلْعُها هَضِيمٌ

در ميان كشتزارها و نخلهايى كه ميوه هايش شيرين و رسيده است؟!(148)

149 وَ تَنْحِتُونَ مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً فارِهِينَ

و از كوهها خانه هايى مى تراشيد، و در آن به عيش و نوش مى پردازيد.(149)

150 فَاتَّقُوا اللّهَ وَ أَطِيعُونِ

پس تقواى الهى پيشه كنيد و مرا اطاعت نماييد.(150)

151 وَ لا تُطِيعُوا أَمْرَ الْمُسْرِفِينَ

وفرمان مسرفان را اطاعت نكنيد.(151)

152 الَّذِينَ يُفْسِدُونَ فِي الأَرْضِ وَ لا يُصْلِحُونَ

همان كسانى كه در زمين فساد مى كنند و اصلاح نمى كنند.»(152)

153 قالُوا إِنَّما أَنْتَ مِنَ الْمُسَحَّرِينَ

گفتند: «(اى صالح!) تو از افسون شدگانى (و عقل خود را از دست داده اى.)(153)

154 ما أَنْتَ إِلاّ بَشَرٌ مِثْلُنا فَأْتِ بِآيَة إِنْ كُنْتَ مِنَ الصّادِقِينَ

تو فقط بشرى همچون مايى; اگر راست مى گويى معجزه و نشانه اى بياور!»(154)

155 قالَ هذِهِ ناقَةٌ لَها شِرْبٌ وَ لَكُمْ شِرْبُ يَوْم مَعْلُوم

گفت: «اين ناقه اى است كه (معجزه الهى است) براى او سهمى از آب (قريه)، و براى شما سهم روز معيّنى است.(155)

156 وَ لا تَمَسُّوها بِسُوء فَيَأْخُذَكُمْ عَذابُ يَوْم عَظِيم

هيچ گونه آزارى به آن نرسانيد، كه عذاب روزى بزرگ شما را فرا خواهد گرفت!»(156)

157 فَعَقَرُوها فَأَصْبَحُوا نادِمِينَ

سرانجام (بر آن ناقه حمله نموده) آن را از پاى در آوردند، سپس از كرده خود پشيمان شدند.(157)

158 فَأَخَذَهُمُ الْعَذابُ إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيَةً وَ ما كانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ

و عذاب الهى آنان را فرا گرفت; در اين ماجرا نشانه روشنى بود; ولى بيشتر آنان مؤمن نبودند.(158)

159 وَ إِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ

و پروردگار تو توانا و مهربان است.(159)

160 كَذَّبَتْ قَوْمُ لُوط الْمُرْسَلِينَ

قوم لوط (نيز) پيامبران را تكذيب كردند،(160)

161 إِذْ قالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ لُوطٌ أَ لا تَتَّقُونَ

هنگامى كه برادرشان لوط به آنان گفت: «آيا تقوا پيشه نمى كنيد؟!(161)

162 إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ

من براى شما پيامبرى امين هستم.(162)

163 فَاتَّقُوا اللّهَ وَ أَطِيعُونِ

پس تقواى الهى پيشه كنيد و مرا اطاعت نماييد.(163)

164 وَ ما أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْر إِنْ أَجْرِيَ إِلاّ عَلى رَبِّ الْعالَمِينَ

من دربرابراين (دعوت،) هيچ پاداشى از شما نمى طلبم، پاداش من فقط برپروردگار جهانيان است.(164)

165 أَ تَأْتُونَ الذُّكْرانَ مِنَ الْعالَمِينَ

آيا در ميان جهانيان، شما به سراغ جنس ذكور مى رويد (و همجنس بازى پيشه مى كنيد.)(165)

166 وَ تَذَرُونَ ما خَلَقَ لَكُمْ رَبُّكُمْ مِنْ أَزْواجِكُمْ بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ عادُونَ

و همسرانى را كه پروردگارتان براى شما آفريده است رها مى كنيد؟! حقّا شما قوم تجاوزگر (و زشت كارى) هستيد!»(166)

167 قالُوا لَئِنْ لَمْ تَنْتَهِ يا لُوطُ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْمُخْرَجِينَ

گفتند: «اى لوط! اگر (از اين سخنان) دست برندارى، به يقين تو را (از شهر) بيرون خواهيم كرد.» (167)

168 قالَ إِنِّي لِعَمَلِكُمْ مِنَ الْقالِينَ

گفت: «من از دشمنان سرسخت عمل (پليد) شما هستم.(168)

169 رَبِّ نَجِّنِي وَ أَهْلِي مِمّا يَعْمَلُونَ

پروردگارا! من و خاندانم را از آنچه اينها انجام مى دهند رهايى بخش.»(169)

170 فَنَجَّيْناهُ وَ أَهْلَهُ أَجْمَعِينَ

ما او و تمامى خاندانش رانجات داديم،(170)

171 إِلاّ عَجُوزاً فِي الْغابِرِينَ

جز پيرزنى كه در ميان بازماندگان بود.(171)

172 ثُمَّ دَمَّرْنَا الْآخَرِينَ

سپس ديگران را هلاك كرديم.(172)

173 وَ أَمْطَرْنا عَلَيْهِمْ مَطَراً فَساءَ مَطَرُ الْمُنْذَرِينَ

و بارانى (از سنگ) بر آنها فرو ريختيم; چه بد بود باران انذار شدگان!(173)

174 إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيَةً وَ ما كانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ

در اين ماجرا نشانه (و عبرتى) بود; امّا بيشترشان مؤمن نبودند.(174)

175 وَ إِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ

و پروردگار تو توانا و مهربان است.(175)

176 كَذَّبَ أَصْحابُ الأَيْكَةِ الْمُرْسَلِينَ

اصحاب «ايكه» [= صاحبان سرزمينهاى پردرخت] پيامبران را تكذيب كردند،(176)

177 إِذْ قالَ لَهُمْ شُعَيْبٌ أَ لا تَتَّقُونَ

هنگامى كه شعيب به آنها گفت: «آيا تقوا پيشه نمى كنيد؟!(177)

178 إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ

به يقين من براى شما پيامبرى امين هستم.(178)

179 فَاتَّقُوا اللّهَ وَ أَطِيعُونِ

پس تقواى الهى پيشه كنيد و مرا اطاعت نماييد.(179)

180 وَ ما أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْر إِنْ أَجْرِيَ إِلاّ عَلى رَبِّ الْعالَمِينَ

من در برابر اين (دعوت،) هيچ پاداشى از شما نمى طلبم; پاداش من تنها بر پروردگار جهانيان است.(180)

181 أَوْفُوا الْكَيْلَ وَ لا تَكُونُوا مِنَ الْمُخْسِرِينَ

حق پيمانه را ادا كنيد (و كم فروشى نكنيد)، و به ديگران زيان نرسانيد. (181)

182 وَ زِنُوا بِالْقِسْطاسِ الْمُسْتَقِيمِ

و با ترازوى صحيح وزن كنيد.(182)

183 وَ لا تَبْخَسُوا النّاسَ أَشْياءَهُمْ وَ لا تَعْثَوْا فِي الأَرْضِ مُفْسِدِينَ

و از اموال مردم چيزى كم نگذاريد، و در زمين به فساد نكوشيد.(183)

184 وَ اتَّقُوا الَّذِي خَلَقَكُمْ وَ الْجِبِلَّةَ الأَوَّلِينَ

از (نافرمانى) كسى كه شما و اقوام پيشين را آفريد بپرهيزيد!»(184)

185 قالُوا إِنَّما أَنْتَ مِنَ الْمُسَحَّرِينَ

آنها گفتند: «تو فقط از افسون شدگانى(185)

186 وَ ما أَنْتَ إِلاّ بَشَرٌ مِثْلُنا وَ إِنْ نَظُنُّكَ لَمِنَ الْكاذِبِينَ

وتو بشرى همچون ما هستى; و ما تو را از دروغ گويان مى دانيم.(186)

187 فَأَسْقِطْ عَلَيْنا كِسَفاً مِنَ السَّماءِ إِنْ كُنْتَ مِنَ الصّادِقِينَ

اگر راست مى گويى، قطعات (سنگهاى) آسمانى را بر ما بباران!» (187)

188 قالَ رَبِّي أَعْلَمُ بِما تَعْمَلُونَ

(شعيب) گفت: «پروردگار من به اعمالى كه شما انجام مى دهيد داناتر است.» (188)

189 فَكَذَّبُوهُ فَأَخَذَهُمْ عَذابُ يَوْمِ الظُّلَّةِ إِنَّهُ كانَ عَذابَ يَوْم عَظِيم

سرانجام او را تكذيب كردند،و عذابِ روزِ سايبان (سايبانى از ابرِ صاعقه خيز) آنها را فرا گرفت; به يقين آن عذاب روزى بزرگ بود!(189)

190 إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيَةً وَ ما كانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ

در اين ماجرا، نشانه (و عبرتى) بود; ولى بيشتر آنها مؤمن نبودند.(190)

191 وَ إِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ

و پروردگار تو توانا و مهربان است.(191)

192 وَ إِنَّهُ لَتَنْزِيلُ رَبِّ الْعالَمِينَ

به يقين اين (قرآن) از سوى پروردگار جهانيان نازل شده است.(192)

193 نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الأَمِينُ

روح الامين آن را نازل كرده،(193)

194 عَلى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ

بر قلب (پاك) تو، تا از بيم دهندگان باشى.(194)

195 بِلِسان عَرَبِيّ مُبِين

(آن را) به زبان عربى (و گويا، و) آشكار (نازل كرد).(195)

196 وَ إِنَّهُ لَفِي زُبُرِ الأَوَّلِينَ

و توصيف آن در كتابهاى (آسمانى) پيشينيان نيز آمده است. (196)

197 أَ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ آيَةً أَنْ يَعْلَمَهُ عُلَماءُ بَنِي إِسْرائِيلَ

آيا همين نشانه براى آنها كافى نيست كه علماى بنى اسرائيل بخوبى از آن آگاهند؟!(197)

198 وَ لَوْ نَزَّلْناهُ عَلى بَعْضِ الأَعْجَمِينَ

هرگاه ما آن را بر فردى از عجم [= غير عرب]ها نازل مى كرديم،(198)

199 فَقَرَأَهُ عَلَيْهِمْ ما كانُوا بِهِ مُؤْمِنِينَ

و او آن را بر ايشان مى خواند، به آن ايمان نمى آوردند.(199)

200 كَذالِكَ سَلَكْناهُ فِي قُلُوبِ الْمُجْرِمِينَ

(آرى،) اين گونه (با بيانى رسا) قرآن رادر دلهاى مجرمان وارد كرديم.(200)

201 لا يُؤْمِنُونَ بِهِ حَتّى يَرَوُا الْعَذابَ الأَلِيمَ

(امّا) به آن ايمان نمى آورند تا عذاب دردناك را مشاهده كنند.(201)

202 فَيَأْتِيَهُمْ بَغْتَةً وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ

ناگهان به سراغشان مى آيد،در حالى كه توجّه (و انتظار آن را) ندارند. (202)

203 فَيَقُولُوا هَلْ نَحْنُ مُنْظَرُونَ

و (در آن هنگام) مى گويند: «آيا به ما مهلتى داده خواهد شد؟!» (203)

204 أَ فَبِعَذابِنا يَسْتَعْجِلُونَ

يا براى عذاب ما عجله مى كنند؟!(204)

205 أَ فَرَأَيْتَ إِنْ مَتَّعْناهُمْ سِنِينَ

آيا مى دانى كه، اگر (باز هم) ساليانى آنها را از اين زندگى بهره مند سازيم،(205)

206 ثُمَّ جاءَهُمْ ما كانُوا يُوعَدُونَ

سپس عذابى كه به آنها وعده داده شده به سراغشان بيايد،(206)

207 ما أَغْنى عَنْهُمْ ما كانُوا يُمَتَّعُونَ

اين تمتع و بهره گيرى از دنيا براى آنها سودى نخواهد داشت!(207)

208 وَ ما أَهْلَكْنا مِنْ قَرْيَة إِلاّ لَها مُنْذِرُونَ

ما (اهل) هيچ شهر و ديارى را هلاك نكرديم مگر اين كه بيم دهندگانى (از پيامبران الهى) داشتند.(208)

209 ذِكْرى وَ ما كُنّا ظالِمِينَ

تا متذكّر شوند; زيرا ما هرگز ستمكار نبوديم! (كه بدون اتمام حجت مجازات كنيم) (209)

210 وَ ما تَنَزَّلَتْ بِهِ الشَّياطِينُ

(هرگز) اين آيات را شياطين نازل نكردند.(210)

211 وَ ما يَنْبَغِي لَهُمْ وَ ما يَسْتَطِيعُونَ

و براى آنها سزاوار نيست; و قدرت (بر چنين كارى) ندارند.(211)

212 إِنَّهُمْ عَنِ السَّمْعِ لَمَعْزُولُونَ

آنها از استراق سمع (و شنيدن اخبار آسمانها) بر كنارند.(212)

213 فَلا تَدْعُ مَعَ اللّهِ إِلهاً آخَرَ فَتَكُونَ مِنَ الْمُعَذَّبِينَ

(اى پيامبر!) هيچ معبود ديگرى را با خداوند يگانه مخوان، كه از عذاب شدگان خواهى بود.(213)

214 وَ أَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الأَقْرَبِينَ

و (نخست) خويشاوندان نزديكت را انذار كن.(214)

215 وَ اخْفِضْ جَناحَكَ لِمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ

و پر و بال (عطوفت) خود را براى مؤمنانى كه از تو پيروى مى كنند فرود آر.(215)

216 فَإِنْ عَصَوْكَ فَقُلْ إِنِّي بَرِيءٌ مِمّا تَعْمَلُونَ

و اگر تو را نافرمانى كنند بگو: «من از آنچه شماانجام مى دهيد بيزارم!»(216)

217 وَ تَوَكَّلْ عَلَى الْعَزِيزِ الرَّحِيمِ

و بر (خداوند) توانا و مهربان توكّل كن.(217)

218 الَّذِي يَراكَ حِينَ تَقُومُ

همان كسى كه تو را به هنگامى كه (براى عبادت) بر مى خيزى مى بيند;(218)

219 وَ تَقَلُّبَكَ فِي السّاجِدِينَ

و (نيز) حركت تو را در ميان سجده كنندگان (مشاهده مى كند). (219)

220 إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

اوست (خداى) شنوا و دانا.(220)

221 هَلْ أُنَبِّئُكُمْ عَلى مَنْ تَنَزَّلُ الشَّياطِينُ

آيا به شما خبر دهم كه شياطين بر چه كسى نازل مى شوند؟!(221)

222 تَنَزَّلُ عَلى كُلِّ أَفّاك أَثِيم

آنها بر هر دروغگوى گنهكار نازل مى گردند;(222)

223 يُلْقُونَ السَّمْعَ وَ أَكْثَرُهُمْ كاذِبُونَ

شنيده هايشان را (به ديگران) القا مى كنند; و بيشترشان دروغگو هستند.(223)

224 وَ الشُّعَراءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ

(پيامبر اسلام شاعر نيست;) شاعران كسانى هستند كه گمراهان از آنان پيروى مى كنند.(224)

225 أَ لَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ واد يَهِيمُونَ

آيا نديدى آنها در هر وادى سرگردانند؟(225)

226 وَ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ ما لا يَفْعَلُونَ

و سخنانى مى گويند كه (به آنها) عمل نمى كنند؟! (226)

227 إِلاَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ وَ ذَكَرُوا اللّهَ كَثِيراً وَ انْتَصَرُوا مِنْ بَعْدِ ما ظُلِمُوا وَ سَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَب يَنْقَلِبُونَ

مگر كسانى (از آنها) كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام دادند و خدا را بسيار ياد كردند، و به هنگامى كه مورد ستم واقع شدند به دفاع از خويشتن (و مؤمنان) بر مى خاستند; (و از اشعارشان در اين راه كمك گرفتند) و كسانى كه ستم كردند بزودى خواهند دانست كه به كدامين جايگاه باز مى گردند!(227)

▲

[27] سوره نمل

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 طس تِلْكَ آياتُ الْقُرْآنِ وَ كِتاب مُبِين

طس، اين آيات قرآن و كتاب مبين است،(1)

2 هُدىً وَ بُشْرى لِلْمُؤْمِنِينَ

كه وسيله هدايت و بشارت براى مؤمنان است;(2)

3 الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ

همان كسانى كه نماز را برپا مى دارند، و زكات را ادا مى كنند، و آنها كه به آخرت يقين دارند.(3)

4 إِنَّ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ زَيَّنّا لَهُمْ أَعْمالَهُمْ فَهُمْ يَعْمَهُونَ

كسانى كه به آخرت ايمان ندارند، اعمال (بد) شان را براى آنان زينت مى دهيم به گونه اى كه (در تشخيص حق) سرگردان مى شوند.(4)

5 أُوْلئِكَ الَّذِينَ لَهُمْ سُوءُ الْعَذابِ وَ هُمْ فِي الآخِرَةِ هُمُ الأَخْسَرُونَ

آنان كسانى هستند كه عذاب بد (و دردناك) براى آنهاست; و آنها در آخرت، زيانكارترين مردمند!(5)

6 وَ إِنَّكَ لَتُلَقَّى الْقُرْآنَ مِنْ لَدُنْ حَكِيم عَلِيم

به يقين اين قرآن از سوى (خداوند) حكيم و دانا بر تو القا مى شود.(6)

7 إِذْ قالَ مُوسى لاِ َهْلِهِ إِنِّي آنَسْتُ ناراً سَآتِيكُمْ مِنْها بِخَبَر أَوْ آتِيكُمْ بِشِهاب قَبَس لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُونَ

(به خاطر بياور) هنگامى را كه موسى به خانواده خود گفت: «من آتشى (از دور) ديدم; (همين جا توقف كنيد;) بزودى خبرى از آن براى شما مى آورم، يا شعله آتشى تا گرم شويد.» (7)

8 فَلَمّا جاءَها نُودِيَ أَنْ بُورِكَ مَنْ فِي النّارِ وَ مَنْ حَوْلَها وَ سُبْحانَ اللّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ

هنگامى كه نزد آتش آمد، ندايى برخاست كه: «پر بركت باد آن كس كه در آتش است و آن كس كه در اطراف آن است [= فرشتگان و موسى]! و منزّه است خداوندى كه پروردگار جهانيان است!(8)

9 يا مُوسى إِنَّهُ أَنَا اللّهُ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

اى موسى! من خداوند توانا و حكيمم. (9)

10 وَ أَلْقِ عَصاكَ فَلَمّا رَآها تَهْتَزُّ كَأَنَّها جَانٌّ وَلّى مُدْبِراً وَ لَمْ يُعَقِّبْ يا مُوسى لا تَخَفْ إِنِّي لا يَخافُ لَدَيَّ الْمُرْسَلُونَ

و عصايت را بيفكن!ـ هنگامى كه (موسى) به آن نگاه كرد، ديد (با سرعت) همچون مارى به هر سو مى دود، (ترسيد و) پشت كرد (و گريخت)، و حتى به پشت سر خود نگاه نكرد ـ اى موسى! نترس، كه پيامبران در نزد من نمى ترسند. (10)

11 إِلاّ مَنْ ظَلَمَ ثُمَّ بَدَّلَ حُسْناً بَعْدَ سُوء فَإِنِّي غَفُورٌ رَحِيمٌ

مگر كسى كه ستم كرده; سپس بدى را به نيكى تبديل نموده، كه (توبه او را مى پذيرم) زيرا منم آمرزنده مهربان.(11)

12 وَ أَدْخِلْ يَدَكَ فِي جَيْبِكَ تَخْرُجْ بَيْضاءَ مِنْ غَيْرِ سُوء فِي تِسْعِ آيات إِلى فِرْعَوْنَ وَ قَوْمِهِ إِنَّهُمْ كانُوا قَوْماً فاسِقِينَ

ودستت را در گريبانت داخل كن; هنگامى كه خارج مى شود، سفيد و نورانى است بى آن كه عيبى در آن باشد; اين از جمله معجزات نُه گانه اى است كه تو با آنها به سوى فرعون و قومش فرستاده مى شوى; آنان قومى فاسق و نافرمانند.»(12)

13 فَلَمّا جاءَتْهُمْ آياتُنا مُبْصِرَةً قالُوا هذا سِحْرٌ مُبِينٌ

و هنگامى كه آيات روشنى بخش ما به سراغ آنها آمد گفتند: «اين سِحرى آشكار است!»(13)

14 وَ جَحَدُوا بِها وَ اسْتَيْقَنَتْها أَنْفُسُهُمْ ظُلْماً وَ عُلُوّاً فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ

و آن را از روى ظلم و تكبر انكار كردند، در حالى كه در دل به آن يقين داشتند. پس بنگر سرانجام تبهكاران و مفسدان چگونه بود!(14)

15 وَ لَقَدْ آتَيْنا داوُدَ وَ سُلَيْمانَ عِلْماً وَ قالاَ الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِي فَضَّلَنا عَلى كَثِير مِنْ عِبادِهِ الْمُؤْمِنِينَ

و ما به داود و سليمان، دانشى عظيم داديم; و آنان گفتند: «ستايش مخصوص خداوندى است كه ما را بر بسيارى از بندگان مؤمنش برترى بخشيد.»(15)

16 وَ وَرِثَ سُلَيْمانُ داوُدَ وَ قالَ يا أَيُّهَا النّاسُ عُلِّمْنا مَنْطِقَ الطَّيْرِ وَ أُوتِينا مِنْ كُلِّ شَيْء إِنَّ هذا لَهُوَ الْفَضْلُ الْمُبِينُ

و سليمان وارث داود شد، و گفت: «اى مردم! زبان پرندگان به ما تعليم داده شده، و از هر چيز به ما عطا گرديده به يقين; اين فضيلت آشكارى است.»(16)

17 وَ حُشِرَ لِسُلَيْمانَ جُنُودُهُ مِنَ الْجِنِّ وَ الإِنْسِ وَ الطَّيْرِ فَهُمْ يُوزَعُونَ

لشكريان سليمان، از جنّ وانس و پرندگان، نزد او گردآورى شدند، آنها (آن قدر زياد بودند كه) بايد توقّف مى كردند تا به هم ملحق شوند.(17)

18 حَتّى إِذا أَتَوْا عَلى وادِ النَّمْلِ قالَتْ نَمْلَةٌ يا أَيُّهَا النَّمْلُ ادْخُلُوا مَساكِنَكُمْ لا يَحْطِمَنَّكُمْ سُلَيْمانُ وَ جُنُودُهُ وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ

(سپس حركت كردند) تا به سرزمين مورچگان رسيدند; مورچه اى گفت: «اى مورچگان! به لانه هاى خود برويد تا سليمان و لشكرش شما را پايمال نكنند در حالى كه نمى فهمند.»(18)

19 فَتَبَسَّمَ ضاحِكاً مِنْ قَوْلِها وَ قالَ رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَ عَلى والِدَيَّ وَ أَنْ أَعْمَلَ صالِحاً تَرْضاهُ وَ أَدْخِلْنِي بِرَحْمَتِكَ فِي عِبادِكَ الصّالِحِينَ

(سليمان) از سخن او تبسّمى كرد و خنديد و گفت: «پروردگارا! شكر نعمتهايت را كه بر من و پدر و مادرم ارزانى داشته اى به من الهام كن، (و توفيق ده) تا عمل صالحى كه موجب رضاى توست انجام دهم، و مرا به رحمت خود در زمره بندگان صالحت وارد كن.»(19)

20 وَ تَفَقَّدَ الطَّيْرَ فَقالَ ما لِيَ لا أَرَى الْهُدْهُدَ أَمْ كانَ مِنَ الْغائِبِينَ

(سليمان) جوياى حال پرندگان شد و گفت «چرا هُدهُد را نمى بينم، آيا او از غايبان است؟!(20)

21 لاَ ُعَذِّبَنَّهُ عَذاباً شَدِيداً أَوْ لاَ َذْبَحَنَّهُ أَوْ لَيَأْتِيَنِّي بِسُلْطان مُبِين

به يقين او را كيفر شديدى خواهم داد، يا او را ذبح مى كنم، مگر آن كه دليل روشنى (براى غيبتش) براى من بياورد!» (21)

22 فَمَكَثَ غَيْرَ بَعِيد فَقالَ أَحَطْتُ بِما لَمْ تُحِطْ بِهِ وَ جِئْتُكَ مِنْ سَبَإ بِنَبَإ يَقِين

چندان درنگ نكرد (كه هُدهُد آمد و) گفت: «من بر چيزى آگاهى يافتم كه تو بر آن آگاهى نيافتى; من از سرزمين «سبا» خبرى قطعى براى تو آورده ام.(22)

23 إِنِّي وَجَدْتُ امْرَأَةً تَمْلِكُهُمْ وَ أُوتِيَتْ مِنْ كُلِّ شَيْء وَ لَها عَرْشٌ عَظِيمٌ

من زنى را ديدم كه بر آنان حكومت مى كند، و همه چيز به او داده شده، و (بخصوص) تخت سلطنتى بزرگى دارد!(23)

24 وَجَدْتُها وَ قَوْمَها يَسْجُدُونَ لِلشَّمْسِ مِنْ دُونِ اللّهِ وَ زَيَّنَ لَهُمُ لشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِيلِ فَهُمْ لا يَهْتَدُونَ

او و قومش را ديدم كه براى خورشيد سجده مى كنند نه براى خدا; و شيطان اعمالشان را در نظرشان جلوه داده، و آنها را از راه (حق) بازداشته; از اين رو هدايت نمى شوند(24)

25 أَلاّ يَسْجُدُوا لِلّهِ الَّذِي يُخْرِجُ الْخَبْءَ فِي السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ يَعْلَمُ ما تُخْفُونَ وَ ما تُعْلِنُونَ

تا براى خداوندى سجده كنند كه آنچه را در آسمانها و زمين پنهان است خارج (و آشكار) مى سازد، و آنچه را پنهان مى داريد يا آشكار مى كنيد مى داند؟!(25)

26 اللّهُ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ

خداوند يگانه اى كه معبودى جز او نيست، و پروردگار عرش عظيم است».(26)

27 قالَ سَنَنْظُرُ أَ صَدَقْتَ أَمْ كُنْتَ مِنَ الْكاذِبِينَ

(سليمان) گفت: «تحقيق مى كنيم ببينيم آيا راست گفتى يا از دروغگويان هستى.(27)

28 اذْهَبْ بِكِتابِي هذا فَأَلْقِهْ إِلَيْهِمْ ثُمَّ تَوَلَّ عَنْهُمْ فَانْظُرْ ما ذا يَرْجِعُونَ

اين نامه مرا ببر و آن را بر آنان بيفكن; سپس برگرد (و در گوشه اى توقّف كن) ببين آنها چه عكس العملى نشان مى دهند.(28)

29 قالَتْ يا أَيُّهَا الْمَلاَ ُ إِنِّي أُلْقِيَ إِلَيَّ كِتابٌ كَرِيمٌ

(ملكه سبا) گفت: «اى اشراف! نامه پرارزشى به سوى من افكنده شده!(29)

30 إِنَّهُ مِنْ سُلَيْمانَ وَ إِنَّهُ بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

اين نامه از سليمان است، و چنين است: به نام خداوند بخشنده مهربان.(30)

31 أَلاّ تَعْلُوا عَلَيَّ وَ أْتُونِي مُسْلِمِينَ

توصيه من اين است كه نسبت به من برترى جويى نكنيد، و به سوى من آييد در حالى كه تسليم (حق) هستيد.»(31)

32 قالَتْ يا أَيُّهَا الْمَلاَ ُ أَفْتُونِي فِي أَمْرِي ما كُنْتُ قاطِعَةً أَمْراً حَتّى تَشْهَدُونِ

 (سپس) گفت: «اى اشراف! نظر خود را در اين امر مهمّ به من بازگو كنيد، كه من درباره هيچ كار مهمى، بدون حضور (و مشورت) شما تصميم نگرفته ام.»(32)

33 قالُوا نَحْنُ أُولُوا قُوَّة وَ أُولُوا بَأْس شَدِيد وَ الأَمْرُ إِلَيْكِ فَانْظُرِي ما ذا تَأْمُرِينَ

گفتند: «ما داراى نيروى زياد و قدرت جنگى فراوان هستيم، ولى فرمان با توست; ببين چه دستور مى دهى.»(33)

34 قالَتْ إِنَّ الْمُلُوكَ إِذا دَخَلُوا قَرْيَةً أَفْسَدُوها وَ جَعَلُوا أَعِزَّةَ أَهْلِها أَذِلَّةً وَ كَذالِكَ يَفْعَلُونَ

گفت: «پادشاهان هنگامى كه وارد منطقه آبادى شوند آن را به فساد و تباهى مى كشند، و عزيزان آن جا را ذليل مى كنند; (آرى) روش آنان همواره اين گونه است.(34)

35 وَ إِنِّي مُرْسِلَةٌ إِلَيْهِمْ بِهَدِيَّة فَناظِرَةٌ بِمَ يَرْجِعُ الْمُرْسَلُونَ

و من (اكنون جنگ را صلاح نمى بينم،) هديه گرانبهايى براى آنان مى فرستم تا ببينم فرستادگان من چه خبر مى آورند (تا از اين طريق آنها را بيازمايم).»(35)

36 فَلَمّا جاءَ سُلَيْمانَ قالَ أَ تُمِدُّونَنِ بِمال فَما آتانِيَ اللّهُ خَيْرٌ مِمّا آتاكُمْ بَلْ أَنْتُمْ بِهَدِيَّتِكُمْ تَفْرَحُونَ

هنگامى كه (فرستاده ملكه سبا) نزد سليمان آمد، گفت: «مى خواهيد مرا با مالى كمك كنيد (و فريب دهيد)؟! آنچه خدا به من داده، بهتر است از آنچه به شما داده; بلكه شمائيد كه به هديه هايتان شاد مى شويد.(36)

37 ارْجِعْ إِلَيْهِمْ فَلَنَأْتِيَنَّهُمْ بِجُنُود لا قِبَلَ لَهُمْ بِها وَ لَنُخْرِجَنَّهُمْ مِنْها أَذِلَّةً وَ هُمْ صاغِرُونَ

به سوى آنان باز گرد (و اعلام كن) با لشكريانى به سراغ آنان مى آييم كه قدرت مقابله با آن را نداشته باشند; و آنان را از آن (سرزمين) با ذلّت و حقارت بيرون مى رانيم!»(37)

38 قالَ يا أَيُّهَا الْمَلَؤُا أَيُّكُمْ يَأْتِينِي بِعَرْشِها قَبْلَ أَنْ يَأْتُونِي مُسْلِمِينَ

(سليمان) گفت: «اى بزرگان! كدام يك از شما تخت او را براى من مى آورد پيش از آن كه به حال تسليم نزد من آيند؟» (38)

39 قالَ عِفْرِيتٌ مِنَ الْجِنِّ أَنَا آتِيكَ بِهِ قَبْلَ أَنْ تَقُومَ مِنْ مَقامِكَ وَ إِنِّي عَلَيْهِ لَقَوِيٌّ أَمِينٌ

فرد نيرومندى از جنّ گفت: «من آن را نزد تو مى آورم پيش از آن كه از جايگاهت برخيزى و من نسبت به اين امر، توانا و امينم.»(39)

40 قالَ الَّذِي عِنْدَهُ عِلْمٌ مِنَ الْكِتابِ أَنَا آتِيكَ بِهِ قَبْلَ أَنْ يَرْتَدَّ إِلَيْكَ طَرْفُكَ فَلَمّا رَآهُ مُسْتَقِرّاً عِنْدَهُ قالَ هذا مِنْ فَضْلِ رَبِّي لِيَبْلُوَنِي أَ أَشْكُرُ أَمْ أَكْفُرُ وَ مَنْ شَكَرَ فَإِنَّما يَشْكُرُ لِنَفْسِهِ وَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ رَبِّي غَنِيٌّ كَرِيمٌ

(امّا) كسى كه دانشى از كتاب (آسمانى) داشت گفت: «من پيش از آن كه چشم بر هم زنى، آن را نزد تو خواهم آورد!» و هنگامى كه (سليمان) آن (تخت) را نزد خود ثابت و پابرجا ديد گفت: «اين از فضل پروردگار من است، تا مرا آزمايش كند كه آيا شُكر او را به جا مى آورم يا كفران مى كنم؟! و هر كس شكر كند، به نفع خود شكر مى كند; و هر كس كفران نمايد (به خودش زيان رسانده،) چراكه پروردگار من، بى نياز و بخشنده است.»(40)

41 قالَ نَكِّرُوا لَها عَرْشَها نَنْظُرْ أَ تَهْتَدِي أَمْ تَكُونُ مِنَ الَّذِينَ لا يَهْتَدُونَ

 سليمان گفت: «تخت او را برايش ناشناس سازيد; ببينيم آيا متوجّه مى شود يا از كسانى است كه هدايت نمى شوند؟!»(41)

42 فَلَمّا جاءَتْ قِيلَ أَ هكَذا عَرْشُكِ قالَتْ كَأَنَّهُ هُوَ وَ أُوتِينَا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِها وَ كُنّا مُسْلِمِينَ

هنگامى كه (ملكه سبا) آمد، به او گفته شد: «آيا تخت تو اين گونه است؟» گفت: «گويا خود آن است! و ما پيش از اين هم آگاه بوديم واسلام آورده بوديم.»(42)

43 وَ صَدَّها ما كانَتْ تَعْبُدُ مِنْ دُونِ اللّهِ إِنَّها كانَتْ مِنْ قَوْم كافِرِينَ

و (سليمان) او را از آنچه غير از خدا مى پرستيد باز داشت، كه او [= ملكه سبا] از قوم كافران بود. (43)

44 قِيلَ لَهَا ادْخُلِي الصَّرْحَ فَلَمّا رَأَتْهُ حَسِبَتْهُ لُجَّةً وَ كَشَفَتْ عَنْ ساقَيْها قالَ إِنَّهُ صَرْحٌ مُمَرَّدٌ مِنْ قَوارِيرَ قالَتْ رَبِّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي وَ أَسْلَمْتُ مَعَ سُلَيْمانَ لِلّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ

به او گفته شد: «داخل قصر شو!» هنگامى كه نظر به آن افكند، پنداشت نهر آبى است و ساق پاهاى خود را برهنه كرد (تا از آب بگذرد; امّا سليمان) گفت: «اين (آب نيست، بلكه) قصرى است از بلور شفاف.» (ملكه سبا) گفت: «پروردگارا! من به خود ستم كردم; و (اينك) با سليمان به خداوندى كه پروردگار جهانيان است اسلام آوردم.»(44)

45 وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا إِلى ثَمُودَ أَخاهُمْ صالِحاً أَنِ اعْبُدُوا اللّهَ فَإِذا هُمْ فَرِيقانِ يَخْتَصِمُونَ

ما به سوى «ثمود»، برادرشان «صالح» رافرستاديم كه: خداى يگانه را بپرستيد; امّا آنان به دو گروه تقسيم شدند و به مخاصمه پرداختند.(45)

46 قالَ يا قَوْمِ لِمَ تَسْتَعْجِلُونَ بِالسَّيِّئَةِ قَبْلَ الْحَسَنَةِ لَوْ لا تَسْتَغْفِرُونَ اللّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ

(صالح) گفت: «اى قوم من! چرا قبل از نيكى براى بدى عجله مى كنيد (و عذاب الهى را مى طلبيد نه رحمت او را)؟! چرا از خداوند آمرزش نمى طلبيد، شايد مشمول رحمت (او) شويد؟!»(46)

47 قالُوا اطَّيَّرْنا بِكَ وَ بِمَنْ مَعَكَ قالَ طائِرُكُمْ عِنْدَ اللّهِ بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ تُفْتَنُونَ

آنها گفتند: «ما تو را و كسانى كه با تو هستند به فال بد گرفتيم.» (صالح) گفت: «فال (نيك و) بد شما نزد خداست (و همه مقدّرات به قدرت او تعيين مى گردد); بلكه شما گروهى فريب خورده هستيد.(47)

48 وَ كانَ فِي الْمَدِينَةِ تِسْعَةُ رَهْط يُفْسِدُونَ فِي الأَرْضِ وَ لا يُصْلِحُونَ

و در آن شهر، نُه گروهك بودند كه در زمين به فساد مى پرداختند و اصلاح نمى كردند.(48)

49 قالُوا تَقاسَمُوا بِاللّهِ لَنُبَيِّتَنَّهُ وَ أَهْلَهُ ثُمَّ لَنَقُولَنَّ لِوَلِيِّهِ ما شَهِدْنا مَهْلِكَ أَهْلِهِ وَ إِنّا لَصادِقُونَ

آنها گفتند: «بياييد به خدا هم قسم شويد كه بر او [= صالح ]و خانواده اش شبيخون مى زنيم (و آنها را به قتل مى رسانيم;) سپس به ولىِّ دَمْ او مى گوييم: ما هرگز از هلاكت خانواده او خبر نداشتيم و در اين گفتار خود راستگو هستيم.»(49)

50 وَ مَكَرُوا مَكْراً وَ مَكَرْنا مَكْراً وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ

آنها توطئه مهمّى چيدند، و ما هم تدبير مهمّى داشتيم; در حالى كه آنها نمى فهميدند.(50)

51 فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ مَكْرِهِمْ أَنّا دَمَّرْناهُمْ وَ قَوْمَهُمْ أَجْمَعِينَ

بنگر عاقبت توطئه آنها چه شد، كه ما آنها و قومشان را همگى نابود كرديم!(51)

52 فَتِلْكَ بُيُوتُهُمْ خاوِيَةً بِما ظَلَمُوا إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيَةً لِقَوْم يَعْلَمُونَ

اين خانه هاى آنهاست درحالى كه بخاطر ظلم و ستمشان فرو ريخته; و در اين نشانه روشنى است براى كسانى كه آگاهند.(52)

53 وَ أَنْجَيْنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ

و كسانى را كه ايمان آورده و تقوا پيشه كرده بودند نجات داديم.(53)

54 وَ لُوطاً إِذْ قالَ لِقَوْمِهِ أَ تَأْتُونَ الْفاحِشَةَ وَ أَنْتُمْ تُبْصِرُونَ

و لوط را (به ياد آور) هنگامى كه به قومش گفت: «آيا شما به سراغ كار بسيار زشتى مى رويد در حالى كه (نتايج شوم آن را) مى بينيد؟!(54)

55 أَ إِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ الرِّجالَ شَهْوَةً مِنْ دُونِ النِّساءِ بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُونَ

آيا شما از روى شهوت به جاى زنان، به سراغ مردان مى رويد؟! شما گروهى جاهل هستيد.»(55)

56 فَما كانَ جَوابَ قَوْمِهِ إِلاّ أَنْ قالُوا أَخْرِجُوا آلَ لُوط مِنْ قَرْيَتِكُمْ إِنَّهُمْ أُناسٌ يَتَطَهَّرُونَ

قوم او پاسخى جز اين نداشتند كه (به يكديگر) گفتند: «خاندان لوط را از شهر و ديار خود بيرون كنيد، كه اينهاافرادى هستند كه پاكدامنى را مى طلبند!»(56)

57 فَأَنْجَيْناهُ وَ أَهْلَهُ إِلاّ امْرَأَتَهُ قَدَّرْناها مِنَ الْغابِرِينَ

ما او و خانواده اش را نجات داديم، بجز همسرش كه مقدّر كرديم جزء باقى ماندگان (در آن شهر) باشد.(57)

58 وَ أَمْطَرْنا عَلَيْهِمْ مَطَراً فَساءَ مَطَرُ الْمُنْذَرِينَ

سپس بارانى (از سنگ) بر آنها فرو ريختيم (و همگى زير آن مدفون شدند); و چه بد بود باران بيم داده شده گان!(58)

59 قُلِ الْحَمْدُ لِلّهِ وَ سَلامٌ عَلى عِبادِهِ الَّذِينَ اصْطَفى آللّهُ خَيْرٌ أَمّا يُشْرِكُونَ

بگو: «ستايش مخصوص خداست; و سلام بر بندگان برگزيده اش!» آيا خداوند بهتر است يا بتهايى كه همتاى او قرار مى دهند؟!(59)

60 أَ مَّنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الأَرْضَ وَ أَنْزَلَ لَكُمْ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَنْبَتْنا بِهِ حَدائِقَ ذاتَ بَهْجَة ما كانَ لَكُمْ أَنْ تُنْبِتُوا شَجَرَها أَ إِلهٌ مَعَ اللّهِ بَلْ هُمْ قَوْمٌ يَعْدِلُونَ (آيا بتهايى كه معبود شما هستند بهترند) يا كسى كه آسمانها و زمين را آفريده؟! و براى شما از آسمان، آبى فرستاد كه با آن، باغهايى زيبا و سرورانگيز رويانديم; شما هرگز قدرت نداشتيد درختان آن را برويانيد! آيا معبودى با خداست؟! (چنين نيست،) بلكه آنها گروهى هستند كه (از روى نادانى، مخلوقات را) همطراز (پروردگارشان) قرار مى دهند.(60)

61 أَمَّنْ جَعَلَ الأَرْضَ قَراراً وَ جَعَلَ خِلالَها أَنْهاراً وَ جَعَلَ لَها رَواسِيَ وَ جَعَلَ بَيْنَ الْبَحْرَيْنِ حاجِزاً أَ إِلهٌ مَعَ اللّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ يا كسى كه زمين را مستقرّ و آرام قرار داد، و ميان آن نهرهايى روان ساخت، و براى آن كوههاى ثابت و استوار ايجاد كرد، و ميان دو دريا مانعى قرار داد (تا آب شور و شيرين با هم مخلوط نشود; با اين حال) آيا معبودى با خداست؟! (چنين نيست،) بلكه بيشتر آنان نمى دانند (و جاهلند).(61)

62 أَمَّنْ يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوءَ وَ يَجْعَلُكُمْ خُلَفاءَ الأَرْضِ أَ إِلهٌ مَعَ اللّهِ قَلِيلاً ما تَذَكَّرُونَ

يا كسى كه (دعاى) مضطر را هنگامى كه او را بخواند اجابت مى كند و ناراحتى (او) را برطرف مى سازد، و شما را خلفاى زمين قرار مى دهد; آيا معبودى با خداست؟! كمتر متذكّر مى شويد.(62)

63 أَمَّنْ يَهْدِيكُمْ فِي ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ مَنْ يُرْسِلُ الرِّياحَ بُشْراً بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ أَ إِلهٌ مَعَ اللّهِ تَعالَى اللّهُ عَمّا يُشْرِكُونَ

يا كسى كه شما را در تاريكيهاى صحرا و دريا راهنمايى مى كند، و كسى كه بادها را بشارت دهنده در پيشاپيش (باران) رحمتش مى فرستد; (با اين حال) آيا معبودى با خداست؟! خداوند برتر است از آنچه همتاى او قرار مى دهند.(63)

64 أَمَّنْ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ وَ مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّماءِ وَ الأَرْضِ أَ إِلهٌ مَعَ اللّهِ قُلْ هاتُوا بُرْهانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ

يا كسى كه آفرينش را آغاز مى كند، سپس آن را باز مى گرداند، و كسى كه شما را از آسمان و زمين روزى مى دهد; آيا معبودى با خداست؟! بگو: «اگر راست مى گوييد دليل تان را بياوريد!»(64)

65 قُلْ لا يَعْلَمُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الأَرْضِ الْغَيْبَ إِلاَّ اللّهُ وَ ما يَشْعُرُونَ أَيّانَ يُبْعَثُونَ

بگو: «كسانى كه در آسمانها و زمين هستند غيب نمى دانند جز خدا، و نمى دانند چه زمانى (در قيامت) برانگيخته مى شوند.»(65)

66 بَلِ ادّارَكَ عِلْمُهُمْ فِي الآخِرَةِ بَلْ هُمْ فِي شَكّ مِنْها بَلْ هُمْ مِنْها عَمُونَ

آنها [= مشركان] اطلاع صحيحى درباره آخرت ندارند; بلكه در اصل آن شك دارند;بلكه نسبت به آن نابينا (و كور دل) هستند.(66)

67 وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَ إِذا كُنّا تُراباً وَ آباؤُنا أَ إِنّا لَمُخْرَجُونَ

و كافران گفتند: «آيا هنگامى كه ما و پدرانمان خاك شديم، (زنده مى شويم و از دل خاك) بيرون مى آييم؟!(67)

68 لَقَدْ وُعِدْنا هذا نَحْنُ وَ آباؤُنا مِنْ قَبْلُ إِنْ هذا إِلاّ أَساطِيرُ الأَوَّلِينَ

اين وعده اى است كه به ما و پدرانمان از پيش داده شده; اينها همان افسانه هاى پيشينيان است.»(68)

69 قُلْ سِيرُوا فِي الأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُجْرِمِينَ

بگو: «در روى زمين سير كنيد و ببينيد سرانجام مجرمان چگونه بود!» (69)

70 وَ لا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَ لا تَكُنْ فِي ضَيّْق مِمّا يَمْكُرُونَ

و به خاطر (كارهاى) آنان اندوهگين (و دلسرد) مشو، و از توطئه هاى آنان در تنگنا قرار مگير.(70)

71 وَ يَقُولُونَ مَتى هذَا الْوَعْدُ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ

آنها مى گويند: «اگر راست مى گوييد، اين وعده (عذاب كه به ما مى دهيد) كى خواهد آمد؟!»(71)

72 قُلْ عَسى أَنْ يَكُونَ رَدِفَ لَكُمْ بَعْضُ الَّذِي تَسْتَعْجِلُونَ

بگو: «شايد پاره اى از آنچه درباره آن شتاب مى كنيد، نزديك و در كنار شما باشد.»(72)

73 وَ إِنَّ رَبَّكَ لَذُو فَضْل عَلَى النّاسِ وَ لَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَشْكُرُونَ

به يقين پروردگارتو نسبت به مردم، داراى فضل (و رحمت) است ; ولى بيشترشان شكرگزار نيستند.(73)

74 وَ إِنَّ رَبَّكَ لَيَعْلَمُ ما تُكِنُّ صُدُورُهُمْ وَ ما يُعْلِنُونَ

و پروردگارت آنچه را در سينه هايشان پنهان مى دارند و آنچه را آشكار مى كنند (بخوبى) مى داند.(74)

75 وَ ما مِنْ غائِبَة فِي السَّماءِ وَ الأَرْضِ إِلاّ فِي كِتاب مُبِين

و هيچ موجود پنهانى در آسمان و زمين نيست مگر اين كه در كتاب مبين (و علم بى پايان پروردگار) ثبت است.(75)

76 إِنَّ هذَا الْقُرْآنَ يَقُصُّ عَلى بَنِي إِسْرائِيلَ أَكْثَرَ الَّذِي هُمْ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ

اين قرآن اكثر چيزهايى را كه بنى اسرائيل در آن اختلاف دارند براى آنان بيان مى كند;(76)

77 وَ إِنَّهُ لَهُدىً وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ

و مايه هدايت و رحمت براى مؤمنان است.(77)

78 إِنَّ رَبَّكَ يَقْضِي بَيْنَهُمْ بِحُكْمِهِ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْعَلِيمُ

پروردگار تو ميان آنها در قيامت به حكم خود داورى مى كند; و اوست توانا و دانا.(78)

79 فَتَوَكَّلْ عَلَى اللّهِ إِنَّكَ عَلَى الْحَقِّ الْمُبِينِ

پس بر خدا توكّل كن، به يقين تو بر حق آشكار هستى.(79)

80 إِنَّكَ لا تُسْمِعُ الْمَوْتى وَ لا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعاءَ إِذا وَلَّوْا مُدْبِرِينَ

مسلّماً تو نمى توانى صداى خود را به گوش مردگان برسانى، و نه سخنت را به گوش كران هنگامى كه روى برگردانند و دور شوند.(80)

81 وَ ما أَنْتَ بِهادِي الْعُمْيِ عَنْ ضَلالَتِهِمْ إِنْ تُسْمِعُ إِلاّ مَنْ يُؤْمِنُ بِآياتِنا فَهُمْ مُسْلِمُونَ

و نيز نمى توانى نابينايان را از گمراهيشان هدايت كنى; تو فقط مى توانى سخن خود را به گوش كسانى برسانى كه آماده پذيرش ايمان به آيات ما هستند و (در برابر حق) تسليمند.(81)

82 وَ إِذا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ أَخْرَجْنا لَهُمْ دَابَّةً مِنَ الأَرْضِ تُكَلِّمُهُمْ أَنَّ النّاسَ كانُوا بِآياتِنا لا يُوقِنُونَ

و هنگامى كه فرمان عذاب آنها فرارسد (و در آستانه رستاخيز قرار گيرند)، جنبنده اى را از زمين براى آنها خارج مى كنيم كه با آنان سخن مى گويد كه مردم به آيات ما ايمان نمى آوردند.(82)

83 وَ يَوْمَ نَحْشُرُ مِنْ كُلِّ أُمَّة فَوْجاً مِمَّنْ يُكَذِّبُ بِآياتِنا فَهُمْ يُوزَعُونَ

(به خاطر آور) روزى را كه ما از هر امّتى، گروهى را از كسانى كه آيات ما را تكذيب مى كردند محشور مى كنيم; و آنها را نگه مى داريم تا به يكديگر ملحق شوند.(83)

84 حَتّى إِذا جاؤُا قالَ أَ كَذَّبْتُمْ بِآياتِي وَ لَمْ تُحِيطُوا بِها عِلْماً أَمّا ذا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

تا زمانى كه (به پاى حساب) مى آيند، (خداوند به آنان) مى گويد: «آيا آيات مرا تكذيب كرديد در حالى كه احاطه علمى بر آن نداشتيد؟! (بگوييد) شما چه اعمالى انجام مى داديد؟!»(84)

85 وَ وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ بِما ظَلَمُوا فَهُمْ لا يَنْطِقُونَ

در اين هنگام، به سبب ظلمشان فرمان عذاب بر آنها واقع مى شود، و آنها سخنى براى گفتن ندارند.(85)

86 أَ لَمْ يَرَوْا أَنّا جَعَلْنَا اللَّيْلَ لِيَسْكُنُوا فِيهِ وَ النَّهارَ مُبْصِراً إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيات لِقَوْم يُؤْمِنُونَ

آيا نديدند كه ما شب را براى آرامش آنها قرار داديم و روز را روشنى بخش؟!دراين امور نشانه هاى روشنى است براى كسانى كه ايمان مى آورند (وآماده قبول حقند).(86)

87 وَ يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَفَزِعَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ مَنْ فِي الأَرْضِ إِلاّ مَنْ شاءَ اللّهُ وَ كُلٌّ أَتَوْهُ داخِرِينَ

و (به خاطر آوريد) روزى را كه در «صور» دميده مى شود، و تمام كسانى كه در آسمانها و زمين هستند در وحشت فرو مى روند، جز كسانى كه خدا خواسته; و همگى با خضوع در پيشگاه او حاضر مى شوند.(87)

88 وَ تَرَى الْجِبالَ تَحْسَبُها جامِدَةً وَ هِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحابِ صُنْعَ اللّهِ الَّذِي أَتْقَنَ كُلَّ شَيْء إِنَّهُ خَبِيرٌ بِما تَفْعَلُونَ

كوهها را مى بينى، و آنها را ساكن و بى حركت مى پندارى، در حالى كه مانند ابرها در حركتند; اين صنع و آفرينش خداوندى است كه همه چيز را متقن و استوار آفريده; به يقين او از كارهايى كه شما انجام مى دهيد آگاه است.(88)

89 مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَيْرٌ مِنْها وَ هُمْ مِنْ فَزَع يَوْمَئِذ آمِنُونَ

كسانى كه كار نيكى انجام دهند پاداشى بهتر از آن خواهند داشت; و آنان از وحشت آن روز در امانند.(89)

90 وَ مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَكُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِي النّارِ هَلْ تُجْزَوْنَ إِلاّ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

و آنها كه كار بدى انجام دهند،به صورت در آتش افكنده مى شوند; آيا جزايى جز آنچه عمل مى كرديد خواهيد داشت؟!(90)

91 إِنَّما أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ رَبَّ هذِهِ الْبَلْدَةِ الَّذِي حَرَّمَها وَ لَهُ كُلُّ شَيْء وَ أُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ

(بگو:) من مأمورم كه پروردگار اين شهر (مقدّس مكّه) را عبادت كنم، همان كسى كه اين شهر را حرمت بخشيده; در حالى كه همه چيز از آن اوست; و من مأمورم كه از مسلمانان باشم;(91)

92 وَ أَنْ أَتْلُوَا الْقُرْآنَ فَمَنِ اهْتَدى فَإِنَّما يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ وَ مَنْ ضَلَّ فَقُلْ إِنَّما أَنَا مِنَ الْمُنْذِرِينَ

و مأمورم قرآن را (براى همگان) تلاوت كنم، هركس هدايت شود به سود خود هدايت شده; و هر كس گمراه گردد بگو: «من فقط از بيم دهندگانم!»(92)

93 وَ قُلِ الْحَمْدُ لِلّهِ سَيُرِيكُمْ آياتِهِ فَتَعْرِفُونَها وَ ما رَبُّكَ بِغافِل عَمّا تَعْمَلُونَ

بگو: «ستايش مخصوص خداست; بزودى نشانه هايش را به شما نشان مى دهد تا آن را بشناسيد; و پروردگار تو از آنچه انجام مى دهيد غافل نيست.(93)

▲

[28] سوره قصص

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 طسم

طسم.(1)

2 تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ الْمُبِينِ

اين آيات كتاب مبين است.(2)

3 نَتْلُوا عَلَيْكَ مِنْ نَبَإِ مُوسى وَ فِرْعَوْنَ بِالْحَقِّ لِقَوْم يُؤْمِنُونَ

ما از داستان موسى و فرعون به درستى بر تو مى خوانيم، براى گروهى كه ايمان مى آورند.(3)

4 إِنَّ فِرْعَوْنَ عَلا فِي الأَرْضِ وَ جَعَلَ أَهْلَها شِيَعاً يَسْتَضْعِفُ طائِفَةً مِنْهُمْ يُذَبِّحُ أَبْناءَهُمْ وَ يَسْتَحْيِي نِساءَهُمْ إِنَّهُ كانَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ

فرعون در زمين برترى جويى كرد، و اهل آن را به گروههاى مختلفى تقسيم نمود; گروهى از آنها را به ضعف و ناتوانى مى كشاند، پسرانشان را سر مى بريد و زنانشان را (براى كنيزى و خدمت) زنده نگه مى داشت; او به يقين از تبهكاران بود.(4)

5 وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثِينَ

ما اراده كرده ايم تا بر مستضعفان زمين نعمت بخشيم و آنان را پيشوايان و وارثان روى زمين قرار دهيم.(5)

6 وَ نُمَكِّنَ لَهُمْ فِي الأَرْضِ وَ نُرِيَ فِرْعَوْنَ وَ هامانَ وَ جُنُودَهُما مِنْهُمْ ما كانُوا يَحْذَرُونَ

و حكومتشان را در زمين استوار سازيم; و به فرعون و هامان و لشكريانشان، آنچه را از سوى آنها [= بنى اسرائيل] بيم داشتند نشان دهيم.(6)

7 وَ أَوْحَيْنا إِلى أُمِّ مُوسى أَنْ أَرْضِعِيهِ فَإِذا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِي الْيَمِّ وَ لاتَخافِي وَ لاتَحْزَنِي إِنّا رَادُّوهُ إِلَيْكِ وَ جاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِينَ

ما به مادر موسى الهام كرديم كه: «او را شير ده; و هنگامى كه بر (جان) او ترسيدى، وى را در دريا (ى نيل) بيفكن; و نترس و غمگين مباش، كه ما او را به تو باز مى گردانيم، و او را از پيامبران قرار مى دهيم.»(7)

8 فَالْتَقَطَهُ آلُ فِرْعَوْنَ لِيَكُونَ لَهُمْ عَدُوّاً وَ حَزَناً إِنَّ فِرْعَوْنَ وَ هامانَ وَ جُنُودَهُما كانُوا خاطِئِينَ

(هنگامى كه مادرش به فرمان خدا او را به دريا افكند) خاندان فرعون او را (از آب) گرفتند، تا سرانجام دشمن آنان و مايه اندوهشان گردد! (مسلّماً) فرعون و هامانو لشكريانشان خطاكار بودند.(8)

9 وَ قالَتِ امْرَأَتُ فِرْعَوْنَ قُرَّتُ عَيْن لِي وَ لَكَ لاتَقْتُلُوهُ عَسى أَنْ يَنْفَعَنا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَداً وَ هُمْ لايَشْعُرُونَ

همسر فرعون (چون ديد آنها قصد كشتن كودك را دارند) گفت: «او مايه روشنايى چشم من و توست! او را نكشيد شايد براى ما مفيد باشد، يا او را به فرزندى برگزينيم.» و آنها نمى فهميدند (كه دشمن اصلى خود را در آغوش مى پرورانند)!(9)

10 وَ أَصْبَحَ فُؤادُ أُمِّ مُوسى فارِغاً إِنْ كادَتْ لَتُبْدِي بِهِ لَوْلا أَنْ رَبَطْنا عَلى قَلْبِها لِتَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ

(سرانجام) قلب مادر موسى (از همه چيز جز ياد فرزندش) تهى گشت; و اگر دل او را بوسيله ايمان (و اميد) محكم نكرده بوديم، نزديك بود مطلب را فاش كند.(10)

11 وَ قالَتْ لِأُخْتِهِ قُصِّيهِ فَبَصُرَتْ بِهِ عَنْ جُنُب وَ هُمْ لايَشْعُرُونَ

و (مادر موسى) به خواهر او گفت: «در جستجو (حال) او باش.» او نيز از دور ماجرا را مشاهده كرد در حالى كه آنان بى خبر بودند.(11)

12 وَ حَرَّمْنا عَلَيْهِ الْمَراضِعَ مِنْ قَبْلُ فَقالَتْ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلى أَهْلِ بَيْت يَكْفُلُونَهُ لَكُمْ وَ هُمْ لَهُ ناصِحُونَ

ما همه زنان شير ده را از پيش بر او حرام كرده بوديم (تا تنها به آغوش مادر باز گردد); و خواهرش (كه بى تابى مأموران فرعون را براى پيدا كردن دايه مشاهده كرد) گفت: «آيا شما را به خانواده اى راهنمايى كنم كه اين نوزاد را براى شما كفالت مى كنند و خيرخواه او مى باشند؟!»(12)

13 فَرَدَدْناهُ إِلى أُمِّهِ كَيْ تَقَرَّ عَيْنُها وَ لاتَحْزَنَ وَ لِتَعْلَمَ أَنَّ وَعْدَ اللّه حَقٌّ وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لايَعْلَمُونَ

سرانجام او را به مادرش باز گردانديم تا چشمش روشن شود و غمگين نباشد و بداند كه وعده الهى حق است; ولى بيشتر آنان نمى دانند.(13)

14 وَ لَمّا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ اسْتَوى آتَيْناهُ حُكْماً وَ عِلْماً وَ كَذالِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ

و هنگامى كه (موسى) به رشد و كمال رسيد، حكمت و دانش به او داديم; و اين گونه نيكوكاران را پاداش مى دهيم.(14)

15 وَ دَخَلَ الْمَدِينَةَ عَلى حِينِ غَفْلَة مِنْ أَهْلِها فَوَجَدَ فِيها رَجُلَيْنِ يَقْتَتِلانِ هذا مِنْ شِيعَتِهِ وَ هذا مِنْ عَدُوِّهِ فَاسْتَغاثَهُ الَّذِي مِنْ شِيعَتِهِ عَلَى الَّذِي مِنْ عَدُوِّهِ فَوَكَزَهُ مُوسى فَقَضى عَلَيْهِ قالَ هذا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ إِنَّهُ عَدُوٌّ مُضِلٌّ مُبِينٌ

او به هنگامى كه اهل شهر در غفلت بودند وارد شهر شد; ناگهان دو مرد را ديد كه به جنگ و نزاع مشغولند; يكى از پيروان او بود (و از بنى اسرائيل)، و ديگرى از دشمنانش; آن كه از پيروان او بود در برابر دشمنش از وى تقاضاى كمك نمود; موسى مشت محكمى بر سينه او زد و كار او را ساخت (و بر زمين افتاد و مُرد); موسى گفت: «اين (نزاع شما) از عمل شيطان بود، كه او دشمن و گمراه كننده اى آشكار است.»(15)

16 قالَ رَبِّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي فَاغْفِرْ لِي فَغَفَرَ لَهُ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ

(سپس) عرضه داشت: «پروردگارا! من به خويشتن ستم كردم; مرا بيامرز.» خداوند او را آمرزيد، كه او آمرزنده مهربان است.(16)

17 قالَ رَبِّ بِما أَنْعَمْتَ عَلَيَّ فَلَنْ أَكُونَ ظَهِيراً لِلْمُجْرِمِينَ

گفت: «پروردگارا! به شكرانه نعمتى كه به من دادى، هرگز پشتيبان مجرمان نخواهم بود.»(17)

18 فَأَصْبَحَ فِي الْمَدِينَةِ خائِفاً يَتَرَقَّبُ فَإِذَا الَّذِي اسْتَنْصَرَهُ بِالأَمْسِ يَسْتَصْرِخُهُ قالَ لَهُ مُوسى إِنَّكَ لَغَوِيٌّ مُبِينٌ

موسى در شهر ترسان شد و هر لحظه در انتظار حادثه (و خبرى) بود; ناگهان ديد همان كسى كه ديروز از او يارى طلبيده بود فرياد مى زند و از او كمك مى خواهد; موسى به او گفت: «تو آشكارا انسان (ماجراجو و) گمراهى هستى.»(18)

19 فَلَمّا أَنْ أَرادَ أَنْ يَبْطِشَ بِالَّذِي هُوَ عَدُوٌّ لَهُما قالَ يا مُوسى أَ تُرِيدُ أَنْ تَقْتُلَنِي كَما قَتَلْتَ نَفْساً بِالأَمْسِ إِنْ تُرِيدُ إِلاّ أَنْ تَكُونَ جَبّاراً فِي الأَرْضِ وَ ما تُرِيدُ أَنْ تَكُونَ مِنَ الْمُصْلِحِينَ

و هنگامى كه (موسى) خواست با كسى كه دشمن هر دوى آنها بود درگير شود (و با قدرت مانع او گردد، فرياد او بلند شد،) گفت: «اى موسى! مى خواهى مرا بكشى همان گونه كه ديروز انسانى را كُشتى؟! تو فقط مى خواهى ستمگرى در روى زمين باشى، و نمى خواهى از مصلحان باشى!»(19)

20 وَ جاءَ رَجُلٌ مِنْ أَقْصَى الْمَدِينَةِ يَسْعى قالَ يا مُوسى إِنَّ الْمَلَأَ يَأْتَمِرُونَ بِكَ لِيَقْتُلُوكَ فَاخْرُجْ إِنِّي لَكَ مِنَ النّاصِحِينَ

(در اين هنگام) مردى با شتاب از دورترين نقطه شهر [= مركز فرعونيان] آمد و گفت: «اى موسى! اطرافيان فرعون براى كشتن تو به مشورت نشسته اند; فوراً (از شهر) خارج شو، كه من از خيرخواهان توام.»(20)

21 فَخَرَجَ مِنْها خائِفاً يَتَرَقَّبُ قالَ رَبِّ نَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظّالِمِينَ

موسى از شهر خارج شد در حالى كه ترسان بود و هر لحظه در انتظار حادثه اى; (به پيشگاه خدا) عرضه داشت: «پروردگارا! مرا از اين قوم ستمكار رهايى بخش.»(21)

22 وَ لَمّا تَوَجَّهَ تِلْقاءَ مَدْيَنَ قالَ عَسى رَبِّي أَنْ يَهْدِيَنِي سَواءَ السَّبِيلِ

و هنگامى كه به سوى مدين حركت كرد گفت: «اميد است پروردگارم مرا به راه راست هدايت كند.»(22)

23 وَ لَمّا وَرَدَ ماءَ مَدْيَنَ وَجَدَ عَلَيْهِ أُمَّةً مِنَ النّاسِ يَسْقُونَ وَ وَجَدَ مِنْ دُونِهِمُ امْرَأَتَيْنِ تَذُودانِ قالَ ما خَطْبُكُما قالَتا لانَسْقِي حَتّى يُصْدِرَ الرِّعاءُ وَ أَبُونا شَيْخٌ كَبِيرٌ

و هنگامى كه به (چاه) آب مدَين رسيد، گروهى از مردم را در آن جا ديد كه چهارپايان خود را آب مى دهند; و در كنار آنان دو زن را ديد كه از گوسفندان خويش مراقبت مى كنند (و به چاه نزديك نمى شوند; موسى) به آن دو گفت: «منظور شما (از اين كار) چيست؟» گفتند: «ما آنها را آب نمى دهيم تا چوپانها همگى خارج شوند;و پدر ما پيرمرد كهنسالى است (قادر بر اين كارها نيست).»(23)

24 فَسَقى لَهُما ثُمَّ تَوَلّى إِلَى الظِّلِّ فَقالَ رَبِّ إِنِّي لِما أَنْزَلْتَ إِلَيَّ مِنْ خَيْر فَقِيرٌ

موسى براى (گوسفندان) آن دو آب كشيد; سپس رو به سايه آورد و عرض كرد: «پروردگارا! به هر خير و نيكى كه تو بر من فرو فرستى نيازمندم.» (24)

25 فَجاءَتْهُ إِحْداهُما تَمْشِي عَلَى اسْتِحْياء قالَتْ إِنَّ أَبِي يَدْعُوكَ لِيَجْزِيَكَ أَجْرَ ما سَقَيْتَ لَنا فَلَمّا جاءَهُ وَ قَصَّ عَلَيْهِ الْقَصَصَ قالَ لاتَخَفْ نَجَوْتَ مِنَ الْقَوْمِ الظّالِمِينَ

ناگهان يكى از آن دو (زن) به سراغ او آمد در حالى كه با نهايت حيا گام برمى داشت، گفت: «پدرم از تو دعوت مى كند تا مزد آب دادن (گوسفندان) را كه براى ما انجام دادى به تو بپردازد.» هنگامى كه موسى نزد او [= شعيب] آمد و سرگذشت خود را براى او شرح داد، گفت: «نترس،از قوم ستمكار نجات يافتى.»(25)

26 قالَتْ إِحْداهُما يا أَبَتِ اسْتَأْجِرْهُ إِنَّ خَيْرَ مَنِ اسْتَأْجَرْتَ الْقَوِيُّ الأَمِينُ

يكى از آن دو (دختر) گفت: «اى پدر! او را استخدام كن، زيرا بهترين كسى را كه مى توانى استخدام كنى آن كس است كه نيرومند و درستكار باشد (و او همين مرد است).»(26)

27 قالَ إِنِّي أُرِيدُ أَنْ أُنْكِحَكَ إِحْدَى ابْنَتَيَّ هاتَيْنِ عَلى أَنْ تَأْجُرَنِي ثَمانِيَ حِجَج فَإِنْ أَتْمَمْتَ عَشْراً فَمِنْ عِنْدِكَ وَ ما أُرِيدُ أَنْ أَشُقَّ عَلَيْكَ سَتَجِدُنِي إِنْ شاءَ اللّه مِنَ الصّالِحِينَ

(شعيب) گفت: «من مى خواهم يكى از اين دو دخترم رابه همسرى تو درآورم به اين شرط كه هشت سال براى من كار كنى; و اگر آن را تا ده سال افزايش دهى، (محبّتى) از ناحيه توست; من نمى خواهم كار سنگينى بر دوش تو بگذارم; و ان شاء الله مرا از صالحان خواهى يافت.»(27)

28 قالَ ذالِكَ بَيْنِي وَ بَيْنَكَ أَيَّمَا الأَجَلَيْنِ قَضَيْتُ فَلا عُدْوانَ عَلَيَّ وَ اللّه عَلى ما نَقُولُ وَكِيلٌ

(موسى) گفت: «(مانعى ندارد،) اين قراردادى ميان من وتو باشد; البته هر كدام از اين دو مدت را انجام دهم ستمى بر من نخواهد بود (و من در انتخاب آن آزادم); و خدا بر آنچه ما مى گوييم گواه است.»(28)

29 فَلَمّا قَضى مُوسَى الأَجَلَ وَ سارَ بِأَهْلِهِ آنَسَ مِنْ جانِبِ الطُّورِ ناراً قالَ لِأَهْلِهِ امْكُثُوا إِنِّي آنَسْتُ ناراً لَعَلِّي آتِيكُمْ مِنْها بِخَبَر أَوْ جَذْوَة مِنَ النّارِ لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُونَ

هنگامى كه موسى مدّت (قرار داد) را به پايان رسانيد و همراه خانواده اش (از مدين به سوى مصر) حركت كرد، از جانب طور آتشى ديد; به خانواده اش گفت: «درنگ كنيد كه من (از دور) آتشى ديدم; (مى روم) شايد خبرى از آن براى شما بياورم، يا شعله اى از آتش تا با آن گرم شويد.»(29)

30 فَلَمّا أَتاها نُودِيَ مِنْ شاطِئِ الْوادِ الأَيْمَنِ فِي الْبُقْعَةِ الْمُبارَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ أَنْ يا مُوسى إِنِّي أَنَا اللّه رَبُّ الْعالَمِينَ

هنگامى كه به سراغ آتش آمد، از كرانه راست درّه، در آن سرزمين پربركت، از ميان درختى ندا آمد كه: «اى موسى! منم خداوند، پروردگار جهانيان.(30)

31 وَ أَنْ أَلْقِ عَصاكَ فَلَمّا رَآها تَهْتَزُّ كَأَنَّها جَانٌّ وَلّى مُدْبِراً وَ لَمْ يُعَقِّبْ يا مُوسى أَقْبِلْ وَ لاتَخَفْ إِنَّكَ مِنَ الآمِنِينَ

عصايت را بيفكن.» هنگامى كه (عصا را افكند و) ديد همچون مارى با سرعت حركت مى كند، ترسيد و به عقب برگشت، و حتى پشت سر خود را نگاه نكرد! (ندا آمد:) «اى موسى! برگرد و نترس، تو در امان هستى.(31)

32 اسْلُكْ يَدَكَ فِي جَيْبِكَ تَخْرُجْ بَيْضاءَ مِنْ غَيْرِ سُوء وَ اضْمُمْ إِلَيْكَ جَناحَكَ مِنَ الرَّهْبِ فَذانِكَ بُرْهانانِ مِنْ رَبِّكَ إِلى فِرْعَوْنَ وَ مَلاَئِهِ إِنَّهُمْ كانُوا قَوْماً فاسِقِينَ

دستت را در گريبان خود فرو بر، هنگامى كه خارج مى شود سفيد و نورانى است بدون عيب و نقص; و دستهايت را براى دورى از ترس و وحشت، بر سينه ات بگذار. اين دو (معجزه: عصا و يد بيضا) دو دليل روشن از پروردگارت به سوى فرعون واطرافيان اوست، كه آنان گروه نافرمانى هستند.»(32)

33 قالَ رَبِّ إِنِّي قَتَلْتُ مِنْهُمْ نَفْساً فَأَخافُ أَنْ يَقْتُلُونِ

عرض كرد: «پروردگارا! من يك تن از آنان را كُشته ام; مى ترسم مرا به قتل برسانند.(33)

34 وَ أَخِي هارُونُ هُوَ أَفْصَحُ مِنِّي لِساناً فَأَرْسِلْهُ مَعِي رِدْءاً يُصَدِّقُنِي إِنِّي أَخافُ أَنْ يُكَذِّبُونِ

و برادرم هارون زبانش از من فصيح تر است; او را همراه من بفرست تا ياور من باشد و مرا تصديق كند; زيرا مى ترسم مرا تكذيب كنند.»(34)

35 قالَ سَنَشُدُّ عَضُدَكَ بِأَخِيكَ وَ نَجْعَلُ لَكُما سُلْطاناً فَلايَصِلُونَ إِلَيْكُما بِآياتِنا أَنْتُما وَ مَنِ اتَّبَعَكُمَا الْغالِبُونَ

فرمود: «بزودى بازوان تو را بوسيله برادرت محكم (و نيرومند) مى كنيم، وبراى شما سلطه و برترى قرار مى دهيم; و آنها به بركت معجزات ما، بر شما دست نمى يابند; شما و پيروانتان پيروزيد.»(35)

36 فَلَمّا جاءَهُمْ مُوسى بِآياتِنا بَيِّنات قالُوا ما هذا إِلاّ سِحْرٌ مُفْتَرىً وَ ما سَمِعْنا بِهذا فِي آبائِنَا الأَوَّلِينَ

هنگامى كه موسى با معجزات روشن ما به سوى آنان آمد، گفتند: «اين چيزى جز سحر نيست كه بدروغ به خدا بسته شده; ما هرگزچنين چيزى را در نياكان خود نشنيده ايم!» (36)

37 وَ قالَ مُوسى رَبِّي أَعْلَمُ بِمَنْ جاءَ بِالْهُدى مِنْ عِنْدِهِ وَ مَنْ تَكُونُ لَهُ عاقِبَةُ الدّارِ إِنَّهُ لايُفْلِحُ الظّالِمُونَ

موسى گفت: «پروردگارم از حال كسانى كه هدايت را از نزد او آورده اند، و كسانى كه عاقبت نيك سرا (ى دنيا و آخرت) از آن آنهاست آگاهتر است. به يقين ستمكاران رستگار نخواهند شد.»(37)

38 وَ قالَ فِرْعَوْنُ يا أَيُّهَا الْمَلَأُ ما عَلِمْتُ لَكُمْ مِنْ إِله غَيْرِي فَأَوْقِدْ لِي يا هامانُ عَلَى الطِّينِ فَاجْعَلْ لِي صَرْحاً لَعَلِّي أَطَّلِعُ إِلى إِلهِ مُوسى وَ إِنِّي لَأَظُنُّهُ مِنَ الْكاذِبِينَ

فرعون گفت:«اى گروه اشراف! من خدايى جز خودم براى شما سراغ ندارم. (امّا براى تحقيق بيشتر،) اى هامان، برايم آتشى بر گل بيفروز(و آجرهاى محكم بساز)،و براى من برج بلندى ترتيب ده تا از خداى موسى خبر گيرم; هر چند من گمان مى كنم او از دروغگويان است.»(38)

39 وَ اسْتَكْبَرَ هُوَ وَ جُنُودُهُ فِي الأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ إِلَيْنا لايُرْجَعُونَ

(سرانجام) فرعون ولشكريانش به ناحق در زمين تكبر ورزيدند، و پنداشتند به سوى ما بازگردانده نمى شوند.(39)

40 فَأَخَذْناهُ وَ جُنُودَهُ فَنَبَذْناهُمْ فِي الْيَمِّ فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الظّالِمِينَ

ما نيز او و لشكريانش را گرفتيم و به دريا افكنديم; اكنون بنگر سرانجام ستمكاران چگونه بود!(40)

41 وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَدْعُونَ إِلَى النّارِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ لايُنْصَرُونَ

و آنان [= فرعونيان] را پيشوايانى قرار داديم كه به سوى آتش (دوزخ) دعوت مى كنند; و روز رستاخيز يارى نخواهند شد.(41)

42 وَ أَتْبَعْناهُمْ فِي هذِهِ الدُّنْيا لَعْنَةً وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ هُمْ مِنَ الْمَقْبُوحِينَ

و در اين دنيا نيز لعنت (و دورى از رحمت را) به دنبال آنان قرار داديم; و روز قيامت از زشت رويانند.(42)

43 وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ مِنْ بَعْدِ ما أَهْلَكْنَا الْقُرُونَ الأُولى بَصائِرَ لِلنّاسِ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ

و ما به موسى كتاب آسمانى داديم بعد از آن كه اقوام (گمراه) پيشين را هلاك كرديم; كتابى كه براى مردم بصيرت آفرين بود، و مايه هدايت و رحمت; شايد متذكّر شوند.(43)

44 وَ ما كُنْتَ بِجانِبِ الْغَرْبِيِّ إِذْ قَضَيْنا إِلى مُوسَى الأَمْرَ وَ ما كُنْتَ مِنَ الشّاهِدِينَ

تو در جانب غربى نبودى هنگامى كه ما فرمان (نبوّت) را به موسى داديم; و تو از شاهدان نبودى (در آن هنگام كه معجزات را در اختيار موسى گذارديم).(44)

45 وَ لكِنّا أَنْشَأْنا قُرُوناً فَتَطاوَلَ عَلَيْهِمُ الْعُمُرُ وَ ما كُنْتَ ثاوِياً فِي أَهْلِ مَدْيَنَ تَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِنا وَ لكِنّا كُنّا مُرْسِلِينَ

ولى ما اقوامى را (در اعصار مختلف) خلق كرديم، و زمانهاى طولانى بر آنها گذشت (كه آثار انبيا از دلهايشان محو شد; پس تو را فرستاديم).تو هرگز در ميان مردم مَدْيَن اقامت نداشتى تا (اخبار آنها را بدانى و) آيات ما را براى اينها [= مشركان مكّه ]بخوانى; ولى ما بوديم كه تو را فرستاديم (و اين اخبار را در اختيارت قرار داديم).(45)

46 وَ ما كُنْتَ بِجانِبِ الطُّورِ إِذْ نادَيْنا وَ لكِنْ رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ لِتُنْذِرَ قَوْماً ما أَتاهُمْ مِنْ نَذِير مِنْ قَبْلِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ

تو در كنار كوه طور نبودى زمانى كه ما (به موسى) ندا داديم; ولى اين رحمتى از سوى پروردگارت بود (كه اين اخبار را در اختيار تو نهاد) تا بوسيله آن قومى را بيم دهى كه پيش از تو هيچ بيم دهنده اى براى آنان نيامده بود; شايد متذكّر شوند.(46)

47 وَ لَوْلا أَنْ تُصِيبَهُمْ مُصِيبَةٌ بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ فَيَقُولُوا رَبَّنا لَوْلا أَرْسَلْتَ إِلَيْنا رَسُولاً فَنَتَّبِعَ آياتِكَ وَ نَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ

هرگاه (پيش از فرستادن پيامبرى) مجازات و مصيبتى بر اثر اعمالشان به آنان مى رسيد، مى گفتند: «پروردگارا! چرا پيامبرى براى ما نفرستادى تا از آيات تو پيروى كنيم و از مؤمنان باشيم؟!» (47)

48 فَلَمّا جاءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِنا قالُوا لَوْلا أُوتِيَ مِثْلَ ما أُوتِيَ مُوسى أَ وَ لَمْ يَكْفُرُوا بِما أُوتِيَ مُوسى مِنْ قَبْلُ قالُوا سِحْرانِ تَظاهَرا وَ قالُوا إِنّا بِكُلّ كافِرُونَ

ولى هنگامى كه حق از نزد ما براى آنها آمد گفتند: «چرا مثل همان معجزاتى كه به موسى داده شد به اين پيامبر داده نشده است؟!» مگر (بهانه جويانى همانند آنان،) معجزاتى را كه در گذشته به موسى داده شد، انكار نكردند و گفتند: «(قرآن و تورات) هر دو سحرند، كه دست به دست هم داده اند (تا ما را گمراه كنند)» و گفتند: «ما به هر دو كافريم»؟!(48)

49 قُلْ فَأْتُوا بِكِتاب مِنْ عِنْدِ اللّه هُوَ أَهْدى مِنْهُما أَتَّبِعْهُ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ

 بگو: «اگر راست مى گوييد (كه تورات و قرآن از سوى خدا نيست)، كتابى هدايت بخش تر از اين دو از نزد خدا بياوريد، تا از آن پيروى كنم!»(49)

50 فَإِنْ لَمْ يَسْتَجِيبُوا لَكَ فَاعْلَمْ أَنَّما يَتَّبِعُونَ أَهْواءَهُمْ وَ مَنْ أَضَلُّ مِمَّنِ اتَّبَعَ هَواهُ بِغَيْرِ هُدىً مِنَ اللّه إِنَّ اللّه لايَهْدِي الْقَوْمَ الظّالِمِينَ اگر پيشنهاد تو را نپذيرند، بدان كه آنان تنها از هوسهاى خود پيروى مى كنند. و چه كسى گمراهتر است از آن كس كه پيروى هواى نفس خويش كرده و هيچ هدايت الهى را نپذيرفته؟! به يقين خداوند گروه ستمكاران را هدايت نمى كند.(50)

51 وَ لَقَدْ وَصَّلْنا لَهُمُ الْقَوْلَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ

ما آيات (قرآن) را يكى پس از ديگرى براى آنان آورديم شايد متذكّر شوند. (51)

52 الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ مِنْ قَبْلِهِ هُمْ بِهِ يُؤْمِنُونَ

كسانى كه قبلاً كتاب آسمانى به آنان داده ايم به آن [= قرآن] ايمان مى آورند. (52)

53 وَ إِذا يُتْلى عَلَيْهِمْ قالُوا آمَنّا بِهِ إِنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّنا إِنّا كُنّا مِنْ قَبْلِهِ مُسْلِمِينَ

و هنگامى كه (آيات قرآن) بر آنان خوانده شود مى گويند: «به آن ايمان آورديم; اين حقيقتى از سوى پروردگار ماست; ما پيش از اين نيز مسلمان بوديم.» (53)

54 أُولئِكَ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ بِما صَبَرُوا وَ يَدْرَؤُنَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ وَ مِمّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ

آنها كسانى هستند كه بخاطر شكيباييشان، پاداششان را دوبار دريافت مى دارند; و بوسيله نيكيها بديها را دفع مى كنند; و از آنچه به آنان روزى داده ايم انفاق مى نمايند;(54)

55 وَ إِذا سَمِعُوا اللَّغْوَ أَعْرَضُوا عَنْهُ وَ قالُوا لَنا أَعْمالُنا وَ لَكُمْ أَعْمالُكُمْ سَلامٌ عَلَيْكُمْ لانَبْتَغِي الْجاهِلِينَ

و هرگاه سخن لغو و بيهوده بشنوند، از آن روى مى گردانند و مى گويند: «اعمال ما از آنِ ماست و اعمال شما از آن خودتان; سلام بر شما (سلام وداع); ما خواهان جاهلان نيستيم.»(55)

56 إِنَّكَ لاتَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لكِنَّ اللّه يَهْدِي مَنْ يَشاءُ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ

تو نمى توانى هر كس را كه دوست دارى هدايت كنى; ولى خداوند هركس را بخواهد (و شايسته باشد) هدايت مى كند; و او به هدايت شوندگان آگاهتر است.(56)

57 وَ قالُوا إِنْ نَتَّبِعِ الْهُدى مَعَكَ نُتَخَطَّفْ مِنْ أَرْضِنا أَ وَ لَمْ نُمَكِّنْ لَهُمْ حَرَماً آمِناً يُجْبى إِلَيْهِ ثَمَراتُ كُلِّ شَيْء رِزْقاً مِنْ لَدُنّا وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لايَعْلَمُونَ

آنها گفتند: «ما اگر هدايت را همراه تو پذيرا شويم، ما را از سرزمينمان مى ربايند.» آيا ما حرم امنى در اختيار آنها قرار نداديم كه ثمرات هر چيزى (از هر شهر و ديارى) به سوى آن آورده مى شود كه رزقى است از جانب ما؟! ولى بيشتر آنان نمى دانند.(57)

58 وَ كَمْ أَهْلَكْنا مِنْ قَرْيَة بَطِرَتْ مَعِيشَتَها فَتِلْكَ مَساكِنُهُمْ لَمْ تُسْكَنْ مِنْ بَعْدِهِمْ إِلاّ قَلِيلاً وَ كُنّا نَحْنُ الْوارِثِينَ

و چه بسيار از شهرها و آباديهايى را كه بر اثر فزونى نعمت، مست و مغرور شده بودند هلاك كرديم! اين خانه هاى آنهاست كه (ويران شده، و) بعد از آنان جز مدت كمى، كسى در آن سكونت نكرد; و تنها ما وارث آنان بوديم.(58)

59 وَ ما كانَ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرى حَتّى يَبْعَثَ فِي أُمِّها رَسُولاً يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِنا وَ ما كُنّا مُهْلِكِي الْقُرى إِلاّ وَ أَهْلُها ظالِمُونَ

و پروردگار تو هرگز (اهل) شهرها و آباديها را هلاك نمى كرد تا اين كه در كانون آنها پيامبرى مبعوث كندكه آيات ما را بر آنان بخواند; و ما هرگز آباديها و شهرها را نابود نكرديم مگر آن كه اهلش ستمكار بودند.(59)

60 وَ ما أُوتِيتُمْ مِنْ شَيْء فَمَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ زِينَتُها وَ ما عِنْدَ اللّه خَيْرٌ وَ أَبْقى أَ فَلاتَعْقِلُونَ

آنچه به شما داده شده، متاع زندگى دنيا و زينت آن است; و آنچه نزد خداست بهتر و پايدارتر است; آيا نمى انديشيد؟!(60)

61 أَ فَمَنْ وَعَدْناهُ وَعْداً حَسَناً فَهُوَ لاقِيهِ كَمَنْ مَتَّعْناهُ مَتاعَ الْحَياةِ الدُّنْيا ثُمَّ هُوَ يَوْمَ الْقِيامَةِ مِنَ الْمُحْضَرِينَ

آيا كسى كه به او وعده نيكو داده ايم و به آن خواهد رسيد، همانند كسى است كه (فقط) متاع زندگى دنيا به او داده ايم سپس روز قيامت (براى حساب و جزا) از احضارشدگان خواهد بود؟!(61)

62 وَ يَوْمَ يُنادِيهِمْ فَيَقُولُ أَيْنَ شُرَكائِيَ الَّذِينَ كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ

روزى را (به خاطر بياوريد) كه خداوند آنان را ندا مى دهد و مى گويد: «كجا هستند همتايانى كه شما براى من مى پنداشتيد؟!»(62)

63 قالَ الَّذِينَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ رَبَّنا هؤُلاءِ الَّذِينَ أَغْوَيْنا أَغْوَيْناهُمْ كَما غَوَيْنا تَبَرَّأْنا إِلَيْكَ ما كانُوا إِيّانا يَعْبُدُونَ

گروهى (از معبودان) كه فرمان عذاب درباره آنها مسلّم شده است مى گويند: «پروردگارا! ما اين (عبادت كنندگانمان) را گمراه كرديم; (آرى) ما آنها را گمراه كرديم همان گونه كه خودمان گمراه شديم; ما از آنان به سوى تو بيزارى مى جوييم; آنان در حقيقت ما را نمى پرستيدند (بلكه هواى نفس خود را پرستش مى كردند).»(63)

64 وَ قِيلَ ادْعُوا شُرَكاءَكُمْ فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُمْ وَ رَأَوُا الْعَذابَ لَوْ أَنَّهُمْ كانُوا يَهْتَدُونَ

و (به آن عبادت كنندگان) گفته مى شود: «معبودهايتان را كه همتاى خدا مى پنداشتيد بخوانيد (تا شما را يارى كنند)!» معبودهايشان را مى خوانند، ولى جوابى به آنان نمى دهند. و (در اين هنگام) عذاب الهى را (با چشم خود) مى بينند،
و آرزو مى كنند اى كاش هدايت يافته بودند!(64)

65 وَ يَوْمَ يُنادِيهِمْ فَيَقُولُ ما ذا أَجَبْتُمُ الْمُرْسَلِينَ

(به خاطر آوريد) روزى را كه خداوند آنان را ندا مى دهد و مى گويد: «چه پاسخى به پيامبران (من) گفتيد؟!»(65)

66 فَعَمِيَتْ عَلَيْهِمُ الأَنْباءُ يَوْمَئِذ فَهُمْ لايَتَساءَلُونَ

در آن روز، همه اخبار بر آنان پوشيده مى ماند، (حتّى) نمى توانند از يكديگر سؤالى كنند.(66)

67 فَأَمّا مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً فَعَسى أَنْ يَكُونَ مِنَ الْمُفْلِحِينَ

امّا كسى كه توبه كند، و ايمان آورد و عمل صالحى انجام دهد، اميد است از رستگاران باشد.(67)

68 وَ رَبُّكَ يَخْلُقُ ما يَشاءُ وَ يَخْتارُ ما كانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ سُبْحانَ اللّه وَتَعالى عَمّا يُشْرِكُونَ

پروردگار تو هرچه بخواهد مى آفريند، و هر چه بخواهد برمى گزيند; آنان (در برابر او) اختيارى ندارند; منزّه است خداوند، و برتر است از آنچه همتاى او قرار مى دهند! (68)

69 وَ رَبُّكَ يَعْلَمُ ما تُكِنُّ صُدُورُهُمْ وَ ما يُعْلِنُونَ

و پروردگار تو مى داند آنچه را كه سينه هايشان پنهان مى دارد و آنچه را آشكار مى سازند.(69)

70 وَ هُوَ اللّه لا إِلهَ إِلاّ هُوَ لَهُ الْحَمْدُ فِي الأُولى وَ الآخِرَةِ وَ لَهُ الْحُكْمُ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

و او خداى يگانه است كه هيچ معبودى جز او نيست; ستايش تنها براى اوست در اين جهان و در جهان ديگر; حاكميّت (نيز) از آن اوست; و همه شما به سوى او باز گردانده مى شويد.(70)

71 قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ جَعَلَ اللّه عَلَيْكُمُ اللَّيْلَ سَرْمَداً إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ مَنْ إِلهٌ غَيْرُ اللّه يَأْتِيكُمْ بِضِياء أَ فَلاتَسْمَعُونَ

بگو: «به من خبر دهيد اگر خداوند شب را تا روز قيامت بر شما جاودان سازد، آيا معبودى جز خداوند يگانه مى تواند روشنايى براى شما بياورد؟! آيا نمى شنويد؟!» (71)

72 قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ جَعَلَ اللّه عَلَيْكُمُ النَّهارَ سَرْمَداً إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ مَنْ إِلهٌ غَيْرُ اللّه يَأْتِيكُمْ بِلَيْل تَسْكُنُونَ فِيهِ أَ فَلاتُبْصِرُونَ

بگو: «به من خبر دهيد اگر خداوند روز را تا قيامت بر شما جاودان كند، آيا معبودى غير از خدا مى تواند شبى براى شما بياورد تا در آن آرامش يابيد؟ آيا نمى بينيد؟!» (72)

73 وَ مِنْ رَحْمَتِهِ جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

و از رحمت اوست كه براى شما شب و روز قرار داد تا هم در آن آرامش داشته باشيد و هم از فضل خدا بهره گيريد، شايد شكر (نعمت هاى او را) به جا آوريد.(73)

74 وَ يَوْمَ يُنادِيهِمْ فَيَقُولُ أَيْنَ شُرَكائِيَ الَّذِينَ كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ

(به خاطر آوريد) روزى را كه آنها را ندا مى دهد و مى گويد: «كجايند همتايانى كه براى من مى پنداشتيد؟!»(74)

75 وَ نَزَعْنا مِنْ كُلِّ أُمَّة شَهِيداً فَقُلْنا هاتُوا بُرْهانَكُمْ فَعَلِمُوا أَنَّ الْحَقَّ لِلّهِ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ

و (در آن روز) از هر امّتى گواهى برمى گزينيم و (به مشركان) مى گوييم: «دليل خود را بياوريد!» (در آن هنگام) مى دانند كه حق از آن خداست، و تمام آنچه را به خدا افترا مى بستند از (نظرِ) آنها گم خواهد شد.(75)

76 إِنَّ قارُونَ كانَ مِنْ قَوْمِ مُوسى فَبَغى عَلَيْهِمْ وَ آتَيْناهُ مِنَ الْكُنُوزِ ما إِنَّ مَفاتِحَهُ لَتَنُوأُ بِالْعُصْبَةِ أُولِي الْقُوَّةِ إِذْ قالَ لَهُ قَوْمُهُ لاتَفْرَحْ إِنَّ اللّه لايُحِبُّ الْفَرِحِينَ

قارون از قوم موسى بود، امّا بر آنان ستَم كرد; ما آن قدر از گنجها به او داده بوديم كه حمل كليدهاى آن براى گروهى نيرومند، دشوار بود! (به خاطر آوريد) هنگامى را كه قومش به او گفتند: «اين همه از سر غرور شادى مكن، كه خداوند شادى كنندگان مغرور را دوست نمى دارد.(76)

77 وَ ابْتَغِ فِيما آتاكَ اللّه الدّارَ الآخِرَةَ وَ لاتَنْسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيا وَ أَحْسِنْ كَما أَحْسَنَ اللّه إِلَيْكَ وَ لاتَبْغِ الْفَسادَ فِي الأَرْضِ إِنَّ اللّه لايُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ

و در آنچه خدا به تو داده، سراى آخرت را بطلب; و بهره ات را از دنيا فراموش مكن; و همان گونه كه خدا به تو نيكى كرده نيكى كن; و هرگز در زمين در جستجوى فساد مباش، كه خدا مفسدان را دوست ندارد.»(77)

78 قالَ إِنَّما أُوتِيتُهُ عَلى عِلْم عِنْدِي أَ وَ لَمْ يَعْلَمْ أَنَّ اللّه قَدْ أَهْلَكَ مِنْ قَبْلِهِ مِنَ الْقُرُونِ مَنْ هُوَ أَشَدُّ مِنْهُ قُوَّةً وَ أَكْثَرُ جَمْعاً وَ لايُسْئَلُ عَنْ ذُنُوبِهِمُ الْمُجْرِمُونَ

(قارون) گفت: «اين ثروت را بوسيله دانشى كه نزد من است به دست آورده ام!» آيا او نمى دانست كه خداوند از ميان اقوام پيشين كسانى را هلاك كردكه نيرومندتر و ثروتمندتر از او بودند؟! (و هنگامى كه عذاب الهى فرا رسد،) مجرمان از گناهانشان سؤال نمى شوند.(78)

79 فَخَرَجَ عَلى قَوْمِهِ فِي زِينَتِهِ قالَ الَّذِينَ يُرِيدُونَ الْحَياةَ الدُّنْيا يا لَيْتَ لَنا مِثْلَ ما أُوتِيَ قارُونُ إِنَّهُ لَذُو حَظّ عَظِيم

(قارون) با تمام زينت خود در برابر قومش ظاهر شد، آنها كه خواهان زندگى دنيا بودند گفتند: «اى كاش همانند آنچه به قارون داده شده است ما نيز داشتيم! براستى كه او بهره عظيمى دارد!»(79)

80 وَ قالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَيْلَكُمْ ثَوابُ اللّه خَيْرٌ لِمَنْ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً وَ لايُلَقّاها إِلاَّ الصّابِرُونَ

امّا كسانى كه دانش به آنها داده شده بود گفتند: «واى بر شما!ثواب الهى براى كسانى كه ايمان آورده اند و عمل صالح انجام مى دهند بهتر است، امّا جز صابران به آن نمى رسند.» (80)

81 فَخَسَفْنا بِهِ وَ بِدارِهِ الأَرْضَ فَما كانَ لَهُ مِنْ فِئَة يَنْصُرُونَهُ مِنْ دُونِ اللّه وَ ما كانَ مِنَ المُنْتَصِرِينَ

سپس ما، او وخانه اش را در زمين فرو برديم، و گروهى نداشت كه او را در برابر عذاب الهى يارى كنند، و خودش نيز نمى توانست خويشتن را يارى دهد.(81)

82 وَ أَصْبَحَ الَّذِينَ تَمَنَّوْا مَكانَهُ بِالأَمْسِ يَقُولُونَ وَيْكَأَنَّ اللّه يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ يَقْدِرُ لَوْ لا أَنْ مَنَّ اللّه عَلَيْنا لَخَسَفَ بِنا وَيْكَأَنَّهُ لايُفْلِحُ الْكافِرُونَ

و آنها كه ديروز آرزو مى كردند به جاى او باشند بامدادان (هنگامى كه اين صحنه را ديدند) گفتند: «واى بر ما! گويى خدا روزى را بر هركس از بندگانش بخواهد وسعت مى بخشد يا تنگ مى گيرد. اگر خدا بر ما منّت ننهاده بود، ما را نيز در زمين فرو مى برد. اى واى! گويى كافران هرگز رستگار نمى شوند.»(82)

83 تِلْكَ الدّارُ الآخِرَةُ نَجْعَلُها لِلَّذِينَ لايُرِيدُونَ عُلُوّاً فِي الأَرْضِ وَ لا فَساداً وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ

(آرى،) اين سراى آخرت را (تنها) براى كسانى قرار مى دهيم كه اراده برترى جويى و فساد در زمين را ندارند; و عاقبت نيك براى پرهيزگاران است.(83)

84 مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَيْرٌ مِنْها وَ مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلايُجْزَى الَّذِينَ عَمِلُوا السَّيِّئاتِ إِلاّ ما كانُوا يَعْمَلُونَ

كسى كه كار نيكى انجام دهد، براى او پاداشى بهتر از آن است; و كسى كه كار بدى انجام دهد، مجازات بدكاران جز (به مقدار) اعمالشان نخواهد بود.(84)

85 إِنَّ الَّذِي فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لَرادُّكَ إِلى مَعاد قُلْ رَبِّي أَعْلَمُ مَنْ جاءَ بِالْهُدى وَ مَنْ هُوَ فِي ضَلال مُبِين

آن كس كه قرآن را بر تو لازم كرد، تو را به جايگاهت [= زادگاهت] باز مى گرداند. بگو: «پروردگار من از همه بهتر مى داند چه كسى (برنامه) هدايت آورده، وچه كسى در گمراهى آشكار است.»(85)

86 وَ ما كُنْتَ تَرْجُوا أَنْ يُلْقى إِلَيْكَ الْكِتابُ إِلاّ رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ فَلاتَكُونَنَّ ظَهِيراً لِلْكافِرِينَ

و تو هرگز اميد نداشتى كه اين كتاب آسمانى به تو القا شود; ولى رحمت پروردگارت چنين اقتضا كرد; اكنون كه چنين است، هيچگاه پشتيبان كافران مباش;(86)

87 وَ لايَصُدُّنَّكَ عَنْ آياتِ اللّه بَعْدَ إِذْ أُنْزِلَتْ إِلَيْكَ وَ ادْعُ إِلى رَبِّكَ وَ لاتَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

و مبادا (آنها) تو را از آيات خداوند، بعد از آن كه بر تو نازل گشت، باز دارند; به سوى پروردگارت دعوت كن، و هرگز از مشركان مباش. (87)

88 وَ لاتَدْعُ مَعَ اللّه إِلهاً آخَرَ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ كُلُّ شَيْء هالِكٌ إِلاّ وَجْهَهُ لَهُ الْحُكْمُ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

معبود ديگرى را با خدا مخوان، كه هيچ معبودى جز او نيست; همه چيز جز ذات (پاك) او فانى مى شود; حاكميّت تنها از آنِ اوست; و همه به سوى او باز گردانده مى شويد.(88)

▲

[29] سوره عنكبوت

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 الم

الم.(1)

2 أَ حَسِبَ النّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنّا وَ هُمْ لايُفْتَنُونَ

آيا مردم گمان كردند همين كه بگويند: «ايمان آورديم»، به حال خود رها مى شوند و آزمايش نخواهند شد؟!(2)

3 وَ لَقَدْ فَتَنَّا الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلَيَعْلَمَنَّ اللّهُ الَّذِينَ صَدَقُوا وَ لَيَعْلَمَنَّ الْكاذِبِينَ

ما كسانى را كه پيش از آنان بودند آزموديم (و اينها را نيز امتحان مى كنيم); تا خداوند كسانى را كه راست مى گويند و كسانى را كه دروغ مى گويند مشخص سازد.(3)

4 أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ أَنْ يَسْبِقُونا ساءَ ما يَحْكُمُونَ

آيا كسانى كه اعمال بد انجام مى دهند گمان كردند بر ما پيشى خواهند گرفت (و چيره خواهند شد)؟! چه بد داورى مى كنند!(4)

5 مَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ اللّهِ فَإِنَّ أَجَلَ اللّهِ لَأت وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

كسى كه اميد به لقاى خداوند يگانه (و رستاخيز) دارد (بايد در اطاعت فرمان او بكوشد.) زيرا سرآمدى را كه خدا تعيين كرده فرا مى رسد; و او شنوا و داناست!(5)

6 وَ مَنْ جاهَدَ فَإِنَّما يُجاهِدُ لِنَفْسِهِ إِنَّ اللّهَ لَغَنِيٌّ عَنِ الْعالَمِينَ

كسى كه جهاد (و تلاش) كند، به سود خود جهاد مى كند; چرا كه خداوند از همه جهانيان بى نياز است.(6)

7 وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ لَنُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ وَ لَنَجْزِيَنَّهُمْ أَحْسَنَ الَّذِي كانُوا يَعْمَلُونَ

و كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام دادند، گناهان آنان را مى بخشيم و آنان را به بهترين اعمالى كه انجام مى دادند پاداش مى دهيم.(7)

8 وَ وَصَّيْنَا الإِنْسانَ بِوالِدَيْهِ حُسْناً وَ إِنْ جاهَداكَ لِتُشْرِكَ بِي ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلا تُطِعْهُما إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

ما به انسان توصيه كرديم كه به پدر و مادرش نيكى كند، و اگر آن دو (مشرك باشند و) تلاش كنند كه براى من همتايى قائل شوى كه از آن آگاهى ندارى، از آنها پيروى مكن. بازگشت شما به سوى من است، و شما را از آنچه انجام مى داديد با خبر خواهم ساخت.(8)

9 وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ لَنُدْخِلَنَّهُمْ فِي الصّالِحِينَ

و كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام دادند، به يقين آنها را در زمره صالحان وارد خواهيم كرد.(9)

10 وَ مِنَ النّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنّا بِاللّهِ فَإِذا أُوذِيَ فِي اللّهِ جَعَلَ فِتْنَةَ النّاسِ كَعَذابِ اللّهِ وَ لَئِنْ جاءَ نَصْرٌ مِنْ رَبِّكَ لَيَقُولُنَّ إِنّا كُنّا مَعَكُمْ أَ وَ لَيْسَ اللّهُ بِأَعْلَمَ بِما فِي صُدُورِ الْعالَمِينَ

و بعضى از مردم كسانى هستند كه مى گويند: «به خدا ايمان آورده ايم.» امّا هنگامى كه در راه خدا آزار مى بينند، آزار مردم را همچون عذاب الهى مى شمارند (و از آن وحشت مى كنند); ولى هنگامى كه پيروزى از سوى پروردگارت (براى شما) فرا رسد، مى گويند: «ما هم با شما بوديم (و در اين پيروزى شريكيم)». آيا خداوند به آنچه در سينه هاى جهانيان است آگاه تر نيست؟!(10)

11 وَ لَيَعْلَمَنَّ اللّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ لَيَعْلَمَنَّ الْمُنافِقِينَ

مسلّماً خداوند مؤمنان را مى شناسد، و به يقين منافقان را (نيز) مى شناسد.(11)

12 وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا اتَّبِعُوا سَبِيلَنا وَ لْنَحْمِلْ خَطاياكُمْ وَ ما هُمْ بِحامِلِينَ مِنْ خَطاياهُمْ مِنْ شَيْء إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ

و كافران به مؤمنان گفتند: «شما از راه ما پيروى كنيد، (و اگر گناهى داشته باشد) ما گناهانتان را بر عهده مى گيريم.» آنان هرگز چيزى از گناهان اينها را بر عهده نخواهند گرفت; آنان به يقين دروغگو هستند.(12)

13 وَ لَيَحْمِلُنَّ أَثْقالَهُمْ وَ أَثْقالاً مَعَ أَثْقالِهِمْ وَ لَيُسْئَلُنَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ عَمّا كانُوا يَفْتَرُونَ

آنها بار سنگين (گناهان) خويش را بر دوش مى كشند، و (همچنين) بارهاى سنگين ديگرى را اضافه بر بارهاى سنگين خود; و روز قيامت به يقين از دروغ هايى كه به خدا مى بستند سؤال خواهند شد.(13)

14 وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا نُوحاً إِلى قَوْمِهِ فَلَبِثَ فِيهِمْ أَلْفَ سَنَة إِلاّ خَمْسِينَ عاماً فَأَخَذَهُمُ الطُّوفانُ وَ هُمْ ظالِمُونَ

و ما نوح را به سوى قومش فرستاديم; و او در ميان آنان نهصد و پنجاه سال، درنگ كرد; (ولى تبليغ او جز در گروه اندكى مؤثر واقع نشد) و سرانجام طوفان (عظيم) آنان را فرا گرفت در حالى كه ستمكار بودند.(14)

15 فَأَنْجَيْناهُ وَ أَصْحابَ السَّفِينَةِ وَ جَعَلْناها آيَةً لِلْعالَمِينَ

ما او و همراهانش را كه بر كشتى سوار بودند رهايى بخشيديم، و آن را آيتى براى جهانيان قرار داديم.(15)

16 وَ إِبْراهِيمَ إِذْ قالَ لِقَوْمِهِ اعْبُدُوا اللّهَ وَ اتَّقُوهُ ذالِكُم خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

ما ابراهيم را (نيز) فرستاديم،هنگامى كه به قومش گفت: «خدا را پرستش كنيد و از (عذاب) او بپرهيزيد كه اين براى شما بهتر است اگر بدانيد.(16)

17 إِنَّما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ أَوْثاناً وَ تَخْلُقُونَ إِفْكاً إِنَّ الَّذِينَ تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ لايَمْلِكُونَ لَكُمْ رِزْقاً فَابْتَغُوا عِنْدَ اللّهِ الرِّزْقَ وَ اعْبُدُوهُ وَ اشْكُرُوا لَهُ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

شماغير از خدا فقط بتهايى (از سنگ و چوب) را مى پرستيد و دروغى به هم مى بافيد; آنهايى را كه غير از خدا پرستش مى كنيد، مالك هيچ گونه روزى براى شما نيستند; روزى را تنها نزد خدا بطلبيد و او را پرستش كنيد و شكر او را به جا آوريد كه به سوى او بازگردانده مى شويد.(17)

18 وَ إِنْ تُكَذِّبُوا فَقَدْ كَذَّبَ أُمَمٌ مِنْ قَبْلِكُمْ وَ ما عَلَى الرَّسُولِ إِلاَّ الْبَلاغُ الْمُبِينُ

اگر شما (مرا) تكذيب كنيد (جاى تعجب نيست)، امّتهايى پيش از شما نيز (پيامبرانشان را) تكذيب كردند; وظيفه فرستاده (خدا) جزابلاغ آشكار نيست».(18)

19 أَ وَ لَمْ يَرَوْا كَيْفَ يُبْدِئُ اللّهُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ إِنَّ ذالِكَ عَلَى اللّهِ يَسِيرٌ

آيا آنان نديدند چگونه خداوند آفرينش را آغاز مى كند، سپس آن را باز مى گرداند؟! اين امر بر خدا آسان است.(19)

20 قُلْ سِيرُوا فِي الأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ ثُمَّ اللّهُ يُنْشِئُ النَّشْأَةَ الآخِرَةَ إِنَّ اللّهَ عَلى كُلِّ شَيْء قَدِيرٌ

بگو: «در زمين بگرديد و بنگريد خداوند چگونه آفرينش را آغاز كرده است؟ سپس خداوند (به همين گونه) جهان آخرت را ايجاد مى كند; به يقين خدا بر هر چيزى تواناست. (20)

21 يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَ يَرْحَمُ مَنْ يَشاءُ وَ إِلَيْهِ تُقْلَبُونَ

هر كس را بخواهد (و سزاوار باشد) مجازات مى كند، و هر كس را بخواهد مورد رحمت قرار مى دهد; و شما به سوى او باز گردانده مى شويد.(21)

22 وَ ما أَنْتُمْ بِمُعْجِزِينَ فِي الأَرْضِ وَ لا فِي السَّماءِ وَ ما لَكُمْ مِنْ دُونِ اللّهِ مِنْ وَلِيّ وَ لا نَصِير

شما هرگز نمى توانيد از حوزه قدرت خداوند در زمين و آسمان بگريزيد; و براى شما جز خدا، سرپرست و ياورى نيست.»(22)

23 وَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِ اللّهِ وَ لِقائِهِ أُولئِكَ يَئِسُوا مِنْ رَحْمَتِي وَ أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ

كسانى كه به آيات خدا و لقاى او كافر شدند، از رحمت من مأيوسند; و براى آنها عذاب دردناكى است!(23)

24 فَما كانَ جَوابَ قَوْمِهِ إِلاّ أَنْ قالُوا اقْتُلُوهُ أَوْ حَرِّقُوهُ فَأَنْجاهُ اللّهُ مِنَ النّارِ إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيات لِقَوْم يُؤْمِنُونَ

امّا جواب قوم او [= ابراهيم] جز اين نبود كه گفتند: «او را بكشيد يا بسوزانيد!» ولى خداوند او را از آتش رهايى بخشيد; به يقين در اين ماجرا نشانه هايى است براى كسانى كه ايمان مى آورند.(24)

25 وَ قالَ إِنَّمَا اتَّخَذْتُمْ مِنْ دُونِ اللّهِ أَوْثاناً مَوَدَّةَ بَيْنِكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا ثُمَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكْفُرُ بَعْضُكُمْ بِبَعْض وَ يَلْعَنُ بَعْضُكُمْ بَعْضاً وَ مَأْواكُمُ النّارُ وَ ما لَكُمْ مِنْ ناصِرِينَ

(ابراهيم) گفت: «شما غير از خدا بتهايى براى خود انتخاب كرده ايد كه مايه دوستى و محبّت ميان شما در زندگى دنيا است; سپس روز قيامت منكر يكديگر شده (و از هم بيزارى مى جوييد) و يكديگر را لعن مى كنيد; و جايگاه (همه) شما آتش است و هيچ يار و ياورى براى شما نخواهد بود.»(25)

26 فَآمَنَ لَهُ لُوطٌ وَ قالَ إِنِّي مُهاجِرٌ إِلى رَبِّي إِنَّهُ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

و لوط به او [= ابراهيم] ايمان آورد، و (ابراهيم) گفت: «من به سوى پروردگارم هجرت مى كنم به يقين او توانا و حكيم است.»(26)

27 وَ وَهَبْنا لَهُ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ وَ جَعَلْنا فِي ذُرِّيَّتِهِ النُّبُوَّةَ وَ الْكِتابَ وَ آتَيْناهُ أَجْرَهُ فِي الدُّنْيا وَ إِنَّهُ فِي الآخِرَةِ لَمِنَ الصّالِحِينَ

و (در پيرى) اسحاق و يعقوب را به او بخشيديم و نبوّت و كتاب آسمانى را در دودمانش قرار داديم و پاداش (دنيوى) او را داديم و او در آخرت از صالحان است.(27)

28 وَ لُوطاً إِذْ قالَ لِقَوْمِهِ إِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ الْفاحِشَةَ ما سَبَقَكُمْ بِها مِنْ أَحَد مِنَ الْعالَمِينَ

و لوط را فرستاديم هنگامى كه به قوم خود گفت: «شما عمل بسيار زشتى انجام مى دهيد كه هيچ يك از جهانيان پيش از شما آن را انجام نداده است!(28)

29 أَ إِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ الرِّجالَ وَ تَقْطَعُونَ السَّبِيلَ وَ تَأْتُونَ فِي نادِيكُمُ الْمُنْكَرَ فَما كانَ جَوابَ قَوْمِهِ إِلاّ أَنْ قالُوا ائْتِنا بِعَذابِ اللّهِ إِنْ كُنْتَ مِنَ الصّادِقِينَ

آيا شما به سراغ مردان مى رويد و راه (بقاى نسل انسان) را قطع مى كنيد و در مركز اجتماعتان اعمال ناپسند انجام مى دهيد؟!» امّا پاسخ قومش جز اين نبود كه گفتند: «اگر راست مى گويى عذاب الهى را براى ما بياور!»(29)

30 قالَ رَبِّ انْصُرْنِي عَلَى الْقَوْمِ الْمُفْسِدِينَ

(لوط) گفت: «پروردگارا! مرا در برابر اين قوم تبهكار يارى فرما.»(30)

31 وَ لَمّا جاءَتْ رُسُلُنا إِبْراهِيمَ بِالْبُشْرى قالُوا إِنّا مُهْلِكُوا أَهْلِ هذِهِ الْقَرْيَةِ إِنَّ أَهْلَها كانُوا ظالِمِينَ

و هنگامى كه فرستادگان ما بشارت (تولد فرزند) را براى ابراهيم آوردند، گفتند: «ما اهل اين شهر و آبادى (قوم لوط) را هلاك خواهيم كرد، چرا كه اهل آن ستمكارند.» (31)

32 قالَ إِنَّ فِيها لُوطاً قالُوا نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَنْ فِيها لَنُنَجِّيَنَّهُ وَ أَهْلَهُ إِلاَّ امْرَأَتَهُ كانَتْ مِنَ الْغابِرِينَ

(ابراهيم) گفت: «در آنجا لوط است!» گفتند: «ما به كسانى كه در آن هستند آگاهتريم; او و خانواده اش را نجات مى دهيم; جز همسرش كه از بازماندگان در شهر و از هلاك شدگان خواهد بود.»(32)

33 وَ لَمّا أَنْ جاءَتْ رُسُلُنا لُوطاً سِيءَ بِهِمْ وَ ضاقَ بِهِمْ ذَرْعاً وَ قالُوا لاتَخَفْ وَ لاتَحْزَنْ إِنّا مُنَجُّوكَ وَ أَهْلَكَ إِلاَّ امْرَأَتَكَ كانَتْ مِنَ الْغابِرِينَ

هنگامى كه فرستادگان ما نزد لوط آمدند، از ديدن آنها ناراحت و دلتنگ شد; گفتند: «نترس و غمگين مباش، ما تو و خانواده ات را نجات خواهيم داد، جز همسرت كه از بازماندگان (در شهر) خواهد بود.(33)

34 إِنّا مُنْزِلُونَ عَلى أَهْلِ هذِهِ الْقَرْيَةِ رِجْزاً مِنَ السَّماءِ بِما كانُوا يَفْسُقُونَ

ما بر اهل اين شهر و آبادى بخاطر گناهانشان، عذابى از آسمان فرو مى فرستيم.»(34)

35 وَ لَقَدْ تَرَكْنا مِنْها آيَةً بَيِّنَةً لِقَوْم يَعْقِلُونَ

و از اين آبادى نشانه روشنى (و درس عبرتى) براى كسانى كه مى انديشند باقى گذارديم.(35)

36 وَ إِلى مَدْيَنَ أَخاهُمْ شُعَيْباً فَقالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللّهَ وَ ارْجُوا الْيَوْمَ الآخِرَ وَ لاتَعْثَوْا فِي الأَرْضِ مُفْسِدِينَ

و ما به سوى «مدين»، برادرشان «شعيب» را فرستاديم;گفت: «اى قوم من! خدا را بپرستيد، و به روز بازپسين ايمان بياوريد، و در زمين به فساد نكوشيد.»(36)

37 فَكَذَّبُوهُ فَأَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دارِهِمْ جاثِمِينَ

(ولى) آنها او را تكذيب كردند، و به اين سبب زلزله آنان را فرا گرفت، و بامدادان در خانه هاى خود به رو درافتاده و مرده بودند. (37)

38 وَ عاداً وَ ثَمُودَاْ وَ قَدْ تَبَيَّنَ لَكُمْ مِنْ مَساكِنِهِمْ وَ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِيلِ وَ كانُوا مُسْتَبْصِرِينَ

ما قوم «عاد» و «ثمود» را نيز (به سبب اعمالشان هلاك كرديم)، و خانه هاى (ويران شده) آنان براى شما آشكار است; شيطان اعمالشان را براى آنان آراسته بود، از اين رو آنان را از راه (خدا) باز داشت در حالى كه بينا بودند (و حق را مى شناختند).(38)

39 وَ قارُونَ وَ فِرْعَوْنَ وَ هامانَ وَ لَقَدْ جاءَهُمْ مُوسى بِالْبَيِّناتِ فَاسْتَكْبَرُوا فِي الأَرْضِ وَ ما كانُوا سابِقِينَ

و «قارون» و «فرعون» و «هامان» را نيز (هلاك كرديم); موسى با دلايل روشن به سراغشان آمد،امّا آنان در زمين تكبر ورزيدند، ولى نتوانستند (بر خدا) پيشى گيرند.(39)

40 فَكُلاًّ أَخَذْنا بِذَنْبِهِ فَمِنْهُمْ مَنْ أَرْسَلْنا عَلَيْهِ حاصِباً وَ مِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ الصَّيْحَةُ وَ مِنْهُمْ مَنْ خَسَفْنا بِهِ الأَرْضَ وَ مِنْهُمْ مَنْ أَغْرَقْنا وَ ما كانَ اللّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

ما هر يك از آنان را به گناهشان گرفتيم (و مجازات كرديم)، بر بعضى از آنها طوفانى از سنگريزه فرستاديم، و بعضى از آنان را صيحه (مرگبار آسمانى) فرو گرفت، و بعضى ديگر را در زمين فرو برديم، و بعضى را غرق كرديم; خداوند هرگز به آنها ستم نكرد، ولى آنها خودشان بر خويشتن ستم مى كردند.(40)

41 مَثَلُ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللّهِ أَوْلِياءَ كَمَثَلِ الْعَنْكَبُوتِ اتَّخَذَتْ بَيْتاً وَ إِنَّ أَوْهَنَ الْبُيُوتِ لَبَيْتُ الْعَنْكَبُوتِ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ

مَثَل كسانى كه غير از خدا را اولياى خود برگزيدند، مَثَل عنكبوت است كه خانه اى براى خود انتخاب كرده; در حالى كه سست ترين خانه ها خانه عنكبوت است اگر مى دانستند.(41)

42 إِنَّ اللّهَ يَعْلَمُ ما يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ مِنْ شَيْء وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

خداوند آنچه را غير از او مى خوانند مى داند، واو توانا و حكيم است. (42)

43 وَ تِلْكَ الأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنّاسِ وَ ما يَعْقِلُها إِلاَّ الْعالِمُونَ

اينها مثالهايى است كه ما براى مردم مى زنيم، و جز اهل دانش آن را درك نمى كنند.(43)

44 خَلَقَ اللّهُ السَّماواتِ وَ الأَرْضَ بِالْحَقِّ إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيَةً لِلْمُؤْمِنِينَ

خداوند، آسمانها و زمين را بحق آفريد; به يقين در اين آيتى است براى مؤمنان.(44)

45 اُتْلُ ما أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنَ الْكِتابِ وَ أَقِمِ الصَّلاةَ إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ لَذِكْرُ اللّهِ أَكْبَرُ وَ اللّهُ يَعْلَمُ ما تَصْنَعُونَ

آنچه را از كتاب (آسمانى) به تو وحى شده تلاوت كن، و نماز را برپا دار، كه نماز (انسان را) از زشتيها و اعمال ناپسند باز مى دارد، و ياد خدا بزرگتر (و برتر) است; و خداوند آنچه را انجام مى دهيد مى داند.(45)

46 وَ لاتُجادِلُوا أَهْلَ الْكِتابِ إِلاّ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِلاَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ وَ قُولُوا آمَنّا بِالَّذِي أُنْزِلَ إِلَيْنا وَ أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ وَ إِلهُنا وَ إِلهُكُمْ واحِدٌ وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ

با اهل كتاب جز به نيكوترين روش مجادله نكنيد، مگر كسانى از آنان كه ستم كردند; و (به آنها) بگوييد: «ما به تمام آنچه از سوى خدا بر ما و شما نازل شده ايمان آورده ايم، و معبود ما و شما يكى است، و ما در برابر اوتسليم هستيم.» (46)

47 وَ كَذالِكَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ فَالَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَ مِنْ هؤُلاءِ مَنْ يُؤْمِنُ بِهِ وَ ما يَجْحَدُ بِآياتِنا إِلاَّ الْكافِرُونَ

و اين گونه، كتاب (آسمانى) را بر تو نازل كرديم، كسانى كه (پيش از اين) كتاب (آسمانى) به آنها داده ايم به اين كتاب ايمان مى آورند; و بعضى از اين گروه [= مشركان] نيز به آن مؤمن مى شوند; و آيات ما را جز كافران انكار نمى كنند. (47)

48 وَ ما كُنْتَ تَتْلُوا مِنْ قَبْلِهِ مِنْ كِتاب وَ لاتَخُطُّهُ بِيَمِينِكَ إِذاً لاَرْتابَ الْمُبْطِلُونَ

تو هرگز پيش از اين هيچ كتابى نمى خواندى، و با دست خود چيزى نمى نوشتى، مبادا كسانى كه در صدد (تكذيب و) ابطال سخنان تو هستند، شك و ترديد كنند.(48)

49 بَلْ هُوَ آياتٌ بَيِّناتٌ فِي صُدُورِ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَ ما يَجْحَدُ بِآياتِنا إِلاَّ الظّالِمُونَ

ولى اين آيات روشنى است كه در سينه كسانى كه دانش به آنها داده شده جاى دارد; و آيات ما را جز ستمكاران انكار نمى كنند.(49)

50 وَ قالُوا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْهِ آياتٌ مِنْ رَبِّهِ قُلْ إِنَّمَا الْآياتُ عِنْدَ اللّهِ وَ إِنَّما أَنَا نَذِيرٌ مُبِينٌ

گفتند: «چرا معجزاتى از سوى پروردگارش بر او نازل نشده؟!» بگو: «معجزات فقط نزد خداست (و به فرمان او نازل مى شود،); من تنها بيم دهنده اى آشكارم.»(50)

51 أَ وَ لَمْ يَكْفِهِمْ أَنّا أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ يُتْلى عَلَيْهِمْ إِنَّ فِي ذالِكَ لَرَحْمَةً وَ ذِكْرى لِقَوْم يُؤْمِنُونَ

آيا براى آنان كافى نيست كه اين كتاب را بر تو نازل كرديم كه پيوسته بر آنها تلاوت مى شود؟! در اين، رحمت و هشدارى است براى كسانى كه ايمان مى آورند.(51)

52 قُلْ كَفى بِاللّهِ بَيْنِي وَ بَيْنَكُمْ شَهِيداً يَعْلَمُ ما فِي السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْباطِلِ وَ كَفَرُوا بِاللّهِ أُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ

بگو: «همين بس كه خدا ميان من و شما گواه است; آنچه را در آسمانها و زمين است مى داند; و كسانى كه به باطل ايمان آوردند و به خدا كافر شدند زيانكاران واقعى هستند.»(52)

53 وَ يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذابِ وَ لَوْ لا أَجَلٌ مُسَمّىً لَجاءَهُمُ الْعَذابُ وَ لَيَأْتِيَنَّهُمْ بَغْتَةً وَ هُمْ لايَشْعُرُونَ

آنان با شتاب از تو عذاب را مى طلبند; و اگر موعد مقرّرى تعيين نشده بود، عذاب (الهى) به سراغ آنان مى آمد; و سرانجام اين عذاب بطور ناگهانى بر آنها وارد مى شود در حالى كه نمى دانند (و غافلند).(53)

54 يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذابِ وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكافِرِينَ

آنان با عجله از تو عذاب مى طلبند، در حالى كه جهنم به كافران احاطه دارد.(54)

55 يَوْمَ يَغْشاهُمُ الْعَذابُ مِنْ فَوْقِهِمْ وَ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ وَ يَقُولُ ذُوقُوا ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

آن روزكه عذاب (الهى) آنها را از بالاى سر و پايين پايشان فرا مى گيرد و به آنها مى گويد: «بچشيد آنچه را عمل مى كرديد»(55)

56 يا عِبادِيَ الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ أَرْضِي واسِعَةٌ فَإِيّايَ فَاعْبُدُونِ

اى بندگان من كه ايمان آورده ايد! زمين من گسترده است، پس تنها مرا بپرستيد (و هجرت كنيد و در برابر فشارهاى دشمنان تسليم نشويد).(56)

57 كُلُّ نَفْس ذائِقَةُ الْمَوْتِ ثُمَّ إِلَيْنا تُرْجَعُونَ

هر انسانى مرگ را مى چشد; سپس به سوى ما باز گردانده مى شويد.(57)

58 وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ لَنُبَوِّئَنَّهُمْ مِنَ الْجَنَّةِ غُرَفاً تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها نِعْمَ أَجْرُ الْعامِلِينَ

و كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام دادند، آنان را در غرفه هايى از بهشت جاى مى دهيم كه نهرها در زير آن جارى است; جاودانه در آن خواهند ماند; چه خوب است پاداش عمل كنندگان!(58)

59 الَّذِينَ صَبَرُوا وَ عَلى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ

همان كسانى كه (در برابر مشكلات) صبر (و استقامت) كردند و تنها برپروردگارشان توكّل مى كنند. (59)

60 وَ كَأَيِّنْ مِنْ دَابَّة لاتَحْمِلُ رِزْقَهَا اللّهُ يَرْزُقُها وَ إِيّاكُمْ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

چه بسا جنبنده اى كه قدرت حمل روزى خود را ندارد، خداوند او و شما را روزى مى دهد; و اوشنوا و داناست.(60)

61 وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الأَرْضَ وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ لَيَقُولُنَّ اللّهُ فَأَنّى يُؤْفَكُونَ

و هر گاه از آنان بپرسى: «چه كسى آسمانها و زمين را آفريده، و خورشيد و ماه را مسخّر كرده است؟» مى گويند: «خداوند يگانه»! پس با اين حال چگونه آنان را (از عبادت خدا) منحرف مى سازند؟! (61)

62 اللّهُ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ يَقْدِرُ لَهُ إِنَّ اللّهَ بِكُلِّ شَيْء عَلِيمٌ

خداوند روزى را براى هر كس از بندگانش بخواهد وسعت مى بخشد يا تنگ مى گيرد; خداوند به همه چيز داناست.(62)

63 وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ نَزَّلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَحْيا بِهِ الأَرْضَ مِنْ بَعْدِ مَوْتِها لَيَقُولُنَّ اللّهُ قُلِ الْحَمْدُ لِلّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لايَعْقِلُونَ

و اگر از آنان بپرسى: «چه كسى از آسمان آبى فرستاد و بوسيله آن زمين را پس از مردنش زنده كرد»؟ مى گويند: «خداوند يگانه»! بگو: «حمد و ستايش مخصوص خداست!» امّا بيشتر آنها نمى فهمند.(63)

64 وَ ما هذِهِ الْحَياةُ الدُّنْيا إِلاّ لَهْوٌ وَ لَعِبٌ وَ إِنَّ الدّارَ الآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوانُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ

اين زندگى دنيا چيزى جز سرگرمى و بازى نيست; و فقط سراى آخرت، سراى زندگى (واقعى) است، اگر مى دانستند.(64)

65 فَإِذا رَكِبُوا فِي الْفُلْكِ دَعَوُا اللّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمّا نَجّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ إِذا هُمْ يُشْرِكُونَ

هنگامى كه سوار بر كشتى شوند، خدا را با اخلاص مى خوانند (و غير او را فراموش مى كنند); امّا هنگامى كه خدا آنان را به خشكى رساند و نجات داد، باز مشرك مى شوند.(65)

66 لِيَكْفُرُوا بِما آتَيْناهُمْ وَ لِيَتَمَتَّعُوا فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ

(بگذار) تا آنچه را (از آيات) به آنها داده ايم انكار كنند و (از لذّات زودگذر زندگى) بهره گيرند; امّا بزودى آگاه خواهند شد!(66)

67 أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنّا جَعَلْنا حَرَماً آمِناً وَ يُتَخَطَّفُ النّاسُ مِنْ حَوْلِهِمْ أَ فَبِالْباطِلِ يُؤْمِنُونَ وَ بِنِعْمَةِ اللّهِ يَكْفُرُونَ

آيا نديدند كه ماحرم امنى (براى آنها) قرار داديم در حالى كه مردم از اطراف آنان (در بيرون اين حرم) ربوده مى شوند؟! آيا به باطل ايمان مى آورند و نعمت خدا را كفران مى كنند؟! (67)

68 وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللّهِ كَذِباً أَوْ كَذَّبَ بِالْحَقِّ لَمّا جاءَهُ أَ لَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوىً لِلْكافِرِينَ

چه كسى ستمكارتر از آن كس است كه بر خدا دروغ بسته يا حق را پس از آن كه به سراغش آمده تكذيب نمايد؟! آيا جايگاه كافران در دوزخ نيست؟!(68)

69 وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا وَ إِنَّ اللّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ

و آنها كه در راه ما (با خلوص نيّت) جهاد كنند، قطعاً به راههاى خود، هدايتشان خواهيم كرد; و به يقين خداوند با نيكوكاران است.(69)

▲

[30] سوره روم

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 الم

الم.(1)

2 غُلِبَتِ الرُّومُ

روميان شكست خوردند.(2)

3 فِي أَدْنَى الأَرْضِ وَ هُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَ

(و اين شكست) در سرزمين نزديكى رخ داد; امّا آنان پس از (اين) شكست بزودى پيروز خواهند شد...(3)

4 فِي بِضْعِ سِنِينَ لِلّهِ الأَمْرُ مِنْ قَبْلُ وَ مِنْ بَعْدُ وَ يَوْمَئِذ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ

در چند سال (آينده، اين پيروزى رخ مى دهد). همه كارها از آن خداست; چه قبل و چه بعد (از اين شكست و پيروزى); و در آن روز، مؤمنان (بخاطر پيروزى ديگرى) خوشحال خواهند شد...(4)

5 بِنَصْرِ اللّهِ يَنْصُرُ مَنْ يَشاءُ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ

به سبب يارى خداوند; و او هر كس را بخواهد يارى مى دهد; و او توانا و مهربان است.(5)

6 وَعْدَ اللّهِ لايُخْلِفُ اللّهُ وَعْدَهُ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النّاسِ لايَعْلَمُونَ

اين وعده خداست; و خداوند هرگز از وعده اش تخلّف نمى كند; ولى بيشتر مردم نمى دانند!(6)

7 يَعْلَمُونَ ظاهِراً مِنَ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ هُمْ عَنِ الآخِرَةِ هُمْ غافِلُونَ

آنها فقط ظاهرى اززندگى دنيا را مى دانند، و از آخرت (و پايان كار) غافلند.(7)

8 أَ وَ لَمْ يَتَفَكَّرُوا فِي أَنْفُسِهِمْ ما خَلَقَ اللّهُ السَّماواتِ وَ الأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما إِلاّ بِالْحَقِّ وَ أَجَل مُسَمّىً وَ إِنَّ كَثِيراً مِنَ النّاسِ بِلِقاءِ رَبِّهِمْ لَكافِرُونَ

آيا آنان با خود نينديشيدند كه خداوند،آسمانها و زمين و آنچه را ميان آن دو است جز بحق (و در جهت هدف مهمى) و براى زمان معيّنى نيافريده است؟! ولى بسيارى از مردم (رستاخيز و) لقاى پروردگارشان را منكرند.(8)

9 أَ وَ لَمْ يَسِيرُوا فِي الأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كانُوا أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَ أَثارُوا الأَرْضَ وَ عَمَرُوها أَكْثَرَ مِمّا عَمَرُوها وَ جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَما كانَ اللّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

آيا در زمين گردش نكردند تا ببينند عاقبت كسانى كه قبل از آنان بودند چگونه بود؟! آنها نيرومندتر از اينان بودند، و زمين را (براى زراعت و آبادى) دگرگون ساختند و بيش از اينان، آن را آباد كردند، و پيامبرانشان با دلايل روشن به سراغشان آمدند (امّا آنها انكار كردند و كيفر خود را ديدند); خداوند هرگز به آنان ستم نكرد، ولى خودشان به خويشتن ستم مى كردند.(9)

10 ثُمَّ كانَ عاقِبَةَ الَّذِينَ أَساؤُا السُّواى أَنْ كَذَّبُوا بِآياتِ اللّهِ وَ كانُوا بِها يَسْتَهْزِؤُنَ

سپس سرانجام كسانى كه اعمال بد مرتكب شدند به جايى رسيد كه آيات خدا را تكذيب كردند و پيوسته آن را مسخره مى نمودند.(10)

11 اللّهُ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

(آگاه باشيد) خداوند آفرينش را آغاز مى كند، سپس آن را باز مى گرداند، سپس شما به سوى او باز گردانده مى شويد.(11)

12 وَ يَوْمَ تَقُومُ السّاعَةُ يُبْلِسُ الْمُجْرِمُونَ

آن روز كه قيامت برپا مى شود، مجرمان در نوميدى و غم و اندوه فرو مى روند.(12)

13 وَ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ مِنْ شُرَكائِهِمْ شُفَعاءُ وَ كانُوا بِشُرَكائِهِمْ كافِرِينَ

و براى آنان شفيعانى از همتايانى كه (براى خدا) مى پنداشتند نخواهد بود، ونسبت به آن همتايان، كافر مى شوند.(13)

14 وَ يَوْمَ تَقُومُ السّاعَةُ يَوْمَئِذ يَتَفَرَّقُونَ

آن روز كه قيامت برپا مى گردد، (مؤمنان و كافران) از هم جدا مى شوند;(14)

15 فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ فَهُمْ فِي رَوْضَة يُحْبَرُونَ

امّا كسانى كه ايمان آورده و اعمال صالح انجام دادند، در باغى از بهشت شاد و مسرور خواهند بود.(15)

16 وَ أَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا وَ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَ لِقاءِ الآخِرَةِ فَأُولئِكَ فِي الْعَذابِ مُحْضَرُونَ

امّا كسانى كه كافر شدند و آيات ما و لقاى آخرت را تكذيب كردند، در عذاب الهى احضار مى شوند.(16)

17 فَسُبْحانَ اللّهِ حِينَ تُمْسُونَ وَ حِينَ تُصْبِحُونَ

منزّه است خداوند به هنگامى كه شام مى كنيد آنگاه كه و صبح مى كنيد;(17)

18 وَ لَهُ الْحَمْدُ فِي السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ عَشِيّاً وَ حِينَ تُظْهِرُونَ

و حمد و ستايش در آسمان ها و زمين مخصوص اوست، و به هنگام عصر و هنگامى كه ظهر مى كنيد.(18)

19 يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَ يُحْيِ الأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَ كَذالِكَ تُخْرَجُونَ

او زنده را از مرده بيرون مى آورد، و مرده را از زنده; و زمين را پس از مردنش حيات مى بخشد; و به همين گونه (روز قيامت از قبر) بيرون آورده مى شويد.(19)

20 وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ خَلَقَكُمْ مِنْ تُراب ثُمَّ إِذا أَنْتُمْ بَشَرٌ تَنْتَشِرُونَ

از نشانه هاى او اين است كه شما را از خاك آفريد، سپس بناگاه انسانهايى شديد و (در روى زمين) منتشر مى شويد!(20)

21 وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً لِتَسْكُنُوا إِلَيْها وَ جَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيات لِقَوْم يَتَفَكَّرُونَ

و از نشانه هاى او اين كه همسرانى از جنس خودتان براى شما آفريد تا در كنار آنان آرامش يابيد، و در ميانتان محبت و رحمت قرار داد; به يقين در اين نشانه هايى است براى گروهى كه تفكّر مى كنند.(21)

22 وَ مِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ اخْتِلافُ أَلْسِنَتِكُمْ وَ أَلْوانِكُمْ إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيات لِلْعالِمِينَ

و از نشانه هاى او آفرينش آسمانها و زمين، و تفاوت زبانها و رنگهاى شماست; در اين نشانه هايى است براى اهل دانش.(22)

23 وَ مِنْ آياتِهِ مَنامُكُمْ بِاللَّيْلِ وَ النَّهارِ وَ ابْتِغاؤُكُمْ مِنْ فَضْلِهِ إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيات لِقَوْم يَسْمَعُونَ

و از نشانه هاى او خواب شما در شب و روز است و (تلاش و كوششتان براى) بهره گيرى از فضل پروردگار (و تأمين معاش); در اين امور نشانه هايى است براى آنان كه گوش شنوا دارند.(23)

24 وَ مِنْ آياتِهِ يُرِيكُمُ الْبَرْقَ خَوْفاً وَ طَمَعاً وَ يُنَزِّلُ مِنَ السَّماءِ ماءً فَيُحْيِي بِهِ الأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيات لِقَوْم يَعْقِلُونَ

و از نشانه هاى او اين است كه برق (آسمانى) را به شما نشان مى دهد كه مايه بيم و اميد است (بيم از صاعقه، و اميد به نزول باران)، و از آسمان آبى فرو مى فرستد كه زمين را بعد از مردنش بوسيله آن زنده مى كند; در اين نشانه هايى است براى گروهى كه مى انديشند.(24)

25 وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ تَقُومَ السَّماءُ وَ الأَرْضُ بِأَمْرِهِ ثُمَّ إِذا دَعاكُمْ دَعْوَةً مِنَ الأَرْضِ إِذا أَنْتُمْ تَخْرُجُونَ

از نشانه هاى او اين است كه آسمان و زمين به فرمان او برپاست; سپس هنگامى كه شما را (در قيامت) از زمين فرا خواند، ناگهان همه شما خارج مى شويد (و در صحنه محشر حضور مى يابيد)!(25)

26 وَ لَهُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الأَرْضِ كُلٌّ لَهُ قانِتُونَ

و از آن اوست همه كسانى كه در آسمانها و زمين اند و همگى در برابر او خاضع و مطيع اند.(26)

27 وَ هُوَ الَّذِي يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ وَ هُوَ أَهْوَنُ عَلَيْهِ وَ لَهُ الْمَثَلُ الأَعْلى فِي السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

او كسى است كه آفرينش را آغاز مى كند، سپس آن را باز مى گرداند، و اين كار براى او آسانتر است; و برترين اوصاف در آسمانها و زمين براى اوست; و اوست توانا و حكيم.(27)

28 ضَرَبَ لَكُمْ مَثَلاً مِنْ أَنْفُسِكُمْ هَلْ لَكُمْ مِنْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ مِنْ شُرَكاءَ فِي ما رَزَقْناكُمْ فَأَنْتُمْ فِيهِ سَواءٌ تَخافُونَهُمْ كَخِيفَتِكُمْ أَنْفُسَكُمْ كَذالِكَ نُفَصِّلُ الْآياتِ لِقَوْم يَعْقِلُونَ

خداوند مثالى از خودتان، براى شما زده است: آيا (اگر مملوك و برده اى داشته باشيد)، اين برده هاى شما هرگز در روزيهايى كه به شما داده ايم شريك شما مى باشند، آنچنان كه هر دو در آن مساوى بوده و از (تصرّف مستقل و بدون اجازه) آنان بيم داشته باشيد، آن گونه كه در مورد (شركاى آزاد) خود بيم داريد؟! اينچنين آيات خود را براى كسانى كه مى انديشند شرح مى دهيم.(28)

29 بَلِ اتَّبَعَ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَهْواءَهُمْ بِغَيْرِ عِلْم فَمَنْ يَهْدِي مَنْ أَضَلَّ اللّهُ وَ ما لَهُمْ مِنْ ناصِرِينَ

ولى ستمكاران بدون علم و آگاهى، از هوى و هوسهاى خود پيروى كردند. پس چه كسى مى تواند آنان را كه خدا گمراه كرده است هدايت كند؟! و براى آنها هيچ ياورى نخواهد بود.(29)

30 فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفاً فِطْرَتَ اللّهِ الَّتِي فَطَرَ النّاسَ عَلَيْها لا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللّهِ ذالِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النّاسِ لايَعْلَمُونَ

پس روى خود را متوجه آيين خالص پروردگار كن. اين سرشت الهى است كه خداوند، انسانها را بر آن آفريده; دگرگونى در آفرينش الهى نيست; اين است آيين استوار; ولى اكثر مردم نمى دانند.(30)

31 مُنِيبِينَ إِلَيْهِ وَ اتَّقُوهُ وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ لاتَكُونُوا مِنَ الْمُشْرِكِينَ

(رو به سوى فطرت الهى آوريد) در حالى كه (توبه كنان) به سوى او باز مى گرديد و از (مخالفت فرمان) او بپرهيزيد، نماز را برپا داريد و از مشركان نباشيد،(31)

32 مِنَ الَّذِينَ فَرَّقُوا دِينَهُمْ وَ كانُوا شِيَعاً كُلُّ حِزْب بِما لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ

از كسانى كه در دين خود تفرقه ايجاد كردند و به دسته ها و گروهها تقسيم شدند; و (عجب اين كه) هر گروهى به آنچه نزد آنهاست دل خوشند!(32)

33 وَ إِذا مَسَّ النّاسَ ضُرٌّ دَعَوْا رَبَّهُمْ مُنِيبِينَ إِلَيْهِ ثُمَّ إِذا أَذاقَهُمْ مِنْهُ رَحْمَةً إِذا فَرِيقٌ مِنْهُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ

هنگامى كه رنج و زيانى به مردم برسد، پروردگار خود را مى خوانند در حالى كه (توبه كنان) به سوى او باز مى گردند; امّا همين كه خداوند رحمتى از جانب خويش به آنان بچشاند (و ناراحتى آنان برطرف شود)، در آن هنگام گروهى از آنان براى پروردگارشان همتا قائل مى شوند.(33)

34 لِيَكْفُرُوا بِما آتَيْناهُمْ فَتَمَتَّعُوا فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ

(بگذار) تا نعمتهايى را كه ما به آنها داده ايم كفران كنند! و (به آنها بگو: هر چه مى توانيد) بهره گيريد; امّا بزودى (نتيجه اعمالتان را) خواهيد دانست.(34)

35 أَمْ أَنْزَلْنا عَلَيْهِمْ سُلْطاناً فَهُوَ يَتَكَلَّمُ بِما كانُوا بِهِ يُشْرِكُونَ

آيا ما دليلى بر آنان فرستاديم كه از آنچه همتاى خدا قرار مى دهند سخن مى گويد (و آن را موجه مى شمارد)؟!(35)

36 وَ إِذا أَذَقْنَا النّاسَ رَحْمَةً فَرِحُوا بِها وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ إِذا هُمْ يَقْنَطُونَ

و هنگامى كه رحمتى به مردم بچشانيم، از آن شاد مى شوند; و هر گاه رنج و مصيبتى بخاطر اعمالى كه انجام داده اند به آنان رسد، ناگهان مأيوس مى شوند.(36)

37 أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّ اللّهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ وَ يَقْدِرُ إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيات لِقَوْم يُؤْمِنُونَ

آيا نديدند كه خداوند روزى را براى هر كس بخواهد وسعت مى بخشد يا تنگ مى گيرد؟! در اين نشانه هايى است براى گروهى كه ايمان مى آورند.(37)

38 فَآتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّهُ وَ الْمِسْكِينَ وَ ابْنَ السَّبِيلِ ذالِكَ خَيْرٌ لِلَّذِينَ يُرِيدُونَ وَجْهَ اللّهِ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

پس حق خويشاوندان و مستمندان و در راه ماندگان را ادا كن. اين براى آنها كه رضاى خدا را مى طلبند بهتر است، و چنين كسانى رستگارانند.(38)

39 وَ ما آتَيْتُمْ مِنْ رِباً لِيَرْبُوَا فِي أَمْوالِ النّاسِ فَلايَرْبُوا عِنْدَ اللّهِ وَ ما آتَيْتُمْ مِنْ زَكاة تُرِيدُونَ وَجْهَ اللّهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُضْعِفُونَ

آنچه بعنوان ربا مى پردازيد تا در اموال مردم فزونى يابد، نزد خدا فزونى نخواهد يافت; و آنچه را بعنوان زكات مى پردازيد و تنها رضاى خدا را مى طلبيد (مايه بركت و فزونى است; و) كسانى كه چنين مى كنند داراى پاداش مضاعفند.(39)

40 اللّهُ الَّذِي خَلَقَكُمْ ثُمَّ رَزَقَكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ هَلْ مِنْ شُرَكائِكُمْ مَنْ يَفْعَلُ مِنْ ذالِكُم مِنْ شَيْء سُبْحانَهُ وَ تَعالى عَمّا يُشْرِكُونَ

 خداوند همان كسى است كه شما را آفريد، سپس روزى داد، بعد مى ميراند، سپس زنده مى كند; آيا هيچ يك از همتايانى كه براى خدا قرار داده ايد چيزى ازاين كارها را مى توانند انجام دهند؟! او منزّه و برتر است از آنچه همتاى او قرار مى دهند.(40)

41 ظَهَرَ الْفَسادُ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ بِما كَسَبَتْ أَيْدِي النّاسِ لِيُذِيقَهُمْ بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ

فساد، در صحرا و دريا بخاطر كارهايى كه مردم انجام داده اند آشكار شده است; خدا مى خواهد نتيجه بعضى از اعمالشان را به آنان بچشاند، شايد (به سوى حق) بازگردند.(41)

42 قُلْ سِيرُوا فِي الأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلُ كانَ أَكْثَرُهُمْ مُشْرِكِينَ

بگو: «در زمين سير كنيد و بنگريد عاقبت كسانى كه قبل از شما بودند چگونه بود!» بيشتر آنها مشرك بودند.(42)

43 فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ الْقَيِّمِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لا مَرَدَّ لَهُ مِنَ اللّهِ يَوْمَئِذ يَصَّدَّعُونَ

روى خود را به سوى آيين مستقيم و پايدار بدار، پيش از آن كه روزى فرارسد كه هيچ كس نمى تواند آن را از خدا باز گرداند (و برنامه الهى را تعطيل كند); در آن روز مردم به گروههايى تقسيم مى شوند:(43)

44 مَنْ كَفَرَ فَعَلَيْهِ كُفْرُهُ وَ مَنْ عَمِلَ صالِحاً فَلِأَنْفُسِهِمْ يَمْهَدُونَ

هر كس كافر شود، كفرش بر زيان خود اوست; و آنها كه كار شايسته انجام دهند، براى خودشان آماده مى سازند (و ذخيره مى كنند).(44)

45 لِيَجْزِيَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ مِنْ فَضْلِهِ إِنَّهُ لايُحِبُّ الْكافِرِينَ

اين براى آن است كه خداوند كسانى را كه ايمان آورده و اعمال صالح انجام داده اند، از فضلش پاداش دهد; به يقين او كافران را دوست نمى دارد.(45)

46 وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ يُرْسِلَ الرِّياحَ مُبَشِّرات وَ لِيُذِيقَكُمْ مِنْ رَحْمَتِهِ وَ لِتَجْرِيَ الْفُلْكُ بِأَمْرِهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

و از نشانه هاى (عظمت) خدا اين است كه بادها را بشارتگرانى (براى نزول باران) مى فرستد تا شما را از رحمتش بچشاند (و سيراب كند) وكشتيها به فرمانش حركت كنند و از فضل او بهره گيريد; شايد شكرگزارى كنيد.(46)

47 وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ رُسُلاً إِلى قَوْمِهِمْ فَجاؤُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَانْتَقَمْنا مِنَ الَّذِينَ أَجْرَمُوا وَ كانَ حَقّاً عَلَيْنا نَصْرُ الْمُؤْمِنِينَ

و پيش از تو پيامبرانى را به سوى قومشان فرستاديم; آنها با دلايل روشن به سراغ قوم خود رفتند، ولى (هنگامى كه اندرزها سودى نداد) مجرمان را مجازات كرديم; (و مؤمنان را يارى نموديم); و يارى مؤمنان، همواره حقّى است بر عهده ما.(47)

48 اللّهُ الَّذِي يُرْسِلُ الرِّياحَ فَتُثِيرُ سَحاباً فَيَبْسُطُهُ فِي السَّماءِ كَيْفَ يَشاءُ وَ يَجْعَلُهُ كِسَفاً فَتَرَى الْوَدْقَ يَخْرُجُ مِنْ خِلالِهِ فَإِذا أَصابَ بِهِ مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ إِذا هُمْ يَسْتَبْشِرُونَ

خداوند همان كسى است كه بادها را مى فرستدتا ابرهايى را به حركت در آورند، سپس آنها را در آسمان آن گونه كه بخواهد مى گستراند و متراكم مى سازد; در اين هنگام دانه هاى باران را مى بينى كه از لابه لاى آن خارج مى شود; هنگامى كه اين (باران حياتبخش) را به هر كس از بندگانش كه بخواهد برساند، ناگهان خوشحال مى شوند.(48)

49 وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلِ أَنْ يُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ مِنْ قَبْلِهِ لَمُبْلِسِينَ

هرچند پيش از آن كه بر آنان نازل شود مايوس بودند.(49)

50 فَانْظُرْ إِلى آثارِ رَحْمَتِ اللّهِ كَيْفَ يُحْيِ الأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها إِنَّ ذالِكَ لَمُحْيِ الْمَوْتى وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْء قَدِيرٌ

به آثار رحمت الهى بنگر كه چگونه زمين را بعد از مردنش زنده مى كند; چنين كسى (كه زمين مرده را زنده مى كند) زنده كننده مردگان (در قيامت) است; و او بر هر چيزى تواناست.(50)

51 وَ لَئِنْ أَرْسَلْنا رِيحاً فَرَأَوْهُ مُصْفَرّاً لَظَلُّوا مِنْ بَعْدِهِ يَكْفُرُونَ

و اگر ما بادى بفرستيم (داغ و سوزان)، و بر اثر آن زراعت خود را زرد و پژمرده ببينند، (مأيوس شده و) پس از آن ناسپاسى مى كنند.(51)

52 فَإِنَّكَ لاتُسْمِعُ الْمَوْتى وَ لاتُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعاءَ إِذا وَلَّوْا مُدْبِرِينَ

به يقين تو نمى توانى صداى خود رابه گوش مردگان برسانى، و نه سخنت را به گوش كران هنگامى كه روى برگردانند و دور شوند.(52)

53 وَ ما أَنْتَ بِهادِ الْعُمْيِ عَنْ ضَلالَتِهِمْ إِنْ تُسْمِعُ إِلاّ مَنْ يُؤْمِنُ بِآياتِنا فَهُمْ مُسْلِمُونَ

و (نيز) نمى توانى نابينايان را از گمراهيشان هدايت كنى; تو تنها مى توانى سخنت را به گوش كسانى برسانى كه آماده پذيرش ايمان به آيات ما هستند و (در برابر حق) تسليمند.(53)

54 اللّهُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ ضَعْف ثُمَّ جَعَلَ مِنْ بَعْدِ ضَعْف قُوَّةً ثُمَّ جَعَلَ مِنْ بَعْدِ قُوَّة ضَعْفاً وَ شَيْبَةً يَخْلُقُ ما يَشاءُ وَ هُوَ الْعَلِيمُ الْقَدِيرُ

خدا همان كسى است كه شما را آفريد در حالى كه ضعيف بوديد; سپس بعد از ناتوانى، قوّت بخشيد و باز بعد از قوّت، ضعف و پيرى قرار داد; او هر چه بخواهد (به هر كيفيت) مى آفريند، و اوست دانا و توانا.(54)

55 وَ يَوْمَ تَقُومُ السّاعَةُ يُقْسِمُ الْمُجْرِمُونَ ما لَبِثُوا غَيْرَ ساعَة كَذالِكَ كانُوا يُؤْفَكُونَ

و روزى كه قيامت برپا شود، مجرمان سوگند ياد مى كنند كه جز ساعتى (در عالم برزخ) درنگ نكردند! (در گذشته نيز) اينگونه از درك حقيقت باز گردانده مى شدند.(55)

56 وَ قالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَ الإِيمانَ لَقَدْ لَبِثْتُمْ فِي كِتابِ اللّهِ إِلى يَوْمِ الْبَعْثِ فَهذا يَوْمُ الْبَعْثِ وَ لكِنَّكُمْ كُنْتُمْ لاتَعْلَمُونَ

ولى كسانى كه علم و ايمان به آنان داده شده مى گويند: «شما به فرمان خدا تا روز قيامت (در عالم برزخ) درنگ كرديد، و اين روز رستاخيز است، امّا شما نمى دانستيد.»(56)

57 فَيَوْمَئِذ لايَنْفَعُ الَّذِينَ ظَلَمُوا مَعْذِرَتُهُمْ وَ لا هُمْ يُسْتَعْتَبُونَ

آن روز عذرخواهى ستمكاران سودى به حالشان ندارد، و آنها توانايى بر جلب رضايت پروردگار نمى يابند (و توبه به آنان پذيرفته نمى شود).(57)

58 وَ لَقَدْ ضَرَبْنا لِلنّاسِ فِي هذَا الْقُرْآنِ مِنْ كُلِّ مَثَل وَ لَئِنْ جِئْتَهُمْ بِآيَة لَيَقُولَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ أَنْتُمْ إِلاّ مُبْطِلُونَ

ما براى مردم در اين قرآن از هر چيز نمونه اى آورديم (و هر گونه معارف در آن جمع است); و اگر معجزه اى براى آنان بياورى، كافران مى گويند: «شما اهل باطليد (و اينها سحر است).»(58)

59 كَذالِكَ يَطْبَعُ اللّهُ عَلى قُلُوبِ الَّذِينَ لايَعْلَمُونَ

اين گونه خداوند بر دلهاى آنان كه آگاهى ندارند مُهر مى نهد.(59)

60 فَاصْبِرْ إِنَّ وَعْدَ اللّهِ حَقٌّ وَ لايَسْتَخِفَّنَّكَ الَّذِينَ لايُوقِنُونَ

اكنون كه چنين است صبر و استقامت پيشه كن كه وعده خدا حق است; و هرگز كسانى كه ايمان ندارند تو را خشمگين نسازند (و سبك نشمرند)!(60)

▲

[31] سوره لقمان

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 الم

الم.(1)

2 تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ الْحَكِيمِ

اين آيات كتاب حكيم است (كتابى پرمحتوا و استوار)!(2)

3 هُدىً وَ رَحْمَةً لِلْمُحْسِنِينَ

مايه هدايت و رحمت براى نيكوكاران است.(3)

4 الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ بِالآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ

همان كسانى كه نماز را برپا مى دارند، و زكات را مى پردازند و آنها به آخرت يقين دارند. (4)

5 أُولئِكَ عَلى هُدىً مِنْ رَبِّهِمْ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

آنان بر طريق هدايت پروردگارشانند، و آنانند رستگاران.(5)

6 وَ مِنَ النّاسِ مَنْ يَشْتَرِي لَهْوَ الْحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللّه بِغَيْرِ عِلْم وَ يَتَّخِذَها هُزُواً أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ مُهِينٌ

و بعضى از مردم سخنان بيهوده را مى خرند تا مردم را از روى نادانى، از راه خدا گمراه سازند و آيات الهى را به استهزا گيرند; براى آنان عذابى خواركننده است!(6)

7 وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِ آياتُنا وَلّى مُسْتَكْبِراً كَأَنْ لَمْ يَسْمَعْها كَأَنَّ فِي أُذُنَيْهِ وَقْراً فَبَشِّرْهُ بِعَذاب أَلِيم

و هنگامى كه آيات ما بر او خوانده شود، با تكبر روى برمى گرداند، چنانچه گويى آن را نشنيده است; گويا اصلاً گوشهايش سنگين است; او را به عذابى دردناك بشارت ده! (7)

8 إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ لَهُمْ جَنّاتُ النَّعِيمِ

(ولى) كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام داده اند، باغهاى پرنعمت بهشت از آن آنهاست;(8)

9 خالِدِينَ فِيها وَعْدَ اللّه حَقّاً وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

جاودانه در آن خواهند ماند; اين وعده حتمى الهى است; و اوست توانا و حكيم.(9)

10 خَلَقَ السَّماواتِ بِغَيْرِ عَمَد تَرَوْنَها وَ أَلْقى فِي الأَرْضِ رَواسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ وَ بَثَّ فِيها مِنْ كُلِّ دابَّة وَ أَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَنْبَتْنا فِيها مِنْ كُلِّ زَوْج كَرِيم

(او) آسمانها را بدون ستونى كه آن را ببينيد آفريد، و در زمين كوه هاى استوارى قرار داد مبادا شما را بلرزاند (و آرامش را از شما بگيرد) و از هر گونه جنبنده اى روى آن منتشر ساخت; و از آسمان آبى نازل كرديم و بوسيله آن در روى زمين انواع گوناگونى از گياهان پرارزش رويانديم.(10)

11 هذا خَلْقُ اللّهِ فَأَرُونِي ما ذا خَلَقَ الَّذِينَ مِنْ دُونِهِ بَلِ الظّالِمُونَ فِي ضَلال مُبِين

(بگو) اين آفرينش خداست; امّا به من نشان دهيد (معبودانى) غير او چه چيز را آفريده اند؟! ولى ستمكاران در گمراهى آشكارند.(11)

12 وَ لَقَدْ آتَيْنا لُقْمانَ الْحِكْمَةَ أَنِ اشْكُرْ لِلّهِ وَ مَنْ يَشْكُرْ فَإِنَّما يَشْكُرُ لِنَفْسِهِ وَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٌ

ما به لقمان حكمت داديم; (و به او گفتيم:) شكر خدا را به جاى آور. هر كس شكرگزارى كند، تنها به سود خويش شكر مى كند; و آن كس كه كفران كند، (زيانى به خدا نمى رساند); چرا كه خداوند بى نياز و ستوده است.(12)

13 وَ إِذْ قالَ لُقْمانُ لاِبْنِهِ وَ هُوَ يَعِظُهُ يا بُنَيَّ لاتُشْرِكْ بِاللّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ

(به خاطر بياور) هنگامى را كه لقمان به فرزندش ـ در حالى كه او را موعظه مى كرد ـ گفت: «پسرم! چيزى را همتاى خدا قرار مده كه شرك، ظلم بزرگى است.»(13)

14 وَ وَصَّيْنَا الإِنْسانَ بِوالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْناً عَلى وَهْن وَ فِصالُهُ فِي عامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَ لِوالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ

و ما به انسان درباره پدر و مادرش سفارش كرديم; مادرش او را با ناتوانى روز افزون حمل كرد و دوران شيرخوارگى او در دوسال پايان مى يابد; (آرى به او توصيه كردم) كه براى من و براى پدر و مادرت شكر به جا آور كه بازگشت (همه شما) به سوى من است.(14)

15 وَ إِنْ جاهَداكَ عَلى أَنْ تُشْرِكَ بِي ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلا تُطِعْهُما وَ صاحِبْهُما فِي الدُّنْيا مَعْرُوفاً وَ اتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

و هر گاه آن دو، تلاش كنند كه تو چيزى را همتاى من قرار دهى، كه از آن آگاهى ندارى (بلكه مى دانى باطل است)، از ايشان اطاعت مكن، ولى با آن دو، در دنيا بطرز شايسته اى رفتار كن; و از راه كسانى پيروى كن كه (توبه كنان) به سوى من آمده اند; سپس بازگشت همه شما به سوى من است و من شما را از آنچه انجام مى داديد، باخبر مى سازم.(15)

16 يا بُنَيَّ إِنَّها إِنْ تَكُ مِثْقالَ حَبَّة مِنْ خَرْدَل فَتَكُنْ فِي صَخْرَة أَوْ فِي السَّماواتِ أَوْ فِي الأَرْضِ يَأْتِ بِهَا اللّهُ إِنَّ اللّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ

پسرم! اگر به اندازه سنگينى دانه خردلى (كار نيك يا بد) باشد، و در دل سنگى يا در (گوشه اى از) آسمانها و زمين قرار گيرد، خداوند آن را (در قيامت براى حساب) مى آورد; خداوند از اسرار دقيق باخبر و آگاه است.(16)

17 يا بُنَيَّ أَقِمِ الصَّلاةَ وَ أْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَ انْهَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ اصْبِرْ عَلى ما أَصابَكَ إِنَّ ذالِكَ مِنْ عَزْمِ الأُمُورِ

پسرم! نماز را برپا دار، و امر به معروف و نهى از منكر كن، و در برابر مصايبى كه به تو مى رسد شكيبا باش كه اين از كارهاى مهمّ است.(17)

18 وَ لاتُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنّاسِ وَ لاتَمْشِ فِي الأَرْضِ مَرَحاً إِنَّ اللّهَ لايُحِبُّ كُلَّ مُخْتال فَخُور

(پسرم!) با بى اعتنايى از مردم روى مگردان، و با تكبر و غرور بر زمين راه مرو كه خداوند هيچ متكبّر فخر فروشى را دوست ندارد.(18)

19 وَ اقْصِدْ فِي مَشْيِكَ وَ اغْضُضْ مِنْ صَوْتِكَ إِنَّ أَنْكَرَ الأَصْواتِ لَصَوْتُ الْحَمِيرِ

(پسرم!) در راه رفتن، اعتدال را رعايت كن; از صداى خود بكاه (و هرگز فرياد مزن) كه زشت ترين صداها صداى خران است.(19)

20 أَ لَمْ تَرَوْا أَنَّ اللّهَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الأَرْضِ وَ أَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظاهِرَةً وَ باطِنَةً وَ مِنَ النّاسِ مَنْ يُجادِلُ فِي اللّهِ بِغَيْرِ عِلْم وَ لا هُدىً وَ لا كِتاب مُنِير

آيا نديديد خداوند آنچه را در آسمانها و زمين است مسخّر شما كرده، و نعمتهاى آشكار و پنهان خود را بطور فراوان بر شما ارزانى داشته است؟! ولى بعضى از مردم بدون هيچ دانش و هدايت و كتاب روشنگرى درباره خدا مجادله مى كنند.(20)

21 وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا ما أَنْزَلَ اللّهُ قالُوا بَلْ نَتَّبِعُ ما وَجَدْنا عَلَيْهِ آباءَنا أَ وَ لَوْ كانَ الشَّيْطانُ يَدْعُوهُمْ إِلى عَذابِ السَّعِيرِ

و هنگامى كه به آنان گفته شود: «از آنچه خدا نازل كرده پيروى كنيد.»، مى گويند: «نه، بلكه ما از چيزى پيروى مى كنيم كه پدران خود را بر آن يافتيم.» آيا حتّى اگر شيطان آنان را دعوت به عذاب آتش فروزان كند (باز هم تبعيّت مى كنند)؟!(21)

22 وَ مَنْ يُسْلِمْ وَجْهَهُ إِلَى اللّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقى وَ إِلَى اللّهِ عاقِبَةُ الأُمُورِ

كسى كه روى خود را تسليم خدا كند در حالى كه نيكوكار باشد،به محكم ترين دستگيره چنگ زده (و به مطمئن ترين تكيه گاه، تكيه كرده است); و عاقبت همه امور به سوى خداست.(22)

23 وَ مَنْ كَفَرَ فَلايَحْزُنْكَ كُفْرُهُ إِلَيْنا مَرْجِعُهُمْ فَنُنَبِّئُهُمْ بِما عَمِلُوا إِنَّ اللّهَ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ

و كسى كه كافر شود، كفر او تو را غمگين نسازد; بازگشت همه آنان به سوى ماست و ما آنها را از اعمالى كه انجام داده اند (و نتايج شوم آن) باخبر خواهيم ساخت; خداوند به آنچه درون سينه هاست آگاه است.(23)

24 نُمَتِّعُهُمْ قَلِيلاً ثُمَّ نَضْطَرُّهُمْ إِلى عَذاب غَلِيظ

ما اندكى آنها را (از متاع دنيا) بهره مند مى كنيم، سپس آنها را به تحمل عذاب شديدى وادار مى سازيم!(24)

25 وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللّهُ قُلِ الْحَمْدُ لِلّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لايَعْلَمُونَ

وهر گاه از آنان سؤال كنى: «چه كسى آسمانها وزمين را آفريده است؟» به يقين مى گويند: «خداوند يگانه»، بگو: «الحمدللّه (كه خود شما معترفيد)!» ولى بيشتر آنان نمى دانند.(25)

26 لِلّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ الأَرْضِ إِنَّ اللّهَ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ

آنچه در آسمانها و زمين است فقط از آن خداست، به يقين خداوند بى نياز و ستوده است. (26)

27 وَ لَوْ أَنَّ ما فِي الأَرْضِ مِنْ شَجَرَة أَقْلامٌ وَ الْبَحْرُ يَمُدُّهُ مِنْ بَعْدِهِ سَبْعَةُ أَبْحُر ما نَفِدَتْ كَلِماتُ اللّهِ إِنَّ اللّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

و اگر همه درختان روى زمين قلم شود، و دريا براى آن مركّب گردد، و هفت دريا به آن افزوده شود، (اينها همه تمام مى شود ولى) كلمات خدا پايان نمى گيرد; خداوند توانا و حكيم است.(27)

28 ما خَلْقُكُمْ وَ لا بَعْثُكُمْ إِلاّ كَنَفْس واحِدَة إِنَّ اللّهَ سَمِيعٌ بَصِيرٌ

آفرينش و برانگيختن (و زندگى دوباره) همه شما (براى خداوند) همانند يك فرد بيش نيست; خداوند شنوا و بيناست.(28)

29 أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللّهَ يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَ يُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِي إِلى أَجَل مُسَمّىً وَ أَنَّ اللّهَ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

آيا نديدى كه خداوند شب را در روز، و روز را در شب داخل مى كند، و خورشيد و ماه را مسخّر ساخته و هر كدام تا سر آمد معيّنى به حركت خود ادامه مى دهند؟! خداوند به آنچه انجام مى دهيد آگاه است.(29)

30 ذالِكَ بِأَنَّ اللّهَ هُوَ الْحَقُّ وَ أَنَّ ما يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ الْباطِلُ وَ أَنَّ اللّهَ هُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ

اين به خاطر آن است كه (بدانيد) خداوند حق است، و آنچه غير از او مى خوانند باطل است، و خداوند بلند مرتبه و بزرگ است.(30)

31 أَ لَمْ تَرَ أَنَّ الْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِنِعْمَتِ اللّهِ لِيُرِيَكُمْ مِنْ آياتِهِ إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيات لِكُلِّ صَبّار شَكُور

آيا نديدى كشتيها به بركت نعمت خدا در دريا حركت مى كنند تا بخشى از آياتش را به شما نشان دهد؟! در اينها نشانه هايى است براى هر شكيباى شكرگزار.(31)

32 وَ إِذا غَشِيَهُمْ مَوْجٌ كَالظُّلَلِ دَعَوُا اللّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمّا نَجّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ فَمِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَ ما يَجْحَدُ بِآياتِنا إِلاّ كُلُّ خَتّار كَفُور

و هنگامى كه (در سفر دريا) موجى همچون ابرها آنان را بپوشاند (و بر سرشان سايه افكند)، خدا را با خلوص عقيده مى خوانند; امّا وقتى آنها را به خشكى رساند و نجات داد، بعضى از آنها راه اعتدال (و اخلاص) را پيش مى گيرند (در حالى كه بعضى ديگر به شرك باز مى گردند); و آيات ما را هيچ كس جز پيمان شكنان ناسپاس انكار نمى كنند.(32)

33 يا أَيُّهَا النّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ وَ اخْشَوْا يَوْماً لايَجْزِي والِدٌ عَنْ وَلَدِهِ وَ لا مَوْلُودٌ هُوَ جاز عَنْ والِدِهِ شَيْئاً إِنَّ وَعْدَ اللّهِ حَقٌّ فَلاتَغُرَّنَّكُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا وَ لايَغُرَّنَّكُمْ بِاللّهِ الْغَرُورُ

اى مردم! تقواى الهى پيشه كنيد و بترسيد از روزى كه نه پدرى مجازات فرزندش را پذيرا مى شود، و نه فرزندى چيزى از مجازات پدرش را; به يقين وعده الهى حق است; پس مبادا زندگانى دنيا شما را بفريبد، و مبادا (شيطان) فريبكار شما را نسبت به (كَرَم) خدا بفريبد (و مغرور سازد)!(33)

34 إِنَّ اللّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السّاعَةِ وَ يُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَ يَعْلَمُ ما فِي الأَرْحامِ وَ ما تَدْرِي نَفْسٌ ما ذا تَكْسِبُ غَداً وَ ما تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْض تَمُوتُ إِنَّ اللّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ

آگاهى از (زمان قيام) قيامت مخصوص خداست، و او باران را نازل مى كند، (و از نزول دقيق آن آگاه است) و آنچه را كه در رحمها (ى مادران) است مى داند، و هيچ كس نمى داندفردا چه به دست مى آورد، و هيچ كس نمى داند در چه سرزمينى مى ميرد؟ به يقين خداوند (نسبت به همه اين امور) دانا و آگاه است.(34)

▲

[32] سوره سجده

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 الم

الم.(1)

2 تَنْزِيلُ الْكِتابِ لا رَيْبَ فِيهِ مِنْ رَبِّ الْعالَمِينَ

اين كتابى است كه از سوى پروردگار جهانيان نازل شده، و شك و ترديدى در آن نيست.(2)

3 أَمْ يَقُولُونَ افْتَراهُ بَلْ هُوَ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ لِتُنْذِرَ قَوْماً ما أَتاهُمْ مِنْ نَذِير مِنْ قَبْلِكَ لَعَلَّهُمْ يَهْتَدُونَ

ولى آنان مى گويند: «(محمّد) آن را به دروغ به خدا بسته است»، امّا اين سخن حقّى است از سوى پروردگارت تا گروهى را انذار كنى كه پيش از تو هيچ انذاركننده اى براى آنان نيامده است، شايد (پند گيرند و) هدايت شوند.(3)

4 اللّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما فِي سِتَّةِ أَيّام ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ ما لَكُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ وَلِيّ وَ لا شَفِيع أَفَلا تَتَذَكَّرُونَ

خداوند كسى است كه آسمانها و زمين و آنچه را ميان اين دو است در شش روز [= شش دوران] آفريد، سپس بر عرش (قدرت و تدبير جهان هستى) قرار گرفت; هيچ سرپرست و شفاعت كننده اى براى شما جز او نيست; آيا متذكّر نمى شويد؟!(4)

5 يُدَبِّرُ الأَمْرَ مِنَ السَّماءِ إِلَى الأَرْضِ ثُمَّ يَعْرُجُ إِلَيْهِ فِي يَوْم كانَ مِقْدارُهُ أَلْفَ سَنَة مِمّا تَعُدُّونَ

امور (اين جهان) را از آسمان به سوى زمين تدبير مى كند; سپس در روزى كه مقدار آن هزار سال از سالهايى است كه شما مى شمريد به سوى او بالا مى رود (و دنيا پايان مى يابد).(5)

6 ذالِكَ عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ

او خداوندى است كه از پنهان و آشكار باخبر است، و توانا و مهربان است. (6)

7 الَّذِي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْء خَلَقَهُ وَ بَدَأَ خَلْقَ الإِنْسانِ مِنْ طِين

همان كسى كه هرچه را آفريد نيكو آفريد; و آفرينش انسان را از گِل آغاز كرد;(7)

8 ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهُ مِنْ سُلالَة مِنْ ماء مَهِين

سپس نسل او را از عصاره اى از آب ناچيز و بى قدر آفريد.(8)

9 ثُمَّ سَوّاهُ وَ نَفَخَ فِيهِ مِنْ رُوحِهِ وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الأَبْصارَ وَ الأَفْئِدَةَ قَلِيلاً ما تَشْكُرُونَ

سپس (اندام) او را نظام بخشيد و از روح خويش [= روحى شريف و برجسته] در وى دميد; و براى شما گوش ها و چشمها و دلها [= عقلها] قرار داد; امّا كمتر شكر (نعمتهاى او را) به جا مى آوريد.(9)

10 وَ قالُوا أَ إِذا ضَلَلْنا فِي الأَرْضِ أَ إِنّا لَفِي خَلْق جَدِيد بَلْ هُمْ بِلِقاءِ رَبِّهِمْ كافِرُونَ

آنها گفتند: «آيا هنگامى كه ما (مُرديم و) در زمين ناپديد شديم، آفرينش تازه اى خواهيم يافت؟!» بلكه آنان لقاى پروردگارشان را انكار مى كنند (تا به هوسرانى خويش ادامه دهند).(10)

11 قُلْ يَتَوَفّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلى رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ

بگو: «فرشته مرگ كه بر شما مأمور شده، (روح) شما را مى گيرد; سپس به سوى پروردگارتان باز گردانده مى شويد.»(11)

12 وَ لَوْ تَرى إِذِ الْمُجْرِمُونَ ناكِسُوا رُؤُسِهِمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ رَبَّنا أَبْصَرْنا وَ سَمِعْنا فَارْجِعْنا نَعْمَلْ صالِحاً إِنّا مُوقِنُونَ

و اگر ببينى مجرمان را هنگامى كه در پيشگاه پروردگارشان سر به زير افكنده، (و مى گويند): «پروردگارا! (آنچه وعده كرده بودى) ديديم و شنيديم; ما را بازگردان تا كار شايسته انجام دهيم; ما (به قيامت) يقين داريم.»(12)

13 وَ لَوْ شِئْنا لَآتَيْنا كُلَّ نَفْس هُداها وَ لكِنْ حَقَّ الْقَوْلُ مِنِّي لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النّاسِ أَجْمَعِينَ

و اگر مى خواستيم به هر انسانى هدايت لازمش را (از روى اجبار بدهيم) مى داديم;ولى (من آنها را آزاد گذارده ام و) سخن و وعده ام حق است كه دوزخ را (از افراد بى ايمان و گنهكار) از جنّ و انس همگى پر كنم!(13)

14 فَذُوقُوا بِما نَسِيتُمْ لِقاءَ يَوْمِكُمْ هذا إِنّا نَسِيناكُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْخُلْدِ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

(و به آنها مى گويم:) بچشيد (عذاب جهنم را)! بخاطر اين كه ديدار امروزتان را فراموش كرديد، ما نيز شما را فراموش كرديم; و بچشيد عذاب جاودان رابخاطر آنچه كه انجام مى داديد!(14)

15 إِنَّما يُؤْمِنُ بِآياتِنَا الَّذِينَ إِذا ذُكِّرُوا بِها خَرُّوا سُجَّداً وَ سَبَّحُوا بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَ هُمْ لايَسْتَكْبِرُونَ

تنها كسانى به آيات ما ايمان مى آورند كه هر وقت اين آيات به آنان يادآورى شود به سجده مى افتند و تسبيح و حمد پروردگارشان را مى گويند، و تكبّر نمى كنند.(15)

16 تَتَجافى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَ طَمَعاً وَ مِمّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ

پهلوهايشان از بسترها دور مى شود (و شبانگاه به پا مى خيزند و رو به درگاه خدا مى آورند) و پروردگار خود را با بيم و اميد مى خوانند، و از آنچه به آنان روزى داده ايم انفاق مى كنند.(16)

17 فَلاتَعْلَمُ نَفْسٌ ما أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُن جَزاءً بِما كانُوا يَعْمَلُونَ

هيچ كس نمى داند چه پاداشهاى مهمّى كه مايه روشنى چشمهاست براى آنها نهفته شده، به پاداش كارهايى كه انجام مى دادند.(17)

18 أَ فَمَنْ كانَ مُؤْمِناً كَمَنْ كانَ فاسِقاً لايَسْتَوُونَ

آيا كسى كه باايمان بوده همچون كسى است كه فاسق بوده؟! (نه، هرگز) آنها برابر نيستند.(18)

19 أَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ فَلَهُمْ جَنّاتُ الْمَأْوى نُزُلاً بِما كانُوا يَعْمَلُونَ

امّا كسانى كه ايمان آوردند و كارهاى شايسته انجام دادند، باغهاى جاويدان بهشتى از آن آنها خواهد بود،اين وسيله پذيرايى (خداوند) از آنهاست به پاداش آنچه انجام مى دادند.(19)

20 وَ أَمَّا الَّذِينَ فَسَقُوا فَمَأْواهُمُ النّارُ كُلَّما أَرادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْها أُعِيدُوا فِيها وَ قِيلَ لَهُمْ ذُوقُوا عَذابَ النّارِ الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ

و امّا كسانى كه از اطاعت خدا سرباز زدند، جايگاه هميشگى آنها آتش است; هر زمان بخواهند ازآن خارج شوند، آنها را به آن باز مى گردانند وبه آنان گفته مى شود:«بچشيد عذاب آتشى را كه تكذيب مى كرديد!»(20)

21 وَ لَنُذِيقَنَّهُمْ مِنَ الْعَذابِ الأَدْنى دُونَ الْعَذابِ الأَكْبَرِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ

به آنان از عذاب نزديك (دنيا) پيش از عذاب بزرگ (آخرت) مى چشانيم، شايد بازگردند.(21)

22 وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ ذُكِّرَ بِآياتِ رَبِّهِ ثُمَّ أَعْرَضَ عَنْها إِنّا مِنَ الْمُجْرِمِينَ مُنْتَقِمُونَ

چه كسى ستمكارتر است از آن كس كه آيات پروردگارش به او يادآورى شده، سپس او از آن اعراض كرده است؟! به يقين ما از مجرمان انتقام خواهيم گرفت.(22)

23 وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ فَلاتَكُنْ فِي مِرْيَة مِنْ لِقائِهِ وَ جَعَلْناهُ هُدىً لِبَنِي إِسْرائِيلَ

و ما به موسى كتاب آسمانى داديم; و شك نداشته باش كه او آن را دريافت داشت; و ما آن را وسيله هدايت بنى اسرائيل قرار داديم.(23)

24 وَ جَعَلْنا مِنْهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا لَمّا صَبَرُوا وَ كانُوا بِآياتِنا يُوقِنُونَ

و از آنان پيشوايانى قرار داديم كه به فرمان ما (مردم را) هدايت مى كردند; چون شكيبايى نمودند، و به آيات ما يقين داشتند.(24)

25 إِنَّ رَبَّكَ هُوَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ فِيما كانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ

البته پروردگار تو ميان آنان روز قيامت در آنچه در آن اختلاف داشتند حكم مى كند (و هركس را به سزاى اعمالش مى رساند).(25)

26 أَ وَ لَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ أَهْلَكْنا مِنْ قَبْلِهِمْ مِنَ الْقُرُونِ يَمْشُونَ فِي مَساكِنِهِمْ إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيات أَ فَلايَسْمَعُونَ

آيا براى هدايت آنها كافى نيست كه بسيارى از اقوام پيشين را (كه طغيان كردند) هلاك نموديم؟! در حالى كه اينها در مساكن (ويران شده) آنان راه مى روند; در اين نشانه هايى است (از قدرت خداوند و مجازات دردناك مجرمان); آيا نمى شنوند؟!(26)

27 أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنّا نَسُوقُ الْماءَ إِلَى الأَرْضِ الْجُرُزِ فَنُخْرِجُ بِهِ زَرْعاً تَأْكُلُ مِنْهُ أَنْعامُهُمْ وَ أَنْفُسُهُمْ أَ فَلايُبْصِرُونَ

آيا نديدند كه ما آب را به سوى زمينهاى خشك و بى گياه مى رانيم و بوسيله آن زراعتهايى مى رويانيم كه هم چهار پايانشان از آن مى خورند و هم خودشان; آيا نمى بينند؟!(27)

28 وَ يَقُولُونَ مَتى هذَا الْفَتْحُ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ

آنان مى گويند: «اگر راست مى گوييد، اين پيروزى (شما) كى خواهد بود؟!»(28)

29 قُلْ يَوْمَ الْفَتْحِ لايَنْفَعُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِيمانُهُمْ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ

بگو: «روز پيروزى، ايمان آوردن، سودى به حال كافران نخواهد داشت;و به آنها هيچ مهلت داده نمى شود.» (29)

30 فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَ انْتَظِرْ إِنَّهُمْ مُنْتَظِرُونَ

حال كه چنين است، از آنها روى بگردان و منتظر باش; آنها نيز منتظرند. (تو منتظر پيروزى و رحمت الهى و آنها منتظر عذاب او!)(30)

▲

[33] سوره احزاب

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 يا أَيُّهَا النَّبِيُّ اتَّقِ اللّهَ وَ لاتُطِعِ الْكافِرِينَ وَ الْمُنافِقِينَ إِنَّ اللّهَ كانَ عَلِيماً حَكِيماً

اى پيامبر! تقواى الهى پيشه كن و از كافران و منافقان اطاعت مكن كه خداوند دانا و حكيم است.(1)

2 وَ اتَّبِعْ ما يُوحى إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ إِنَّ اللّهَ كانَ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيراً

و از آنچه از سوى پروردگارت به تو وحى مى شود پيروى كن كه خداوند به آنچه انجام مى دهيد آگاه است.(2)

3 وَ تَوَكَّلْ عَلَى اللّهِ وَ كَفى بِاللّهِ وَكِيلاً

و بر خدا توكّل كن،و همين بس كه خداوند حافظ و مدافع (انسان) باشد.(3)

4 ما جَعَلَ اللّهُ لِرَجُل مِنْ قَلْبَيْنِ فِي جَوْفِهِ وَ ما جَعَلَ أَزْواجَكُمُ اللاّئِي تُظاهِرُونَ مِنْهُنَّ أُمَّهاتِكُمْ وَ ما جَعَلَ أَدْعِياءَكُمْ أَبْناءَكُمْ ذالِكُم قَوْلُكُمْ بِأَفْواهِكُمْ وَ اللّهُ يَقُولُ الْحَقَّ وَ هُوَ يَهْدِي السَّبِيلَ

خداوند براى هيچ كس دو دل در درونش نيافريده; و هرگز همسرانتان را كه مورد«ظهار» قرار مى دهيد مادران شما قرار نداده; و (نيز) پسرخوانده هاى شما را پسر (واقعى) شماقرارنداده است; اين سخن شماست كه با دهان خود مى گوييد (سخنى كه واقعيت ندارد); امّا خداوند حق را مى گويد و او به راه راست هدايت مى كند.(4)

5 ادْعُوهُمْ لِآبائِهِمْ هُوَ أَقْسَطُ عِنْدَ اللّهِ فَإِنْ لَمْ تَعْلَمُوا آباءَهُمْ فَإِخْوانُكُمْ فِي الدِّينِ وَ مَوالِيكُمْ وَ لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ فِيما أَخْطَأْتُمْ بِهِ وَ لكِنْ ما تَعَمَّدَتْ قُلُوبُكُمْ وَ كانَ اللّهُ غَفُوراً رَحِيماً

آنها را به نام پدرانشان بخوانيد كه اين كار نزد خدا عادلانه تر است; و اگر پدرانشان را نمى شناسيد، آنها برادران دينى و ياران شما هستند; امّا گناهى بر شما نيست در خطاهايى كه (در ناميدن آنها به نام ديگران) از شما سر مى زند، ولى آنچه را از روى عمد مى گوييد (مورد مؤاخذه قرار خواهد داد); و خداوند آمرزنده و مهربان است.(5)

6 النَّبِيُّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ أَزْواجُهُ أُمَّهاتُهُمْ وَ أُولُوا الأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْض فِي كِتابِ اللّهِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُهاجِرِينَ إِلاّ أَنْ تَفْعَلُوا إِلى أَوْلِيائِكُمْ مَعْرُوفاً كانَ ذالِكَ فِي الْكِتابِ مَسْطُوراً

پيامبر نسبت به مؤمنان از خودشان اولى و سزاوارتر است; و همسران او مادران آنها [= مؤمنان] محسوب مى شوند; و خويشاوندان نسبت به يگديگر از مؤمنان و مهاجران در آنچه خدا مقرّر داشته اولى هستند، مگر اين كه بخواهيد نسبت به دوستانتان نيكى كنيد (و سهمى از اموال خود را به آنها بدهيد); اين حكم در كتاب (الهى) نوشته شده است.(6)

7 وَ إِذْ أَخَذْنا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثاقَهُمْ وَ مِنْكَ وَ مِنْ نُوح وَ إِبْراهِيمَ وَ مُوسى وَ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَ أَخَذْنا مِنْهُمْ مِيثاقاً غَلِيظاً

(به خاطر آور) هنگامى را كه از پيامبران پيمان گرفتيم، و (همچنين) از تو و از نوح و ابراهيم و موسى و عيسى بن مريم،و ما از همه آنان پيمان محكمى گرفتيم (كه در اداى مسؤوليت كوتاهى نكنند).(7)

8 لِيَسْئَلَ الصّادِقِينَ عَنْ صِدْقِهِمْ وَ أَعَدَّ لِلْكافِرِينَ عَذاباً أَلِيماً

به اين منظور كه خدا راستگويان را از صدقشان (در ايمان و عمل صالح) سؤال كند; و براى كافران عذابى دردناك آماده ساخته است.(8)

9 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ جاءَتْكُمْ جُنُودٌ فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ رِيحاً وَ جُنُوداً لَمْ تَرَوْها وَ كانَ اللّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيراً

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! نعمت خدا را برخود به ياد آوريد آنگاه كه (در جنگ احزاب) لشكرهايى (عظيم) به سراغ شما آمدند; ولى ما باد و طوفان سختى بر آنان فرستاديم و لشكريانى كه آنها را نمى ديديد (و به اين وسيله آنها را در هم شكستيم); و خداوند هميشه به آنچه انجام مى دهيد بينا است.(9)

10 إِذْ جاؤُكُمْ مِنْ فَوْقِكُمْ وَ مِنْ أَسْفَلَ مِنْكُمْ وَ إِذْ زاغَتِ الأَبْصارُ وَ بَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَناجِرَ وَ تَظُنُّونَ بِاللّهِ الظُّنُونَا

(به خاطر بياوريد) زمانى را كه آنها از طرف بالا و پايين (شهر) بر شما هجوم آوردند (و مدينه را محاصره كردند) و زمانى را كه چشمها از شدت وحشت خيره شده و دلها به گلوگاه رسيده بود، و گمانهاى گوناگون بدى به خدا مى برديد. (10)

11 هُنالِكَ ابْتُلِيَ الْمُؤْمِنُونَ وَ زُلْزِلُوا زِلْزالاً شَدِيداً

آن جا بود كه مؤمنان آزمايش شدند و تكان سختى خوردند.(11)

12 وَ إِذْ يَقُولُ الْمُنافِقُونَ وَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ ما وَعَدَنَا اللّهُ وَ رَسُولُهُ إِلاّ غُرُوراً

و (نيز به خاطر آوريد) زمانى را كه منافقان و بيماردلان مى گفتند: «خدا و پيامبرش جز وعده هاى دروغين به ما نداده اند.»(12)

13 وَ إِذْ قالَتْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ يا أَهْلَ يَثْرِبَ لا مُقامَ لَكُمْ فَارْجِعُوا وَ يَسْتَأْذِنُ فَرِيقٌ مِنْهُمُ النَّبِيَّ يَقُولُونَ إِنَّ بُيُوتَنا عَوْرَةٌ وَ ما هِيَ بِعَوْرَة إِنْ يُرِيدُونَ إِلاّ فِراراً

و (نيز به خاطر آوريد) زمانى را كه گروهى از آنها گفتند: «اى اهل يثرب (اى مردم مدينه)! اين جا جاى ماندن شما نيست; به خانه هاى خود باز گرديد.» و گروهى از آنان از پيامبر اجازه (بازگشت) مى خواستند و مى گفتند: «خانه هاى ما بى حفاظ است.» در حالى كه بى حفاظ نبود; آنها فقط مى خواستند (از جنگ) فرار كنند.(13)

14 وَ لَوْ دُخِلَتْ عَلَيْهِمْ مِنْ أَقْطارِها ثُمَّ سُئِلُوا الْفِتْنَةَ لَآتَوْها وَ ما تَلَبَّثُوا بِها إِلاّ يَسِيراً

در حالى كه اگر دشمنان از اطراف مدينه بر آنان وارد مى شدند و پيشنهاد بازگشت به فتنه (و سوى شرك) به آنان مى كردند مى پذيرفتند، و جز مدّت كمى (براى انتخاب اين راه) درنگ نمى كردند.(14)

15 وَ لَقَدْ كانُوا عاهَدُوا اللّهَ مِنْ قَبْلُ لايُوَلُّونَ الأَدْبارَ وَ كانَ عَهْدُ اللّهِ مَسْئُولاً

با اينكه آنان قبل از اين با خدا عهد كرده بودند كه پشت به دشمن نكنند; و عهد الهى مورد سؤال قرار خواهد گرفت (و در برابر آن مسؤولند).(15)

16 قُلْ لَنْ يَنْفَعَكُمُ الْفِرارُ إِنْ فَرَرْتُمْ مِنَ الْمَوْتِ أَوِ الْقَتْلِ وَ إِذاً لاتُمَتَّعُونَ إِلاّ قَلِيلاً

بگو: «اگر از مرگ يا كشته شدن فرار كنيد، سودى به حال شما نخواهد داشت; و در آن هنگام جز بهره كمى (از زندگانى) نخواهيد گرفت.»(16)

17 قُلْ مَنْ ذَا الَّذِي يَعْصِمُكُمْ مِنَ اللّهِ إِنْ أَرادَ بِكُمْ سُوءاً أَوْ أَرادَ بِكُمْ رَحْمَةً وَ لايَجِدُونَ لَهُمْ مِنْ دُونِ اللّهِ وَلِيّاً وَ لا نَصِيراً

بگو: «چه كسى مى تواند شما را از اراده خدا نگه دارد اگر او بدى يا رحمتى را براى شما اراده كند؟!» و آنها جز خدا هيچ سرپرست و ياورى براى خود نخواهند يافت.(17)

18 قَدْ يَعْلَمُ اللّهُ الْمُعَوِّقِينَ مِنْكُمْ وَ الْقائِلِينَ لِإِخْوانِهِمْ هَلُمَّ إِلَيْنا وَ لايَأْتُونَ الْبَأْسَ إِلاّ قَلِيلاً

خداوند كسانى كه مردم را (از جنگ) باز مى داشتند و كسانى را كه به برادران خود مى گفتند: «به سوى ما بياييد (و خود را از معركه بيرون كشيد)» بخوبى مى شناسد; و آنها (مردمى ضعيفند و) جز اندكى پيكار نمى كنند.(18)

19 أَشِحَّةً عَلَيْكُمْ فَإِذا جاءَ الْخَوْفُ رَأَيْتَهُمْ يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ تَدُورُ أَعْيُنُهُمْ كَالَّذِي يُغْشى عَلَيْهِ مِنَ الْمَوْتِ فَإِذا ذَهَبَ الْخَوْفُ سَلَقُوكُمْ بِأَلْسِنَة حِداد أَشِحَّةً عَلَى الْخَيْرِ أُولئِكَ لَمْ يُؤْمِنُوا فَأَحْبَطَ اللّهُ أَعْمالَهُمْ وَ كانَ ذالِكَ عَلَى اللّهِ يَسِيراً

آنها (در همه چيز) نسبت به شما بخيلند; و هنگامى كه (لحظات) ترس (و بحرانى) پيش آيد، مى بينى آنچنان به تو نگاه مى كنند، و چشمهايشان در حدقه مى چرخد، مانند كسى كه مى خواهد قالب تهى كند! امّا وقتى حالت خوف و ترس فرو نشست، زبانهاى تند و گزنده خود را با انبوهى خشم بر شما مى گشايند (و سهم خود را از غنايم مطالبه مى كنند.) در حالى كه در مال حريص و بخيلند; آنها (هرگز) ايمان نياورده اند، از اين رو خداوند اعمالشان را حبط و نابود كرد; و اين (كار) بر خدا آسان است.(19)

20 يَحْسَبُونَ الأَحْزابَ لَمْ يَذْهَبُوا وَ إِنْ يَأْتِ الأَحْزابُ يَوَدُّوا لَوْ أَنَّهُمْ بادُونَ فِي الأَعْرابِ يَسْئَلُونَ عَنْ أَنْبائِكُمْ وَ لَوْ كانُوا فِيكُمْ ما قاتَلُوا إِلاّ قَلِيلاً

آنها گمان مى كنند هنوز لشكر احزاب نرفته اند; و اگر برگردند (آنان از ترس) دوست مى دارند مى توانستند در ميان اعراب باديه نشين پراكنده (و پنهان) شوند و از اخبار شما جويا گردند; و اگر در ميان شما بودند جز اندكى پيكار نمى كردند.(20)

21 لَقَدْ كانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كانَ يَرْجُوا اللّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَ ذَكَرَ اللّهَ كَثِيراً

به يقين براى شما در زندگى پيامبر خدا سرمشق نيكويى بود، براى آنها كه اميد به رحمت خدا و روز بازپسين دارند و خدا را بسيار ياد مى كنند. (21)

22 وَ لَمّا رَأَ الْمُؤْمِنُونَ الأَحْزابَ قالُوا هذا ما وَعَدَنَا اللّهُ وَ رَسُولُهُ وَ صَدَقَ اللّهُ وَ رَسُولُهُ وَ ما زادَهُمْ إِلاّ إِيماناً وَ تَسْلِيماً

(امّا) مؤمنان وقتى لشكر احزاب را ديدند گفتند: «اين همان چيزى است كه خدا و پيامبرش به ما وعده داده، و خداوپيامبرش راست گفته اند.» و اين (موضوع) جز بر ايمان و تسليم آنان نيفزود.(22)

23 مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللّهَ عَلَيْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضى نَحْبَهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ وَ ما بَدَّلُوا تَبْدِيلاً

در ميان مؤمنان مردانى هستند كه بر سر عهدى كه با خدا بستند صادقانه ايستاده اند; بعضى پيمان خود را به آخر بردند(ودرراه اوشربت شهادت نوشيدند)، و بعضى ديگر در انتظارند; و هيچ گونه تغييرى در پيمان خود ندادند.(23)

24 لِيَجْزِيَ اللّهُ الصّادِقِينَ بِصِدْقِهِمْ وَ يُعَذِّبَ الْمُنافِقِينَ إِنْ شاءَ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ إِنَّ اللّهَ كانَ غَفُوراً رَحِيماً

هدف اين است كه خداوند راستگويان را بخاطر صدقشان پاداش دهد، و منافقان را هرگاه اراده كند عذاب نمايد يا (اگر توبه كنند) توبه آنها را بپذيرد; چرا كه خداوند همواره آمرزنده و مهربان است.(24)

25 وَ رَدَّ اللّهُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِغَيْظِهِمْ لَمْ يَنالُوا خَيْراً وَ كَفَى اللّهُ الْمُؤْمِنِينَ الْقِتالَ وَ كانَ اللّهُ قَوِيّاً عَزِيزاً

و خدا كافران را با دلى پر از خشم (از ميدان جنگ احزاب) باز گرداند بى آن كه نتيجه مطلوبى (از كار خود) گرفته باشند; و خداوند (در اين ميدان)، مؤمنان را از جنگ بى نياز ساخت (و پيروزى را نصيبشان كرد); و خدا توانا و شكست ناپذير است.(25)

26 وَ أَنْزَلَ الَّذِينَ ظاهَرُوهُمْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ مِنْ صَياصِيهِمْ وَ قَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ فَرِيقاً تَقْتُلُونَ وَ تَأْسِرُونَ فَرِيقاً

و خداوند گروهى از اهل كتاب [= يهود] را كه از آنان [= مشركان عرب] حمايت كردند از قلعه هاى محكمشان پايين كشيد و در دلهايشان وحشت افكند; (و كارشان به جايى رسيد كه) گروهى را به قتل مى رسانديد و گروهى را اسير مى كرديد.(26)

27 وَ أَوْرَثَكُمْ أَرْضَهُمْ وَ دِيارَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ وَ أَرْضاً لَمْ تَطَؤُوها وَ كانَ اللّهُ عَلى كُلِّ شَيْء قَدِيراً

و زمينها و خانه ها و اموالشان را در اختيار شما گذاشت، و (همچنين) زمينى را كه هرگز در آن گام ننهاده بوديد; و خداوند بر هر چيزى تواناست.(27)

28 يا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْواجِكَ إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ الْحَياةَ الدُّنْيا وَ زِينَتَها فَتَعالَيْنَ أُمَتِّعْكُنَّ وَ أُسَرِّحْكُنَّ سَراحاً جَمِيلاً

اى پيامبر! به همسرانت بگو: «اگر شما زندگى دنيا و زرق و برق آن را مى خواهيد بياييد با هديه اى شما را بهره مند ساخته و به نيكويى رها سازم.(28)

29 وَ إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ اللّهَ وَ رَسُولَهُ وَ الدّارَ الآخِرَةَ فَإِنَّ اللّهَ أَعَدَّ لِلْمُحْسِناتِ مِنْكُنَّ أَجْراً عَظِيماً

و اگر شما خدا و پيامبرش و سراى آخرت را مى خواهيد، خداوند براى نيكوكاران شما پاداش عظيمى آماده ساخته است.»(29)

30 يا نِساءَ النَّبِيِّ مَنْ يَأْتِ مِنْكُنَّ بِفاحِشَة مُبَيِّنَة يُضاعَفْ لَهَا الْعَذابُ ضِعْفَيْنِ وَ كانَ ذالِكَ عَلَى اللّهِ يَسِيراً

اى همسران پيامبر! هر كس از شما گناه آشكار و فاحشى مرتكب شود، عذاب او دو چندان خواهد بود; و اين براى خدا آسان است.(30)

31 وَ مَنْ يَقْنُتْ مِنْكُنَّ لِلّهِ وَ رَسُولِهِ وَ تَعْمَلْ صالِحاً نُؤْتِها أَجْرَها مَرَّتَيْنِ وَ أَعْتَدْنا لَها رِزْقاً كَرِيماً

و هر كس از شما براى خدا و پيامبرش خضوع كند و عمل صالح انجام دهد، دوبار به او پاداش خواهيم داد، وروزى پرارزشى براى او آماده كرده ايم.(31)

32 يا نِساءَ النَّبِيِّ لَسْتُنَّ كَأَحَد مِنَ النِّساءِ إِنِ اتَّقَيْتُنَّ فَلاتَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذِي فِي قَلْبِهِ مَرَضٌ وَ قُلْنَ قَوْلاً مَعْرُوفاً

اى همسران پيامبر! شما همچون يكى از زنان (عادى) نيستيد اگر تقوا پيشه كنيد; پس به گونه اى هوس انگيز سخن نگوييد كه بيماردلان در شما طمع كنند، و سخن شايسته بگوييد. (32)

33 وَ قَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَ لا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجاهِلِيَّةِ الأُولى وَ أَقِمْنَ الصَّلاةَ وَ آتِينَ الزَّكاةَ وَ أَطِعْنَ اللّهَ وَ رَسُولَهُ إِنَّما يُرِيدُ اللّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً

و در خانه هاى خود بمانيد،و همچون دوران جاهليّت نخستين (در ميان مردم) ظاهر نشويد، و نماز را برپا داريد، و زكات را بپردازيد،و خدا وپيامبرش را اطاعت كنيد; خداوند فقط مى خواهد پليدى (گناه) را از شما اهل بيت دور كند و كاملاً شما را پاك سازد.(33)

34 وَ اذْكُرْنَ ما يُتْلى فِي بُيُوتِكُنَّ مِنْ آياتِ اللّهِ وَ الْحِكْمَةِ إِنَّ اللّهَ كانَ لَطِيفاً خَبِيراً

آنچه را در خانه هاى شما از آيات خداوند و حكمت و دانش خوانده مى شود ياد آور شويد; خداوند به اسرار دقيق آگاه و داناست.(34)

35 إِنَّ الْمُسْلِمِينَ وَ الْمُسْلِماتِ وَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ وَ الْقانِتِينَ وَ الْقانِتاتِ وَ الصّادِقِينَ وَ الصّادِقاتِ وَ الصّابِرِينَ وَ الصّابِراتِ وَ الْخاشِعِينَ وَ الْخاشِعاتِ وَ الْمُتَصَدِّقِينَ وَ الْمُتَصَدِّقاتِ وَ الصّائِمِينَ وَ الصّائِماتِ وَ الْحافِظِينَ فُرُوجَهُمْ وَ الْحافِظاتِ وَ الذّاكِرِينَ اللّهَ كَثِيراً وَ الذّاكِراتِ أَعَدَّ اللّهُ لَهُمْ مَغْفِرَةً وَ أَجْراً عَظِيماً

به يقين، مردان مسلمان و زنان مسلمان، مردان با ايمان و زنان با ايمان، مردان مطيع (فرمان خدا) و زنان مطيع (فرمان خدا)، مردان راستگو و زنان راستگو، و مردان صابر و شكيبا و زنان صابر و شكيبا، مردان با خشوع و زنان با خشوع، مردان انفاق كننده و زنان انفاق كننده، مردان روزه دار و زنان روزه دار، مردان پاكدامن و زنان پاكدامن ومردانى كه بسيار به ياد خدا هستند و زنانى كه (بسيار خدا را) ياد مى كنند، خداوند براى همه آنان آمرزش و پاداش عظيمى فراهم ساخته است.(35)

36 وَ ما كانَ لِمُؤْمِن وَ لا مُؤْمِنَة إِذا قَضَى اللّهُ وَ رَسُولُهُ أَمْراً أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ وَ مَنْ يَعْصِ اللّهَ وَ رَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلالاً مُبِيناً

هيچ مرد و زن با ايمانى حق ندارد هنگامى كه خدا و پيامبرش فرمانى صادر كنند، اختيارى (در برابر فرمان خدا) در كار خود داشته باشد;و هر كس خدا و پيامبرش را نافرمانى كند، به گمراهى آشكارى گرفتار شده است!(36)

37 وَ إِذْ تَقُولُ لِلَّذِي أَنْعَمَ اللّهُ عَلَيْهِ وَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِ أَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَ اتَّقِ اللّهَ وَ تُخْفِي فِي نَفْسِكَ مَا اللّهُ مُبْدِيهِ وَ تَخْشَى النّاسَ وَ اللّهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشاهُ فَلَمّا قَضى زَيْدٌ مِنْها وَطَراً زَوَّجْناكَها لِكَيْ لا يَكُونَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ حَرَجٌ فِي أَزْواجِ أَدْعِيائِهِمْ إِذا قَضَوْا مِنْهُنَّ وَطَراً وَ كانَ أَمْرُ اللّهِ مَفْعُولاً

(به خاطر بياور) زمانى را كه به آن كس كه خداوند به او نعمت داده بود و تونيزبه او نعمت داده بودى (به فرزند خوانده ات «زيد») مى گفتى: «همسرت را براى خود نگاه دار و از خدا بپرهيز.» و در دل خود چيزى را پنهان مى داشتى كه خداوند آن را آشكار مى كند; و از مردم مى ترسيدى در حالى كه خداوند سزاوارتر است كه از او بترسى. هنگامى كه زيد نيازش را از آن زن به سر آورد (و از او جدا شد)، ما او را به همسرى تو درآورديم تا مشكلى براى مؤمنان در ازدواج با همسران پسرخوانده هايشان ـ هنگامى كه از آنها بى نياز شدند (و آنها را طلاق دادند) ـ نباشد; و فرمان خدا انجام شدنى است (و سنّت غلط تحريم اين زنان بايد شكسته شود).(37)

38 ما كانَ عَلَى النَّبِيِّ مِنْ حَرَج فِيما فَرَضَ اللّهُ لَهُ سُنَّةَ اللّهِ فِي الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَ كانَ أَمْرُ اللّهِ قَدَراً مَقْدُوراً

هيچ گونه منعى بر پيامبر در آنچه خدا براى او مقرر داشته نيست; اين سنّت الهى در مورد كسانى كه پيش از اين بوده اند نيز جارى بوده; و فرمان خدا روى حساب و تدبير كاملى است.(38)

39 الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِسالاتِ اللّهِ وَ يَخْشَوْنَهُ وَ لايَخْشَوْنَ أَحَداً إِلاَّ اللّهَ وَ كَفى بِاللّهِ حَسِيباً

(پيامبران پيشين) كسانى بودند كه رسالتهاى الهى را تبليغ مى كردند و از او بيم داشتند، واز هيچ كس جز خدا بيم نداشتند; و همين بس كه خداوند حسابگر (و پاداش دهنده اعمال آنها) است.(39)

40 ما كانَ مُحَمَّدٌ أَبا أَحَد مِنْ رِجالِكُمْ وَ لكِنْ رَسُولَ اللّهِ وَ خاتَمَ النَّبِيِّينَ وَ كانَ اللّهُ بِكُلِّ شَيْء عَلِيماً

محمد پدر هيچ يك از مردان شما نبوده است; ولى رسول خدا و ختم كننده و آخرين پيامبران است; و خداوند به همه چيز دانا است.(40)

41 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللّهَ ذِكْراً كَثِيراً

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! خدا را بسيار ياد كنيد،(41)

42 وَ سَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَ أَصِيلاً

و صبح و شام او را تسبيح گوييد.(42)

43 هُوَ الَّذِي يُصَلِّي عَلَيْكُمْ وَ مَلائِكَتُهُ لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ كانَ بِالْمُؤْمِنِينَ رَحِيماً

او كسى است كه بر شما درود و رحمت مى فرستد،و فرشتگان او (نيز براى شما تقاضاى رحمت مى كنند) تا شما را از تاريكى هاى (جهل و شرك و گناه) به سوى نور (ايمان و علم و تقوا) خارج سازد; او نسبت به مؤمنان همواره مهربان بوده است.(43)

44 تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ وَ أَعَدَّ لَهُمْ أَجْراً كَرِيماً

تحيّت (فرشتگان به) آنان در روزى كه به لقاى او مى رسند سلام است; و براى آنها پاداش پرارزشى فراهم ساخته است.(44)

45 يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنّا أَرْسَلْناكَ شاهِداً وَ مُبَشِّراً وَ نَذِيراً

اى پيامبر! ما تو را گواه فرستاديم و بشارت دهنده و بيم دهنده.(45)

46 وَ داعِياً إِلَى اللّهِ بِإِذْنِهِ وَ سِراجاً مُنِيراً

و تو را دعوت كننده به سوى خدا به فرمان او قرار داديم، و چراغى روشنى بخش.(46)

47 وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ بِأَنَّ لَهُمْ مِنَ اللّهِ فَضْلاً كَبِيراً

و مؤمنان رابشارت ده كه براى آنان از سوى خدا فضل بزرگى است.(47)

48 وَ لاتُطِعِ الْكافِرِينَ وَ الْمُنافِقِينَ وَ دَعْ أَذاهُمْ وَ تَوَكَّلْ عَلَى اللّهِ وَ كَفى بِاللّهِ وَكِيلاً

و از كافران و منافقان اطاعت مكن، و به آزارهاى آنها اعتنا منما، بر خدا توكّل كن، و همين بس كه خدا حامى و مدافع (تو) باشد. (48)

49 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا نَكَحْتُمُ الْمُؤْمِناتِ ثُمَّ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَمَسُّوهُنَّ فَما لَكُمْ عَلَيْهِنَّ مِنْ عِدَّة تَعْتَدُّونَها فَمَتِّعُوهُنَّ وَ سَرِّحُوهُنَّ سَراحاً جَمِيلاً

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! هنگامى كه با زنان باايمان ازدواج كرديد و آنان را قبل از آميزش طلاق داديد، عدّه اى براى شما بر آنها نيست كه بخواهيد حساب آن را نگاه داريد; آنها را با هديه مناسبى بهره مند سازيد و بطرز نيكويى رهايشان كنيد.(49)

50 يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنّا أَحْلَلْنا لَكَ أَزْواجَكَ اللاّتِي آتَيْتَ أُجُورَهُنَّ وَ ما مَلَكَتْ يَمِينُكَ مِمّا أَفاءَ اللّهُ عَلَيْكَ وَ بَناتِ عَمِّكَ وَ بَناتِ عَمّاتِكَ وَ بَناتِ خالِكَ وَ بَناتِ خالاتِكَ اللاّتِي هاجَرْنَ مَعَكَ وَ امْرَأَةً مُؤْمِنَةً إِنْ وَهَبَتْ نَفْسَها لِلنَّبِيِّ إِنْ أَرادَ النَّبِيُّ أَنْ يَسْتَنْكِحَها خالِصَةً لَكَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ قَدْ عَلِمْنا ما فَرَضْنا عَلَيْهِمْ فِي أَزْواجِهِمْ وَ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُمْ لِكَيْلا يَكُونَ عَلَيْكَ حَرَجٌ وَ كانَ اللّهُ غَفُوراً رَحِيماً

اى پيامبر! ما همسران تو را كه مهرشان را پرداخته اى براى تو حلال كرديم، و همچنين كنيزانى كه از طريق غنايمى كه خدا به تو داده است مالك شده اىو دختران عموى تو، و دختران عمه ها، و دختران دايى تو، و دختران خاله ها كه با تو مهاجرت كردند (ازدواج با آنها براى تو جايز است) و (نيز) زن باايمانى كه خود را به پيامبر ببخشد (و مهرى براى خود نخواهد) چنانچه پيامبر بخواهد مى تواند او را به همسرى برگزيند; امّا چنين ازدواجى تنها براى تو مجاز است نه ديگر مؤمنان; ما مى دانيم براى آنان در مورد همسرانشان و كنيزانشان چه حكمى مقرّر داشته ايم (و مصلحت آنان چه حكمى را ايجاب مى كند); اين بخاطر آن است كه مشكلى (در اداى رسالت) بر تو نباشد (و از اين راه حاميان فزونترى فراهم سازى); و خداوند آمرزنده و مهربان است.(50)

51 تُرْجِي مَنْ تَشاءُ مِنْهُنَّ وَ تُؤْوِي إِلَيْكَ مَنْ تَشاءُ وَ مَنِ ابْتَغَيْتَ مِمَّنْ عَزَلْتَ فَلا جُناحَ عَلَيْكَ ذالِكَ أَدْنى أَنْ تَقَرَّ أَعْيُنُهُنَّ وَ لايَحْزَنَّ وَ يَرْضَيْنَ بِما آتَيْتَهُنَّ كُلُّهُنَّ وَ اللّهُ يَعْلَمُ ما فِي قُلُوبِكُمْ وَ كانَ اللّهُ عَلِيماً حَلِيماً

(موعد) هر يك از آنان [= همسرانت] را بخواهى مى توانى به تأخير اندازى، و هر كدام را بخواهى نزد خود جاى دهى; و هرگاه بعضى از آنان را كه بركنار ساخته اى بخواهى نزد خود جاى دهى،گناهى بر تو نيست; اين (حكم الهى) براى روشنى چشم آنان، و اين كه غمگين نباشند و همگى به آنچه به آنان مى دهى راضى شوند نزديكتر است; و خدا آنچه را در دل هاى شماست مى داند، و خداوند دانا و داراى حلم است (از مصالح بندگان خود باخبر است، و در كيفر آنها عجله نمى كند). (51)

52 لايَحِلُّ لَكَ النِّساءُ مِنْ بَعْدُ وَ لا أَنْ تَبَدَّلَ بِهِنَّ مِنْ أَزْواج وَ لَوْ أَعْجَبَكَ حُسْنُهُنَّ إِلاّ ما مَلَكَتْ يَمِينُكَ وَ كانَ اللّهُ عَلى كُلِّ شَيْء رَقِيباً

بعد از اين زنان (ديگر) بر تو حلال نيستند، و نمى توانى همسرانت را به همسران ديگرى مبدّل كنى و بعضى را طلاق دهى و همسر ديگرى به جاى او برگزينى) هر چند خوبى آنها مورد توجه تو واقع شود، مگر آنچه كه در مِلك تو در آيد. و خداوند مراقب هر چيز است (و با اين حكم فشار قبايل عرب را در اختيار همسر از آنان، از تو برداشتيم).(52)

53 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاتَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلاّ أَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلى طَعام غَيْرَ ناظِرِينَ إِناهُ وَ لكِنْ إِذا دُعِيتُمْ فَادْخُلُوا فَإِذا طَعِمْتُمْ فَانْتَشِرُوا وَ لا مُسْتَأْنِسِينَ لِحَدِيث إِنَّ ذالِكُم كانَ يُؤْذِي النَّبِيَّ فَيَسْتَحْيِي مِنْكُمْ وَ اللّهُ لايَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ وَ إِذا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتاعاً فَسْئَلُوهُنَّ مِنْ وَراءِ حِجاب ذالِكُم أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَ قُلُوبِهِنَّ وَ ما كانَ لَكُمْ أَنْ تُؤْذُوا رَسُولَ اللّهِ وَ لا أَنْ تَنْكِحُوا أَزْواجَهُ مِنْ بَعْدِهِ أَبَداً إِنَّ ذالِكُم كانَ عِنْدَ اللّهِ عَظِيماً

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! در خانه هاى پيامبر داخل نشويد مگر به شما براى صرف غذا اجازه داده شود، مشروط بر اينكه (قبل از موعد نياييد و) در انتظار وقت غذا ننشينيد; امّا هنگامى كه دعوت شديد داخل شويد; و وقتى غذا خورديد پراكنده شويد، و (بعد از صرف غذا) به بحث و صحبت ننشينيد; زيرا اين عمل، پيامبر را ناراحت مى نمايد، ولى از شما شرم مى كند (و چيزى نمى گويد); امّا خداوند از (بيان) حق شرم نمى كند. و هنگامى كه چيزى از وسايل زندگى را (بعنوان عاريت) از آنان [=همسران پيامبر] مى خواهيد از پشت پرده بخواهيد; اين كار براى پاكى دلهاى شما و آنها بهتر است. و شما حق نداريد پيامبر خدا را آزار دهيد، و نه هرگز همسران او را بعد از او به همسرى خود درآوريد كه (گناه) اين كار نزد خدا بزرگ است!(53)

54 إِنْ تُبْدُوا شَيْئاً أَوْ تُخْفُوهُ فَإِنَّ اللّهَ كانَ بِكُلِّ شَيْء عَلِيماً

اگر چيزى را آشكار كنيد يا آن را پنهان داريد، خداوند همه چيز دانا است.(54)

55 لا جُناحَ عَلَيْهِنَّ فِي آبائِهِنَّ وَ لا أَبْنائِهِنَّ وَ لا إِخْوانِهِنَّ وَ لا أَبْناءِ إِخْوانِهِنَّ وَ لا أَبْناءِ أَخَواتِهِنَّ وَ لا نِسائِهِنَّ وَ لا ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ وَ اتَّقِينَ اللّهَ إِنَّ اللّهَ كانَ عَلى كُلِّ شَيْء شَهِيداً

بر آنان [= همسران پيامبر] گناهى نيست در مورد پدران و پسران و برادران و پسران برادران و پسران خواهران خود و زنان هم كيششان و بردگان خويش (كه بدون حجاب در برابر آنان ظاهر شوند); و تقواى الهى را پيشه كنيد كه خداوند نسبت به هرچيزى شاهد (و آگاه) است.(55)

56 إِنَّ اللّهَ وَ مَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلِيماً

خدا و فرشتگانش بر پيامبر درود مى فرستند; اى كسانى كه ايمان آورده ايد، بر او درود فرستيد و (در برابر اوامر او) كاملاً تسليم باشيد.(56)

57 إِنَّ الَّذِينَ يُؤْذُونَ اللّهَ وَ رَسُولَهُ لَعَنَهُمُ اللّهُ فِي الدُّنْيا وَ الآخِرَةِ وَ أَعَدَّ لَهُمْ عَذاباً مُهِيناً

آنها كه خدا و پيامبرش را آزار مى دهند، خداوند آنان را از رحمت خود در دنيا و آخرت دور ساخته، و براى آنها عذاب خواركننده اى آماده كرده است.(57)

58 وَ الَّذِينَ يُؤْذُونَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ بِغَيْرِ مَا اكْتَسَبُوا فَقَدِ احْتَمَلُوا بُهْتاناً وَ إِثْماً مُبِيناً

و آنان كه مردان و زنان با ايمان را در برابر گناهى كه مرتكب نشده اند آزار مى دهند، بار بهتان و گناه آشكارى را به دوش كشيده اند.(58)

59 يا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْواجِكَ وَ بَناتِكَ وَ نِساءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلاَبِيبِهِنَّ ذالِكَ أَدْنى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلايُؤْذَيْنَ وَ كانَ اللّهُ غَفُوراً رَحِيماً

اى پيامبر! به همسران و دخترانت و زنان مؤمنان بگو: «جلبابها [= روسرى هاى بلند] خود را بر خويش فرو افكنند، اين كار براى اين كه شناخته شوند و مورد آزار قرار نگيرند بهتر است; (و اگر تا كنون خطا و كوتاهى از آنها سر زده توبه كنند) خداوند همواره آمرزنده و مهربان است».(59)

60 لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ الْمُنافِقُونَ وَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَ الْمُرْجِفُونَ فِي الْمَدِينَةِ لَنُغْرِيَنَّكَ بِهِمْ ثُمَّ لايُجاوِرُونَكَ فِيها إِلاّ قَلِيلاً

اگر منافقان و بيماردلان و آنها كه اخبار دروغ و شايعات بى اساس را در مدينه پخش مى كنند دست برندارند، تو را بر ضدّ آنان مى شورانيم، سپس جز مدّت كوتاهى نمى توانند در كنار تو در اين شهر بمانند.(60)

61 مَلْعُونِينَ أَيْنَما ثُقِفُوا أُخِذُوا وَ قُتِّلُوا تَقْتِيلاً

و از همه جا طرد مى شوند، و هر جا يافته شوند گرفته خواهند شد و به سختى به قتل خواهند رسيد.(61)

62 سُنَّةَ اللّهِ فِي الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللّهِ تَبْدِيلاً

اين سنّت خداوند در اقوام پيشين است، و براى سنّت الهى هيچ گونه تغييرى نخواهى يافت.(62)

63 يَسْئَلُكَ النّاسُ عَنِ السّاعَةِ قُلْ إِنَّما عِلْمُها عِنْدَ اللّهِ وَ ما يُدْرِيكَ لَعَلَّ السّاعَةَ تَكُونُ قَرِيباً

مردم از تو درباره (زمان قيام) قيامت سؤال مى كنند، بگو: «عِلم آن تنها نزد خداست.» و چه مى دانى شايد قيامت نزديك باشد.(63)

64 إِنَّ اللّهَ لَعَنَ الْكافِرِينَ وَ أَعَدَّ لَهُمْ سَعِيراً

خداوند كافران را از رحمت خود دور داشته و براى آنان آتش سوزاننده اى آماده نموده است.(64)

65 خالِدِينَ فِيها أَبَداً لايَجِدُونَ وَلِيّاً وَ لا نَصِيراً

در حالى كه همواره در آن تا ابد مى مانند; و سرپرست و ياورى نخواهند يافت.(65)

66 يَوْمَ تُقَلَّبُ وُجُوهُهُمْ فِي النّارِ يَقُولُونَ يا لَيْتَنا أَطَعْنَا اللّهَ وَ أَطَعْنَا الرَّسُولاَ

در آن روز كه صورتهاى آنان در آتش (دوزخ) دگرگون خواهد شد (پشيمان مى شوند و) مى گويند: «اى كاش خدا و پيامبر را اطاعت كرده بوديم!»(66)

67 وَ قالُوا رَبَّنا إِنّا أَطَعْنا سادَتَنا وَ كُبَراءَنا فَأَضَلُّونَا السَّبِيلاَ

و مى گويند: «پروردگارا! ما از سران و بزرگان خود اطاعت كرديم و ما را گمراه ساختند. (67)

68 رَبَّنا آتِهِمْ ضِعْفَيْنِ مِنَ الْعَذابِ وَ الْعَنْهُمْ لَعْناً كَبِيراً

پروردگارا! آنان رااز عذاب، دو چندان ده و آنها را به طور كامل از رحمتت دور ساز!»(68)

69 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاتَكُونُوا كَالَّذِينَ آذَوْا مُوسى فَبَرَّأَهُ اللّهُ مِمّا قالُوا وَ كانَ عِنْدَ اللّهِ وَجِيهاً

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! همانند كسانى نباشيد كه موسى را آزار دادند; و خداوند او را از آنچه (در حق او) گفتند مبرّا ساخت; و او نزد خداوند، آبرومند (و گرانقدر) بود.(69)

70 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللّهَ وَ قُولُوا قَوْلاً سَدِيداً

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! تقواى الهى پيشه كنيد و سخن حق بگوييد،(70)

71 يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمالَكُمْ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَ مَنْ يُطِعِ اللّهَ وَ رَسُولَهُ فَقَدْ فازَ فَوْزاً عَظِيماً

تا خدا كارهاى شما را اصلاح كند و گناهانتان را بيامرزد; و هر كس اطاعت خدا وپيامبرش كند، به رستگارى (و پيروزى) بزرگى دست يافته است.(71)

72 إِنّا عَرَضْنَا الأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الإِنْسانُ إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولاً

ما امانت (تعهد، تكليف، و ولايت الهى) را بر آسمانهاو زمين و كوهها عرضه داشتيم، آنها از حمل آن سر برتافتند، و از آن هراسيدند (و اظهار ناتوانى كردند); امّا انسان آن را بر دوش كشيد; او بسيار ستمكار و نادان بود، (چون بر خود ستم كرد و قدر اين مقام والا را ندانست).(72)

73 لِيُعَذِّبَ اللّهُ الْمُنافِقِينَ وَ الْمُنافِقاتِ وَ الْمُشْرِكِينَ وَ الْمُشْرِكاتِ وَ يَتُوبَ اللّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ وَ كانَ اللّهُ غَفُوراً رَحِيماً

هدف اين بود كه خداوند مردان و زنان منافق و مردان و زنان مشرك را (از مؤمنان جدا سازد و آنان را) عذاب كند، و خدا توبه مردان و زنان با ايمان را بپذيرد; و خداوند همواره آمرزنده و مهربان است.(73)

▲

[34] سوره سبا

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِى لَهُ ما فِى السَّماواتِ وَ ما فِى الأَرْضِ وَ لَهُ الْحَمْدُ فِى الآخِرَةِ وَ هُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ

حمد و ستايش مخصوص خداوندى است كه تمام آنچه در آسمانها و زمين است از آن اوست; و (نيز) حمد و ستايش در سراى آخرت مخصوص اوست; و او حكيم و آگاه است.(1)

2 يَعْلَمُ ما يَلِجُ فِى الأَرْضِ وَ ما يَخْرُجُ مِنْها وَ ما يَنْزِلُ مِنَ السَّماءِ وَ ما يَعْرُجُ فِيها وَ هُوَ الرَّحِيمُ الْغَفُورُ

آنچه در زمين داخل مى شود و آنچه را ازآن برمى آيد مى داند، و (همچنين) آنچه از آسمان نازل مى شود و آنچه بر آن بالا مى رود; و او مهربان و آمرزنده است.(2)

3 وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لاتَأْتِينَا السّاعَةُ قُلْ بَلى وَ رَبِّى لَتَأْتِيَنَّكُمْ عالِمِ الْغَيْبِ لايَعْزُبُ عَنْهُ مِثْقالُ ذَرَّة فِى السَّماواتِ وَ لا فِى الأَرْضِ وَ لا أَصْغَرُ مِنْ ذالِكَ وَ لا أَكْبَرُ إِلاّ فِى كِتاب مُبِين

كافران گفتند: «قيامت هرگز به سراغ ما نخواهد آمد.» بگو: «آرى به پروردگارم سوگند كه به سراغ شما خواهد آمد، پروردگارى كه از غيب آگاه است و حتى به اندازه سنگينى ذرّه اى در آسمانها و زمين از علم او دور نخواهد ماند، و نه كوچكتر از آن و نه بزرگتر، مگر اين كه در كتابى آشكار ثبت است.»(3)

4 لِيَجْزِىَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ أُولئِكَ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقُ كَرِيمٌ

تا كسانى را كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام داده اند پاداش دهد; براى آنان آمرزش و روزى پرارزشى است.(4)

5 وَ الَّذِينَ سَعَوْا فِى آياتِنا مُعاجِزِينَ أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ مِنْ رِجْز أَلِيمٌ

و كسانى كه سعى در (تكذيب) آيات ما داشتند و گمان كردند مى توانند از حوزه قدرت ما بگريزند، (و به اراده حتمى ما غالب شوند) عذابى شديد و دردناك خواهند داشت! (5)

6 وَ يَرَى الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ الَّذِى أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ هُوَ الْحَقَّ وَ يَهْدِى إِلى صِراطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ

كسانى كه به ايشان علم داده شده،مى دانند آنچه از سوى پروردگارت بر تو نازل شده حق است و به راه خداوند توانا و ستوده هدايت مى كند.(6)

7 وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا هَلْ نَدُلُّكُمْ عَلى رَجُل يُنَبِّئُكُمْ إِذا مُزِّقْتُمْ كُلَّ مُمَزَّق إِنَّكُمْ لَفِى خَلْق جَدِيد

و كافران گفتند: «آيا مردى را به شما نشان دهيم كه به شما خبر مى دهد هنگامى كه (مُرديد و) كاملاً از هم متلاشى شديد، (بار ديگر) آفرينش تازه اى خواهيد يافت؟!(7)

8 أَفْتَرى عَلَى اللّهِ كَذِباً أَمْ بِهِ جِنَّةٌ بَلِ الَّذِينَ لايُؤْمِنُونَ بِالآخِرَةِ فِى الْعَذابِ وَ الضَّلالِ الْبَعِيدِ

آيا او بر خدا دروغ بسته يا به جنونى گرفتار است؟!» (چنين نيست)، بلكه كسانى كه به آخرت ايمان نمى آورند، در عذاب و گمراهى دورى هستند.(8)

9 أَ فَلَمْ يَرَوْا إِلى ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ مِنَ السَّماءِ وَ الأَرْضِ إِنْ نَشَأْ نَخْسِفْ بِهِمُ الأَرْضَ أَوْ نُسْقِطْ عَلَيْهِمْ كِسَفاً مِنَ السَّماءِ إِنَّ فِى ذالِكَ لَآيَةً لِكُلِّ عَبْد مُنِيب

آيا به آنچه پيش رو و پشت سر آنان از آسمان و زمين قرار دارد نگاه نكردند (تا به قدرت خدا بر همه چيز واقف شوند)؟! اگر ما بخواهيم آنها را (با يك زمين لرزه) در زمين فرو مى بريم، يا قطعه هايى از سنگهاى آسمانى را بر آنها فرو مى ريزيم; در اين نشانه اى است (بر قدرت خداوند) براى هر بنده بازگشت كننده (به سوى خدا). (9)

10 وَ لَقَدْ آتَيْنا داوُدَ مِنّا فَضْلاً يا جِبالُ أَوِّبِي مَعَهُ وَ الطَّيْرَ وَ أَلَنّا لَهُ الْحَدِيدَ

و ما به داود از سوى خود فضيلتى بزرگ بخشيديم; (ما به كوهها و پرندگان گفتيم:) اى كوهها و اى پرندگان! با او (در تسبيح خدا) هم آواز شويد. و آهن را براى او نرم كرديم.(10)

11 أَنِ اعْمَلْ سابِغات وَ قَدِّرْ فِي السَّرْدِ وَ اعْمَلُوا صالِحاً إِنِّي بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

(و به او گفتيم:) زره هاى كامل و فراخ بساز، و حلقه ها را به اندازه و متناسب كن. و عمل صالح به جا آوريد كه من به آنچه انجام مى دهيد بينا هستم.(11)

12 وَ لِسُلَيْمانَ الرِّيحَ غُدُوُّها شَهْرٌ وَ رَواحُها شَهْرٌ وَ أَسَلْنا لَهُ عَيْنَ الْقِطْرِ وَ مِنَ الْجِنِّ مَنْ يَعْمَلُ بَيْنَ يَدَيْهِ بِإِذْنِ رَبِّهِ وَ مَنْ يَزِغْ مِنْهُمْ عَنْ أَمْرِنا نُذِقْهُ مِنْ عَذابِ السَّعِيرِ

و باد را براى سليمان مسخّر ساختيم كه صبحگاهان مسير يك ماه را مى پيمود و عصرگاهان مسير يك ماه را; و چشمه مس مذاب را براى او روان ساختيم; و گروهى از جنّ پيش روى او به فرمان پروردگارش كار مى كردند; و هر كدام از آنها كه از فرمان ما سرپيچى مى كرد، او را از عذاب آتش سوزان مى چشانديم!(12)

13 يَعْمَلُونَ لَهُ ما يَشاءُ مِنْ مَحارِيبَ وَ تَماثِيلَ وَ جِفان كَالْجَوابِ وَ قُدُور راسِيات اعْمَلُوا آلَ داوُدَ شُكْراً وَ قَلِيلٌ مِنْ عِبادِيَ الشَّكُورُ

آنها هر چه سليمان مى خواست برايش مى ساختند: معبدها، تمثالها، ظروف بزرگ غذا به اندازه حوضها،و ديگهاى ثابت (كه از بزرگى قابل حمل و نقل نبود; و به آنان گفتيم:) اى خاندان داود! شكر (اين همه نعمت را) به جا آوريد; ولى عدّه كمى از بندگان من شكرگزارند.(13)

14 فَلَمّا قَضَيْنا عَلَيْهِ الْمَوْتَ ما دَلَّهُمْ عَلى مَوْتِهِ إِلاّ دَابَّةُ الأَرْضِ تَأْكُلُ مِنْسَأَتَهُ فَلَمّا خَرَّ تَبَيَّنَتِ الْجِنُّ أَنْ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ الْغَيْبَ ما لَبِثُوا فِى الْعَذابِ الْمُهِينِ

(با اين همه جلال و شكوه سليمان) هنگامى كه مرگ را بر او مقرّر داشتيم، آنها را از مرگ وى آگاه نساخت مگر جنبنده زمين [= موريانه] در حالى كه عصاى او را مى خورد (تا شكست و پيكر سليمان فرو افتاد); هنگامى كه بر زمين افتاد جنّيان فهميدند كه اگر از غيب آگاه بودند در عذاب خواركننده باقى نمى ماندند.(14)

15 لَقَدْ كانَ لِسَبَإ فِي مَسْكَنِهِمْ آيَةٌ جَنَّتانِ عَنْ يَمِين وَ شِمال كُلُوا مِنْ رِزْقِ رَبِّكُمْ وَ اشْكُرُوا لَهُ بَلْدَةٌ طَيِّبَةٌ وَ رَبٌّ غَفُورٌ

براى قوم «سبا» در محل سكونتشان نشانه اى (از قدرت الهى) بود: دو باغ (بزرگ با ميوه هاى فراوان) از راست و چپ (رودخانه عظيم; و به آنها گفتيم:) از روزى پروردگارتان بخوريد وشكر او را به جا آوريد; شهرى است پاك و پاكيزه، و پروردگارى آمرزنده (و مهربان).(15)

16 فَأَعْرَضُوا فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ سَيْلَ الْعَرِمِ وَ بَدَّلْناهُمْ بِجَنَّتَيْهِمْ جَنَّتَيْنِ ذَواتَيْ أُكُل خَمْط وَ أَثْل وَ شَيْء مِنْ سِدْر قَلِيل

امّا آنها (از خدا) روى گردان شدند، و ما سيل ويرانگر را بر آنان فرستاديم، و دو باغ (پر بركت) شان را به دو باغ (بى ارزش) با ميوه هاى تلخ و درختان «شوره گز» و اندكى درخت سدر مبدّل ساختيم.(16)

17 ذالِكَ جَزَيْناهُمْ بِما كَفَرُوا وَ هَلْ نُجازِي إِلاَّ الْكَفُورَ

اين كيفر را بخاطر كفرانشان به آنها داديم; و آيا ما كسى جز افراد كفران كننده را مجازات مى كنيم؟!(17)

18 وَ جَعَلْنا بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ الْقُرَى الَّتِي بارَكْنا فِيها قُرىً ظاهِرَةً وَ قَدَّرْنا فِيهَا السَّيْرَ سِيرُوا فِيها لَيالِيَ وَ أَيّاماً آمِنِينَ

و ميان آنها و شهرهايى كه بركت داده بوديم، آباديهاى آشكارى (بر سر راهشان) قرار داديم; و سفر در ميان آنها را بطور متناسب (با فاصله نزديك) مقرّر داشتيم; (و به آنان گفتيم:) شبها و روزها در اين آباديهابا ايمنى (كامل) سفر كنيد.(18)

19 فَقالُوا رَبَّنا باعِدْ بَيْنَ أَسْفارِنا وَ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَجَعَلْناهُمْ أَحادِيثَ وَ مَزَّقْناهُمْ كُلَّ مُمَزَّق إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيات لِكُلِّ صَبّار شَكُور

ولى (اين ناسپاسان) گفتند: «پروردگارا! ميان سفرهاى ما دورى بيفكن» (تا بينوايان نتوانند دوش به دوش اغنيا سفر كنند. و اينگونه) به خويشتن ستم كردند; و ما آنان را داستانهايى (براى عبرت ديگران) قرار داديم و جمعيّتشان را به طور كامل متلاشى ساختيم; در اين ماجرا، نشانه هاى عبرتى براى هر صبور شكرگزار است.(19)

20 وَ لَقَدْ صَدَّقَ عَلَيْهِمْ إِبْلِيسُ ظَنَّهُ فَاتَّبَعُوهُ إِلاّ فَرِيقاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ

(آرى) به يقين، ابليس گمان خود را در باره آنها محقّق ساخت كه همگى از او پيروى كردند جز گروه اندكى از مؤمنان.(20)

21 وَ ما كانَ لَهُ عَلَيْهِمْ مِنْ سُلْطان إِلاّ لِنَعْلَمَ مَنْ يُؤْمِنُ بِالآخِرَةِ مِمَّنْ هُوَ مِنْها فِي شَكّ وَ رَبُّكَ عَلى كُلِّ شَيْء حَفِيظٌ

او هيچ سلطه اى بر آنان نداشت جز براى اين كه مؤمنان به آخرت را از آنها كه درباره آن شك هستند مشخص سازيم; و پروردگار تو، نگاهبان همه چيز است.(21)

22 قُلِ ادْعُوا الَّذِينَ زَعَمْتُمْ مِنْ دُونِ اللّهِ لايَمْلِكُونَ مِثْقالَ ذَرَّة فِى السَّماواتِ وَ لا فِى الأَرْضِ وَ ما لَهُمْ فِيهِما مِنْ شِرْك وَ ما لَهُ مِنْهُمْ مِنْ ظَهِير

بگو: «كسانى را كه غير از خدا (معبود خود) مى پنداريد بخوانيد! (آنها هرگز گرهى از كار شما نمى گشايند، چرا كه) آنها به اندازه ذرّه اى در آسمانها و زمين مالك نيستند، و نه در (خلقت و مالكيّت) آنها شريكند، و نه ياور او (در آفرينش) بودند».(22)

23 وَ لاتَنْفَعُ الشَّفاعَةُ عِنْدَهُ إِلاّ لِمَنْ أَذِنَ لَهُ حَتّى إِذا فُزِّعَ عَنْ قُلُوبِهِمْ قالُوا ما ذا قالَ رَبُّكُمْ قالُوا الْحَقَّ وَ هُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ

شفاعت نزد او، جز براى كسى كه (خداوند) براى او اذن شفاعت داده، سودى ندارد. (در آن روز همه در اضطرابند) تا زمانى كه اضطراب از دلهاى آنان زايل گردد (و فرمان از ناحيه او صادر شود; مجرمان به شفيعان) مى گويند: «پروردگارتان چه دستورى داده؟» مى گويند: «حق را (بيان كرد و اجازه شفاعت درباره مستحقان داد); و اوست بلند مرتبه و بزرگ.»(23)

24 قُلْ مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ قُلِ اللّهُ وَ إِنّا أَوْ إِيّاكُمْ لَعَلى هُدىً أَوْ فِي ضَلال مُبِين

بگو: «چه كسى شما را از آسمانها وزمين روزى مى دهد؟» بگو: «خداوند يگانه! و ما يا شما بر (طريق) هدايت يا در گمراهى آشكارى هستيم.» (24)

25 قُلْ لاتُسْئَلُونَ عَمّا أَجْرَمْنا وَ لانُسْئَلُ عَمّا تَعْمَلُونَ

بگو: «شما از گناهى كه ما كرده ايم سؤال نخواهيد شد، (همان گونه كه) ما در برابر آنچه شما انجام مى دهيد، سؤال نخواهيم شد.»(25)

26 قُلْ يَجْمَعُ بَيْنَنا رَبُّنا ثُمَّ يَفْتَحُ بَيْنَنا بِالْحَقِّ وَ هُوَ الْفَتّاحُ الْعَلِيمُ

بگو: «پروردگار ما همه ما را جمع مى كند، سپس در ميان ما بحق داورى مى نمايد (و مجرمان را از نيكوكاران جدا مى سازد)، و اوست داور آگاه.»(26)

27 قُلْ أَرُونِيَ الَّذِينَ أَلْحَقْتُمْ بِهِ شُرَكاءَ كَلاّ بَلْ هُوَ اللّهُ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

بگو: «كسانى را كه بعنوان همتا به او ملحق ساخته ايد به من نشان دهيد! هرگز چنين نيست! (او همتا و شبيهى ندارد)، بلكه او خداوند توانا و حكيم است».(27)

28 وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلاّ كافَّةً لِلنّاسِ بَشِيراً وَ نَذِيراً وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النّاسِ لايَعْلَمُونَ

و ما تو را جز براى همه مردم نفرستاديم تا (آنها را به پاداشهاى الهى) بشارت دهى و (از عذاب او) بترسانى; ولى بيشتر مردم نمى دانند. (28)

29 وَ يَقُولُونَ مَتى هذَا الْوَعْدُ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ

مى گويند: «اگر راست مى گوييد، اين وعده (رستاخيز)كى خواهد بود؟!»(29)

30 قُلْ لَكُمْ مِيعادُ يَوْم لاتَسْتَأْخِرُونَ عَنْهُ ساعَةً وَ لاتَسْتَقْدِمُونَ

بگو: «وعده شما روزى خواهد بود كه نه ساعتى از آن تأخير مى كنيد و نه (بر آن) پيشى خواهيد گرفت.»(30)

31 وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ نُؤْمِنَ بِهذَا الْقُرْآنِ وَ لا بِالَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَ لَوْ تَرى إِذِ الظّالِمُونَ مَوْقُوفُونَ عِنْدَ رَبِّهِمْ يَرْجِعُ بَعْضُهُمْ إِلى بَعْض الْقَوْلَ يَقُولُ الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا لَوْ لا أَنْتُمْ لَكُنّا مُؤْمِنِينَ

كافران گفتند: «ما هرگز به اين قرآن و كتابهاى ديگرى كه پيش از آن بوده ايمان نخواهيم آورد.» اگر ببينى هنگامى كه اين ستمكاران در پيشگاه پروردگارشان (براى حساب و مجازات) نگه داشته شده اند در حالى كه هر كدام گناه خود را به گردن ديگرى مى اندازد (از كار آنها تعجب مى كنى)! مستضعفان به مستكبران مى گويند: «اگر شما نبوديد ما مؤمن بوديم.»(31)

32 قالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا لِلَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا أَ نَحْنُ صَدَدْناكُمْ عَنِ الْهُدى بَعْدَ إِذْ جاءَكُمْ بَلْ كُنْتُمْ مُجْرِمِينَ

(امّا) مستكبران به مستضعفان مى گويند: «آيا ما شما را از هدايت بازداشتيم بعد از آن كه به سراغ شما آمد (و آن را بخوبى دريافتيد)؟!بلكه شما خود مجرم بوديد.»(32)

33 وَ قالَ الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا بَلْ مَكْرُ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ إِذْ تَأْمُرُونَنا أَنْ نَكْفُرَ بِاللّهِ وَ نَجْعَلَ لَهُ أَنْداداً وَ أَسَرُّوا النَّدامَةَ لَمّا رَأَوُا الْعَذابَ وَ جَعَلْنَا الأَغْلالَ فِي أَعْناقِ الَّذِينَ كَفَرُوا هَلْ يُجْزَوْنَ إِلاّ ماكانُوا يَعْمَلُونَ

و مستضعفان به مستكبران مى گويند: «مكر و نيرنگ شما در شب و روز (مايه گمراهى ما شد)، هنگامى كه به ما دستور مى داديد كه به خداوند كافر شويم و همتايانى براى او قرار دهيم.» و آنان هنگامى كه عذاب (الهى) را مى بينند پشيمانى خود را پنهان مى كنند (تا بيشتر رسوا نشوند). و ما غل و زنجيرها در گردن كافران مى نهيم; آيا جز آنچه عمل مى كردند به آنها جزا داده مى شود؟!(33)

34 وَ ما أَرْسَلْنا فِي قَرْيَة مِنْ نَذِير إِلاّ قالَ مُتْرَفُوها إِنّا بِما أُرْسِلْتُمْ بِهِ كافِرُونَ

و ما در هيچ شهر و ديارى (پيامبرى) بيم دهنده اى نفرستاديم مگر اين كه ثروتمندان آنها (كه مست ناز و نعمت بودند) گفتند: «ما به آنچه فرستاده شده ايد كافريم.»(34)

35 وَ قالُوا نَحْنُ أَكْثَرُ أَمْوالاً وَ أَوْلاداً وَ ما نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ

و گفتند: «اموال و فرزندان ما (از همه) بيشتر است (و اين نشانه علاقه خدا به ماست.); و ما هرگز عذاب نخواهيم شد.»(35)

36 قُلْ إِنَّ رَبِّي يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ وَ يَقْدِرُ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النّاسِ لايَعْلَمُونَ

بگو: «پروردگار من روزى را براى هر كس بخواهد وسعت مى بخشد يا تنگ مى گيرد، (اين نشانه قرب و بعد به درگاه او نيست); ولى بيشتر مردم نمى دانند.» (36)

37 وَ ما أَمْوالُكُمْ وَ لا أَوْلادُكُمْ بِالَّتِي تُقَرِّبُكُمْ عِنْدَنا زُلْفى إِلاّ مَنْ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً فَأُولئِكَ لَهُمْ جَزاءُ الضِّعْفِ بِما عَمِلُوا وَ هُمْ فِي الْغُرُفاتِ آمِنُونَ

اموال و فرزندانتان هرگزشما را نزد ما مقرّب نمى سازد، جز كسانى كه ايمان بياورند و عمل صالحى انجام دهند كه براى آنان در برابر كارهايى كه انجام داده اند پاداش مضاعف است; و آنها در غرفه هاى بهشتى در (نهايت) امنيت خواهند بود. (37)

38 وَ الَّذِينَ يَسْعَوْنَ فِي آياتِنا مُعاجِزِينَ أُولئِكَ فِي الْعَذابِ مُحْضَرُونَ

و كسانى كه براى انكار و ابطال آيات ما تلاش مى كنند و مى پندارند از حوزه قدرت ما فرار خواهند كرد، در عذاب (الهى) احضار مى شوند.(38)

39 قُلْ إِنَّ رَبِّي يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ يَقْدِرُ لَهُ وَ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ شَيْء فَهُوَ يُخْلِفُهُ وَ هُوَ خَيْرُ الرّازِقِينَ

بگو: «پروردگارم روزى را براى هر كس از بندگانش بخواهد وسعت مى بخشد يا تنگ مى گيرد; و هر چيزى را (در راه او) انفاق كنيد، عوض آن رامى دهد (و جاى آن را پر مى كند); و او بهترين روزى دهندگان است.»(39)

40 وَ يَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيعاً ثُمَّ يَقُولُ لِلْمَلائِكَةِ أَ هؤُلاءِ إِيّاكُمْ كانُوا يَعْبُدُونَ

(به خاطر بياور) روزى را كه خداوند همه آنان را محشور مى كند، سپس به فرشتگان مى گويد: «آيا اينها شما را پرستش مى كردند؟!»(40)

41 قالُوا سُبْحانَكَ أَنْتَ وَلِيُّنا مِنْ دُونِهِمْ بَلْ كانُوا يَعْبُدُونَ الْجِنَّ أَكْثَرُهُمْ بِهِمْ مُؤْمِنُونَ

آنها مى گويند:«منزّهى (از اين كه همتايى داشته باشى)! تنها تو ولىّ و سرپرست مايى، نه آنها; (آنها ما را پرستش نمى كردند) بلكه جنّ را پرستش مى نمودند; و اكثرشان به آنها ايمان داشتند.» (41)

42 فَالْيَوْمَ لايَمْلِكُ بَعْضُكُمْ لِبَعْض نَفْعاً وَ لا ضَرّاً وَ نَقُولُ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا ذُوقُوا عَذابَ النّارِ الَّتِي كُنْتُمْ بِها تُكَذِّبُونَ

(آرى) امروز كسى از شما نسبت به ديگرى مالك سود و زيانى نيست; و به ستمكاران مى گوييم: «بچشيد عذاب آتشى راكه تكذيب مى كرديد!»(42)

43 وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُنا بَيِّنات قالُوا ما هذا إِلاّ رَجُلٌ يُرِيدُ أَنْ يَصُدَّكُمْ عَمّا كانَ يَعْبُدُ آباؤُكُمْ وَ قالُوا ما هذا إِلاّ إِفْكٌ مُفْتَرىً وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلْحَقِّ لَمّا جاءَهُمْ إِنْ هذا إِلاّ سِحْرٌ مُبِينٌ

و هنگامى كه آيات روشنگر ما برآنان خوانده مى شود، مى گويند: «او فقط مردى است كه مى خواهد شما رااز آنچه پدرانتان مى پرستيدند باز دارد.» و مى گويند: «اين جز دروغ بزرگى كه (به خدا) بسته شده چيز ديگرى نيست.» و كافران درباره حق هنگامى كه به سراغشان آمد گفتند: «اين، جز افسونى آشكار نيست.»(43)

44 وَ ما آتَيْناهُمْ مِنْ كُتُب يَدْرُسُونَها وَ ما أَرْسَلْنا إِلَيْهِمْ قَبْلَكَ مِنْ نَذِير

ما (قبلاً) چيزى از كتابهاى آسمانى را به آنان نداده ايم كه آن را بياموزند (و به اتكاى آن سخنان تو را تكذيب كنند)، و پيش از تو هيچ (پيامبرى) بيم دهنده اى براى آنان نفرستاديم. (44)

45 وَ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ ما بَلَغُوا مِعْشارَ ما آتَيْناهُمْ فَكَذَّبُوا رُسُلِي فَكَيْفَ كانَ نَكِيرِ

كسانى كه پيش از آنان بودند (نيز آيات الهى را) تكذيب كردند، در حالى كه اينها به ده يك آنچه به آنان داديم نرسيده اند. (آرى) آنها فرستادگان مرا تكذيب كردند; پس (ببين) مجازات من (نسبت به آنها) چگونه بود!(45)

46 قُلْ إِنَّما أَعِظُكُمْ بِواحِدَة أَنْ تَقُومُوا لِلّهِ مَثْنى وَ فُرادى ثُمَّ تَتَفَكَّرُوا ما بِصاحِبِكُمْ مِنْ جِنَّة إِنْ هُوَ إِلاّ نَذِيرٌ لَكُمْ بَيْنَ يَدَيْ عَذاب شَدِيد

بگو: «شما را تنها به يك چيز اندرز مى دهم، دو نفر دو نفر يا بتنهائى براى خدا قيام كنيد، سپس بينديشيد اين دوست و همنشين شما [= محمد] هيچ گونه جنونى ندارد; او فقط بيم دهنده شما در برابر عذاب شديد (الهى) است!»(46)

47 قُلْ ما سَأَلْتُكُمْ مِنْ أَجْر فَهُوَ لَكُمْ إِنْ أَجْرِيَ إِلاّ عَلَى اللّهِ وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْء شَهِيدٌ

بگو: «هر اجر و پاداشى از شما خواسته ام براى خود شماست; اجر من تنها بر خداوند است، و او بر همه چيز گواه است.»(47)

48 قُلْ إِنَّ رَبِّي يَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلاّمُ الْغُيُوبِ

بگو: «پروردگار من حق را (بر دل پيامبران خود) مى افكند، كه او داناى اسرار نهان است.»(48)

49 قُلْ جاءَ الْحَقُّ وَ ما يُبْدِئُ الْباطِلُ وَ ما يُعِيدُ

بگو: «حق آمد; و باطل (كارى از آن ساخته نيست و) نمى تواند آغازگر (چيزى) باشد و نه تجديدكننده (آن).»(49)

50 قُلْ إِنْ ضَلَلْتُ فَإِنَّما أَضِلُّ عَلى نَفْسِي وَ إِنِ اهْتَدَيْتُ فَبِما يُوحِي إِلَيَّ رَبِّي إِنَّهُ سَمِيعٌ قَرِيبٌ

بگو: «اگر من گمراه شوم، از ناحيه خود گمراه مى شوم; و اگر هدايت يابم، بوسيله آنچه پروردگارم به من وحى مى كند مى باشد; زيرا او شنوا و نزديك است.»(50)

51 وَ لَوْ تَرى إِذْ فَزِعُوا فَلا فَوْتَ وَ أُخِذُوا مِنْ مَكان قَرِيب

اگر ببينى هنگامى كه فريادشان بلند مى شود امّا نمى توانند (از عذاب الهى) بگريزند، و آنها را از جاى نزديكى (كه انتظارش را ندارند) مى گيرند (از درماندگى آنها تعجب خواهى كرد)!(51)

52 وَ قالُوا آمَنّا بِهِ وَ أَنّى لَهُمُ التَّناوُشُ مِنْ مَكان بَعِيد

و (در آن حال) مى گويند: «به حق ايمان آورديم.»، ولى چگونه مى توانند از فاصله دور به آن دسترسى پيدا كنند؟!(52)

53 وَ قَدْ كَفَرُوا بِهِ مِنْ قَبْلُ وَ يَقْذِفُونَ بِالْغَيْبِ مِنْ مَكان بَعِيد

در حالى كه پيش از اين (كه در نهايت آزادى بودند) به آن كافر شدند و بدون آگاهى و دورا دور، نسبتهاى ناروا مى دادند.(53)

54 وَ حِيلَ بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ ما يَشْتَهُونَ كَما فُعِلَ بِأَشْياعِهِمْ مِنْ قَبْلُ إِنَّهُمْكانُوا فِي شَكّ مُرِيب

(سرانجام) ميان آنهاو خواسته هايشان جدايى افكنده شد، همان گونه كه پيش از اين با هم كيشان آنها رفتار شد، چرا كه آنها (نيز) در شكى توأم با بدگمانى بودند.(54)

▲

[35] سوره فاطر

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 الْحَمْدُ لِلّهِ فاطِرِ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ جاعِلِ الْمَلائِكَةِ رُسُلاً أُولِي أَجْنِحَة مَثْنى وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ يَزِيدُ فِي الْخَلْقِ ما يَشاءُ إِنَّ اللّهَ عَلى كُلِّ شَيْء قَدِيرٌ

ستايش مخصوص خداوندى است كه آفريننده آسمانها و زمين است، كه فرشتگان را رسولانى قرار داد داراى بالهاى دوگانه و سه گانه و چهارگانه، او هرچه بخواهد در آفرينش مى افزايد، زيرا خداوند بر هر چيزى تواناست.(1)

2 ما يَفْتَحِ اللّهُ لِلنّاسِ مِنْ رَحْمَة فَلا مُمْسِكَ لَها وَ ما يُمْسِكْ فَلا مُرْسِلَ لَهُ مِنْ بَعْدِهِ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

هر رحمتى را خدا به روى مردم بگشايد، كسى بازدارنده آن نيست; و هرچه را او باز دارد، كسى بعد از او قادر به فرستادن آن نيست; و او توانا و حكيم است.(2)

3 يا أَيُّهَا النّاسُ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللّهِ عَلَيْكُمْ هَلْ مِنْ خالِق غَيْرُ اللّهِ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّماءِ وَ الأَرْضِ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ فَأَنّى تُؤْفَكُونَ

اى مردم! نعمت خدا رابر خود به ياد آوريد; آيا آفريننده اى جز خدا هست كه شما را از آسمان و زمين روزى دهد؟! هيچ معبودى جز او نيست; با اين حال چگونه (به سوى باطل) منحرف مى شويد؟!(3)

4 وَ إِنْ يُكَذِّبُوكَ فَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ وَ إِلَى اللّهِ تُرْجَعُ الأُمُورُ

اگر تو را تكذيب كنند (غم مخور، موضوع تازه اى نيست) پيامبران پيش از تو نيز تكذيب شدند; و همه كارها به سوى خدا بازگشت داده مى شود.(4)

5 يا أَيُّهَا النّاسُ إِنَّ وَعْدَ اللّهِ حَقٌّ فَلا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا وَ لايَغُرَّنَّكُمْ بِاللّهِ الْغَرُورُ

اى مردم! وعده خداوند حق است; مبادا زندگى دنيا شما را بفريبد، و مبادا (شيطان) فريبكار شما را نسبت به (كَرَم) خدا فريب دهد (و مغرور سازد!)(5)

6 إِنَّ الشَّيْطانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوّاً إِنَّما يَدْعُوا حِزْبَهُ لِيَكُونُوا مِنْ أَصْحابِ السَّعِيرِ

به يقين شيطان دشمن شماست، پس او را دشمن بدانيد; او فقط حزبش را به اين دعوت مى كند كه اهل آتش سوزان (جهنم) باشند.(6)

7 الَّذِينَ كَفَرُوا لَهُمْ عَذابٌ شَدِيدٌ وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ أَجْرٌ كَبِيرٌ

كسانى كه راه كفر پيش گرفتند، براى آنان عذابى شديد است; و كسانى كه ايمان آوردند و كارهاى شايسته انجام دادند، آمرزش و پاداشى بزرگ از آن آنهاست.(7)

8 أَ فَمَنْ زُيِّنَ لَهُ سُوءُ عَمَلِهِ فَرَآهُ حَسَناً فَإِنَّ اللّهَ يُضِلُّ مَنْ يَشاءُ وَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ فَلا تَذْهَبْ نَفْسُكَ عَلَيْهِمْ حَسَرات إِنَّ اللّهَ عَلِيمٌ بِما يَصْنَعُونَ

آيا كسى كه زشتى عملش براى او آراسته شده و آن را زيبا مى بيند (همانند كسى است كه واقع را مى يابد)؟! خداوند هر كس را بخواهد (و سزاوار باشد) گمراه مى سازد و هر كس را بخواهد (و شايسته ببيند) هدايت مى كند; پس جانت بخاطر شدّت تأسّف بر آنان از دست نرود; خداوند به آنچه انجام مى دهند داناست.(8)

9 وَ اللّهُ الَّذِي أَرْسَلَ الرِّياحَ فَتُثِيرُ سَحاباً فَسُقْناهُ إِلى بَلَد مَيِّت فَأَحْيَيْنا بِهِ الأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها كَذالِكَ النُّشُورُ

خداوند كسى است كه بادها را فرستادتا ابرهايى را به حركت در آورند; ما اين ابرها را به سوى زمين مرده اى رانديم و بوسيله آن، زمين را پس از مردنش زنده كرديم; رستاخيز نيز همين گونه است.(9)

10 مَنْ كانَ يُرِيدُ الْعِزَّةَ فَلِلّهِ الْعِزَّةُ جَمِيعاً إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَ الْعَمَلُ الصّالِحُ يَرْفَعُهُ وَ الَّذِينَ يَمْكُرُونَ السَّيِّئاتِ لَهُمْ عَذابٌ شَدِيدٌ وَ مَكْرُ أُولئِكَ هُوَ يَبُورُ

كسى كه خواهان عزّت و توانايى است (بايد از خدا بخواهد; چرا كه) تمام عزّت و توانايى براى خداست; سخنان پاكيزه به سوى او صعود مى كند، و عمل صالح را بالا مى برد; و آنها كه نقشه هاى بد مى كشند، عذاب سختى براى آنهاست و مكر (و توطئه) آنان نابود مى شود (و به جايى نمى رسد).(10)

11 وَ اللّهُ خَلَقَكُمْ مِنْ تُراب ثُمَّ مِنْ نُطْفَة ثُمَّ جَعَلَكُمْ أَزْواجاً وَ ما تَحْمِلُ مِنْ أُنْثى وَ لاتَضَعُ إِلاّ بِعِلْمِهِ وَ ما يُعَمَّرُ مِنْ مُعَمَّر وَ لايُنْقَصُ مِنْ عُمُرِهِ إِلاّ فِي كِتاب إِنَّ ذالِكَ عَلَى اللّهِ يَسِيرٌ

خداوند شما را از خاكى آفريد، سپس از نطفه اى; سپس شما را بصورت زوجهايى قرار داد; هيچ جنس ماده اى باردار نمى شود و وضع حمل نمى كند مگر به علم او، و هيچ كس عمر طولانى نمى كند، يا از عمرش كاسته نمى شود مگر اين كه در كتاب (علم خداوند) ثبت است; اينها همه براى خداوند آسان است.(11)

12 وَ ما يَسْتَوِي الْبَحْرانِ هذا عَذْبٌ فُراتٌ سائِغٌ شَرابُهُ وَ هذا مِلْحٌ أُجاجٌ وَ مِنْ كُلّ تَأْكُلُونَ لَحْماً طَرِيّاً وَ تَسْتَخْرِجُونَ حِلْيَةً تَلْبَسُونَها وَ تَرَى الْفُلْكَ فِيهِ مَواخِرَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

(اين) دو دريا يكسان نيستند: اين گوارا و شيرين است و نوشيدنش خوشگوار، و آن يكى شور و تلخ و گلوگير; ولى از هر يك (از آن دو) گوشتى تازه مى خوريد و وسايل زينتى استخراج كرده مى پوشيد; و كشتيها را در آن مى بينى كه آبها را مى شكافند (و به سوى مقصد پيش مى روند)تا از فضل خداوند بهره گيريد، و شايد شكر (نعمتهاى او را) به جا آوريد.(12)

13 يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَ يُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِي لِأَجَل مُسَمّىً ذالِكُم اللّهُ رَبُّكُمْ لَهُ الْمُلْكُ وَ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ ما يَمْلِكُونَ مِنْ قِطْمِير

او شب را در روز داخل مى كند و روز را در شب; و خورشيد و ماه را مسخّر (شما) كرده، هر يك تا سر آمد معيّنى به حركت خود ادامه مى دهد; اين است خداوند، پروردگار شما; حاكميت (در سراسر عالم) از آن اوست. و كسانى را كه جز او مى خوانيد (و مى پرستيد) مالك كوچكترين چيزى نيستند.(13)

14 إِنْ تَدْعُوهُمْ لايَسْمَعُوا دُعاءَكُمْ وَ لَوْ سَمِعُوا مَا اسْتَجابُوا لَكُمْ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكْفُرُونَ بِشِرْكِكُمْ وَ لايُنَبِّئُكَ مِثْلُ خَبِير

اگر آنها را بخوانيد صداى شما را نمى شنوند، و اگر بشنوند به شما پاسخ نمى گويند; و روز قيامت، شرك (و پرستش) شما را منكر مى شوند; و هيچ كس مانند (خداوند) آگاه از همه چيز، تو را (از حقايق) باخبر نمى سازد.(14)

15 يا أَيُّهَا النّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَراءُ إِلَى اللّهِ وَ اللّهُ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ

اى مردم! شما (همگى) نيازمند به خداييد;تنها خداوند است كه بى نياز و ستوده است. (15)

16 إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَ يَأْتِ بِخَلْق جَدِيد

اگر بخواهد شما را مى برد و خلق جديدى مى آورد;(16)

17 وَ ما ذالِكَ عَلَى اللّهِ بِعَزِيز

و اين براى خداوند مشكل نيست.(17)

18 وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى وَ إِنْ تَدْعُ مُثْقَلَةٌ إِلى حِمْلِها لايُحْمَلْ مِنْهُ شَيْءٌ وَ لَوْ كانَ ذا قُرْبى إِنَّما تُنْذِرُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَيْبِ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ مَنْ تَزَكّى فَإِنَّما يَتَزَكّى لِنَفْسِهِ وَ إِلَى اللّهِ الْمَصِيرُ

هيچ گنهكارى بار گناه ديگرى را بر دوش نمى كشد; و اگر شخص سنگين بارى ديگرى را براى حمل بار (گناه) خود بخواند، چيزى از آن را بر دوش نخواهد گرفت، هر چند از خويشاوندان او باشد. تو فقط كسانى را مى توانى انذار كنى كه از پروردگار خود در نهان (و آشكار) مى ترسندو نماز را برپا مى دارند; و هركس پاكى (و تقوا) پيشه كند، نتيجه آن به خودش باز مى گردد; و بازگشت (همگان) به سوى خداست.(18)

19 وَ ما يَسْتَوِي الأَعْمى وَ الْبَصِيرُ

(بدانيد) نابينا و بينا هرگز برابر نيستند،(19)

20 وَ لاَ الظُّلُماتُ وَ لاَ النُّورُ

و نه تاريكى ها و روشنايى،(20)

21 وَ لاَ الظِّلُّ وَ لاَ الْحَرُورُ

و نه سايه (آرام بخش) و باد داغ و سوزان.(21)

22 وَ ما يَسْتَوِي الأَحْياءُ وَ لاَ الأَمْواتُ إِنَّ اللّهَ يُسْمِعُ مَنْ يَشاءُ وَ ما أَنْتَ بِمُسْمِع مَنْ فِي الْقُبُورِ

و هرگز مردگان و زندگان يكسان نيستند. خداوند پيام خود را به گوش هر كس بخواهد مى رساند، و تو نمى توانى سخن خود را به گوش آنان كه در گور (خفته)اند برسانى.(22)

23 إِنْ أَنْتَ إِلاّ نَذِيرٌ

تو فقط انذاركننده اى، (اگر ايمان نياورند نگران نباش، وظيفه ات را انجام ده.)(23)

24 إِنّا أَرْسَلْناكَ بِالْحَقِّ بَشِيراً وَ نَذِيراً وَ إِنْ مِنْ أُمَّة إِلاّ خَلا فِيها نَذِيرٌ

ما تو را بحق به عنوان بشارت دهنده و انذار كننده فرستاديم; و هر امّتى در گذشته انذاركننده اى داشته است!(24)

25 وَ إِنْ يُكَذِّبُوكَ فَقَدْ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ وَ بِالزُّبُرِ وَ بِالْكِتابِ الْمُنِيرِ

اگر تو را تكذيب كنند (عجب نيست); كسانى كه پيش از آنان بودند (نيز پيامبران خود را) تكذيب كردند; آنها با دلايل روشن و نوشته هاى محكم و متين و كتاب آسمانى روشنگر به سراغ آنان آمدند (امّا كوردلان ايمان نياوردند.) (25)

26 ثُمَّ أَخَذْتُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَكَيْفَ كانَ نَكِيرِ

سپس من كافران را (بعد از اتمام حجّت) مجازات كردم، پس (ببين) مجازات من نسبت به آنان چگونه بود؟!(26)

27 أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَخْرَجْنا بِهِ ثَمَرات مُخْتَلِفاً أَلْوانُها وَ مِنَ الْجِبالِ جُدَدٌ بِيضٌ وَ حُمْرٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُها وَ غَرابِيبُ سُودٌ

آيا نديدى خداوند از آسمان آبى فرو فرستاد كه بوسيله آن ميوه هايى به رنگهاى گوناگون (از زمين) خارج ساختيم و از كوهها نيز (به لطف پروردگار) راه هايى آفريده شده سفيد و سرخ و به رنگهاى مختلف و گاه به رنگ كاملاً سياه.(27)

28 وَ مِنَ النّاسِ وَ الدَّوَابِّ وَ الأَنْعامِ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ كَذالِكَ إِنَّما يَخْشَى اللّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ إِنَّ اللّهَ عَزِيزٌ غَفُورٌ

و از انسانها و جنبندگان و چهار پايان انواعى با رنگهاى مختلف آفريديم، آرى (آفرينش جهان با عظمت) چنين است. و تنها از ميان بندگان او، دانشمندان خدا ترسند; خداوند توانا و آمرزنده است.(28)

29 إِنَّ الَّذِينَ يَتْلُونَ كِتابَ اللّهِ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ أَنْفَقُوا مِمّا رَزَقْناهُمْ سِرّاً وَ عَلانِيَةً يَرْجُونَ تِجارَةً لَنْ تَبُورَ

به يقين كسانى كه كتاب الهى را تلاوت مى كنند و نماز را برپا مى دارند و از آنچه به آنان روزى داده ايم پنهان و آشكار انفاق مى كنند، تجارتى (پرسود و) بى زيان و خالى از كساد را اميد دارند.(29)

30 لِيُوَفِّيَهُمْ أُجُورَهُمْ وَ يَزِيدَهُمْ مِنْ فَضْلِهِ إِنَّهُ غَفُورٌ شَكُورٌ

(آنها اين اعمال صالح را انجام مى دهند) تا خداوند اجر و پاداش كامل به آنها دهد و از فضلش بر (پاداش) آنها بيفزايد كه او آمرزنده و شكرگزار (و قدردان) است.(30)

31 وَ الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ مِنَ الْكِتابِ هُوَ الْحَقُّ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ إِنَّ اللّهَ بِعِبادِهِ لَخَبِيرٌ بَصِيرٌ

و آنچه از كتاب به تو وحى كرديم حق است و تصديق كننده (و هماهنگ) با كتب پيش از آن; به يقين خداوند نسبت به بندگانش آگاه و بيناست.(31)

32 ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنا مِنْ عِبادِنا فَمِنْهُمْ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ وَ مِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَ مِنْهُمْ سابِقٌ بِالْخَيْراتِ بِإِذْنِ اللّهِ ذالِكَ هُوَ الْفَضْلُ الْكَبِيرُ

سپس اين كتاب (آسمانى) را به گروهى از بندگان برگزيده خود به ميراث داديم; ولى بعضى از آنان برخود ستم كردند، و بعضى از آنان ميانه رو بودند، و بعضى به اذن خدا در نيكيها (از همه) پيشى گرفتند، و اين، همان فضيلت بزرگ است.(32)

33 جَنّاتُ عَدْن يَدْخُلُونَها يُحَلَّوْنَ فِيها مِنْ أَساوِرَ مِنْ ذَهَب وَ لُؤْلُؤاً وَ لِباسُهُمْ فِيها حَرِيرٌ

(پاداش آنان) باغهاى جاويدان بهشتى است كه در آن وارد مى شوند در حالى كه با دستبندهايى از طلا و مرواريد آراسته اند، و لباسشان در آن جا حرير است.(33)

34 وَ قالُوا الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ إِنَّ رَبَّنا لَغَفُورٌ شَكُورٌ

آنها مى گويند: «حمد و ستايش مخصوص خداوندى است كه اندوه را از ما برطرف ساخت; پروردگار ما آمرزنده و شكرگزار (و قدردان) است.(34)

35 الَّذِي أَحَلَّنا دارَ الْمُقامَةِ مِنْ فَضْلِهِ لا يَمَسُّنا فِيها نَصَبٌ وَ لا يَمَسُّنا فِيها لُغُوبٌ

همان كسى كه با فضل خود ما را در اين سراى اقامت (جاويدان) جاى داد كه نه در آن رنجى به ما مى رسدو نه سستى و واماندگى.»(35)

36 وَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَهُمْ نارُ جَهَنَّمَ لايُقْضى عَلَيْهِمْ فَيَمُوتُوا وَ لايُخَفَّفُ عَنْهُمْ مِنْ عَذابِها كَذالِكَ نَجْزِي كُلَّ كَفُور

و كسانى كه كافر شدند، آتش دوزخ براى آنهاست; هرگز فرمان مرگشان صادر نمى شود تا بميرند، و نه عذاب آن، از آنان كاسته مى شود; اين گونه هر ناسپاسى را مجازات مى كنيم.(36)

37 وَ هُمْ يَصْطَرِخُونَ فِيها رَبَّنا أَخْرِجْنا نَعْمَلْ صالِحاً غَيْرَ الَّذِي كُنّا نَعْمَلُ أَ وَ لَمْ نُعَمِّرْكُمْ ما يَتَذَكَّرُ فِيهِ مَنْ تَذَكَّرَ وَ جاءَكُمُ النَّذِيرُ فَذُوقُوا فَما لِلظّالِمِينَ مِنْ نَصِير

آنها در دوزخ فرياد مى زنند:«پروردگارا! ما را بيرون آور تا عمل صالحى انجام دهيم غير از آنچه انجام مى داديم.» (به آنان گفته مى شود:) آيا شما را به اندازه اى كه هركس اهل تذكّر است در آن متذكّر مى شود عمر نداديم، و انذاركننده (الهى) به سراغ شما نيامد؟! اكنون بچشيد كه براى ستمكاران هيچ ياورى نيست!(37)

38 إِنَّ اللّهَ عالِمُ غَيْبِ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ

خداوند از غيب آسمانها و زمين آگاه است، و آنچه را در درون سينه هاست مى داند.(38)

39 هُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلائِفَ فِي الأَرْضِ فَمَنْ كَفَرَ فَعَلَيْهِ كُفْرُهُ وَ لايَزِيدُ الْكافِرِينَ كُفْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ إِلاّ مَقْتاً وَ لايَزِيدُ الْكافِرِينَ كُفْرُهُمْ إِلاّ خَساراً

اوست كه (به لطفش) شما را جانشينانى در زمين قرار داد; هر كس كافر شود، كفر او به زيان خودش خواهد بود، و كفر كافران چيزى جز خشم و غضب در نزد پروردگار نمى افزايد، و (نيز) كفرشان جز زيان و خسران چيزى برآنها اضافه نمى كند.(39)

40 قُلْ أَ رَأَيْتُمْ شُرَكاءَكُمُ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ أَرُونِي ما ذا خَلَقُوا مِنَ الأَرْضِ أَمْ لَهُمْ شِرْكٌ فِي السَّماواتِ أَمْ آتَيْناهُمْ كِتاباً فَهُمْ عَلى بَيِّنَة مِنْهُ بَلْ إِنْ يَعِدُ الظّالِمُونَ بَعْضُهُمْ بَعْضاً إِلاّ غُرُوراً

بگو: «به من خبر دهيد اين (معبودان و) همتايانى راكه جز خدا مى خوانيد چه چيزى از زمين را آفريده اند، يا اين كه شركتى در (آفرينش و مالكيت) آسمانها دارند؟! يابه آنان كتابى (آسمانى) داده ايم و دليلى از آن (براى شرك خود) دارند؟!» (نه هيچ يك از اينها نيست،) بلكه ستمكاران فقط وعده هاى دروغين به يكديگر مى دهند.(40)

41 إِنَّ اللّهَ يُمْسِكُ السَّماواتِ وَ الأَرْضَ أَنْ تَزُولا وَ لَئِنْ زالَتا إِنْ أَمْسَكَهُما مِنْ أَحَد مِنْ بَعْدِهِ إِنَّهُ كانَ حَلِيماً غَفُوراً

خداوند آسمانها و زمين را نگاه مى دارد تا (از نظام خود) منحرف نشوند; و هرگاه منحرف گردند، كسى جز او نمى تواند آنها را نگاه دارد; او داراى حلم و آمرزنده است.(41)

42 وَ أَقْسَمُوا بِاللّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ لَئِنْ جاءَهُمْ نَذِيرٌ لَيَكُونُنَّ أَهْدى مِنْ إِحْدَى الأُمَمِ فَلَمّا جاءَهُمْ نَذِيرٌ ما زادَهُمْ إِلاّ نُفُوراً

آنان سوگندهاى شديد به خدا ياد كردند كه اگر (پيامبر) انذاركننده اى به سراغشان آيد، هدايت يافته ترين امّتها خواهند بود; امّا چون (پيامبر) انذار كننده اى براى آنان آمد، جز فرار و فاصله گرفتن (از حق) چيزى بر آنها نيفزود.(42)

43 اسْتِكْباراً فِي الأَرْضِ وَ مَكْرَ السَّيِّئِ وَ لايَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلاّ بِأَهْلِهِ فَهَلْ يَنْظُرُونَ إِلاّ سُنَّتَ الأَوَّلِينَ فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللّهِ تَبْدِيلاً وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللّهِ تَحْوِيلاً

(اينها همه) بخاطر استكبار در زمين و نيرنگهاى بدشان بود; و نيرنگ بد تنها دامان صاحبانش را مى گيرد; آيا آنها چيزى جز سنّت پيشينيان (و عذابهاى دردناك الهى) را انتظار دارند؟!هرگز براى سنّت خدا تبديلى نخواهى يافت، و هرگز براى سنّت الهى دگرگونى نمى يابى. (43)

44 أَ وَ لَمْ يَسِيرُوا فِي الأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ كانُوا أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَ ما كانَ اللّهُ لِيُعْجِزَهُ مِنْ شَيْء فِي السَّماواتِ وَ لا فِي الأَرْضِ إِنَّهُ كانَ عَلِيماً قَدِيراً

آيا آنان در زمين نگشتند تا ببينند عاقبت كسانى كه پيش از آنها بودند چگونه بود؟! همانها كه از اينان نيرومندتر بودند; نه چيزى در آسمانها و نه چيزى در زمين از حوزه قدرت او بيرون نخواهد رفت; به يقين او دانا و تواناست.(44)

45 وَ لَوْ يُؤاخِذُ اللّهُ النّاسَ بِما كَسَبُوا ما تَرَكَ عَلى ظَهْرِها مِنْ دَابَّة وَ لكِنْ يُؤَخِّرُهُمْ إِلى أَجَل مُسَمّىً فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَإِنَّ اللّهَ كانَ بِعِبادِهِ بَصِيراً

اگر خداوند مردم را بسبب كارهايى كه مرتكب شده اند مجازات كند، جنبنده اى را بر پشت زمين باقى نخواهد گذاشت; ولى (به لطفش) آنها را تا سرآمد معيّنى تأخير مى اندازد (و مهلت اصلاح مى دهد) امّا هنگامى كه اجل آنان فرا رسد، (خداوند هر كس را به مقتضاى عملش جزا مى دهد) به يقين خداوند نسبت به بندگانش بيناست.(45)

▲

[36] سوره يس

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 يس

يس.(1)

2 وَ الْقُرْآنِ الْحَكِيمِ

سوگند به قرآن حكيم (و استوار). (2)

3 إِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ

كه تو قطعاً از فرستادگان (خداوند) هستى،(3)

4 عَلى صِراط مُسْتَقِيم

بر راهى راست (قراردارى); (4)

5 تَنْزِيلَ الْعَزِيزِ الرَّحِيمِ

(اين قرآنى است كه) از سوى خداوند توانا و مهربان نازل شده است; (5)

6 لِتُنْذِرَ قَوْماً ما أُنْذِرَ آباؤُهُمْ فَهُمْ غافِلُونَ

تا قومى را انذار كنى كه پدرانشان انذار نشدند، از اين رو آنان غافلند. (6)

7 لَقَدْ حَقَّ الْقَوْلُ عَلى أَكْثَرِهِمْ فَهُمْ لايُؤْمِنُونَ

فرمان (الهى) درباره بيشتر آنها (به كيفر اعمالشان) تحقق يافته،به همين جهت ايمان نمى آورند.(7)

8 إِنّا جَعَلْنا فِي أَعْناقِهِمْ أَغْلالاً فَهِيَ إِلَى الأَذْقانِ فَهُمْ مُقْمَحُونَ

ما در گردنهاى آنان غلهايى [= طوقهايى] قرار داديم كه تا چانه ها ادامه دارد و سرهاى آنان را به بالا نگاه داشته است.(8)

9 وَ جَعَلْنا مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدّاً وَ مِنْ خَلْفِهِمْ سَدّاً فَأَغْشَيْناهُمْ فَهُمْ لايُبْصِرُونَ

و در پيش روى آنان سدّى قرار داديم، و در پشت سرشان سدّى; و چشمانشان را پوشانده ايم، لذا نمى بينند.(9)

10 وَ سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَ أَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لايُؤْمِنُونَ

براى آنان يكسان است: چه انذارشان كنى يا نكنى، ايمان نمى آورند.(10)

11 إِنَّما تُنْذِرُ مَنِ اتَّبَعَ الذِّكْرَ وَ خَشِيَ الرَّحْمنَ بِالْغَيْبِ فَبَشِّرْهُ بِمَغْفِرَة وَ أَجْر كَرِيم

تو فقط كسى را مى توانى انذار كنى كه ازاين يادآورى (الهى) پيروى كند و از خداوند رحمان در نهان بترسد; سپس او را به آمرزش و پاداشى پرارزش بشارت ده.(11)

12 إِنّا نَحْنُ نُحْيِ الْمَوْتى وَ نَكْتُبُ ما قَدَّمُوا وَ آثارَهُمْ وَ كُلَّ شَيْء أَحْصَيْناهُ فِي إِمام مُبِين

به يقين مامردگان را زنده مى كنيم و آنچه را از پيش فرستاده اند و آنچه را از خود باقى گذاشته اند; و همه چيز را در كتاب روشنگرى احصا كرده ايم.(12)

13 وَ اضْرِبْ لَهُمْ مَثَلاً أَصْحابَ الْقَرْيَةِ إِذْ جاءَهَا الْمُرْسَلُونَ

و براى آنها، اصحاب شهر (انطاكيه) را مثال بزن هنگامى كه فرستادگان خدا به سوى آنان آمدند;(13)

14 إِذْ أَرْسَلْنا إِلَيْهِمُ اثْنَيْنِ فَكَذَّبُوهُما فَعَزَّزْنا بِثالِث فَقالُوا إِنّا إِلَيْكُمْ مُرْسَلُونَ

در آن زمان كه دو نفر (از رسولان خود) را به سوى آنها فرستاديم، امّا آنان فرستادگان (ما) را تكذيب كردند; پس براى تقويت آن دو، شخص سوّمى را فرستاديم; و آنها گفتند: «ما فرستادگان (خدا) به سوى شما هستيم.»(14)

15 قالُوا ما أَنْتُمْ إِلاّ بَشَرٌ مِثْلُنا وَ ما أَنْزَلَ الرَّحْمنُ مِنْ شَيْء إِنْ أَنْتُمْ إِلاّ تَكْذِبُونَ

امّا آنان (در جواب) گفتند: «شما جز بشرى همانند ما نيستيد، و خداوند رحمان چيزى نازل نكرده، شما فقط دروغ مى گوييد.»(15)

16 قالُوا رَبُّنا يَعْلَمُ إِنّا إِلَيْكُمْ لَمُرْسَلُونَ

(فرستادگان ما) گفتند: «پروردگار ما مى داند كه ما قطعاً فرستادگان (او) به سوى شما هستيم، (16)

17 وَ ما عَلَيْنا إِلاَّ الْبَلاغُ الْمُبِينُ

و بر عهده ما چيزى جز ابلاغ آشكار نيست.»(17)

18 قالُوا إِنّا تَطَيَّرْنا بِكُمْ لَئِنْ لَمْ تَنْتَهُوا لَنَرْجُمَنَّكُمْ وَ لَيَمَسَّنَّكُمْ مِنّا عَذابٌ أَلِيمٌ

آنان گفتند: «ما شما را به فال بد گرفته ايم (و شما را شوم مى دانيم)، و اگر (از اين سخنان) دست برنداريد شما را سنگسار خواهيم كرد و عذاب دردناكى از ما به شما خواهد رسيد!(18)

19 قالُوا طائِرُكُمْ مَعَكُمْ أَ إِنْ ذُكِّرْتُمْ بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ مُسْرِفُونَ

(فرستادگان) گفتند: «اگر درست بينديشيد فال بد شما با خود شماست، بلكه شما گروهى اسرافكاريد.»(19)

20 وَ جاءَ مِنْ أَقْصَا الْمَدِينَةِ رَجُلٌ يَسْعى قالَ يا قَوْمِ اتَّبِعُوا الْمُرْسَلِينَ

و مردى (با ايمان) از دورترين نقطه شهر با شتاب آمد، گفت: «اى قوم من! از فرستادگان (خدا) پيروى كنيد.(20)

21 اتَّبِعُوا مَنْ لايَسْئَلُكُمْ أَجْراً وَ هُمْ مُهْتَدُونَ

از كسانى پيروى كنيد كه از شما اجر و پاداشى نمى خواهند و خود هدايت يافته اند.(21)

22 وَ ما لِيَ لا أَعْبُدُ الَّذِي فَطَرَنِي وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

چرا كسى را پرستش نكنم كه مرا آفريده، و همگى به سوى او بازگشت داده مى شويد؟! (22)

23 أَ أَتَّخِذُ مِنْ دُونِهِ آلِهَةً إِنْ يُرِدْنِ الرَّحْمنُ بِضُرّ لاتُغْنِ عَنِّي شَفاعَتُهُمْ شَيْئاً وَ لايُنْقِذُونِ

آيا غير از او معبودانى را انتخاب كنم كه اگر خداوند رحمان بخواهد زيانى به من برساند، شفاعت آنها كمترين فايده اى براى من ندارد و مرا (از مجازات او) نجات نخواهند داد؟!(23)

24 إِنِّي إِذاً لَفِي ضَلال مُبِين

اگر چنين كنم،در گمراهى آشكارى خواهم بود.(24)

25 إِنِّي آمَنْتُ بِرَبِّكُمْ فَاسْمَعُونِ

(به همين دليل) من به پروردگارتان ايمان آوردم; پس به سخنان من گوش فرا دهيد.»(25)

26 قِيلَ ادْخُلِ الْجَنَّةَ قالَ يا لَيْتَ قَوْمِي يَعْلَمُونَ

(سرانجام او را شهيد كردند و) به او گفته شد: «وارد بهشت شو.» گفت: «اى كاش قوم من مى دانستند. (26)

27 بِما غَفَرَ لِي رَبِّي وَ جَعَلَنِي مِنَ الْمُكْرَمِينَ

كه پروردگارم مرا آمرزيده و از گرامى داشتگان قرار داده است!»(27)

28 وَ ما أَنْزَلْنا عَلى قَوْمِهِ مِنْ بَعْدِهِ مِنْ جُنْد مِنَ السَّماءِ وَ ما كُنّا مُنْزِلِينَ

و ما بعد از او بر قومش هيچ لشكرى از آسمان نفرستاديم، و هرگز سنّت ما براين نبود; (28)

29 إِنْ كانَتْ إِلاّ صَيْحَةً واحِدَةً فَإِذا هُمْ خامِدُونَ

(بلكه) فقط يك صيحه آسمانى بود و ناگهان همگى خاموش شدند.(29)

30 يا حَسْرَةً عَلَى الْعِبادِ ما يَأْتِيهِمْ مِنْ رَسُول إِلاّ كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ

 افسوس بر اين بندگان كه هيچ پيامبرى به سراغ آنان نيامد مگر اين كه او را استهزا مى كردند!(30)

31 أَ لَمْ يَرَوْا كَمْ أَهْلَكْنا قَبْلَهُمْ مِنَ الْقُرُونِ أَنَّهُمْ إِلَيْهِمْ لايَرْجِعُونَ

آيا نديدند چه قدر از اقوام پيش از آنان را (بخاطر گناهانشان) هلاك كرديم كه آنها هرگز به سوى ايشان باز نمى گردند (و زنده نمى شوند)؟!(31)

32 وَ إِنْ كُلٌّ لَمّا جَمِيعٌ لَدَيْنا مُحْضَرُونَ

و همه آنان (روز قيامت) نزد ما احضار مى شوند.(32)

33 وَ آيَةٌ لَهُمُ الأَرْضُ الْمَيْتَةُ أَحْيَيْناها وَ أَخْرَجْنا مِنْها حَبّاً فَمِنْهُ يَأْكُلُونَ

و زمين مرده براى آنها نشانه اى (از عظمت خدا) است كه ما آن را زنده كرديم و دانه (هاى غذايى) از آن خارج ساختيم كه از آن مى خورند;(33)

34 وَ جَعَلْنا فِيها جَنّات مِنْ نَخِيل وَ أَعْناب وَ فَجَّرْنا فِيها مِنَ الْعُيُونِ

و در آن باغهايى از نخلها و انگورها قرار داديم و چشمه هايى آن جارى ساختيم،(34)

35 لِيَأْكُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ وَ ما عَمِلَتْهُ أَيْدِيهِمْ أَ فَلا يَشْكُرُونَ

تا از ميوه آن بخورند در حالى كه با دست خود آن را به عمل نياورده اند. آيا شكر (خدا را) به جا نمى آورند؟!(35)

36 سُبْحانَ الَّذِي خَلَقَ الأَزْواجَ كُلَّها مِمّا تُنْبِتُ الأَرْضُ وَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ مِمّا لايَعْلَمُونَ

منزّه است كسى كه تمام زوجها را آفريد،از آنچه زمين مى روياند، و از خودشان، و از آنچه نمى دانند.(36)

37 وَ آيَةٌ لَهُمُ اللَّيْلُ نَسْلَخُ مِنْهُ النَّهارَ فَإِذا هُمْ مُظْلِمُونَ

شب (نيز) براى آنها نشانه اى است (از عظمت خدا); ما روز را از آن برمى گيريم، در اين هنگام آنان در تاريكى فرو مى روند.(37)

38 وَ الشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرّ لَها ذالِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ

و خورشيد (نيز براى آنها آيتى است) كه پيوسته به سوى قرارگاهش در حركت است; اين تقدير خداوند توانا و داناست.(38)

39 وَ الْقَمَرَ قَدَّرْناهُ مَنازِلَ حَتّى عادَ كَالْعُرْجُونِ الْقَدِيمِ

و براى ماه منزلگاههايى قرار داديم، (و هنگامى كه اين منازل را طى كرد) سرانجام بصورت شاخه كهنه (قوسى شكل و زرد رنگ) خرما درمى آيد.(39)

40 لاَ الشَّمْسُ يَنْبَغِي لَها أَنْ تُدْرِكَ الْقَمَرَ وَ لاَ اللَّيْلُ سابِقُ النَّهارِ وَ كُلٌّ فِي فَلَك يَسْبَحُونَ

نه خورشيد راسزاست كه به ماه رسد، و نه شب بر روز پيشى مى گيرد; و هر يك در مسير خود شناورند. (40)

41 وَ آيَةٌ لَهُمْ أَنّا حَمَلْنا ذُرِّيَّتَهُمْ فِي الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ

نشانه اى (ديگر از عظمت پروردگار) براى آنان اين است كه ما فرزندانشان را در كشتيهايى پر (از وسايل و بارها) حمل كرديم.(41)

42 وَ خَلَقْنا لَهُمْ مِنْ مِثْلِهِ ما يَرْكَبُونَ

و براى آنها مركبهاى (ديگرى) همانند آن آفريديم.(42)

43 وَ إِنْ نَشَأْ نُغْرِقْهُمْ فَلا صَرِيخَ لَهُمْ وَ لا هُمْ يُنْقَذُونَ

و اگر بخواهيم آنها را غرق مى كنيم بطورى كه نه فريادرسى داشته باشند و نه نجات داده شوند.(43)

44 إِلاّ رَحْمَةً مِنّا وَ مَتاعاً إِلى حِين

مگر اين كه رحمت ما (شامل حالشان شود)، و تا زمان معيّنى (از اين زندگى) بهره گيرند.(44)

45 وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ اتَّقُوا ما بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَ ما خَلْفَكُمْ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ

و هر گاه به آنها گفته شود: «از آنچه پيش رو و پشت سر شماست (از عذاب دنيا و آخرت) بپرهيزيد تا مشمول رحمت الهى شويد.» (اعتنا نمى كنند).(45)

46 وَ ما تَأْتِيهِمْ مِنْ آيَة مِنْ آياتِ رَبِّهِمْ إِلاّ كانُوا عَنْها مُعْرِضِينَ

و هيچ آيه اى از آيات پروردگارشان براى آنها نمى آيد مگر اين كه از آن روى گردان مى شوند. (46)

47 وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ أَنْفِقُوا مِمّا رَزَقَكُمُ اللّهُ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا أَ نُطْعِمُ مَنْ لَوْ يَشاءُ اللّهُ أَطْعَمَهُ إِنْ أَنْتُمْ إِلاّ فِي ضَلال مُبِين

و هنگامى كه به آنان گفته شود: «از آنچه خدا به شما روزى كرده انفاق كنيد.»، كافران به مؤمنان مى گويند: «آيا ما كسى را اطعام كنيم كه اگر خدا مى خواست او را اطعام مى كرد؟! (پس خدا خواسته است او گرسنه باشد و) شما فقط در گمراهى آشكاريد.»(47)

48 وَ يَقُولُونَ مَتى هذَا الْوَعْدُ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ

آنها مى گويند: «اگر راست مى گوييد، اين وعده (قيامت) كى خواهد بود؟!»(48)

49 ما يَنْظُرُونَ إِلاّ صَيْحَةً واحِدَةً تَأْخُذُهُمْ وَ هُمْ يَخِصِّمُونَ

(امّا) جز اين انتظار نمى كشندكه يك صيحه عظيم (آسمانى) آنها را فرا گيرد، در حالى كه مشغول جدال (در امور دنيا) هستند.(49)

50 فَلا يَسْتَطِيعُونَ تَوْصِيَةً وَ لا إِلى أَهْلِهِمْ يَرْجِعُونَ

و (چنان غافلگير مى شوند كه حتّى) نمى توانند وصيّتى كنند و نه به سوى خانواده خود باز گردند.(50)

51 وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ فَإِذا هُمْ مِنَ الأَجْداثِ إِلى رَبِّهِمْ يَنْسِلُونَ

(بار ديگر) در «صور» دميده مى شود، ناگهان آنها از قبرها، شتابان به سوى (دادگاه) پروردگارشان مى روند.(51)

52 قالُوا يا وَيْلَنا مَنْ بَعَثَنا مِنْ مَرْقَدِنا هذا ما وَعَدَ الرَّحْمنُ وَ صَدَقَ الْمُرْسَلُونَ

مى گويند: «اى واى بر ما! چه كسى ما را از خوابگاهمان برانگيخت؟! (آرى) اين همان (روز جزا) است كه خداوند رحمان وعده داده، و فرستادگان (او)راست گفتند.»(52)

53 إِنْ كانَتْ إِلاّ صَيْحَةً واحِدَةً فَإِذا هُمْ جَمِيعٌ لَدَيْنا مُحْضَرُونَ

صيحه واحدى بيش نيست، (فريادى عظيم برمى خيزد) ناگهان همگى نزد ما احضار مى شوند. (53)

54 فَالْيَوْمَ لاتُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً وَ لاتُجْزَوْنَ إِلاّ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

(و به آنها گفته مى شود:) امروز به هيچ كس كمترين ستمى نخواهد شد، و جز آنچه انجام مى داديد، كيفر داده نمى شويد.(54)

55 إِنَّ أَصْحابَ الْجَنَّةِ الْيَوْمَ فِي شُغُل فاكِهُونَ

بهشتيان، امروز (به نعمتهاى خدا) مشغول و مسرورند.(55)

56 هُمْ وَ أَزْواجُهُمْ فِي ظِلال عَلَى الأَرائِكِ مُتَّكِؤُونَ

آنها و همسرانشان در سايه هايى (از قصرها و درختان بهشتى) بر تختها تكيه زده اند.(56)

57 لَهُمْ فِيها فاكِهَةٌ وَ لَهُمْ ما يَدَّعُونَ

براى آنها در بهشت ميوه بسيار لذّت بخشى است، و هرچه بخواهند در اختيارشان خواهد بود. (57)

58 سَلامٌ قَوْلاً مِنْ رَبّ رَحِيم

سلام (و درود الهى بر آنها)، سخنى است از سوى پروردگارى مهربان. (58)

59 وَ امْتازُوا الْيَوْمَ أَيُّهَا الْمُجْرِمُونَ

(و به گروهى ديگر گفته مى شود:) جدا شويد امروز اى گنهكاران!(59)

60 أَ لَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يا بَنِي آدَمَ أَنْ لاتَعْبُدُوا الشَّيْطانَ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ

اى فرزندان آدم! آيا با شما عهد نكردم كه شيطان را نپرستيد،كه او براى شما دشمن آشكارى است؟!(60)

61 وَ أَنِ اعْبُدُونِي هذا صِراطٌ مُسْتَقِيمٌ

و اين كه مرا بپرستيد كه راه مستقيم اين است؟!(61)

62 وَ لَقَدْ أَضَلَّ مِنْكُمْ جِبِلاًّ كَثِيراً أَ فَلَمْ تَكُونُوا تَعْقِلُونَ

او گروه زيادى از شما را گمراه كرد; آيا انديشه نكرديد؟!(62)

63 هذِهِ جَهَنَّمُ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ

اين همان دوزخى است كه به شما وعده داده مى شد.(63)

64 اصْلَوْهَا الْيَوْمَ بِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ

امروز بخاطر كفرى كه داشتيد به آتش آن بسوزيد! (64)

65 الْيَوْمَ نَخْتِمُ عَلى أَفْواهِهِمْ وَ تُكَلِّمُنا أَيْدِيهِمْ وَ تَشْهَدُ أَرْجُلُهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ

امروز بر دهانشان مُهر مى نهيم، و دستهايشان با ما سخن مى گويند و پاهايشان به كارهايى كه انجام مى دادند گواهى مى دهند.(65)

66 وَ لَوْ نَشاءُ لَطَمَسْنا عَلى أَعْيُنِهِمْ فَاسْتَبَقُوا الصِّراطَ فَأَنّى يُبْصِرُونَ

و اگر بخواهيم (در همين جهان) چشمانشان رامحو مى كنيم; سپس براى عبور از راه، مى خواهند بر يكديگر پيشى بگيرند، امّا چگونه مى توانند ببينند؟!(66)

67 وَ لَوْ نَشاءُ لَمَسَخْناهُمْ عَلى مَكانَتِهِمْ فَمَا اسْتَطاعُوا مُضِيّاً وَ لايَرْجِعُونَ

و اگر بخواهيم آنها رادر جاى خود مسخ مى كنيم (و به مجسّمه هايى بى روح مبدّل مى سازيم) تا نتوانند راه خود را ادامه دهند و نه به عقب بازگردند.(67)

68 وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلا يَعْقِلُونَ

هر كس را عمر طولانى دهيم، در آفرينش واژگونه اش مى كنيم (و به ناتوانى كودكى باز مى گردانيم); آيا نمى انديشند؟!(68)

69 وَ ما عَلَّمْناهُ الشِّعْرَ وَ ما يَنْبَغِي لَهُ إِنْ هُوَ إِلاّ ذِكْرٌ وَ قُرْآنٌ مُبِينٌ

ما شعر به او [= پيامبر] نياموختيم، و شايسته او نيست; (شاعر باشد) اين (كتاب آسمانى) فقط مايه يادآورى و قرآن مبين است.(69)

70 لِيُنْذِرَ مَنْ كانَ حَيّاً وَ يَحِقَّ الْقَوْلُ عَلَى الْكافِرِينَ

تا هركس را كه زنده است (و حيات انسانى دارد) انذار كند (و بر كافران اتمام حجّت شود) و فرمان عذاب بر آنان مسلّم گردد.(70)

71 أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنّا خَلَقْنا لَهُمْ مِمّا عَمِلَتْ أَيْدِينا أَنْعاماً فَهُمْ لَها مالِكُونَ

آيا نديدند كه از آنچه با قدرت خود به عمل آورده ايم چهارپايانى براى آنان آفريديم كه آنان مالك آن هستند؟!(71)

72 وَ ذَلَّلْناها لَهُمْ فَمِنْها رَكُوبُهُمْ وَ مِنْها يَأْكُلُونَ

و آنها را رام ايشان ساختيم، هم مركب آنان از آن است و هم از آن تغذيه مى كنند;(72)

73 وَ لَهُمْ فِيها مَنافِعُ وَ مَشارِبُ أَ فَلا يَشْكُرُونَ

و براى آنان بهره هاى ديگرى در آن (حيوانات) است و نوشيدنيهايى گوارا; آيا با اين حال شكرگزارى نمى كنند؟! (73)

74 وَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللّهِ آلِهَةً لَعَلَّهُمْ يُنْصَرُونَ

آنان غير از خدا معبودانى (براى خويش) برگزيدند به اين اميد كه يارى شوند.(74)

75 لايَسْتَطِيعُونَ نَصْرَهُمْ وَ هُمْ لَهُمْ جُنْدٌ مُحْضَرُونَ

(ولى) آنها قادر به يارى ايشان نيستند، و اين (عبادت كنندگان در قيامت) لشكرى براى آنها خواهند بود كه (در آتش دوزخ) احضار مى شوند.(75)

76 فَلا يَحْزُنْكَ قَوْلُهُمْ إِنّا نَعْلَمُ ما يُسِرُّونَ وَ ما يُعْلِنُونَ

پس سخنانشان تو را غمگين نسازد; ما آنچه را پنهان مى دارند و آنچه را آشكار مى كنند مى دانيم.(76)

77 أَ وَ لَمْ يَرَ الإِنْسانُ أَنّا خَلَقْناهُ مِنْ نُطْفَة فَإِذا هُوَ خَصِيمٌ مُبِينٌ

آيا انسان نمى داند كه ما او را از نطفه اى بى ارزش آفريديم؟! و او (چنان صاحب قدرت و شعور و نطق شد كه) به مخاصمه آشكار (با ما) برخاست.(77)

78 وَ ضَرَبَ لَنا مَثَلاً وَ نَسِيَ خَلْقَهُ قالَ مَنْ يُحْيِ الْعِظامَ وَ هِيَ رَمِيمٌ

و براى ما مثالى زدو آفرينش خود را فراموش كرد و گفت: «چه كسى اين استخوانها را زنده مى كند در حالى كه پوسيده است؟!»(78)

79 قُلْ يُحْيِيهَا الَّذِي أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّة وَ هُوَ بِكُلِّ خَلْق عَلِيمٌ

بگو: «همان كسى آن را زنده مى كند كه نخستين بار آن را آفريد; و او نسبت به هر مخلوقى داناست.(79)

80 الَّذِي جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الشَّجَرِ الأَخْضَرِ ناراً فَإِذا أَنْتُمْ مِنْهُ تُوقِدُونَ

همان كسى كه براى شما از درخت سبز، آتش آفريد و شما بوسيله آن، آتش مى افروزيد.»(80)

81 أَ وَ لَيْسَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الأَرْضَ بِقادِر عَلى أَنْ يَخْلُقَ مِثْلَهُمْ بَلى وَ هُوَ الْخَلاّقُ الْعَلِيمُ

آيا كسى كه آسمانها و زمين را آفريده، قادر نيست همانند آنان را بيافريند؟! آرى (مى تواند)، و او آفريدگار آگاه است.(81)

82 إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ

فرمان او چنين است كه هرگاه چيزى را اراده كند، تنها به آن مى گويد: «موجود باش!»، آن نيز بى درنگ موجود مى شود.(82)

83 فَسُبْحانَ الَّذِي بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْء وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

پس منزّه است خداوندى كه مالكيّت همه چيز در دست اوست; و به سوى او بازگردانده مى شويد.(83)

▲

[37] سوره صافات

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 وَ الصَّافّاتِ صَفّاً

سوگند به صف كشيدگان [= فرشتگان منظم و گوش به فرمان]،(1)

2 فَالزّاجِراتِ زَجْراً

و به نهى كنندگان [= فرشتگان بازدارنده]،(2)

3 فَالتّالِياتِ ذِكْراً

و تلاوت كنندگان (پياپى) آيات الهى،(3)

4 إِنَّ إِلهَكُمْ لَواحِدٌ

كه به يقين معبود شما يگانه است; (4)

5 رَبُّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُما وَ رَبُّ الْمَشارِقِ

پروردگارآسمانها و زمين و آنچه ميان آنهاست، و پروردگار مشرقها.(5)

6 إِنّا زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِزِينَة الْكَواكِبِ

ما آسمان نزديك [= پايين] را با زيور ستارگان آراستيم،(6)

7 وَ حِفْظاً مِنْ كُلِّ شَيْطان مارِد

 تا آن را از هر شيطان متمرّدى حفظ كنيم.(7)

8 لايَسَّمَّعُونَ إِلَى الْمَلَإِ الْأَعْلى وَ يُقْذَفُونَ مِنْ كُلِّ جانِب

آنها نمى توانند به سخنان فرشتگان عالم بالا گوش فرا دهند، (و هر گاه چنين كنند) از هر سو هدف قرار مى گيرند.(8)

9 دُحُوراً وَ لَهُمْ عَذابٌ واصِبٌ

آنها بشدّت به عقب رانده مى شوند; و براى آنان مجازاتى دائم است. (9)

10 إِلاّ مَنْ خَطِفَ الْخَطْفَةَ فَأَتْبَعَهُ شِهابٌ ثاقِبٌ

مگر آنها كه در لحظه اى كوتاه (به آسمان نزديك شوند و) استراق سمع كنند، كه «شهابى ثاقب» آنها را تعقيب مى كند.(10)

11 فَاسْتَفْتِهِمْ أَ هُمْ أَشَدُّ خَلْقاً أَمْ مَنْ خَلَقْنا إِنّا خَلَقْناهُمْ مِنْ طِين لازِب

از آنان بپرس: «آيا آفرينش (دوباره) آنان سخت تر است يا آفرينش تمام كسانى (از فرشتگان و اهل آسمانها و زمين) كه آفريده ايم؟!» ما آنان را از گل چسبنده اى آفريديم.(11)

12 بَلْ عَجِبْتَ وَ يَسْخَرُونَ

تو از انكارشان تعجب مى كنى، ولى آنها مسخره مى كنند.(12)

13 وَ إِذا ذُكِّرُوا لايَذْكُرُونَ

و هنگامى كه تذكر داده شوند، متذكّر نمى شوند.(13)

14 وَ إِذا رَأَوْا آيَةً يَسْتَسْخِرُونَ

و هنگامى كه معجزه اى را ببينند، (ديگران را نيز) به استهزا دعوت مى كنند.(14)

15 وَ قالُوا إِنْ هذا إِلاّ سِحْرٌ مُبِينٌ

و مى گويند: «اين فقط سحرى آشكار است.(15)

16 أَ إِذا مِتْنا وَ كُنّا تُراباً وَ عِظاماً أَ إِنّا لَمَبْعُوثُونَ

آيا هنگامى كه مُرديم و خاك و استخوانى (پوسيده) شديم، بار ديگر برانگيخته خواهيم شد؟!(16)

17 أَ وَ آباؤُنَا الْأَوَّلُونَ

و آيا نياكان ما (باز مى گردند)؟!»(17)

18 قُلْ نَعَمْ وَ أَنْتُمْ داخِرُونَ

بگو: «آرى، (همه شما زنده مى شويد) در حالى كه خوار خواهيد بود.(18)

19 فَإِنَّما هِيَ زَجْرَةٌ واحِدَةٌ فَإِذا هُمْ يَنْظُرُونَ

و اين (بازگشت) تنها با يك صيحه عظيم واقع مى شود، و ناگهان همه (از قبرها بر مى خيزند و) نگاه مى كنند.(19)

20 وَ قالُوا يا وَيْلَنا هذا يَوْمُ الدِّينِ

و مى گويند: «اى واى بر ما، اين روزجزاست!»(20)

21 هذا يَوْمُ الْفَصْلِ الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ

(آرى) اين همان روز جدايى (حق از باطل) است كه شما آن را تكذيب مى كرديد.(21)

22 اُحْشُرُوا الَّذِينَ ظَلَمُوا وَ أَزْواجَهُمْ وَ ما كانُوا يَعْبُدُونَ

(در اين هنگام به فرشتگان دستور داده مى شود:) ستمكاران و همرديفانشان و آنچه را مى پرستيدند، گرد آوريد(22)

23 مِنْ دُونِ اللّهِ فَاهْدُوهُمْ إِلى صِراطِ الْجَحِيمِ

(آرى آنچه را) غير از خدا (مى پرستيدند جمع كنيد) و به سوى راه دوزخ هدايتشان نماييد. (23)

24 وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ

آنها را (در كنار دوزخ) نگهداريد كه بايد مورد بازپرسى قرار گيرند.(24)

25 ما لَكُمْ لاتَناصَرُونَ

شما را چه شده كه از هم يارى نمى طلبيد؟!(25)

26 بَلْ هُمُ الْيَوْمَ مُسْتَسْلِمُونَ

ولى آنان در آن روز (در برابر قدرت خدا) تسليمند.(26)

27 وَ أَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلى بَعْض يَتَساءَلُونَ

(و در اين حال) رو به يكديگر كرده و از هم سؤال مى كنند;(27)

28 قالُوا إِنَّكُمْ كُنْتُمْ تَأْتُونَنا عَنِ الْيَمِينِ

گروهى مى گويند: « شما (رهبران گمراهى بوديد كه به ظاهر) از طريق خيرخواهى و نيكى وارد شديد (امّا جز فريب چيزى در كارتان نبود)!» (28)

29 قالُوا بَلْ لَمْ تَكُونُوا مُؤْمِنِينَ

(آنها در جواب) مى گويند: «بلكه شما خودتان اهل ايمان نبوديد(29)

30 وَ ما كانَ لَنا عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطان بَلْ كُنْتُمْ قَوْماً طاغِينَ

ما هيچ گونه سلطه اى بر شما نداشتيم، بلكه شما خود گروهى طغيانگر بوديد.(30)

31 فَحَقَّ عَلَيْنا قَوْلُ رَبِّنا إِنّا لَذائِقُونَ

اكنون فرمان پروردگارمان بر همه ما مسلّم شده، و همگى (از عذاب او) مى چشيم.(31)

32 فَأَغْوَيْناكُمْ إِنّا كُنّا غاوِينَ

ما شما را گمراه كرديم، زيرا خود گمراه بوديم.»(32)

33 فَإِنَّهُمْ يَوْمَئِذ فِي الْعَذابِ مُشْتَرِكُونَ

(آرى) همه آنها [= پيشوايان و پيروان گمراه] در آن روز در عذاب الهى شركت دارند.!(33)

34 إِنّا كَذالِكَ نَفْعَلُ بِالْمُجْرِمِينَ

ما اين گونه با مجرمان رفتار مى كنيم!(34)

35 إِنَّهُمْ كانُوا إِذا قِيلَ لَهُمْ لا إِلهَ إِلاَّ اللّهُ يَسْتَكْبِرُونَ

چرا كه وقتى به آنها گفته مى شد: «معبودى جز خدا وجود ندارد»، تكبّر و سركشى مى كردند; (35)

36 وَ يَقُولُونَ أَ إِنّا لَتارِكُوا آلِهَتِنا لِشاعِر مَجْنُون

و پيوسته مى گفتند: «آيا مامعبودان خود را بخاطر شاعرى ديوانه رها كنيم؟!» (36)

37 بَلْ جاءَ بِالْحَقِّ وَ صَدَّقَ الْمُرْسَلِينَ

(چنين نيست)، بلكه او حق را آورده و پيامبران (پيشين) را تصديق كرده است. (37)

38 إِنَّكُمْ لَذائِقُوا الْعَذابِ الْأَلِيمِ

امّا شما (مستبكران كوردل) بطور مسلّم عذاب دردناك را خواهيد چشيد!(38)

39 وَ ما تُجْزَوْنَ إِلاّ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

و جز به آنچه انجام مى داديد كيفر داده نمى شويد،(39)

40 إِلاّ عِبادَ اللّهِ الْمُخْلَصِينَ

جز بندگان خالص شده خدا (كه از اين كيفرها بركنارند). (40)

41 أُولئِكَ لَهُمْ رِزْقٌ مَعْلُومٌ

براى آنان روزى معيّن و ويژه اى است،(41)

42 فَواكِهُ وَ هُمْ مُكْرَمُونَ

ميوه ها (ى گوناگون پرارزش)، و آنها گرامى داشته مى شوند،(42)

43 فِي جَنّاتِ النَّعِيمِ

در باغهاى پرنعمت بهشتى;(43)

44 عَلى سُرُر مُتَقابِلِينَ

در حالى كه بر تختها رو به روى يكديگرند،(44)

45 يُطافُ عَلَيْهِمْ بِكَأْس مِنْ مَعِين

و گرداگردشان قدحهاى لبريز از شراب طهور را مى گردانند;(45)

46 بَيْضاءَ لَذَّة لِلشّارِبِينَ

درخشنده، و لذتبخش براى نوشندگان; (46)

47 لا فِيها غَوْلٌ وَ لا هُمْ عَنْها يُنْزَفُونَ

شرابى كه نه در آن مايه تباهى عقل است و نه از آن مست مى شوند.(47)

48 وَ عِنْدَهُمْ قاصِراتُ الطَّرْفِ عِينٌ

و نزد آنها همسرانى زيبا چشم است كه جز به شوهران خود عشق نمى ورزند.(48)

49 كَأَنَّهُنَّ بَيْضٌ مَكْنُونٌ

گويى (از لطافت و سفيدى) همچون تخم مرغهايى هستند كه (در زير بال و پر مرغ) پنهان مانده.(49)

50 فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلى بَعْض يَتَساءَلُونَ

(در حالى كه آنها غرق گفتگو هستند) رو به يكديگر كرده از هم سؤال مى كنند;(50)

51 قالَ قائِلٌ مِنْهُمْ إِنِّي كانَ لِي قَرِينٌ

يكى از آنها مى گويد: «من (در دنيا) همنشينى داشتم،(51)

52 يَقُولُ أَ إِنَّكَ لَمِنَ الْمُصَدِّقِينَ

كه پيوسته مى گفت: آيا تو باور دارى،(52)

53 أَ إِذا مِتْنا وَ كُنّا تُراباً وَ عِظاماً أَ إِنّا لَمَدِينُونَ

كه وقتى ما مُرديم و خاك و استخوانى (پوشيده) شديم، (بار ديگر زنده مى شويم و) جزا داده خواهيم شد؟!»(53)

54 قالَ هَلْ أَنْتُمْ مُطَّلِعُونَ

(سپس) مى گويد: «آيا شما (از وضع او) آگاهيد؟»(54)

55 فَاطَّلَعَ فَرَآهُ فِي سَواءِ الْجَحِيمِ

اين جاست كه نگاهى مى كند، ناگهان او را در ميان دوزخ مى بيند.(55)

56 قالَ تَاللّهِ إِنْ كِدْتَ لَتُرْدِينِ

مى گويد: «به خدا سوگند نزديك بود مرا (نيز) به هلاكت بكشانى!(56)

57 وَ لَوْ لا نِعْمَةُ رَبِّي لَكُنْتُ مِنَ الْمُحْضَرِينَ

و اگرنعمت پروردگارم نبود، من (نيز) از احضارشدگان (در دوزخ) بودم! (57)

58 أَ فَما نَحْنُ بِمَيِّتِينَ

(سپس مى گويد:اى دوستان!) آيا ما هرگز نمى ميريم، (و در بهشت جاودانه خواهيم بود).(58)

59 إِلاّ مَوْتَتَنَا الْأُولى وَ ما نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ

و جز همان مرگ اول، مرگى به سراغ ما نخواهد آمد، و ما هرگزعذاب نخواهيم شد؟!(59)

60 إِنَّ هذا لَهُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

راستى اين همان پيروزى بزرگ است!»(60)

61 لِمِثْلِ هذا فَلْيَعْمَلِ الْعامِلُونَ

(آرى)، براى همانند چنين پاداشى، بايد عمل كنندگان عمل كنند. (61)

62 أَ ذالِكَ خَيْرٌ نُزُلاً أَمْ شَجَرَةُ الزَّقُّومِ

آيا اين نعمتها (ى جاويدان بهشتى) بهتر است يا درخت (نفرت انگيز) زقّوم؟!(62)

63 إِنّا جَعَلْناها فِتْنَةً لِلظّالِمِينَ

ما آن را مايه درد و رنج ستمكاران قرار داديم.(63)

64 إِنَّها شَجَرَةٌ تَخْرُجُ فِي أَصْلِ الْجَحِيمِ

آن درختى است كه از قعر جهنم مى رويد.(64)

65 طَلْعُها كَأَنَّهُ رُؤُوسُ الشَّياطِينِ

شكوفه آن مانند سرهاى شياطين است.(65)

66 فَإِنَّهُمْ لَآكِلُونَ مِنْها فَمالِئُونَ مِنْهَا الْبُطُونَ

آنها [= مجرمان] از آن مى خورندو شكمها را از آن پر مى كنند.(66)

67 ثُمَّ إِنَّ لَهُمْ عَلَيْها لَشَوْباً مِنْ حَمِيم

سپس روى آن آب آلوده سوزانى مى نوشند.(67)

68 ثُمَّ إِنَّ مَرْجِعَهُمْ لَإِلَى الْجَحِيمِ

آنگاه بازگشت آنها به سوى جهنم است.(68)

69 إِنَّهُمْ أَلْفَوْا آباءَهُمْ ضالِّينَ

چرا كه آنها پدران خود را گمراه يافته اند،(69)

70 فَهُمْ عَلى آثارِهِمْ يُهْرَعُونَ

با اين حال بسرعت (و بدون انديشه) به دنبال آنان كشانده مى شوند.(70)

71 وَ لَقَدْ ضَلَّ قَبْلَهُمْ أَكْثَرُ الْأَوَّلِينَ

و قبل از آنها بيشتر پيشينيان (نيز) گمراه شدند.(71)

72 وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا فِيهِمْ مُنْذِرِينَ

ما در ميان آنها انذاركنندگانى فرستاديم،!(72)

73 فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُنْذَرِينَ

ولى بنگر عاقبت انذارشوندگان چگونه بود!(73)

74 إِلاّ عِبادَ اللّهِ الْمُخْلَصِينَ

مگر بندگان خالص شده خداوند.(74)

75 وَ لَقَدْ نادانا نُوحٌ فَلَنِعْمَ الْمُجِيبُونَ

و نوح، ما را خواند (و ما دعاى او را اجابت كرديم); و چه خوب اجابت كننده اى هستيم!(75)

76 وَ نَجَّيْناهُ وَ أَهْلَهُ مِنَ الْكَرْبِ الْعَظِيمِ

و او و خاندانش را از اندوه بزرگ رهايى بخشيديم،(76)

77 وَ جَعَلْنا ذُرِّيَّتَهُ هُمُ الْباقِينَ

و فرزندانش را همان بازماندگان (روى زمين) قرار داديم،(77)

78 وَ تَرَكْنا عَلَيْهِ فِي الْآخِرِينَ

و نام نيك او را در ميان امّتهاى بعد باقى نهاديم.(78)

79 سَلامٌ عَلى نُوح فِي الْعالَمِينَ

سلام بر نوح در ميان جهانيان باد!(79)

80 إِنّا كَذالِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ

ما اين گونه نيكوكاران را پاداش مى دهيم.(80)

81 إِنَّهُ مِنْ عِبادِنَا الْمُؤْمِنِينَ

چرا كه او از بندگان با ايمان ما بود. (81)

82 ثُمَّ أَغْرَقْنَا الْآخَرِينَ

سپس ديگران [= دشمنان او] را غرق كرديم.(82)

83 وَ إِنَّ مِنْ شِيعَتِهِ لَإِبْراهِيمَ

و از پيروان او ابراهيم بود;(83)

84 إِذْ جاءَ رَبَّهُ بِقَلْب سَلِيم

(به خاطر بياور) هنگامى را كه با قلبى سليم به پيشگاه پروردگارش آمد; (84)

85 إِذْ قالَ لِأَبِيهِ وَ قَوْمِهِ ما ذا تَعْبُدُونَ

هنگامى كه به پدرش [= سرپرستش كه در آن زمان عمويش بود] و قومش گفت: «اينها چيست كه مى پرستيد؟!(85)

86 أَ إِفْكاً آلِهَةً دُونَ اللّهِ تُرِيدُونَ

آيا از روى دروغ به سراغ معبودانى غير از خدا مى رويد؟!(86)

87 فَما ظَنُّكُمْ بِرَبِّ الْعالَمِينَ

شما درباره پروردگار جهانيان چه گمان مى بريد؟!» (87)

88 فَنَظَرَ نَظْرَةً فِي النُّجُومِ

(سپس) نگاهى به ستارگان افكند،(88)

89 فَقالَ إِنِّي سَقِيمٌ

و گفت: «من بيمارم (و با شما به مراسم جشن نمى آيم).»(89)

90 فَتَوَلَّوْا عَنْهُ مُدْبِرِينَ

آنها از او روى برتافته و به او پشت كردند (و به سرعت از شهر بيرون رفتند).(90)

91 فَراغَ إِلى آلِهَتِهِمْ فَقالَ أَ لا تَأْكُلُونَ

او به سراغ خدايان آنها آمد و (از روى تمسخر) گفت: «چرا (از اين غذاها) نمى خوريد؟!(91)

92 ما لَكُمْ لاتَنْطِقُونَ

 (اصلا) چرا سخن نمى گوييد؟!» (92)

93 فَراغَ عَلَيْهِمْ ضَرْباً بِالْيَمِينِ

سپس ضربه اى محكم با دست راست بر آنها فرود آورد (و جز بت بزرگ، همه را در هم شكست).(93)

94 فَأَقْبَلُوا إِلَيْهِ يَزِفُّونَ

آنها با سرعت به او روى آوردند.(94)

95 قالَ أَ تَعْبُدُونَ ما تَنْحِتُونَ

گفت: «آيا چيزى را مى پرستيد كه خود مى تراشيد؟!(95)

96 وَ اللّهُ خَلَقَكُمْ وَ ما تَعْمَلُونَ

با اين كه خداوند هم شما را آفريده و هم بتهايى را كه مى سازيد!»(96)

97 قالُوا ابْنُوا لَهُ بُنْياناً فَأَلْقُوهُ فِي الْجَحِيمِ

(بت پرستان) گفتند: «بناى مرتفعى براى او بسازيد و او را در جهنمى از آتش بيفكنيد!»(97)

98 فَأَرادُوا بِهِ كَيْداً فَجَعَلْناهُمُ الْأَسْفَلِينَ

آنها براى نابودى ابراهيم توطئه اى كردند، ولى ما آنان را پست و مغلوب ساختيم.(98)

99 وَ قالَ إِنِّي ذاهِبٌ إِلى رَبِّي سَيَهْدِينِ

(آتش بر او گلستان شد و بسلامت بيرون آمد) و گفت: «من به سوى پروردگارم مى روم، او مرا هدايت خواهد كرد.(99)

100 رَبِّ هَبْ لِي مِنَ الصّالِحِينَ

پروردگارا! به من (فرزندى) از صالحان ببخش.»(100)

101 فَبَشَّرْناهُ بِغُلام حَلِيم

ما او[= ابراهيم] را به نوجوانى بردبار (و صبور) بشارت داديم.(101)

102 فَلَمّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قالَ يا بُنَيَّ إِنِّي أَرى فِي الْمَنامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانْظُرْ ما ذا تَرى قالَ يا أَبَتِ افْعَلْ ما تُؤْمَرُ سَتَجِدُنِي إِنْ شاءَ اللّهُ مِنَ الصّابِرِينَ

هنگامى كه با او به مقام سعى و كوشش (و حد رشد) رسيد، گفت: «پسرم! من در خواب ديدم كه تو را ذبح مى كنم، پس بنگر رأى تو چيست؟» گفت: «پدرم! هر چه دستور دارى اجرا كن، به خواست خدا مرا از صابران خواهى يافت.»(102)

103 فَلَمّا أَسْلَما وَ تَلَّهُ لِلْجَبِينِ

هنگامى كه هر دو تسليم (فرمان الهى) شدند و ابراهيم پيشانى او را بر خاك نهاد، (103)

104 وَ نادَيْناهُ أَنْ يا إِبْراهِيمُ

او را ندا داديم كه: «اى ابراهيم!(104)

105 قَدْ صَدَّقْتَ الرُّؤْيا إِنّا كَذالِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ

آن رويا را تحقق بخشيدى (و آماده قربانى فرزند شدى).» ما اين گونه، نيكوكاران را پاداش مى دهيم.(105)

106 إِنَّ هذا لَهُوَ الْبَلاءُ الْمُبِينُ

به يقين اين همان امتحان آشكار است.(106)

107 وَ فَدَيْناهُ بِذِبْح عَظِيم

ما قربانى عظيمى را فداى او كرديم،(107)

108 وَ تَرَكْنا عَلَيْهِ فِي الْآخِرِينَ

و نام نيك او را در امتهاى بعد باقى نهاديم.(108)

109 سَلامٌ عَلى إِبْراهِيمَ

سلام بر ابراهيم!(109)

110 كَذالِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ

اين گونه نيكوكاران را پاداش مى دهيم.(110)

111 إِنَّهُ مِنْ عِبادِنَا الْمُؤْمِنِينَ

چراكه او از بندگان با ايمان ما بود.(111)

112 وَ بَشَّرْناهُ بِإِسْحاقَ نَبِيًّا مِنَ الصّالِحِينَ

ما او را به اسحاق ـ پيامبرى از شايستگان ـ بشارت داديم.(112)

113 وَ بارَكْنا عَلَيْهِ وَ عَلى إِسْحاقَ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِهِما مُحْسِنٌ وَ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ مُبِينٌ

ما به او و اسحاق بركت داديم; و از دودمان آن دو، افرادى بودند نيكوكار ولى افرادى آشكارا به خود ستم كردند.(113)

114 وَ لَقَدْ مَنَنّا عَلى مُوسى وَ هارُونَ

ما به موسى و هارون نعمت بخشيديم.(114)

115 وَ نَجَّيْناهُما وَ قَوْمَهُما مِنَ الْكَرْبِ الْعَظِيمِ

و آن دو و قومشان را از اندوه بزرگ نجات داديم.(115)

116 وَ نَصَرْناهُمْ فَكانُوا هُمُ الْغالِبِينَ

و آنها را يارى كرديم تا بر دشمنان خود پيروز شدند. (116)

117 وَ آتَيْناهُمَا الْكِتابَ الْمُسْتَبِينَ

ما به آن دو، كتاب روشنى بخشى داديم،(117)

118 وَ هَدَيْناهُمَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ

و آن دو را به راه راست هدايت نموديم.(118)

119 وَ تَرَكْنا عَلَيْهِما فِي الْآخِرِينَ

و نام نيكشان را در اقوام بعد باقى گذارديم.(119)

120 سَلامٌ عَلى مُوسى وَ هارُونَ

سلام بر موسى و هارون!(120)

121 إِنّا كَذالِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ

ما اين گونه نيكوكاران را پاداش مى دهيم.(121)

122 إِنَّهُما مِنْ عِبادِنَا الْمُؤْمِنِينَ

آن دو از بندگان مؤمن ما بودند.(122)

123 وَ إِنَّ إِلْياسَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ

و (همچنين) الياس از پيامبران (ما) بود.(123)

124 إِذْ قالَ لِقَوْمِهِ أَ لا تَتَّقُونَ

(به خاطر بياور) هنگامى را كه به قومش گفت: «آيا تقوا پيشه نمى كنيد؟!(124)

125 أَ تَدْعُونَ بَعْلاً وَ تَذَرُونَ أَحْسَنَ الْخالِقِينَ

آيا بت «بعل» را مى خوانيدو بهترين آفريدگار را رها مى سازيد؟!(125)

126 اللّهَ رَبَّكُمْ وَ رَبَّ آبائِكُمُ الْأَوَّلِينَ

خدايى كه پروردگار شما و پروردگار نياكان شماست!»(126)

127 فَكَذَّبُوهُ فَإِنَّهُمْ لَمُحْضَرُونَ

امّا آنها او را تكذيب كردند; ولى به يقين همگى (در دادگاه عدل الهى) احضار مى شوند;(127)

128 إِلاّ عِبادَ اللّهِ الْمُخْلَصِينَ

مگر بندگان مخلَص خدا.(128)

129 وَ تَرَكْنا عَلَيْهِ فِي الْآخِرِينَ

ما نام نيك او را در ميان امّتهاى بعد باقى گذارديم.(129)

130 سَلامٌ عَلى إِلْياسِينَ

سلام بر الياسين!(130)

131 إِنّا كَذالِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ

ما اين گونه نيكوكاران را پاداش مى دهيم. (131)

132 إِنَّهُ مِنْ عِبادِنَا الْمُؤْمِنِينَ

او از بندگان مؤمن ما بود.(132)

133 وَ إِنَّ لُوطاً لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ

و (همچنين) لوط از پيامبران (ما) بود.(133)

134 إِذْ نَجَّيْناهُ وَ أَهْلَهُ أَجْمَعِينَ

(به خاطر بياور) زمانى را كه او و خاندانش را همگى نجات داديم،(134)

135 إِلاّ عَجُوزاً فِي الْغابِرِينَ

مگر پير زنى كه از بازماندگان بود (و به سرنوشت گناهكاران گرفتار شد).(135)

136 ثُمَّ دَمَّرْنَا الْآخَرِينَ

سپس ديگران را نابود كرديم.(136)

137 وَ إِنَّكُمْ لَتَمُرُّونَ عَلَيْهِمْ مُصْبِحِينَ

و شما پيوسته صبحگاهان از كنار (ويرانه هاى شهرهاى) آنها مى گذريد، (137)

138 وَ بِاللَّيْلِ أَ فَلا تَعْقِلُونَ

و (همچنين) شبانگاه; آيا نمى انديشيد؟!(138)

139 وَ إِنَّ يُونُسَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ

و يونس از پيامبران (ما) بود. (139)

140 إِذْ أَبَقَ إِلَى الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ

(به خاطربياور) زمانى را كه به سوى كشتى پر (از جمعيّت و بار) فرار كرد.(140)

141 فَساهَمَ فَكانَ مِنَ الْمُدْحَضِينَ

و با آنها قرعه افكند، و (قرعه به نام او افتاد و) مغلوب شد.(141)

142 فَالْتَقَمَهُ الْحُوتُ وَ هُوَ مُلِيمٌ

(او را به دريا افكندند) و ماهى عظيمى او را بلعيد، در حالى كه درخور سرزنش بود.(142)

143 فَلَوْ لا أَنَّهُ كانَ مِنَ الْمُسَبِّحِينَ

و اگر او از تسبيح كنندگان نبود،(143)

144 لَلَبِثَ فِي بَطْنِهِ إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ

تا روز قيامت در شكم آن (ماهى) مى ماند!(144)

145 فَنَبَذْناهُ بِالْعَراءِ وَ هُوَ سَقِيمٌ

سرانجام (او را رهايى بخشيديم و) او را در سرزمينى خالى از گياه افكنديم در حالى كه بيمار بود.(145)

146 وَ أَنْبَتْنا عَلَيْهِ شَجَرَةً مِنْ يَقْطِين

و بوته كدويى بر او رويانديم (تا در سايه برگهاى پهن و مرطوبش آرامش يابد).(146)

147 وَ أَرْسَلْناهُ إِلى مِائَةِ أَلْف أَوْ يَزِيدُونَ

و او را به سوى جمعيّت يكصد هزار نفرى ـ يا بيشتر ـ فرستاديم.(147)

148 فَآمَنُوا فَمَتَّعْناهُمْ إِلى حِين

آنها ايمان آوردند، از اين رو تا مدّت معلومى آنان را (از مواهب زندگى) بهره مند ساختيم.(148)

149 فَاسْتَفْتِهِمْ أَ لِرَبِّكَ الْبَناتُ وَ لَهُمُ الْبَنُونَ

از آنان بپرس: آيا پروردگارت دخترانى دارد و پسران از آنِ آنهاست؟! (149)

150 أَمْ خَلَقْنَا الْمَلائِكَةَ إِناثاً وَ هُمْ شاهِدُونَ

آيا ما فرشتگان را مؤنث آفريديم و آنها ناظر بودند؟!(150)

151 أَلا إِنَّهُمْ مِنْ إِفْكِهِمْ لَيَقُولُونَ

بدانيد آنها به سبب اين تهمت بزرگشان مى گويند:(151)

152 وَلَدَ اللّهُ وَ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ

«خداوند فرزند آورده.» ولى آنها به يقين دروغ مى گويند.(152)

153 أَصْطَفَى الْبَناتِ عَلَى الْبَنِينَ

آيا دختران را بر پسران ترجيح داده است؟! (با اينكه شما آن را براى خود نمى پذيريد)(153)

154 ما لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ

شما را چه شده است؟! چگونه حكم مى كنيد؟! (هيچ مى فهميد چه مى گوييد؟!) (154)

155 أَ فَلا تَذَكَّرُونَ

آيا متذكّر نمى شويد؟!(155)

156 أَمْ لَكُمْ سُلْطانٌ مُبِينٌ

يا شما دليل روشنى در اين باره داريد؟(156)

157 فَأْتُوا بِكِتابِكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ

كتابتان را بياوريد اگرراست مى گوييد!(157)

158 وَ جَعَلُوا بَيْنَهُ وَ بَيْنَ الْجِنَّةِ نَسَباً وَ لَقَدْ عَلِمَتِ الْجِنَّةُ إِنَّهُمْ لَمُحْضَرُونَ

آنها ميان خداوند و جنّ، نسبتى قائل شدند; در حالى كه جنّيان بخوبى مى دانند كه آنها [= بت پرستان] در دادگاه الهى احضار مى شوند. (158)

159 سُبْحانَ اللّهِ عَمّا يَصِفُونَ

منزّه است خداوند از آنچه توصيف مى كنند،(159)

160 إِلاّ عِبادَ اللّهِ الْمُخْلَصِينَ

مگر بندگان مخلَص خدا.(160)

161 فَإِنَّكُمْ وَ ما تَعْبُدُونَ

 شما و آنچه را پرستش مى كنيد،(161)

162 ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ بِفاتِنِينَ

هرگز نمى توانيد كسى را (با آن) فريب دهيد، (162)

163 إِلاّ مَنْ هُوَ صالِ الْجَحِيمِ

مگر آنها كه در آتش دوزخ وارد مى شوند.(163)

164 وَ ما مِنّا إِلاّ لَهُ مَقامٌ مَعْلُومٌ

و هيچ يك از ما (فرشتگان) نيست جز آن كه مقام معلومى دارد;(164)

165 وَ إِنّا لَنَحْنُ الصَّافُّونَ

و ما همگى (براى اطاعت فرمان خداوند) به صف ايستاده ايم;(165)

166 وَ إِنّا لَنَحْنُ الْمُسَبِّحُونَ

و ما همه تسبيح گو (ى او) هستيم.(166)

167 وَ إِنْ كانُوا لَيَقُولُونَ

آنها پيوسته مى گفتند: (167)

168 لَوْ أَنَّ عِنْدَنا ذِكْراً مِنَ الْأَوَّلِينَ

«اگر يكى از كتابهاى پيشينيان نزد ما بود،(168)

169 لَكُنّا عِبادَ اللّهِ الْمُخْلَصِينَ

به يقين، ما بندگان مخلَص خدا بوديم.»(169)

170 فَكَفَرُوا بِهِ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ

(امّا وقتى قرآن آمد،) به آن كافر شدند; ولى بزودى خواهند دانست! (170)

171 وَ لَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنا لِعِبادِنَا الْمُرْسَلِينَ

وعده قطعى ما درباره بندگان فرستاده شده ما از پيش مسلّم شده،(171)

172 إِنَّهُمْ لَهُمُ الْمَنْصُورُونَ

كه آنان يارى شدگانند،(172)

173 وَ إِنَّ جُنْدَنا لَهُمُ الْغالِبُونَ

و لشكر ما پيروزند.(173)

174 فَتَوَلَّ عَنْهُمْ حَتّى حِين

بنابراين از آنها [= كافران] روى بگردان (و آنان را رها كن) تا زمان معيّنى (كه فرمان جهاد فرا رسد).(174)

175 وَ أَبْصِرْهُمْ فَسَوْفَ يُبْصِرُونَ

و آنها را بنگر! كه بزودى (نتيجه اعمال خود را) مى بينند!(175)

176 أَ فَبِعَذابِنا يَسْتَعْجِلُونَ

آيا آنها براى عذاب ما شتاب مى كنند؟! (176)

177 فَإِذا نَزَلَ بِساحَتِهِمْ فَساءَ صَباحُ الْمُنْذَرِينَ

امّا هنگامى كه عذاب ما در آستانه خانه هايشان فرود آيد، انذارشدگان صبحگاه بدى خواهند داشت!(177)

178 وَ تَوَلَّ عَنْهُمْ حَتّى حِين

از آنان روى بگردان تا زمان معيّنى.(178)

179 وَ أَبْصِرْ فَسَوْفَ يُبْصِرُونَ

و آنها را بنگر كه بزودى (نتيجه اعمال خود را) مى بينند!(179)

180 سُبْحانَ رَبِّكَ رَبِّ الْعِزَّةِ عَمّا يَصِفُونَ

منزّه است پروردگار تو، پروردگار صاحب قدرت، از آنچه آنان توصيف مى كنند.(180)

181 وَ سَلامٌ عَلَى الْمُرْسَلِينَ

و سلام بر پيامبران!(181)

182 وَ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ

و حمد و ستايش مخصوص خداوندى است كه پروردگار جهانيان است.(182)

▲

[38] سوره ص

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 ص وَ الْقُرْآنِ ذِي الذِّكْرِ

ص، سوگند به قرآنى كه داراى ذكر است (كه اين كتاب، معجزه الهى است).(1)

2 بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي عِزَّة وَ شِقاق

ولى كافران گرفتار غرور و اختلافند.(2)

3 كَمْ أَهْلَكْنا مِنْ قَبْلِهِمْ مِنْ قَرْن فَنادَوْا وَ لاتَ حِينَ مَناص

چه بسيار اقوامى را كه پيش از آنها هلاك كرديم; و به هنگام نزول عذاب فرياد مى زدند (و كمك مى خواستند) ولى وقت نجات گذشته بود.(3)

4 وَ عَجِبُوا أَنْ جاءَهُمْ مُنْذِرٌ مِنْهُمْ وَ قالَ الْكافِرُونَ هذا ساحِرٌ كَذّابٌ

آنها تعجب كردند كه (پيامبر) انذار كننده اى از ميان خودشان به سويشان آمده; و كافران گفتند: «اين ساحر بسيار دروغگويى است.(4)

5 أَ جَعَلَ الْآلِهَةَ إِلهاً واحِداً إِنَّ هذا لَشَيْءٌ عُجابٌ

آيا او به جاى اين همه خدايان، خداى واحدى قرار داده؟! اين براستى چيز عجيبى است!»(5)

6 وَ انْطَلَقَ الْمَلَأُ مِنْهُمْ أَنِ امْشُوا وَ اصْبِرُوا عَلى آلِهَتِكُمْ إِنَّ هذا لَشَيْءٌ يُرادُ

سركردگان آنها بيرون آمدند و گفتند: «برويد و بر (پرستش) خدايانتان، استقامت كنيد اين چيزى است كه خواسته مى شود (تا به سبب آن شما را گمراه كنند).(6)

7 ما سَمِعْنا بِهذا فِي الْمِلَّةِ الْآخِرَةِ إِنْ هذا إِلاَّ اخْتِلاقٌ

ما هرگز چنين چيزى در آيين ديگرى نشنيده ايم;اين تنها يك امر ساختگى است.(7)

8 أَ أُنْزِلَ عَلَيْهِ الذِّكْرُ مِنْ بَيْنِنا بَلْ هُمْ فِي شَكّ مِنْ ذِكْرِي بَلْ لَمّا يَذُوقُوا عَذابِ

آيا از ميان همه ما، قرآن تنها بر او [= محمد] نازل شده؟!» آنها در حقيقت در اصل وحى من ترديد دارند، بلكه آنان هنوز عذاب الهى را نچشيده اند (كه اين چنين گستاخانه سخن مى گويند). (8)

9 أَمْ عِنْدَهُمْ خَزائِنُ رَحْمَةِ رَبِّكَ الْعَزِيزِ الْوَهّابِ

مگر خزاين رحمت پروردگار توانا و بخشنده ات نزد آنهاست (تا به هر كس ميل دارند بدهند)؟!(9)

10 أَمْ لَهُمْ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُما فَلْيَرْتَقُوا فِي الْأَسْبابِ

يا اين كه حكومت آسمانها و زمين و آنچه ميان اين دو است از آن آنهاست؟! (اگر چنين است) با هر وسيله ممكن به آسمانها بروند (و از نزول وحى بر پيامبر جلوگيرى كنند)!(10)

11 جُنْدٌ ما هُنالِكَ مَهْزُومٌ مِنَ الأَحْزابِ

اينها لشكر كوچك شكست خورده اى از گروه هاى مختلفند!(11)

12 كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوح وَ عادٌ وَ فِرْعَوْنُ ذُو الْأَوْتادِ

پيش از آنان قوم نوح و عاد و فرعون صاحب قدرت (پيامبران ما را) تكذيب كردند! (12)

13 وَ ثَمُودُ وَ قَوْمُ لُوط وَ أَصْحابُ الْأَيْكَةِ أُولئِكَ الْأَحْزابُ

و (نيز) قوم ثمود و لوط و اصحاب أيكه [= قوم شعيب]، اينها احزابى بودند (كه به تكذيب پيامبران برخاستند)!(13)

14 إِنْ كُلٌّ إِلاّ كَذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ عِقابِ

هر يك (از اين گروهها) فرستادگان (ما) را تكذيب كردند، و عذاب من درباره آنان تحقّق يافت!(14)

15 وَ ما يَنْظُرُ هؤُلاءِ إِلاّ صَيْحَةً واحِدَةً ما لَها مِنْ فَواق

اينها (با اين اعمالشان) جز يك صيحه آسمانى را انتظار نمى كشند كه هيچ مهلت و بازگشتى براى آن وجود ندارد! (15)

16 وَ قالُوا رَبَّنا عَجِّلْ لَنا قِطَّنا قَبْلَ يَوْمِ الْحِسابِ

آنها (از روى خيره سرى و لجاجت) گفتند: «پروردگارا! بهره ما را (از عذاب) هر چه زودتر قبل از روز حساب به ما بده!»(16)

17 اِصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ وَ اذْكُرْ عَبْدَنا داوُدَ ذَا الْأَيْدِ إِنَّهُ أَوّابٌ

در برابرآنچه مى گويند شكيبا باش، و به خاطر بياور بنده ما داود صاحب قدرت را، كه او بسيار توبه كننده بود.(17)

18 إِنّا سَخَّرْنَا الْجِبالَ مَعَهُ يُسَبِّحْنَ بِالْعَشِيِّ وَ الْإِشْراقِ

ما كوهها را مسخّر او ساختيم كه هر شامگاه و صبحگاه با او تسبيح مى گفتند.(18)

19 وَ الطَّيْرَ مَحْشُورَةً كُلٌّ لَهُ أَوّابٌ

پرندگان را نيز دسته جمعى مسخّر او كرديم (تا همراه او تسبيح خدا گويند); و همگى بازگشت كننده به سوى او بودند.(19)

20 وَ شَدَدْنا مُلْكَهُ وَ آتَيْناهُ الْحِكْمَةَ وَ فَصْلَ الْخِطابِ

و حكومت او را استحكام بخشيديم; (هم) دانش به او داديم و (هم) داورى عادلانه.(20)

21 وَ هَلْ أَتاكَ نَبَأُ الْخَصْمِ إِذْ تَسَوَّرُوا الْمِحْرابَ

آيا خبر شاكيان هنگامى كه از محراب (داود) بالا رفتند به تو رسيده است؟!(21)

22 إِذْ دَخَلُوا عَلى داوُدَ فَفَزِعَ مِنْهُمْ قالُوا لاتَخَفْ خَصْمانِ بَغى بَعْضُنا عَلى بَعْض فَاحْكُمْ بَيْنَنا بِالْحَقِّ وَ لاتُشْطِطْ وَ اهْدِنا إِلى سَواءِ الصِّراطِ

در آن هنگام كه (بى مقدمه) بر داود وارد شدند و او از ديدن آنها وحشت كرد; گفتند: «نترس، دو نفر شاكى هستيم كه يكى از ما بر ديگرى ستم كرده;اكنون در ميان ما بحق داورى كن و سخن ناروا مگو و ما رابه راه راست هدايت كن.(22)

23 إِنَّ هذا أَخِي لَهُ تِسْعٌ وَ تِسْعُونَ نَعْجَةً وَ لِيَ نَعْجَةٌ واحِدَةٌ فَقالَ أَكْفِلْنِيها وَ عَزَّنِي فِي الْخِطابِ

اين برادر من است; او نود ونه ميش داردو من (تنها) يك ميش دارم; امّا او اصرار مى كند كه: اين را (نيز) به من واگذار; و در سخن بر من غلبه كرده است.»(23)

24 قالَ لَقَدْ ظَلَمَكَ بِسُؤالِ نَعْجَتِكَ إِلى نِعاجِهِ وَ إِنَّ كَثِيراً مِنَ الْخُلَطاءِ لَيَبْغِي بَعْضُهُمْ عَلى بَعْض إِلاَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ وَ قَلِيلٌ ما هُمْ وَ ظَنَّ داوُدُ أَنَّما فَتَنّاهُ فَاسْتَغْفَرَ رَبَّهُ وَ خَرَّ راكِعاً وَ أَنابَ

(داود) گفت: «به يقين او با درخواست ميش تو براى افزودن آن به ميشهايش، بر تو ستم نموده; و بسيارى از شريكان (و دوستان) به يكديگر ستم مى كنند، مگر كسانى كه ايمان آورده و اعمال صالح انجام داده اند; امّا عدّه آنان كم است.» داود دانست كه ما او را (با اين ماجرا) آزموده ايم، از اين رو از پروردگارش طلب آمرزش نمود و به سجده افتاد و توبه كرد.(24)

25 فَغَفَرْنا لَهُ ذالِكَ وَ إِنَّ لَهُ عِنْدَنا لَزُلْفى وَ حُسْنَ مَآب

ما اين عمل را بر او بخشيديم; و او نزد ما داراى مقامى والا و سرانجامى نيكوست.(25)

26 يا داوُدُ إِنّا جَعَلْناكَ خَلِيفَةً فِي الْأَرْضِ فَاحْكُمْ بَيْنَ النّاسِ بِالْحَقِّ وَ لاتَتَّبِعِ الْهَوى فَيُضِلَّكَ عَنْ سَبِيلِ اللّهِ إِنَّ الَّذِينَ يَضِلُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللّهِ لَهُمْ عَذابٌ شَدِيدٌ بِما نَسُوا يَوْمَ الْحِسابِ

اى داود! ما تو را خليفه (و نماينده خود) در زمين قرار داديم; پس در ميان مردم بحق داورى كن، و از هواى نفس پيروى مكن كه تو را از راه خدا منحرف سازد;كسانى كه از راه خدا گمراه شوند، عذاب شديدى بخاطر فراموش كردن روز حساب دارند!(26)

27 وَ ما خَلَقْنَا السَّماءَ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما باطِلاً ذالِكَ ظَنُّ الَّذِينَ كَفَرُوا فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنَ النّارِ

ما آسمان و زمين و آنچه را ميان آنهاست بيهوده نيافريديم; اين گمان كافران است; واى بر كافران ازآتش (دوزخ)!(27)

28 أَمْ نَجْعَلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ كَالْمُفْسِدِينَ فِي الْأَرْضِ أَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقِينَ كَالْفُجّارِ

آيا كسانى را كه ايمان آورده و كار هاى شايسته انجام داده اند همچون مفسدان در زمين قرار دهيم، يا پرهيزگاران را همچون فاجران؟! (28)

29 كِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَيْكَ مُبارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آياتِهِ وَ لِيَتَذَكَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ

اين كتابى است پر بركت كه بر تو نازل كرده ايم تا در آيات آن تدبّر كنند و خردمندان متذكّر شوند.(29)

30 وَ وَهَبْنا لِداوُدَ سُلَيْمانَ نِعْمَ الْعَبْدُ إِنَّهُ أَوّابٌ

ما سليمان را به داود بخشيديم; چه بنده خوبى! زيرا او بسيار توبه كننده بود.(30)

31 إِذْ عُرِضَ عَلَيْهِ بِالْعَشِيِّ الصّافِناتُ الْجِيادُ

(به خاطر بياور) هنگامى را كه عصرگاهان اسبان چابك تندرو را بر او عرضه داشتند،(31)

32 فَقالَ إِنِّي أَحْبَبْتُ حُبَّ الْخَيْرِ عَنْ ذِكْرِ رَبِّي حَتّى تَوارَتْ بِالْحِجابِ

گفت: «من اين اسبان را بخاطر پروردگارم دوست دارم (و مى خواهم از آنها در جهاد استفاده كنم.» او به آنها نگاه مى كرد) تا از ديدگانش پنهان شدند.(32)

33 رُدُّوها عَلَيَّ فَطَفِقَ مَسْحاً بِالسُّوقِ وَ الْأَعْناقِ

(آنها به قدرى جالب بودند كه گفت:) بار ديگر آنها را نزد من بازگردانيد. و دست به ساقها و گردنهاى آنها كشيد (و آنها را نوازش داد).(33)

34 وَ لَقَدْ فَتَنّا سُلَيْمانَ وَ أَلْقَيْنا عَلى كُرْسِيِّهِ جَسَداً ثُمَّ أَنابَ

ما سليمان را آزموديم و بر تخت اوجسدى افكنديم; سپس او (به درگاه خداوند) توبه كرد. (34)

35 قالَ رَبِّ اغْفِرْ لِي وَ هَبْ لِي مُلْكاً لايَنْبَغِي لِأَحَد مِنْ بَعْدِي إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهّابُ

گفت: «پروردگارا! مرا ببخش و حكومتى به من عطا كن كه بعد از من سزاوار هيچ كس نباشد، كه توبسيار بخشنده اى.»(35)

36 فَسَخَّرْنا لَهُ الرِّيحَ تَجْرِي بِأَمْرِهِ رُخاءً حَيْثُ أَصابَ

پس ما باد را مسخّر او ساختيم تا به فرمانش بنرمى به هر جا او مى خواهد برود.(36)

37 وَ الشَّياطِينَ كُلَّ بَنّاء وَ غَوّاص

و هر بنا و غواصى از شياطين را مسخّر او كرديم.(37)

38 وَ آخَرِينَ مُقَرَّنِينَ فِي الْأَصْفادِ

و گروه ديگرى (از شياطين متمرد) را در غل و زنجير (تحت سلطه او) قرار داديم،(38)

39 هذا عَطاؤُنا فَامْنُنْ أَوْ أَمْسِكْ بِغَيْرِ حِساب

(و به او گفتيم:) اين عطاى ماست; به هر كس مى خواهى (و صلاح مى بينى) بى حساب ببخش، و از هر كس مى خواهى امساك كن.(39)

40 وَ إِنَّ لَهُ عِنْدَنا لَزُلْفى وَ حُسْنَ مَآب

و براى او [= سليمان] نزد ما مقامى والا و سرانجامى نيكوست.(40)

41 أُولئِكَ لَهُمْ رِزْقٌ مَعْلُومٌ

و به خاطر بياور بنده ما ايوب را، هنگامى كه پروردگارش را خواند (و گفت: پروردگارا شيطان مرا به رنج و عذاب افكنده است.(41)

42 ارْكُضْ بِرِجْلِكَ هذا مُغْتَسَلٌ بارِدٌ وَ شَرابٌ

(به او گفتيم:) پاى خود را بر زمين بكوب; (تا چشمه اى ظاهر گردد) اين آبى خنك براى شستشو و نوشيدن است.(42)

43 وَ وَهَبْنا لَهُ أَهْلَهُ وَ مِثْلَهُمْ مَعَهُمْ رَحْمَةً مِنّا وَ ذِكْرى لِأُولِي الْأَلْبابِ

و خانواده اش را به او بخشيديم، و همانند آنها را بر آنان افزوديم، تا رحمتى از سوى ما باشد و تذكّرى براى خردمندان.(43)

44 وَ خُذْ بِيَدِكَ ضِغْثاً فَاضْرِبْ بِهِ وَ لاتَحْنَثْ إِنّا وَجَدْناهُ صابِراً نِعْمَ الْعَبْدُ إِنَّهُ أَوّابٌ

(و به او گفتيم:) بسته اى از ساقه (هاى گندم مانند آن) را برگير و با آن (به همسرت) بزن و سوگند خود را مشكن. ما او را شكيبا يافتيم; چه بنده خوبى كه بسيار توبه كننده بود!(44)

45 وَ اذْكُرْ عِبادَنا إِبْراهِيمَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ أُولِي الْأَيْدِي وَ الْأَبْصارِ

و به خاطر بياور بندگان ما ابراهيم و اسحاق و يعقوب را، صاحبان قدرت و بصيرت.(45)

46 إِنّا أَخْلَصْناهُمْ بِخالِصَة ذِكْرَى الدّارِ

ما آنها را با خلوص ويژه اى خالص گردانيم، كه همان يادآورى سراى آخرت بود.(46)

47 وَ إِنَّهُمْ عِنْدَنا لَمِنَ الْمُصْطَفَيْنَ الْأَخْيارِ

و آنها نزد ما از برگزيدگان و نيكان بودند. (47)

48 وَ اذْكُرْ إِسْماعِيلَ وَ الْيَسَعَ وَ ذَا الْكِفْلِ وَ كُلٌّ مِنَ الْأَخْيارِ

و به خاطر بياور «اسماعيل» و «اليسع» و «ذوالكفل» راكه همه از نيكان بودند. (48)

49 هذا ذِكْرٌ وَ إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ لَحُسْنَ مَآب

اين يك يادآورى است. و به يقين براى پرهيزگاران فرجام نيكويى است:(49)

50 جَنّاتِ عَدْن مُفَتَّحَةً لَهُمُ الْأَبْوابُ

 (همان) باغهاى جاويدان بهشتى كه درهايش به روى آنان گشوده است،(50)

51 مُتَّكِئِينَ فِيها يَدْعُونَ فِيها بِفاكِهَة كَثِيرَة وَ شَراب

در حالى كه در آن (بر تختها) تكيه كرده اند و ميوه هاى بسيار و نوشيدنيهاى فراوان در اختيار آنان است.(51)

52 وَ عِنْدَهُمْ قاصِراتُ الطَّرْفِ أَتْرابٌ

و نزد آنان همسرانى است كه تنها چشم به شوهرانشان دوخته اند، و همسن و سالند. (52)

53 هذا ما تُوعَدُونَ لِيَوْمِ الْحِسابِ

اين همان (پاداشى) است كه براى روز حساب به شما وعده داده مى شود (و عدّه اى تخلّف ناپذير).(53)

54 إِنَّ هذا لَرِزْقُنا ما لَهُ مِنْ نَفاد

اين روزىِ ماست كه آن را پايانى نيست! (54)

55 هذا وَ إِنَّ لِلطّاغِينَ لَشَرَّ مَآب

اين (پاداش پرهيزگاران است)، و براى طغيانگران بدترين سرانجام است; (55)

56 جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَها فَبِئْسَ الْمِهادُ

(همان) دوزخ، كه در آن وارد مى شوند; و چه بد جايگاهى است!(56)

57 هذا فَلْيَذُوقُوهُ حَمِيمٌ وَ غَسّاقٌ

اين مايع سوزان و مايع بدبوئى است كه بايد از آن بچشند!(57)

58 وَ آخَرُ مِنْ شَكْلِهِ أَزْواجٌ

و كيفرهاى ديگرى همانند آن دارند.(58)

59 هذا فَوْجٌ مُقْتَحِمٌ مَعَكُمْ لا مَرْحَباً بِهِمْ إِنَّهُمْ صالُوا النّارِ

(سركردگان گمراه به يكديگر مى گويند:) اين گروهى (از پيروان شما) است كه همراه شما وارد دوزخ مى شوند; خوشامد بر آنها مباد; همگى در آتش خواهند سوخت!(59)

60 قالُوا بَلْ أَنْتُمْ لا مَرْحَباً بِكُمْ أَنْتُمْ قَدَّمْتُمُوهُ لَنا فَبِئْسَ الْقَرارُ

آنها (به رؤساى خود) مى گويند: «بلكه خوشامد بر شما مباد كه اين (عذاب) را شما براى ما فراهم ساختيد و چه بد قرار گاهى است!»(60)

61 قالُوا رَبَّنا مَنْ قَدَّمَ لَنا هذا فَزِدْهُ عَذاباً ضِعْفاً فِي النّارِ

(سپس) مى گويند: «پروردگارا! هر كس اين (عذاب) را براى ما فراهم ساخته، عذابى مضاعف در آتش بر او بيفزا.»(61)

62 وَ قالُوا ما لَنا لانَرى رِجالاً كُنّا نَعُدُّهُمْ مِنَ الْأَشْرارِ

آنها مى گويند: «چرا مردانى را كه ما از اشرار مى شمرديم (در آتش دوزخ) نمى بينيم؟! (62)

63 أَتَّخَذْناهُمْ سِخْرِيّاً أَمْ زاغَتْ عَنْهُمُ الْأَبْصارُ

آيا ما آنان را (بى جهت) به مسخره گرفتيم يا چشمها آنهارا نمى بيند؟!»(63)

64 إِنَّ ذالِكَ لَحَقٌّ تَخاصُمُ أَهْلِ النّارِ

 گفتگوهاى خصمانه دوزخيان، يك واقعيت است.(64)

65 قُلْ إِنَّما أَنَا مُنْذِرٌ وَ ما مِنْ إِله إِلاَّ اللّهُ الْواحِدُ الْقَهّارُ

بگو: «من تنها انذار كننده ام; و هيچ معبودى جز خداوند يگانه و حاكم بر همه چيز نيست. (65)

66 رَبُّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُمَا الْعَزِيزُ الْغَفّارُ

پروردگار آسمانها و زمين و آنچه ميان آن دو است، پروردگار توانا و بسيار آمرزنده.»(66)

67 قُلْ هُوَ نَبَأٌ عَظِيمٌ

بگو: «اين خبرى بزرگ است،(67)

68 أَنْتُمْ عَنْهُ مُعْرِضُونَ

كه شما از آن روى گردانيد! (68)

69 ما كانَ لِي مِنْ عِلْم بِالْمَلَإِ الْأَعْلى إِذْ يَخْتَصِمُونَ

من از ملأ اعلى (و فرشتگانِ عالَم بالا) به هنگامى كه (درباره آفرينش آدم) گفتگو مى كردند خبر ندارم.(69)

70 إِنْ يُوحى إِلَيَّ إِلاّ أَنَّما أَنَا نَذِيرٌ مُبِينٌ

تنها چيزى كه به من وحى مى شود اين است كه من انذاركننده آشكارى هستم.»(70)

71 إِذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي خالِقٌ بَشَراً مِنْ طِين

(به خاطر بياور) هنگامى را كه پروردگارت به فرشتگان گفت: «من بشرى را از گِل مى آفرينم. (71)

72 فَإِذا سَوَّيْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي فَقَعُوا لَهُ ساجِدِينَ

هنگامى كه آن را نظام بخشيدم و از روح خود در آن دميدم، براى او به سجده افتيد.»(72)

73 فَسَجَدَ الْمَلائِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ

در آن هنگام همه فرشتگان بدون استثنا سجده كردند،(73)

74 إِلاّ إِبْلِيسَ اسْتَكْبَرَ وَ كانَ مِنَ الْكافِرِينَ

جز ابليس كه تكبّر ورزيد و از كافران بود.(74)

75 قالَ يا إِبْلِيسُ ما مَنَعَكَ أَنْ تَسْجُدَ لِما خَلَقْتُ بِيَدَيَّ أَسْتَكْبَرْتَ أَمْ كُنْتَ مِنَ الْعالِينَ

فرمود: «اى ابليس! چه چيز مانع تو شد كه بر مخلوقى كه با قدرت خود او را آفريدم سجده كنى؟!آيا تكبّر كردى يا از برترينها بودى؟! (برتر از اين كه فرمان سجود به تو داده شود!)»(75)

76 قالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِي مِنْ نار وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِين

گفت: «من از او بهترم; مرا از آتش آفريده اى و او را از گل.»(76)

77 قالَ فَاخْرُجْ مِنْها فَإِنَّكَ رَجِيمٌ

فرمود: «از آن (مقامات) خارج شو، كه تو (از درگاه من) رانده شده اى!(77)

78 وَ إِنَّ عَلَيْكَ لَعْنَتِي إِلى يَوْمِ الدِّينِ

و به يقين لعنت من بر تو تا روز قيامت خواهد بود.»(78)

79 قالَ رَبِّ فَأَنْظِرْنِي إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ

 گفت: «پروردگارا! مرا تا روزى كه انسانها برانگيخته مى شوند مهلت ده.»(79)

80 قالَ فَإِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِينَ

فرمود: «تو از مهلت داده شدگانى،(80)

81 إِلى يَوْمِ الْوَقْت الْمَعْلُومِ

(ولى) تا روز و زمان معيّن.»(81)

82 قالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ

گفت: «به عزّتت سوگند، همه آنان را گمراه خواهم كرد،(82)

83 إِلاّ عِبادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ

مگر بندگان خالص شده ات، از ميان آنها.»(83)

84 قالَ فَالْحَقُّ وَ الْحَقَّ أَقُولُ

فرمود: «به حق سوگند، و حق مى گويم،(84)

85 لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنْكَ وَ مِمَّنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ أَجْمَعِينَ

كه جهنم را از تو و هر كدام از آنان كه از تو پيروى كند، پُر خواهم كرد!»(85)

86 قُلْ ما أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْر وَ ما أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ

(اى پيامبر!) بگو: «من در برابر اين دعوت هيچ پاداشى از شما نمى طلبم، و من از متكلفان نيستم. (سخنانم روشن و همراه بادليل است.)»(86)

87 إِنْ هُوَ إِلاّ ذِكْرٌ لِلْعالَمِينَ

اين (قرآن) فقط تذكّرى براى جهانيان است;(87)

88 وَ لَتَعْلَمُنَّ نَبَأَهُ بَعْدَ حِين

و به يقين خبر (پيروزى) آن را بعد از مدّتى خواهيد دانست.(88)

▲

[39] سوره زمر

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 تَنْزِيلُ الْكِتابِ مِنَ اللّهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ

اين كتابى است كه از سوى خداوند توانا و حكيم نازل شده است.(1)

2 إِنّا أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ فَاعْبُدِ اللّهَ مُخْلِصاً لَهُ الدِّينَ

ما اين كتاب را بحق بر تو نازل كرديم; پس خدا را پرستش كن در حالى كه دين خود را براى او خالص كرده اى.(2)

3 أَلا لِلّهِ الدِّينُ الْخالِصُ وَ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِياءَ ما نَعْبُدُهُمْ إِلاّ لِيُقَرِّبُونا إِلَى اللّهِ زُلْفى إِنَّ اللّهَ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ فِي ما هُمْ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ إِنَّ اللّهَ لايَهْدِي مَنْ هُوَ كاذِبٌ كَفّارٌ

آگاه باشيد كه دين خالص از آن خداست، و آنها كه غير خدا را اولياى خود قرار دادند، (و مى گفتند:) اينها را نمى پرستيم مگر بخاطر اين كه ما را به خداوند نزديك كنند. خدا (روز قيامت) ميان آنان در آنچه اختلاف داشتند داورى مى كند; خداوند آن كس را كه دروغگو و ناسپاس است هرگز هدايت نخواهد كرد.(3)

4 لَوْ أَرادَ اللّهُ أَنْ يَتَّخِذَ وَلَداً لاَصْطَفى مِمّا يَخْلُقُ ما يَشاءُ سُبْحانَهُ هُوَ اللّهُ الْواحِدُ الْقَهّارُ

(به فرض محال) اگر خدا مى خواست فرزندى داشته باشد، از ميان مخلوقاتش آنچه را مى خواست برمى گزيد; منزّه است (از اين كه فرزندى داشته باشد)! او خداوند يگانه و حاكم بر همه چيز است.(4)

5 خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بِالْحَقِّ يُكَوِّرُ اللَّيْلَ عَلَى النَّهارِ وَ يُكَوِّرُ النَّهارَ عَلَى اللَّيْلِ وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِي لِأَجَل مُسَمًّى أَلا هُوَ الْعَزِيزُ الْغَفّارُ

آسمانها و زمين را بحق آفريد; شب را بر روز مى پيچد و روز را بر شب; وخورشيد و ماه را مسخر (فرمان خويش) قرار داد; هر كدام تا سرآمد معينى به حركت (خود) ادامه مى دهند; آگاه باشيد كه او توانا و آمرزنده است.(5)

6 خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْس واحِدَة ثُمَّ جَعَلَ مِنْها زَوْجَها وَ أَنْزَلَ لَكُمْ مِنَ الْأَنْعامِ ثَمانِيَةَ أَزْواج يَخْلُقُكُمْ فِي بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ خَلْقاً مِنْ بَعْدِ خَلْق فِي ظُلُمات ثَلاث ذالِكُم اللّهُ رَبُّكُمْ لَهُ الْمُلْكُ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ فَأَنّى تُصْرَفُونَ

او (همه) شما را از يك انسان آفريد، و همسرش را از جنس او خلق كرد; و براى شما هشت زوج از چهارپايان آفريد; او شما را در شكم مادرانتان در ميان تاريكى هاى سه گانه (پوسته شكم، رحم و كيسه جنين) آفرينشى بعد از آفرينش ديگر مى بخشد. اين است خداوند، پروردگار شما كه حكومت (عالم هستى) از آن اوست; هيچ معبودى جز او نيست; پس چگونه (از راه حق) منحرف مى شويد؟!(6)

7 إِنْ تَكْفُرُوا فَإِنَّ اللّهَ غَنِيٌّ عَنْكُمْ وَ لايَرْضى لِعِبادِهِ الْكُفْرَ وَ إِنْ تَشْكُرُوا يَرْضَهُ لَكُمْ وَ لاتَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى ثُمَّ إِلى رَبِّكُمْ مَرْجِعُكُمْ فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ

اگر ناسپاسى كنيد، خداوند از شما بى نياز است و هرگز ناسپاسى را براى بندگانش نمى پسندد; و اگر شكر او را به جا آوريد آن را براى شما مى پسندد. و هيچ گنهكارى گناه ديگرى را بردوش نمى كشد. سپس بازگشت همه شما به سوى پروردگارتان است، و شما را از آنچه انجام مى داديد آگاه مى سازد; چرا كه او به آنچه درون سينه هاست آگاه است.(7)

8 وَ إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ ضُرٌّ دَعا رَبَّهُ مُنِيباً إِلَيْهِ ثُمَّ إِذا خَوَّلَهُ نِعْمَةً مِنْهُ نَسِيَ ما كانَ يَدْعُوا إِلَيْهِ مِنْ قَبْلُ وَ جَعَلَ لِلّهِ أَنْداداً لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِهِ قُلْ تَمَتَّعْ بِكُفْرِكَ قَلِيلاً إِنَّكَ مِنْ أَصْحابِ النّارِ

هنگامى كه به انسان زيانى رسد، پروردگار خود را مى خواند در حالى كه به سوى او باز مى گردد; امّا هنگامى كه نعمتى از جانب خويش به او عطا كند، آنچه را بخاطر آن قبلاً خدا را مى خواند از ياد مى برد و براى خداوند همتايانى قرار مى دهد تا (مردم را) از راه او گمراه سازد; بگو: «چند روزى از كفر و ناسپاسى خود بهره گير كه به يقين از دوزخيانى!» (8)

9 أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناء اللَّيْلِ ساجِداً وَ قائِماً يَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَ يَرْجُوا رَحْمَةَ رَبِّهِ قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لايَعْلَمُونَ إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ

آيا (چنين كسى با ارزش است يا) كسى كه در ساعات شب در حال سجده و قيام به عبادت مشغول است و از عذاب آخرت مى ترسدو به رحمت پروردگارش اميدوار است؟! بگو: «آيا كسانى كه مى دانند باكسانى كه نمى دانند يكسانند؟! تنها خردمندان متذكر مى شوند»(9)

10 قُلْ يا عِبادِ الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا رَبَّكُمْ لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا فِي هذِهِ الدُّنْيا حَسَنَةٌ وَ أَرْضُ اللّهِ واسِعَةٌ إِنَّما يُوَفَّى الصّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِساب

بگو: «اى بندگان من كه ايمان آورده ايد! از (مخالفت) پروردگارتان بپرهيزيد. براى كسانى كه در اين دنيا نيكى كرده اند پاداش نيكى است. و زمين خدا گسترده است، (اگر تحت فشار سران كفر بوديد مهاجرت كنيد) كه صابران اجر و پاداش خود را بى حساب دريافت مى دارند.(10)

11 قُلْ إِنِّي أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ اللّهَ مُخْلِصاً لَهُ الدِّينَ

بگو: «من مأمورم كه خدا را پرستش كنم در حالى كه دينم را براى او خالص كرده باشم،(11)

12 وَ أُمِرْتُ لِأَنْ أَكُونَ أَوَّلَ الْمُسْلِمِينَ

و مأمورم كه نخستين مسلمان باشم.»(12)

13 قُلْ إِنِّي أَخافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّي عَذابَ يَوْم عَظِيم

بگو:«من اگر نافرمانى پروردگارم كنم، از عذاب روز بزرگ (قيامت) مى ترسم.»(13)

14 قُلِ اللّهَ أَعْبُدُ مُخْلِصاً لَهُ دِينِي

بگو: «من تنها خدا را مى پرستم در حالى كه دينم را براى او خالص مى كنم،(14)

15 فَاعْبُدُوا ما شِئْتُمْ مِنْ دُونِهِ قُلْ إِنَّ الْخاسِرِينَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَ أَهْلِيهِمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ أَلا ذالِكَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبِينُ

پس شما هر چه را جز او مى خواهيد بپرستيد (كه زيانكاريد).» بگو: «زيانكاران واقعى كسانى هستند كه سرمايه وجود خويش و بستگانشان را در روزقيامت از دست داده اند. آگاه باشيدزيان آشكار همين است.»(15)

16 لَهُمْ مِنْ فَوْقِهِمْ ظُلَلٌ مِنَ النّارِ وَ مِنْ تَحْتِهِمْ ظُلَلٌ ذالِكَ يُخَوِّفُ اللّهُ بِهِ عِبادَهُ يا عِبادِ فَاتَّقُونِ

براى آنان از بالاى سرشان سايبانهايى از آتش، و در زير پايشان نيز طبقاتى (از آتش) است; اين چيزى است كه خداوند با آن بندگانش را مى ترساند. اى بندگان من! از (نافرمانى) من بپرهيزيد.(16)

17 وَ الَّذِينَ اجْتَنَبُوا الطّاغُوتَ أَنْ يَعْبُدُوها وَ أَنابُوا إِلَى اللّهِ لَهُمُ الْبُشْرى فَبَشِّرْ عِبادِ

و كسانى كه از عبادت طاغوت دورى كردند و به سوى خداوند بازگشتند،بشارت از آنِ آنهاست; پس بندگان مرا بشارت ده.(17)

18 الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولئِكَ الَّذِينَ هَداهُمُ اللّهُ وَ أُولئِكَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبابِ

همان كسانى كه سخنان را مى شنوند و از نيكوترين آنها پيروى مى كنند; آنان كسانى هستند كه خدا هدايتشان كرده، و آنها خردمندانند.(18)

19 أَ فَمَنْ حَقَّ عَلَيْهِ كَلِمَةُ الْعَذابِ أَ فَأَنْتَ تُنْقِذُ مَنْ فِي النّارِ

آيا تو مى توانى كسى را كه فرمان عذاب درباره او قطعى شده رهايى بخشى؟! آيا تو مى توانى كسى را كه در درون آتش است برگيرى و نجات دهى؟!(19)

20 لكِنِ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ غُرَفٌ مِنْ فَوْقِها غُرَفٌ مَبْنِيَّةٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ وَعْدَ اللّهِ لايُخْلِفُ اللّهُ الْمِيعادَ

ولى براى آنها كه تقواى الهى پيشه كردند، غرفه هايى در بهشت است كه بر فراز آن غرفه هاى ديگرى بنا شده و از زير آن نهرها جارى است. اين وعده الهى است، و خداوند در وعده خود تخلّف نمى كند. (20)

21 أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَسَلَكَهُ يَنابِيعَ فِي الْأَرْضِ ثُمَّ يُخْرِجُ بِهِ زَرْعاً مُخْتَلِفاً أَلْوانُهُ ثُمَّ يَهِيجُ فَتَراهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَجْعَلُهُ حُطاماً إِنَّ فِي ذالِكَ لَذِكْرى لِأُولِي الْأَلْبابِ

آيا نديدى كه خداوند از آسمان آبى فرو فرستاد و آن را بصورت چشمه هايى در زمين وارد نمود، سپس با آن زراعتى را مى روياند كه رنگهاى مختلف دارد; بعد آن گياه خشك مى شود به گونه اى كه آن را زرد و بى روح مى بينى; سپس آن را درهم مى شكند و خرد مى كند؟! در اين مثال تذكّرى است براى خردمندان (از ناپايدارى دنيا).(21)

22 أَ فَمَنْ شَرَحَ اللّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ فَهُوَ عَلى نُور مِنْ رَبِّهِ فَوَيْلٌ لِلْقاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ مِنْ ذِكْرِ اللّهِ أُولئِكَ فِي ضَلال مُبِين

آيا كسى كه خدا سينه اش را براى اسلام گشاده است و بر فراز (مركبى از) نور الهى قرار گرفته (همچون كوردلان گمراه است؟!) واى بر آنان كه قلبهايى سخت در برابرذكر خدا دارند! آنها در گمراهى آشكارى هستند.(22)

23 اللّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِيَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَ قُلُوبُهُمْ إِلى ذِكْرِ اللّهِ ذالِكَ هُدَى اللّهِ يَهْدِي بِهِ مَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُضْلِلِ اللّهُ فَما لَهُ مِنْ هاد

خداوند بهترين سخن را نازل كرده، كتابى كه آياتش (در لطف و زيبايى و عمق و محتوا) همانند يكديگر است; آياتى مكرر دارد (با تكرارى شوق انگيز) كه از شنيدن آياتش لرزه بر اندام كسانى كه از پروردگارشان مى ترسند مى افتد; سپس برون و درونشان نرم و متوجّه ذكر خدا مى شود;اين هدايت الهى است كه هركس را بخواهد با آن راهنمايى مى كند; و هر كس را خداوند گمراه سازد، هيچ راهنمايى براى او نخواهد بود. (23)

24 أَ فَمَنْ يَتَّقِي بِوَجْهِهِ سُوءَ الْعَذابِ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ قِيلَ لِلظّالِمِينَ ذُوقُوا ما كُنْتُمْ تَكْسِبُونَ

آيا كسى كه (ناچار است) با صورت خود عذاب دردناك (الهى) را در روز قيامت دور سازد (همانند كسى است كه آتش دوزخ هرگز به او نمى رسد)؟! و به ستمكاران گفته مى شود: «بچشيد (نتيجه) آنچه را انجام مى داديد!»(24)

25 كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَأَتاهُمُ الْعَذابُ مِنْ حَيْثُ لايَشْعُرُونَ

كسانى كه قبل از آنها بودند نيز (آيات ما را) تكذيب نمودند، و عذاب (الهى) از جايى كه فكر نمى كردند به سراغشان آمد.(25)

26 فَأَذاقَهُمُ اللّهُ الْخِزْيَ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ لَعَذابُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ

پس خداوند خوارى را در زندگى اين دنيا به آنها چشانيد، و عذاب آخرت شديدتر است اگر مى دانستند.(26)

27 وَ لَقَدْ ضَرَبْنا لِلنّاسِ فِي هذَا الْقُرْآنِ مِنْ كُلِّ مَثَل لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ

ما براى مردم در اين قرآن از هر چيز نمونه اى آورديم (و همه معارف در آن جمع است)، شايد متذكّر شوند.(27)

28 قُرْآناً عَرَبِيّاً غَيْرَ ذِي عِوَج لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ

قرآنى است فصيح و خالى از هرگونه كجى و نادرستى، شايد آنان پرهيزگارى پيشه كنند.(28)

29 ضَرَبَ اللّهُ مَثَلاً رَجُلاً فِيهِ شُرَكاءُ مُتَشاكِسُونَ وَ رَجُلاً سَلَماً لِرَجُل هَلْ يَسْتَوِيانِ مَثَلاً الْحَمْدُ لِلّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لايَعْلَمُونَ

خداوند مثالى زده است: مردى را كه مملوك شريكانى است كه درباره او پيوسته با هم نزاع دارند، و مردى كه تنها تسليم يك نفر است; آيا اين دو يكسانند؟! حمد و ستايش مخصوص خداست، ولى بيشتر آنان نمى دانند.(29)

30 إِنَّكَ مَيِّتٌ وَ إِنَّهُمْ مَيِّتُونَ

به يقين تو مى ميرى و آنها نيز خواهند مُرد.(30)

31 ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ عِنْدَ رَبِّكُمْ تَخْتَصِمُونَ

سپس شما روز قيامت نزد پروردگارتان مخاصمه مى كنيد.(31)

32 فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَبَ عَلَى اللّهِ وَ كَذَّبَ بِالصِّدْقِ إِذْ جاءَهُ أَ لَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوىً لِلْكافِرِينَ

چه كسى ستمكارتر است از آن كسى كه بر خدا دروغ ببندد و سخن راست (و وحى الهى) را هنگامى كه به سراغ او آمده تكذيب كند؟! آيا درجهنم جايگاهى براى كافران نيست؟!(32)

33 وَ الَّذِي جاءَ بِالصِّدْقِ وَ صَدَّقَ بِهِ أُولئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ

امّا كسى كه سخن راست بياورد و كسى كه آن را تصديق كند، آنان پرهيزگارانند.(33)

34 لَهُمْ ما يَشاؤُنَ عِنْدَ رَبِّهِمْ ذالِكَ جَزاءُ الْمُحْسِنِينَ

آنچه بخواهند نزد پروردگارشان براى آنان موجود است; و اين است جزاى نيكوكاران.(34)

35 لِيُكَفِّرَ اللّهُ عَنْهُمْ أَسْوَأَ الَّذِي عَمِلُوا وَ يَجْزِيَهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ الَّذِي كانُوا يَعْمَلُونَ

تا خداوند (حتى) بدترين اعمالى را كه انجام داده اند (در سايه ايمان و صداقت آنها) بيامرزد، و آنها را مطابق بهترين اعمالى كه انجام مى دادند پاداش دهد.(35)

36 أَ لَيْسَ اللّهُ بِكاف عَبْدَهُ وَ يُخَوِّفُونَكَ بِالَّذِينَ مِنْ دُونِهِ وَ مَنْ يُضْلِلِ اللّهُ فَما لَهُ مِنْ هاد

آيا خداوند براى (نجات و دفاع از) بنده اش كافى نيست؟! ولى آنها تو را از غير او مى ترسانند. (آنها گمراهند) و هر كس را خداوند گمراه كند، هيچ راهنمايى براى او نخواهد بود!(36)

37 وَ مَنْ يَهْدِ اللّهُ فَما لَهُ مِنْ مُضِلّ أَ لَيْسَ اللّهُ بِعَزِيز ذِي انْتِقام

و هر كس را خدا راهنمايى كند، هيچ گمراه كننده اى نخواهد داشت. آيا خداوند توانا و داراى مجازات نيست؟!(37)

38 وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللّهُ قُلْ أَ فَرَأَيْتُمْ ما تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ إِنْ أَرادَنِيَ اللّهُ بِضُرّ هَلْ هُنَّ كاشِفاتُ ضُرِّهِ أَوْ أَرادَنِي بِرَحْمَة هَلْ هُنَّ مُمْسِكاتُ رَحْمَتِهِ قُلْ حَسْبِيَ اللّهُ عَلَيْهِ يَتَوَكَّلُ الْمُتَوَكِّلُونَ

و اگر از آنها بپرسى: «چه كسى آسمانها و زمين را آفريده؟» به يقين مى گويند: «خدا!» بگو:«آيا هيچ درباره معبودانى كه غير از خدا مى خوانيد انديشه مى كنيد كه اگر خدا زيانى براى من بخواهد، آيا آنها مى توانند زيان او را برطرف سازند؟! و يا اگر رحمتى براى من بخواهد، آيا آنها مى توانند مانع رحمت او شوند؟!» بگو: «خدا مرا كافى است; و همه توكل كنندگان تنها بر اوتوكّل مى كنند.» (38)

39 قُلْ يا قَوْمِ اعْمَلُوا عَلى مَكانَتِكُمْ إِنِّي عامِلٌ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ

بگو: «اى قوم من! شما هرچه در توان داريد انجام دهيد، من نيز به وظيفه خود عمل مى كنم; امّا بزودى خواهيد دانست،(39)

40 مَنْ يَأْتِيهِ عَذابٌ يُخْزِيهِ وَ يَحِلُّ عَلَيْهِ عَذابٌ مُقِيمٌ

چه كسى عذاب خواركننده اى (در دنيا) به سراغش مى آيد، و (سپس) عذابى جاويدان (در آخرت) بر او وارد مى گردد!»(40)

41 إِنّا أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ لِلنّاسِ بِالْحَقِّ فَمَنِ اهْتَدى فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ ضَلَّ فَإِنَّما يَضِلُّ عَلَيْها وَ ما أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكِيل

ما اين كتاب (آسمانى) را براى مردم بحق بر تو نازل كرديم; هر كس (در پرتو آن) هدايت شود به نفع خود اوست; و هر كس گمراهى را برگزيند، تنها به زيان خود گمراه مى گردد; و تو مأمور اجبارشان (به هدايت) نيستى.(41)

42 اللّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ الَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنامِها فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضى عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَ يُرْسِلُ الْأُخْرى إِلى أَجَل مُسَمّىً إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيات لِقَوْم يَتَفَكَّرُونَ

خداوند ارواح را به هنگام مرگ قبض مى كند، و روح كسانى را كه نمرده اند نيز به هنگام خواب مى گيرد; سپس ارواح كسانى كه فرمان مرگشان را صادر كرده نگه مى دارد و ارواح ديگرى را (كه بايد زنده بمانند) باز مى گرداند تا سر آمدى معيّن; در اين امر نشانه هاى روشنى است براى كسانى كه مى انديشند.(42)

43 أَمِ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللّهِ شُفَعاءَ قُلْ أَ وَ لَوْ كانُوا لايَمْلِكُونَ شَيْئاً وَ لايَعْقِلُونَ

آيا آنان غير از خدا شفيعانى گرفته اند؟! به آنان بگو: «آيا (از آنها شفاعت مى طلبيد) هر چند مالك چيزى نباشند و درك و شعورى براى آنها نباشد؟!»(43)

44 قُلْ لِلّهِ الشَّفاعَةُ جَمِيعاً لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

بگو: «تمام شفاعت تنها از آنِ خداست، (زيرا) حاكميّت آسمانها و زمين از آنِ اوست، سپس همه شما به سوى او باز گردانده مى شويد.»(44)

45 وَ إِذا ذُكِرَ اللّهُ وَحْدَهُ اشْمَأَزَّتْ قُلُوبُ الَّذِينَ لايُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ وَ إِذا ذُكِرَ الَّذِينَ مِنْ دُونِهِ إِذا هُمْ يَسْتَبْشِرُونَ

هنگامى كه خداوند به يگانگى ياد مى شود، دلهاى كسانى كه به آخرت ايمان ندارند مشمئز(و متنفّر) مى گردد; امّا هنگامى كه از معبودهايى غير از او ياد مى شود، آنان خوشحال مى شوند.(45)

46 قُلِ اللّهُمَّ فاطِرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ عالِمَ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ أَنْتَ تَحْكُمُ بَيْنَ عِبادِكَ فِي ما كانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ

بگو: «خداوندا! اى آفريننده آسمانها و زمين، و آگاه از اسرار نهان و آشكار، تو در ميان بندگانت در آنچه درباره آن اختلاف داشته اند داورى خواهى كرد.»(46)

47 وَ لَوْ أَنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً وَ مِثْلَهُ مَعَهُ لاَفْتَدَوْا بِهِ مِنْ سُوءِ الْعَذابِ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ بَدا لَهُمْ مِنَ اللّهِ ما لَمْ يَكُونُوا يَحْتَسِبُونَ

اگر ستمكاران تمام آنچه را روى زمين است مالك باشند و همانند آن بر آن افزوده شود، حاضرند همه را فدا كنند تا از عذاب شديد روز قيامت رهايى يابند; و از سوى خدا براى آنها امورى ظاهر مى شود كه هرگز گمان نمى كردند.(47)

48 وَ بَدا لَهُمْ سَيِّئاتُ ما كَسَبُوا وَ حاقَ بِهِمْ ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ

(در آن روز) اعمال بدى را كه انجام داده اند براى آنها آشكار مى شود، و آنچه را (از عذاب الهى) استهزا مى كردند بر آنها واقع مى گردد.(48)

49 فَإِذا مَسَّ الْإِنْسانَ ضُرٌّ دَعانا ثُمَّ إِذا خَوَّلْناهُ نِعْمَةً مِنّا قالَ إِنَّما أُوتِيتُهُ عَلى عِلْم بَلْ هِيَ فِتْنَةٌ وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لايَعْلَمُونَ

هنگامى كه انسان را زيانى رسد، ما را (براى حل مشكلش) مى خواند; سپس هنگامى كه از جانب خود به او نعمتى دهيم، مى گويد: «اين نعمت بخاطر كاردانى خودم به من داده شده;» (چنين نيست) بلكه اين وسيله آزمايش (آنها) است، هرچند بيشترشان نمى دانند.(49)

50 قَدْ قالَهَا الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَما أَغْنى عَنْهُمْ ما كانُوا يَكْسِبُونَ

اين سخن را كسانى كه قبل ازآنها بودند نيز گفتند، ولى آنچه را به دست مى آوردند براى آنها سودى نداشت.(50)

51 فَأَصابَهُمْ سَيِّئاتُ ما كَسَبُوا وَ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْ هؤُلاءِ سَيُصِيبُهُمْ سَيِّئاتُ ما كَسَبُوا وَ ما هُمْ بِمُعْجِزِينَ

سپس بديهاى اعمالشان به آنها رسيد; و ستمكاران اين گروه [= بت پرستان اهل مكّه] نيز بزودى گرفتار بديهاى اعمالى كه انجام داده اند خواهند شد، و هرگز نمى توانند از عذاب الهى بگريزند.(51)

52 أَ وَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ وَ يَقْدِرُ إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيات لِقَوْم يُؤْمِنُونَ

آيا آنها ندانستند كه خداوندروزى را براى هر كس بخواهد گسترده يا تنگ مى سازد؟! در اين، نشانه هايى است براى گروهى كه ايمان مى آورند.(52)

53 قُلْ يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ لاتَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللّهِ إِنَّ اللّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ

بگو: «اى بندگان من كه برخود اسراف و ستم كرده ايد! از رحمت خداوند نوميد نشويد كه خدا همه گناهان را مى آمرزد، زيرا او بسيار آمرزنده و مهربان است.(53)

54 وَ أَنِيبُوا إِلى رَبِّكُمْ وَ أَسْلِمُوا لَهُ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ الْعَذابُ ثُمَّ لاتُنْصَرُونَ

و به درگاه پروردگارتان بازگرديد و در برابر او تسليم شويد، پيش از آن كه عذاب به سراغ شما آيد، سپس (از سوى هيچ كس) يارى نشويد.(54)

55 وَ اتَّبِعُوا أَحْسَنَ ما أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ الْعَذابُ بَغْتَةً وَ أَنْتُمْ لاتَشْعُرُونَ

و از بهترين دستورهايى كه از سوى پروردگارتان بر شما نازل شده پيروى كنيد پيش از آن كه عذاب (الهى) ناگهان به سراغ شما آيد در حالى كه از آن آگاه نيستند!»(55)

56 أَنْ تَقُولَ نَفْسٌ يا حَسْرَتى عَلى ما فَرَّطْتُ فِي جَنْبِ اللّهِ وَ إِنْ كُنْتُ لَمِنَ السّاخِرِينَ

(اين دستورها براى آن است كه) مبادا كسى روز قيامت بگويد: «افسوس بر من از كوتاهى هايى كه در اطاعت فرمان خدا كردم و از مسخره كنندگان (آيات او) بودم!»(56)

57 أَوْ تَقُولَ لَوْ أَنَّ اللّهَ هَدانِي لَكُنْتُ مِنَ الْمُتَّقِينَ

يا بگويد: «اگر خداوند مرا هدايت مى كرد، از پرهيزگاران بودم.»(57)

58 أَوْ تَقُولَ حِينَ تَرَى الْعَذابَ لَوْ أَنَّ لِي كَرَّةً فَأَكُونَ مِنَ الْمُحْسِنِينَ

يا هنگامى كه عذاب را مى بيند بگويد:«اى كاش بار ديگر (به دنيا) بازمى گشتم و از نيكوكاران بودم!»(58)

59 بَلى قَدْ جاءَتْكَ آياتِي فَكَذَّبْتَ بِها وَ اسْتَكْبَرْتَ وَ كُنْتَ مِنَ الْكافِرِينَ

آرى، آيات من به سراغ تو آمد، امّا آن را تكذيب كردى و تكبّر نمودى و از كافران بودى.(59)

60 وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ تَرَى الَّذِينَ كَذَبُوا عَلَى اللّهِ وُجُوهُهُمْ مُسْوَدَّةٌ أَ لَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوىً لِلْمُتَكَبِّرِينَ

و روز قيامت كسانى را كه بر خدا دروغ بستند (و تكبر ورزيدند) مى بينى كه صورتهايشان سياه است; آيا در جهنم جايگاهى براى متكبّران نيست؟! (60)

61 وَ يُنَجِّي اللّهُ الَّذِينَ اتَّقَوْا بِمَفازَتِهِمْ لايَمَسُّهُمُ السُّوءُ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ

و خداوند كسانى را كه تقوا پيشه كردند رهايى مى بخشد و رستگار مى كند; هيچ بدى به آنان نمى رسد و هرگز اندوهگين نخواهند شد.(61)

62 اللّهُ خالِقُ كُلِّ شَيْء وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْء وَكِيلٌ

خداوند آفريدگار همه چيز است و حافظ و نگهبان بر همه اشياء است.(62)

63 لَهُ مَقالِيدُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِ اللّهِ أُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ

كليدهاى آسمانها و زمين از آن اوست; و كسانى كه به آيات خداوند كافر شدند زيانكاران (واقعى) هستند.(63)

64 قُلْ أَ فَغَيْرَ اللّهِ تَأْمُرُونِّي أَعْبُدُ أَيُّهَا الْجاهِلُونَ

بگو:«آيا به من دستور مى دهيد كه غير خدا را بپرستم اى جاهلان؟!»(64)

65 وَ لَقَدْ أُوحِيَ إِلَيْكَ وَ إِلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكَ لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِينَ

به تو و همه پيامبران پيشين وحى شده كه اگر مشرك شوى، تمام اعمالت تباه مى شود و از زيانكاران خواهى بود.(65)

66 بَلِ اللّهَ فَاعْبُدْ وَ كُنْ مِنَ الشّاكِرِينَ

بلكه تنها خداوند را عبادت كن و از شكرگزاران باش.(66)

67 وَ ما قَدَرُوا اللّهَ حَقَّ قَدْرِهِ وَ الْأَرْضُ جَمِيعاً قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ السَّماواتُ مَطْوِيّاتٌ بِيَمِينِهِ سُبْحانَهُ وَ تَعالى عَمّا يُشْرِكُونَ

آنها خدا را آن گونه كه بايد بشناسند، نشناختند، در حالى كه تمام زمين در روز قيامت در قبضه (قدرت) اوست و آسمانها پيچيده در دست او; خداوند منزّه و برتر است از آنچه هتاى او قرار مى دهند.(67)

68 وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ إِلاّ مَنْ شاءَ اللّهُ ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخْرى فَإِذا هُمْ قِيامٌ يَنْظُرُونَ

و (در آستانه قيامت) در «صور» دميده مى شود، و در پى آن همه كسانى كه در آسمانها و زمينند مى ميرند، مگر كسانى كه خدا بخواهد; سپس بار ديگر در «صور» دميده مى شود، ناگهان همگى به پا مى خيزند و در انتظار (حساب و جزا) هستند. (68)

69 وَ أَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّها وَ وُضِعَ الْكِتابُ وَ جِيءَ بِالنَّبِيِّينَ وَ الشُّهَداءِ وَ قُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْحَقِّ وَ هُمْ لايُظْلَمُونَ

و زمين (در آن روز) به نور پروردگارش روشن مى شود، و نامه هاى اعمال را پيش مى نهند و پيامبران و گواهان را حاضر مى سازند، و ميان آنها بحق داورى مى شود و به آنان ستم نخواهد شد.(69)

70 وَ وُفِّيَتْ كُلُّ نَفْس ما عَمِلَتْ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِما يَفْعَلُونَ

و به هركس آنچه انجام داده است بى كم و كاست داده مى شود; و او نسبت به آنچه انجام مى دادند از همه آگاهتر است. (70)

71 وَ سِيقَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِلى جَهَنَّمَ زُمَراً حَتّى إِذا جاؤُها فُتِحَتْ أَبْوابُها وَ قالَ لَهُمْ خَزَنَتُها أَ لَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَتْلُونَ عَلَيْكُمْ آياتِ رَبِّكُمْ وَ يُنْذِرُونَكُمْ لِقاءَ يَوْمِكُمْ هذا قالُوا بَلى وَ لكِنْ حَقَّتْ كَلِمَةُ الْعَذابِ عَلَى الْكافِرِينَ

و كسانى كه كافر شدند گروه گروه به سوى جهنم رانده مى شوند; هنگامى كه به دوزخ مى رسند، درهاى آن گشوده مى شود و نگهبانان دوزخ به آنها مى گويند: «آيا پيامبرانى از ميان شما به سويتان نيامدند كه آيات پروردگارتان را براى شما بخوانند و نسبت به ملاقات اين روز شما را انذار كنند؟!» مى گويند: «آرى، (پيامبران آمدند) ولى (ما مخالفت كرديم و)» فرمان عذاب الهى بر كافران مسلّم شده است.(71)

72 قِيلَ ادْخُلُوا أَبْوابَ جَهَنَّمَ خالِدِينَ فِيها فَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ

به آنان گفته مى شود: «از درهاى جهنم وارد شويد، جاودانه در آن بمانيد; چه بد جايگاهى است جايگاه متكبّران!»(72)

73 وَ سِيقَ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ إِلَى الْجَنَّةِ زُمَراً حَتّى إِذا جاؤُها وَ فُتِحَتْ أَبْوابُها وَ قالَ لَهُمْ خَزَنَتُها سَلامٌ عَلَيْكُمْ طِبْتُمْ فَادْخُلُوها خالِدِينَ

و كسانى كه تقواى الهى پيشه كردند گروه گروه به سوى بهشت برده مى شوند; هنگامى كه به آن مى رسند درهاى بهشت گشوده مى شود و نگهبانان به آنان مى گويند: «سلام بر شما!گوارايتان باد! داخل بهشت شويد و جاودانه بمانيد!»(73)

74 وَ قالُوا الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِي صَدَقَنا وَعْدَهُ وَ أَوْرَثَنَا الْأَرْضَ نَتَبَوَّأُ مِنَ الْجَنَّةِ حَيْثُ نَشاءُ فَنِعْمَ أَجْرُ الْعامِلِينَ

آنها مى گويند: «حمد و ستايش مخصوص خداوندى است كه به وعده خويش درباره ما وفا كرد و اين سرزمين را ميراث ما قرار داد كه هر جاى بهشت را بخواهيم منزلگاه خود قرار دهيم; و چه نيكوست پاداش عمل كنندگان!»(74)

75 وَ تَرَى الْمَلائِكَةَ حَافِّينَ مِنْ حَوْلِ الْعَرْشِ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَ قُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْحَقِّ وَ قِيلَ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ

(در آن روز) فرشتگان را مى بينى كه بر گرد عرش حلقه زده اند و پروردگارشان را حمد و تسبيح مى گويند;و در ميان آنان [= بندگان] بحق داورى مى شود; و (سرانجام) گفته خواهد  شد: «حمد و ستايش  مخصوص  خداوندى  است  كه  پروردگار جهانيان است.»(75)

▲

[40] سوره غافر

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 حم

حم.(1)

2 تَنْزِيلُ الْكِتابِ مِنَ اللّهِ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ

اين كتابى است كه از سوى خداوند توانا و دانا نازل شده است.(2)

3 غافِرِ الذَّنْبِ وَ قابِلِ التَّوْبِ شَدِيدِ الْعِقابِ ذِي الطَّوْلِ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ إِلَيْهِ الْمَصِيرُ

خداوندى كه آمرزنده گناه، پذيرنده توبه، داراى مجازات سخت، و صاحب نعمت فراوان است; هيچ معبودى جز او نيست; و بازگشت (همه شما) به سوى اوست.(3)

4 ما يُجادِلُ فِي آياتِ اللّهِ إِلاَّ الَّذِينَ كَفَرُوا فَلايَغْرُرْكَ تَقَلُّبُهُمْ فِى الْبِلادِ

تنها كسانى در آيات ما مجادله مى كنند كه (از روى عناد) كافر شده اند; پس مبادا رفت و آمد آنان در شهرها (و قدرت نماييشان) تو را فريب دهد!(4)

5 كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوح وَ الأَحْزابُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ هَمَّتْ كُلُّ أُمَّة بِرَسُولِهِمْ لِيَأْخُذُوهُ وَ جادَلُوا بِالْباطِلِ لِيُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ فَأَخَذْتُهُمْ فَكَيْفَ كانَ عِقابِ

پيش از آنها قوم نوح و گروه هايى كه بعد از آنها بودند (پيامبرانشان را) تكذيب كردند; و هر امّتى در پى آن بودند كه پيامبرشان را بگيرند (و آزار دهند)، و براى محو حق به مجادله باطل دست زدند; امّا من آنها را مجازات كردم; ديدى كه مجازات من چگونه بود!(5)

6 وَ كَذالِكَ حَقَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ عَلَى الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّهُمْ أَصْحابُ النّارِ

واين گونه فرمان پروردگارت درباره كسانى كه كافر شدند مسلّم شده كه آنها همه اهل آتشند.(6)

7 الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَ مَنْ حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَ يَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنا وَسِعْتَ كُلَّ شَىْء رَحْمَةً وَ عِلْماً فَأغْفِرْ لِلَّذِينَ تابُوا وَ اتَّبَعُوا سَبِيلَكَ وَ قِهِمْ عَذابَ الْجَحِيمِ

فرشتگانى كه حاملان عرشند و آنها كه گرداگرد آن (طواف مى كنند) تسبيح و حمد پروردگارشان را مى گويند و به او ايمان دارند و براى مؤمنان آمرزش مى طلبند (و مى گويند:) پروردگارا!رحمت و علم تو همه چيز را فرا گرفته است; پس كسانى را كه توبه كرده و راه تو را پيروى مى كنند بيامرز، و آنان را از عذاب دوزخ نگاه دار.(7)

8 رَبَّنا وَ أَدْخِلْهُمْ جَنّاتِ عَدْن الَّتِي وَعَدْتَهُمْ وَ مَنْ صَلَحَ مِنْ آبائِهِمْ وَ أَزْواجِهِمْ وَ ذُرِّيّاتِهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

پروردگارا! آنها را در باغهاى جاويدان بهشتى كه به آنها وعده فرموده اى وارد كن و، (همچنين) از پدران و همسرانو فرزندانشان هر كدام كه صالح بودند، به يقين تو توانا و حكيمى.(8)

9 وَ قِهِمُ السَّيِّئاتِ وَ مَنْ تَقِ السَّيِّئاتِ يَوْمَئِذ فَقَدْ رَحِمْتَهُ وَ ذالِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

و آنان را از بديها نگاه دار، و هر كس را در آن روز از بديها نگاه دارى، مشمول رحمتت ساخته اى; و اين همان رستگارى بزرگ!(9)

10 إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا يُنادَوْنَ لَمَقْتُ اللّهِ أَكْبَرُ مِنْ مَقْتِكُمْ أَنْفُسَكُمْ إِذْ تُدْعَوْنَ إِلَى الإِيمانِ فَتَكْفُرُونَ

روز قيامت كسانى را كه كافر شدند صدا مى زنند كه عداوت و خشم خداوند نسبت به شما از عداوت و خشم خودتان نسبت به خودتان بيشتر است، چرا كه به سوى ايمان دعوت مى شديد، ولى انكار مى كرديد.(10)

11 قالُوا رَبَّنا أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ وَ أَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ فَاعْتَرَفْنا بِذُنُوبِنا فَهَلْ إِلى خُرُوج مِنْ سَبِيل

آنها مى گويند: «پروردگارا! ما را دوبار ميراندى و دوبار زنده كردى; اكنون به گناهان خود معترفيم; آيا راهى براى خارج شدن (از دوزخ) وجود دارد؟»(11)

12 ذالِكُم بِأَنَّهُ إِذا دُعِىَ اللّهُ وَحْدَهُ كَفَرْتُمْ وَ إِنْ يُشْرَكْ بِهِ تُؤْمِنُوا فَالْحُكْمُ لِلّهِ الْعَلِىِّ الْكَبِيرِ

(گفته مى شود) اين به سبب آن است كه وقتى خداوند به يگانگى خوانده مى شد انكار مى كرديد، و اگر براى او همتايى مى پنداشتند ايمان مى آورديد; اكنون داورى مخصوص خداوند بلند مرتبه و بزرگ است (و شما را مطابق عدل خود كيفر مى دهد). (12)

13 هُوَ الَّذِي يُرِيكُمْ آياتِهِ وَ يُنَزِّلُ لَكُمْ مِنَ السَّماءِ رِزْقاً وَ ما يَتَذَكَّرُ إِلاّ مَنْ يُنِيبُ

او كسى است كه آيات خود را به شما نشان مى دهد و از آسمان براى شما روزى با ارزشى مى فرستد; تنها كسانى متذكّر اين حقايق مى شوند كه (به سوى خدا) بازمى گردند (و پيوسته به ياد او هستند).(13)

14 فَادْعُوا اللّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ وَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُونَ

(تنها) خدا را بخوانيد و دين خود را براى او خالص كنيد، هر چند كافران ناخشنود باشند.(14)

15 رَفِيعُ الدَّرَجاتِ ذُو الْعَرْشِ يُلْقِي الرُّوحَ مِنْ أَمْرِهِ عَلى مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ لِيُنْذِرَ يَوْمَ التَّلاقِ

او درجات (بندگان صالح) را بالا مى برد، او صاحب عرش است،روح [=وحى الهى] را به فرمانش بر هر كس ازبندگانش كه بخواهد القاء مى كند تا (مردم را) از روز لقاى پروردگار بيم دهد.(15)

16 يَوْمَ هُمْ بارِزُونَ لايَخْفى عَلَى اللّهِ مِنْهُمْ شَىْءٌ لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلّهِ الْواحِدِ الْقَهّارِ

روزى كه همه آنان آشكار مى شوند و چيزى از آنها بر خدا پنهان نخواهد ماند; (و گفته مى شود:) حكومت امروز براى كيست؟ براى خداوند يكتاى حاكم بر همه چيز است.(16)

17 الْيَوْمَ تُجْزى كُلُّ نَفْس بِما كَسَبَتْ لا ظُلْمَ الْيَوْمَ إِنَّ اللّهَ سَرِيعُ الْحِسابِ

امروز هر كس در برابر آنچه انجام داده است جزا داده مى شود; امروز هيچ ظلمى نيست; خداوند سريع الحساب است.(17)

18 وَ أَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الآزِفَةِ إِذِ الْقُلُوبُ لَدَى الْحَناجِرِ كاظِمِينَ ما لِلظّالِمِينَ مِنْ حَمِيم وَ لا شَفِيع يُطاعُ

و آنها را از روز نزديك [= روز قيامت] بترسان، هنگامى كه (از شدّت وحشت) دلها به گلوگاه مى رسد در حالى كه تمامى وجود آنها مملوّ از اندوه است; براى ستمكاران نه دوستى وجود دارد، و نه شفاعت كننده اى كه شفاعتش پذيرفته شود.(18)

19 يَعْلَمُ خائِنَةَ الأَعْيُنِ وَ ماتُخْفِى الصُّدُورُ

او چشمهايى را كه به خيانت مى گردد و آنچه را سينه ها پنهان مى دارند، مى داند.(19)

20 وَ اللّهُ يَقْضِي بِالْحَقِّ وَ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ لايَقْضُونَ بِشَىْء إِنَّ اللّهَ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ

خداوند بحق داورى مى كند، و معبودهايى را كه غير از او مى خوانند (قدرت بر) هيچ گونه داورى ندارند; خداوند شنوا و بيناست.(20)

21 أَ وَ لَمْ يَسِيرُوا فِى الأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ كانُوا مِنْ قَبْلِهِمْ كانُوا هُمْ أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَ آثاراً فِى الأَرْضِ فَأَخَذَهُمُ اللّهُ بِذُنُوبِهِمْ وَ ما كانَ لَهُمْ مِنَ اللّهِ مِنْ واق

آيا آنها روى زمين سير نكردند تا ببينند عاقبت كسانى كه پيش از آنان بودند چگونه بود؟!آنها در قدرت و ايجاد آثار مهمّ در زمين از اينها برتر بودند; ولى خداوند آنان را به گناهانشان گرفت، و دربرابر (عذاب) او مدافعى نداشتند.(21)

22 ذالِكَ بِأَنَّهُمْ كانَتْ تَأْتِيهِمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَكَفَرُوا فَأَخَذَهُمُ اللّهُ إِنَّهُ قَوِىٌّ شَدِيدُ الْعِقابِ

اين براى آن بود كه پيامبرانشان پيوسته با دلايل روشن به سراغشان مى آمدند، ولى آنها انكار مى كردند; بدين سبب خداوند آنان را گرفت (و كيفر داد) كه او توانا و مجازاتش شديد است.(22)

23 وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسى بِآياتِنا وَ سُلْطان مُبِين

ما موسى را با معجزات خود و دليل روشنى فرستاديم،(23)

24 إِلى فِرْعَوْنَ وَ هامانَ وَ قارُونَ فَقالُوا ساحِرٌ كَذّابٌ

به سوى فرعون و هامان و قارون; ولى آنها گفتند: «او ساحرى بسيار دروغگو است.»(24)

25 فَلَمّا جاءَهُمْ بِالْحَقِّ مِنْ عِنْدِنا قالُوا اقْتُلُوا أَبْناءَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ وَ اسْتَحْيُوا نِساءَهُمْ وَ ما كَيْدُ الْكافِرِينَ إِلاّ فِي ضَلال

و هنگامى كه حق را از سوى ما براى آنها آورد، گفتند: «پسران كسانى را كه با موسى ايمان آورده اند بكشيد و زنانشان را (براى خدمت) زنده بگذاريد.» امّا نقشه كافران راه به جايى نمى برد (و نقش بر آب مى شود).(25)

26 وَ قالَ فِرْعَوْنُ ذَرُونِي أَقْتُلْ مُوسى وَ لْيَدْعُ رَبَّهُ إِنِّي أَخافُ أَنْ يُبَدِّلَ دِينَكُمْ أَوْ أَنْ يُظْهِرَ فِى الأَرْضِ الْفَسادَ

و فرعون گفت: «بگذاريد موسى را بكُشم، و او پروردگارش را بخواند (تا نجاتش دهد)! زيرا من مى ترسم كه آيين شما را دگرگون سازد،و يا در اين سرزمين فساد برپا كند!» (26)

27 وَ قالَ مُوسى إِنِّي عُذْتُ بِرَبِّي وَ رَبِّكُمْ مِنْ كُلِّ مُتَكَبِّر لايُؤْمِنُ بِيَوْمِ الْحِسابِ

موسى گفت: «من به پروردگارم و پروردگار شما پناه مى برم از هر متكبّرى كه به روز حساب ايمان نمى آورد.»(27)

28 وَ قالَ رَجُلٌ مُؤْمِنٌ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَكْتُمُ إِيمانَهُ أَ تَقْتُلُونَ رَجُلاً أَنْ يَقُولَ رَبِّىَ اللّهُ وَ قَدْ جاءَكُمْ بِالْبَيِّناتِ مِنْ رَبِّكُمْ وَ إِنْ يَكُ كاذِباً فَعَلَيْهِ كَذِبُهُ وَ إِنْ يَكُ صادِقاً يُصِبْكُمْ بَعْضُ الَّذِي يَعِدُكُمْ إِنَّ اللّهَ لايَهْدِي مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذّابٌ

و مرد مؤمنى از فرعونيان كه ايمان خود راپنهان مى داشت گفت: «آيا مى خواهيد مردى را به قتل برسانيد بخاطر اين كه مى گويد: پروردگار من «اللّه» است، در حالى كه دلايل روشنى از سوى پروردگارتان براى شما آورده است؟! اگر دروغگو باشد، دروغش دامن خودش را خواهد گرفت; و اگر راستگو باشد، (لااقل) بعضى از عذابهايى را كه وعده مى دهد به شما خواهد رسيد; خداوند كسى را كه اسرافكار و بسيار دروغگوست هدايت نمى كند.(28)

29 يا قَوْمِ لَكُمُ الْمُلْكُ الْيَوْمَ ظاهِرِينَ فِى الأَرْضِ فَمَنْ يَنْصُرُنا مِنْ بَأْسِ اللّهِ إِنْ جاءَنا قالَ فِرْعَوْنُ ما أُرِيكُمْ إِلاّ ما أَرى وَ ما أَهْدِيكُمْ إِلاّ سَبِيلَ الرَّشادِ

اى قوم من! امروز حكومت از آن شماست و در اين سرزمين پيروزيد; اگر عذاب خدا به سراغ ما آيد، چه كسى ما را يارى خواهد كرد؟!» فرعون گفت:«من جز آنچه را مصلحت مى بينيم به شما ارائه نمى دهم، و شما را جز به راه صحيح راهنمايى نمى كنم. (دستور، همان قتل موسى است.)»(29)

30 وَ قالَ الَّذِي آمَنَ يا قَوْمِ إِنِّي أَخافُ عَلَيْكُمْ مِثْلَ يَوْمِ الأَحْزابِ

كسى كه ايمان آورده بود گفت: «اى قوم من! من بر شما از روزى همانند روز (عذاب) اقوام پيشين بيمناكم!(30)

31 مِثْلَ دَأْبِ قَوْمِ نُوح وَ عاد وَ ثَمُودَ وَ الَّذِينَ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ مَا اللّهُ يُرِيدُ ظُلْماً لِلْعِبادِ

و از روشى همچون روش قوم نوح و عاد و ثمود و كسانى كه بعد از آنان بودند (و راه كفر و طغيان پيمودند بر شما مى ترسم); و خداوند براى بندگانش ستمى نمى خواهد.(31)

32 وَ يا قَوْمِ إِنِّي أَخافُ عَلَيْكُمْ يَوْمَ التَّنادِ

اى قوم من! من از روزى كه مردم يكديگر را صدا مى زنند (و از هم يارى مى طلبند) بر شما بيمناكم!(32)

33 يَوْمَ تُوَلُّونَ مُدْبِرِينَ ما لَكُمْ مِنَ اللّهِ مِنْ عاصِم وَ مَنْ يُضْلِلِ اللّهُ فَما لَهُ مِنْ هاد

همان روزى كه روى مى گردانيد و فرار مى كنيد; امّا هيچ وسيله نجاتى براى شما در برابر (عذاب) خداوند نيست; و هر كس را خداوند (بخاطر اعمالش) گمراه سازد، هدايت كننده اى براى او نيست!(33)

34 وَ لَقَدْ جاءَكُمْ يُوسُفُ مِنْ قَبْلُ بِالْبَيِّناتِ فَما زِلْتُمْ فِي شَكّ مِمّا جاءَكُمْ بِهِ حَتّى إِذا هَلَكَ قُلْتُمْ لَنْ يَبْعَثَ اللّهُ مِنْ بَعْدِهِ رَسُولاً كَذالِكَ يُضِلُّ اللّهُ مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ مُرْتابٌ

پيش از اين يوسف با دلايل روشن به سراغ شما آمد، ولى شما پيوسته در آنچه او براى شما آورده بود ترديد داشتيد;تا زمانى كه از دنيا رفت، گفتيد: هرگز خداوند بعد از او پيامبرى مبعوث نخواهد كرد! اين گونه خداوند هر اسرافكار ترديد كننده اى را گمراه مى سازد.(34)

35 الَّذِينَ يُجادِلُونَ فِي آياتِ اللّهِ بِغَيْرِ سُلْطان أَتاهُمْ كَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللّهِ وَ عِنْدَ الَّذِينَ آمَنُوا كَذالِكَ يَطْبَعُ اللّهُ عَلى كُلِّ قَلْبِ مُتَكَبِّر جَبّار

همان كسانى كه در آيات خدا بى آن كه دليلى برايشان آمده باشد به مجادله مى پردازند; (اين كارشان) خشم عظيمى نزد خداوند و نزد آنان كه ايمان آورده اند به بار مى آورد; اين گونه خداوند بر دل هر متكبّر گردنكشى مُهر مى نهد.» (35)

36 وَ قالَ فِرْعَوْنُ يا هامانُ ابْنِ لِي صَرْحاً لَعَلِّي أَبْلُغُ الأَسْبابَ

فرعون گفت: «اى هامان! براى من برج بلندى بساز، شايد به وسايلى دست يابم، (36)

37 أَسْبابَ السَّماواتِ فَأَطَّلِعَ إِلى إِلهِ مُوسى وَ إِنِّي لَأَظُنُّهُ كاذِباً وَ كَذالِكَ زُيِّنَ لِفِرْعَوْنَ سُوءُ عَمَلِهِ وَ صُدَّ عَنِ السَّبِيلِ وَ ما كَيْدُ فِرْعَوْنَ إِلاّ فِي تَباب

وسايل (دست يافتن به) آسمانها تا از خداى موسى آگاه شوم; هر چند گمان مى كنم او دروغگو باشد.» اينچنين اعمال بد فرعون در نظرش آراسته جلوه كرد و از راه حق باز داشته شد; و توطئه فرعون (و امثال او) جز به نابودى نمى انجامد.(37)

38 وَ قالَ الَّذِي آمَنَ يا قَوْمِ اتَّبِعُونِ أَهْدِكُمْ سَبِيلَ الرَّشادِ

كسى كه (از قوم فرعون) ايمان آورده بود گفت: «اى قوم من! از من پيروى كنيد تا شما را به راه صواب، راهنمايى كنم.(38)

39 يا قَوْمِ إِنَّما هذِهِ الْحَياةُ الدُّنْيا مَتاعٌ وَ إِنَّ الآخِرَةَ هِيَ دارُ الْقَرارِ

اى قوم من! اين زندگى دنيا، تنها متاع زودگذرى است; و فقط آخرت سراى پايدار است.(39)

40 مَنْ عَمِلَ سَيِّئَةً فَلا يُجْزى إِلاّ مِثْلَها وَ مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَكَر أَوْ أُنْثى وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ يُرْزَقُونَ فِيها بِغَيْرِ حِساب

هر كس بدى كند، جز بمانند آن كيفر داده نمى شود; ولى هر كس كار شايسته اى انجام دهد ـ خواه مرد يا زن ـ در حالى كه مؤمن باشد چنين كسانى وارد بهشت مى شوند و در آن روزى بى حسابى به آنها داده خواهد شد.(40)

41 وَ يا قَوْمِ ما لِي أَدْعُوكُمْ إِلَى النَّجاةِ وَ تَدْعُونَنِي إِلَى النّارِ

اى قوم من! چرا من شما را به سوى نجات دعوت مى كنم، امّا شما مرا به سوى آتش فرا مى خوانيد؟!(41)

42 تَدْعُونَنِي لِأَكْفُرَ بِاللّهِ وَ أُشْرِكَ بِهِ ما لَيْسَ لِي بِهِ عِلْمٌ وَ أَنَا أَدْعُوكُمْ إِلَى الْعَزِيزِ الْغَفّارِ

مرا دعوت مى كنيدكه به خداوند يگانه كافر شوم و همتايى كه به آن علم ندارم براى او قرار دهم، در حالى كه من شما را به سوى خداوند توانا و آمرزنده دعوت مى كنم!(42)

43 لا جَرَمَ أَنَّما تَدْعُونَنِي إِلَيْهِ لَيْسَ لَهُ دَعْوَةٌ فِى الدُّنْيا وَ لا فِى الآخِرَةِ وَ أَنَّ مَرَدَّنا إِلَى اللّهِ وَ أَنَّ الْمُسْرِفِينَ هُمْ أَصْحابُ النّارِ

به يقين آنچه مرا به سوى آن مى خوانيد، نه دعوت (و حاكميتى) در دنيا دارد و نه درآخرت; و به يقين بازگشت ما در قيامت به سوى خداست; و اسرافكاران اهل آتشند.(43)

44 فَسَتَذْكُرُونَ ما أَقُولُ لَكُمْ وَ أُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اللّهِ إِنَّ اللّهَ بَصِيرٌ بِالْعِبادِ

و بزودى آنچه را به شما مى گويم به خاطر خواهيد آورد (و پشيمان خواهيد شد)! من كار خود را به خدا وامى گذارم كه خداوند نسبت به بندگانش بيناست.»(44)

45 فَوَقاهُ اللّهُ سَيِّئاتِ ما مَكَرُوا وَ حاقَ بِآلِ فِرْعَوْنَ سُوءُ الْعَذابِ

خداوند او را از توطئه هاى شوم آنها نگه داشت، و عذاب شديدى فرعونيان را فراگرفت.(45)

46 النّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْها غُدُوّاً وَ عَشِيّاً وَ يَوْمَ تَقُومُ السّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذابِ

(عذاب آنها) آتش است كه هر صبح و شام بر آن عرضه مى شوند; و روزى كه قيامت برپا شود (مى فرمايد:) «فرعونيان را در سخت ترين عذابها وارد كنيد.»(46)

47 وَ إِذْ يَتَحاجُّونَ فِي النّارِ فَيَقُولُ الضُّعَفاءُ لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنّا كُنّا لَكُمْ تَبَعاً فَهَلْ أَنْتُمْ مُغْنُونَ عَنّا نَصِيباً مِنَ النّارِ

(به خاطر بياور) هنگامى را كه در آتش دوزخ با هم به گفتگو و ستيزه مى پردازند; ضعيفان به مستكبران مى گويند: «ما پيرو شما بوديم، آيا شما (امروز) سهمى از آتش را به جاى ما پذيرا مى شويد؟!»(47)

48 قالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنّا كُلٌّ فِيها إِنَّ اللّهَ قَدْ حَكَمَ بَيْنَ الْعِبادِ

مستكبران مى گويند: «ما همگى در آن هستيم، زيرا خداوند در ميان بندگانش (بعدالت) حكم كرده است.» (48)

49 وَ قالَ الَّذِينَ فِى النّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ ادْعُوا رَبَّكُمْ يُخَفِّفْ عَنّا يَوْماً مِنَ الْعَذابِ

و آنها كه در آتشند به مأموران دوزخ مى گويند: «از پروردگارتان بخواهيد يك روز عذاب را از ما بردارد.»(49)

50 قالُوا أَ وَ لَمْ تَكُ تَأْتِيكُمْ رُسُلُكُمْ بِالْبَيِّناتِ قالُوا بَلى قالُوا فَادْعُوا وَ ما دُعاءُ الْكافِرِينَ إِلاّ فِي ضَلال

آنها مى گويند: «آيا پيامبران شما با دلايل روشن به سراغتان نيامدند؟!» مى گويند: «آرى (آمدند ولى ما نپذيرفتيم)» آنها مى گويند: «پس هر چه مى خواهيد (خدا را) بخوانيد;ولى دعاى كافران (به اجابت نمى رسد و) جز در گمراهى نيست.»(50)

51 إِنّا لَنَنْصُرُ رُسُلَنا وَ الَّذِينَ آمَنُوا فِى الْحَياةِ الدُّنْيا وَ يَوْمَ يَقُومُ الأَشْهادُ

ما به يقين پيامبران خود و كسانى را كه ايمان آورده اند، در زندگى دنيا و (در آخرت) روزى كه گواهان به پا مى خيزند يارى مى دهيم.(51)

52 يَوْمَ لايَنْفَعُ الظّالِمِينَ مَعْذِرَتُهُمْ وَ لَهُمُ اللَّعْنَةُ وَ لَهُمْ سُوءُ الدّارِ

روزى كه عذرخواهى ستمكاران سودى به حالشان نمى بخشد; و لعنت (و دورى از رحمت الهى) و جايگاه بد براى آنان است. (52)

53 وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْهُدى وَ أَوْرَثْنا بَنِي إِسْرائِيلَ الْكِتابَ

و ما به موسى هدايت بخشيديم، و بنى اسرائيل را وارثان كتاب (تورات) قرار داريم.(53)

54 هُدىً وَ ذِكْرى لِأُولِي الأَلْبابِ

كتابى كه مايه هدايت و تذكّر براى خردمندان بود.(54)

55 فَاصْبِرْ إِنَّ وَعْدَ اللّهِ حَقٌّ وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ بِالْعَشِيِّ وَ الإِبْكارِ

پس (اى پيامبر!) صبر و شكيبايى پيشه كن كه وعده خدا حق است، و براى گناه [= ترك اولى] خود استغفار كن، و هر صبح و شام تسبيح و حمد پروردگارت را به جا آور.(55)

56 إِنَّ الَّذِينَ يُجادِلُونَ فِي آياتِ اللّهِ بِغَيْرِ سُلْطان أَتاهُمْ إِنْ فِي صُدُورِهِمْ إِلاّ كِبْرٌ ما هُمْ بِبالِغِيهِ فَاسْتَعِذْ بِاللّهِ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ

كسانى كه در آيات خداوند بدون دليلى كه براى آنها آمده باشد ستيزه جويى مى كنند، در سينه هايشان فقط تكبّر (و غرور) است، و هرگز به خواسته خود نخواهند رسيد، پس به خدا پناه بر كه او شنوا و بيناست.(56)

57 لَخَلْقُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ أَكْبَرُ مِنْ خَلْقِ النّاسِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النّاسِ لايَعْلَمُونَ

آفرينش آسمانها و زمين از آفرينش انسانها عظيم تر است، ولى بيشتر مردم نمى دانند.(57)

58 وَ مايَسْتَوِى الأَعْمى وَ الْبَصِيرُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ وَ لاَ الْمُسِيءُ قَلِيلاً ما تَتَذَكَّرُونَ

هرگز نابينا و بينا يكسان نيستند; و (همچنين) كسانى كه ايمان آورده، و اعمال صالح انجام داده اند با بدكاران; هرچند شما كمتر متذكّر مى شويد.(58)

59 إِنَّ السّاعَةَ لَآتِيَةٌ لا رَيْبَ فِيها وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النّاسِ لايُؤْمِنُونَ

روز رستاخيز به يقين آمدنى است، و شكّى در آن نيست; ولى اكثر مردم ايمان نمى آورند.(59)

60 وَ قالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِينَ

پروردگار شماگفته است: «مرا بخوانيد تا (دعاى) شما را اجابت كنم. به يقين كسانى كه از عبادت من تكبّر مىورزند بزودى با ذلّت وارد دوزخ مى شوند.» (60)

61 أَللّهُ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ وَ النَّهارَ مُبْصِراً إِنَّ اللّهَ لَذُو فَضْل عَلَى النّاسِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النّاسِ لايَشْكُرُونَ

خداوند كسى است كه شب را براى شما آفريد تا در آن بياساييد، و روز را روشنى بخش قرار داد; خداوند نسبت به مردم صاحب فضل و كَرَم است; ولى بيشتر مردم شكرگزارى نمى كنند.(61)

62 ذالِكُم اللّهُ رَبُّكُمْ خالِقُ كُلِّ شَىْء لا إِلهَ إِلاّ هُوَ فَأَنّى تُؤْفَكُونَ

اين است خداوند، پروردگار شما كه آفريننده همه چيز است; هيچ معبودى جز او نيست; با اين حال چگونه (از راه حق) منحرف مى شويد؟! (62)

63 كَذالِكَ يُؤْفَكُ الَّذِينَ كانُوا بِآياتِ اللّهِ يَجْحَدُونَ

اينگونه، آنهايى كه آيات خدا را انكار مى كردند (از راه راست) منحرف مى شوند. (63)

64 أَللّهُ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الأَرْضَ قَراراً وَ السَّماءَ بِناءً وَ صَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ وَ رَزَقَكُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ ذالِكُم اللّهُ رَبُّكُمْ فَتَبارَكَ اللّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ

خداوند كسى است كه زمين را براى شما جايگاه امن و آرامش قرار داد و آسمان را همچون سقفى (بر فرازتان); و شما را (در عالم جنين) صورتگرى كرد، و تصويرتان را نيكو آفريد;و از نعمت هاى پاكيزه به شما روزى داد; اين است خداوند پروردگار شما; زوال ناپذير و پربركت است خداوندى كه پروردگار جهانيان است.(64)

65 هُوَ الْحَىُّ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ فَادْعُوهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ

زنده (واقعى) اوست; معبودى جز او نيست; پس او را بخوانيد در حالى كه دين خود را براى او خالص كرده ايد. ستايش مخصوص خداوندى است كه پروردگار جهانيان است.(65)

66 قُلْ إِنِّي نُهِيتُ أَنْ أَعْبُدَ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ لَمّا جاءَنِي الْبَيِّناتُ مِنْ رَبِّي وَ أُمِرْتُ أَنْ أُسْلِمَ لِرَبِّ الْعالَمِينَ

بگو: «من از پرستش معبودهايى كه شما غير از خدا مى خوانيد نهى شده ام، چون دلايل روشن از جانب پروردگارم براى من آمده است; و مأمورم كه تنها در برابر پروردگار جهانيان تسليم باشم.»(66)

67 هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ تُراب ثُمَّ مِنْ نُطْفَة ثُمَّ مِنْ عَلَقَة ثُمَّ يُخْرِجُكُمْ طِفْلاً ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ ثُمَّ لِتَكُونُوا شُيُوخاً وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفّى مِنْ قَبْلُ وَ لِتَبْلُغُوا أَجَلاً مُسَمّىً وَ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ

او كسى است كه شما را از خاكى آفريد، سپس از نطفه اى، سپس از علقه (و خون بسته شده)اى، سپس شما را بصورت طفلى (از شكم مادر) بيرون مى آورد، بعد (رشد مى كنيد تا) به مرحله كمال قوّت خود مى رسيد، و بعد از آن پير مى شويد; و (در اين ميان) گروهى از شما پيش از رسيدن به اين مرحله مى ميرند و (در نهايت) به اجل حتمى خود مى رسيد; شايد (در اين مراحل) بينديشيد.(67)

68 هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ فَإِذا قَضى أَمْراً فَإِنَّما يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ

او كسى است كه زنده مى كند و مى ميراند; و هنگامى كه وجود چيزى را مقرّر كند،تنها به آن مى گويد: «موجود باش!» بى درنگ موجود مى شود.(68)

69 أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُجادِلُونَ فِي آياتِ اللّهِ أَنّى يُصْرَفُونَ

آيا نديدى كسانى را كه در آيات خدا مجادله مى كنند، چگونه (از راه حق) منحرف مى شوند؟!(69)

70 الَّذِينَ كَذَّبُوا بِالْكِتابِ وَ بِما أَرْسَلْنا بِهِ رُسُلَنا فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ

همان كسانى كه كتاب آسمانى و آنچه را به وسيله پيامبرانمان فرستاده ايم تكذيب كردند; امّا بزودى (از نتيجه كار خود) آگاه مى شوند!(70)

71 إِذِ الأَغْلالُ فِي أَعْناقِهِمْ وَ السَّلاسِلُ يُسْحَبُونَ

در آن هنگام كه غل و زنجيرها برگردن آنان قرار گرفته و آنها را مى كشند;(71)

72 فِى الْحَمِيمِ ثُمَّ فِى النّارِ يُسْجَرُونَ

و در آب سوزان وارد مى كنند; سپس در آتش دوزخ مى سوزند!(72)

73 ثُمَّ قِيلَ لَهُمْ أَيْنَ ما كُنْتُمْ تُشْرِكُونَ

سپس به آنها گفته مى شود: «كجايند آنچه را همتاى خدا قرار مى داديد،(73)

74 مِنْ دُونِ اللّهِ قالُوا ضَلُّوا عَنّا بَلْ لَمْ نَكُنْ نَدْعُوا مِنْ قَبْلُ شَيْئاً كَذالِكَ يُضِلُّ اللّهُ الْكافِرِينَ

همان معبودهايى را كه جز خدا پرستش مى كرديد؟!» آنها مى گويند: «همه از نظر ما پنهان و گم شدند; بلكه ما اصلاً پيش از اين چيزى را پرستش نمى كرديم»! اين گونه خداوند كافران را گمراه مى سازد.(74)

75 ذالِكُم بِما كُنْتُمْ تَفْرَحُونَ فِى الأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَ بِما كُنْتُمْ تَمْرَحُونَ

اين (عذاب) بخاطر آن است كه به ناحق در زمين شادى مى كرديد و از روى غرور و مستى به خوشحالى مى پرداختيد.(75)

76 أُدْخُلُوا أَبْوابَ جَهَنَّمَ خالِدِينَ فِيها فَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ

از درهاى جهنم وارد شويد و جاودانه در آن بمانيد; و چه بد است جايگاه متكبّران!(76)

77 فَاصْبِرْ إِنَّ وَعْدَ اللّهِ حَقٌّ فَإِمّا نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الَّذِي نَعِدُهُمْ أَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِلَيْنا يُرْجَعُونَ

 پس (اى پيامبر) صبر كن كه وعده خدا حق است; و هرگاه قسمتى از مجازاتهايى را كه به آنها وعده داده ايم در حال حياتت به تو نشان دهيم، يا تو را (پيش از آن) از دنيا ببريم (مهم نيست); چرا كه آنان را فقط به سوى ما باز مى گردانند.(77)

78 وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلاً مِنْ قَبْلِكَ مِنْهُمْ مَنْ قَصَصْنا عَلَيْكَ وَ مِنْهُمْ مَنْ لَمْ نَقْصُصْ عَلَيْكَ وَ ما كانَ لِرَسُول أَنْ يَأْتِيَ بِآيَة إِلاّ بِإِذْنِ اللّهِ فَإِذا جاءَ أَمْرُ اللّهِ قُضِىَ بِالْحَقِّ وَ خَسِرَ هُنالِكَ الْمُبْطِلُونَ

ما پيش از تو پيامبرانى فرستاديم; سرگذشت گروهى از آنان را براى تو باز گفته، و سرگذشت گروهى را براى تو بازگو نكرده ايم;و هيچ پيامبرى حق نداشت معجزه اى جز به فرمان خدا بياورد. و هنگامى كه فرمان خداوند (براى مجازات كافران) صادر شود، بحق داورى خواهد شد; و آن جا اهل باطل زيان خواهند كرد. (78)

79 أَللّهُ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الأَنْعامَ لِتَرْكَبُوا مِنْها وَ مِنْها تَأْكُلُونَ

خداوند كسى است كه چهارپايان را براى شما آفريد تا بعضى را سوار شويد و از بعضى تغذيه كنيد.(79)

80 وَ لَكُمْ فِيها مَنافِعُ وَ لِتَبْلُغُوا عَلَيْها حاجَةً فِي صُدُورِكُمْ وَ عَلَيْها وَ عَلَى الْفُلْكِ تُحْمَلُونَ

و براى شما در آنها منافع بسيارى (جز اينها) است، تا بوسيله آنها به مقصدى كه دردل داريد برسيد; و بر آنها و بر كشتيها سوار مى شويد.(80)

81 وَ يُرِيكُمْ آياتِهِ فَأَىَّ آياتِ اللّهِ تُنْكِرُونَ

او آياتش را همواره به شما نشان مى دهد; پس كدام يك از آيات خدا را انكار مى كنيد؟!(81)

82 أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِى الأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كانُوا أَكْثَرَ مِنْهُمْ وَ أَشَدَّ قُوَّةً وَ آثاراً فِى الأَرْضِ فَما أَغْنى عَنْهُمْ ما كانُوا يَكْسِبُونَ

آيا روى زمين سير نكردند تا ببينند عاقبت كسانى كه پيش از آنها بودند چگونه بود؟! همان كسانى كه نفراتشان از اينها بيشتر، و نيرو و آثارشان در زمين فزونتر و پايدارتر بود; امّا هرگز آنچه را به دست مى آوردند نتوانست آنها را بى نياز سازد (و از عذاب الهى رهايى بخشد).(82)

83 فَلَمّا جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَرِحُوا بِما عِنْدَهُمْ مِنَ الْعِلْمِ وَ حاقَ بِهِمْ ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ

هنگامى كه پيامبرانشان با دلايل روشن به سراغ آنان آمدند، به دانشى كه خود داشتند دلخوش شدند (و غيرآن را هيچ شمردند); ولى آنچه را (از عذاب) به تمسخر مى گرفتند آنان را فرا گرفت.(83)

84 فَلَمّا رَأَوْا بَأْسَنا قالُوا آمَنّا بِاللّهِ وَحْدَهُ وَ كَفَرْنا بِما كُنّا بِهِ مُشْرِكِينَ

هنگامى كه عذاب ما را ديدند گفتند: «هم اكنون به خداوند يگانه ايمان آورديم و به معبودهايى كه همتاى او مى شمرديم كافر شديم.»(84)

85 فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ إِيمانُهُمْ لَمّا رَأَوْا بَأْسَنا سُنَّتَ اللّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ فِيعِبادِهِ وَ خَسِرَ هُنالِكَ الْكافِرُونَ

امّا هنگامى كه عذاب ما را مشاهده كردند، ايمانشان براى آنها سودى نداشت. اين سنّت خداوند است كه همواره در ميان بندگانش جارى شده، و در آن جا كافران زيانكار شدند.(85)

▲

[41] سوره فصلت

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 حم

حم.(1)

2 تَنْزِيلٌ مِنَ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

اين كتابى است كه از سوى خداوند بخشنده مهربان نازل شده است;(2)

3 كِتابٌ فُصِّلَتْ آياتُهُ قُرْآناً عَرَبِيّاً لِقَوْم يَعْلَمُونَ

 كتابى كه آياتش هر مطلبى را در جاى خود بازگو كرده، و قرآنى است فصيح و گوياست براى جمعيتى كه آگاهند،(3)

4 بَشِيراً وَ نَذِيراً فَأَعْرَضَ أَكْثَرُهُمْ فَهُمْ لايَسْمَعُونَ

بشارت دهنده و بيم دهنده است; ولى بيشتر آنان روى گردان شدند; از اين رو (حقايق را) نمى شنوند.(4)

5 وَ قالُوا قُلُوبُنا فِي أَكِنَّة مِمّا تَدْعُونا إِلَيْهِ وَ فِي آذانِنا وَقْرٌ وَ مِنْ بَيْنِنا وَ بَيْنِكَ حِجابٌ فَاعْمَلْ إِنَّنا عامِلُونَ

آنها گفتند: «دل هاى ما نسبت به آنچه ما را به آن دعوت مى كنى در پوششهايى قرار گرفته و در گوشهاى ما سنگينى است، و ميان ما و تو (گويا) حجابى وجود دارد; پس تو كار خود را انجام بده و ما هم كار خود را انجام مى دهيم.»(5)

6 قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحى إِلَىَّ أَنَّما إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ فَاسْتَقِيمُواإِلَيْهِ وَ اسْتَغْفِرُوهُ وَ وَيْلٌ لِلْمُشْرِكِينَ

بگو: «من فقط انسانى مثل شما هستم; (ولى) بر من وحى مى شود كه معبود شما معبودى يگانه است; پس تمام توجه خود را به طور كامل به سوى او كنيد و از وى آمرزش بخواهيد; واى بر مشركان!(6)

7 الَّذِينَ لايُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ كافِرُونَ

همان كسانى كه زكات نمى پردازند، و آخرت را منكرند.(7)

8 إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ لَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُون

امّا كسانى كه ايمان آوردهو كارهاى شايسته انجام دادند، پاداشى دائمى دارند.»(8)

9 قُلْ أَ إِنَّكُمْ لَتَكْفُرُونَ بِالَّذِي خَلَقَ الأَرْضَ فِي يَوْمَيْنِ وَ تَجْعَلُونَ لَهُ أَنْداداً ذالِكَ رَبُّ الْعالَمِينَ

بگو: «آيا شما به آن كس كه زمين را در دو روز [= در دوران] آفريد كافر مى شويد و براى او همانندهايى قرار مى دهيد؟! او پروردگار جهانيان است.(9)

10 وَ جَعَلَ فِيها رَواسِىَ مِنْ فَوْقِها وَ بارَكَ فِيها وَ قَدَّرَ فِيها أَقْواتَها فِي أَرْبَعَةِ أَيّام سَواءً لِلسّائِلِينَ

او برفراز زمين كوههاى استوارى قرار داد و بركاتى در آن نهاد و مواد غذايى آن را مقدّر فرمود، ـ اينها همه در چهار روز [= چهار دوران] بود ـ درست به اندازه نياز تقاضا كنندگان.»(10)

11 ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ وَ هِىَ دُخانٌ فَقالَ لَها وَ لِلأَرْضِ ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً قالَتا أَتَيْنا طائِعِينَ

سپس به آفرينش آسمان پرداخت، در حالى كه بصورت دود بود; به آن و به زمين دستور داد: «به وجود آييد، (و شكل گيريد) خواه از روى اطاعت و خواه اكراه!» آنها گفتند: «ما از روى طاعت آمديم.»(11)

12 فَقَضاهُنَّ سَبْعَ سَماوات فِي يَوْمَيْنِ وَ أَوْحى فِي كُلِّ سَماء أَمْرَها وَ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ وَ حِفْظاً ذالِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ

آنگاه آنها را بصورت هفت آسمان در دو روز [= دو دوران] آفريد، و در هر آسمانى امر (و برنامه) آن (آسمان) را وحى (و مقرّر) فرمود، و آسمان پايين را با چراغهايى [= ستارگان] زينت بخشيديم، و (با شهابها از رخنه شياطين) حفظ كرديم; اين است تقدير خداوند توانا و دانا.(12)

13 فَإِنْ أَعْرَضُوا فَقُلْ أَنْذَرْتُكُمْ صاعِقَةً مِثْلَ صاعِقَةِ عاد وَ ثَمُودَ

اگر آنها روى گردان شوند، بگو: «من شما را ازصاعقه اى همانند صاعقه عاد و ثمود بيم مى دهم!»(13)

14 إِذْ جاءَتْهُمُ الرُّسُلُ مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَ مِنْ خَلْفِهِمْ أَلاّ تَعْبُدُوا إِلاَّ اللّهَ قالُوا لَوْ شاءَ رَبُّنا لَأَنْزَلَ مَلائِكَةً فَإِنّا بِما أُرْسِلْتُمْ بِهِ كافِرُونَ

در آن هنگام كه پيامبران از پيش رو و پشت سر (و از هر سو) به سراغشان آمدند (و آنان را دعوت كردند) كه جز خدا را نپرستيد. آنها گفتند: «اگر پروردگار ما مى خواست به يقين فرشتگانى نازل مى كرد; از اين رو ما به آنچه شما به آن فرستاده شده ايد كافريم.»(14)

15 فَأَمّا عادٌ فَاسْتَكْبَرُوا فِى الأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَ قالُوا مَنْ أَشَدُّ مِنّا قُوَّةً أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّ اللّهَ الَّذِي خَلَقَهُمْ هُوَ أَشَدُّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَ كانُوا بِآياتِنا يَجْحَدُونَ

امّا قوم عاد به ناحق در زمين تكبّر ورزيدند و گفتند: «چه كسى از ما نيرومندتر است؟!» آيا نمى دانستند خداوندى كه آنان را آفريده از آنها قويتر است؟! و (بخاطر اين پندار) پيوسته آيات ما را انكار مى كردند.(15)

16 فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ رِيحاً صَرْصَراً فِي أَيّام نَحِسات لِنُذِيقَهُمْ عَذابَ الْخِزْىِ فِى الْحَياةِ الدُّنْيا وَ لَعَذابُ الآخِرَةِ أَخْزى وَ هُمْ لايُنْصَرُونَ

سرانجام تند بادى هول انگيز و سرد در روزهايى شوم و پر غبار بر آنها فرستاديم تا عذاب خواركننده را در زندگى دنيا به آنها بچشانيم; و به يقين عذاب آخرت خواركننده تر است، و (از هيچ سو) يارى نمى شوند.(16)

17 وَ أَمّا ثَمُودُ فَهَدَيْناهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمى عَلَى الْهُدى فَأَخَذَتْهُمْ صاعِقَةُ الْعَذابِ الْهُونِ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ

امّا ثمود را هدايت كرديم، ولى آنها نابينايى (و گمراهى) را بر هدايت ترجيح دادند; به همين جهت صاعقه عذاب خواركننده بخاطر اعمالى كه انجام مى دادند آنها را فرو گرفت.(17)

18 وَ نَجَّيْنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ

و كسانى را كه ايمان آوردند و پرهيزگار بودند نجات بخشيديم.(18)

19 وَ يَوْمَ يُحْشَرُ أَعْداءُ اللّهِ إِلَى النّارِ فَهُمْ يُوزَعُونَ

و (ياد كن) روزى را كه دشمنان خدا به سوى دوزخ گردآورى مى شوند، و آنان نگه داشته مى شوند تا به يكديگر محلق شوند.(19)

20 حَتّى إِذا ما جاؤُها شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَ أَبْصارُهُمْ وَ جُلُودُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ

وقتى به آن مى رسند، گوشها و چشمها و پوستهاى تنشان به آنچه انجام مى دادند گواهى مى دهند.(20)

21 وَ قالُوا لِجُلُودِهِمْ لِمَ شَهِدْتُمْ عَلَيْنا قالُوا أَنْطَقَنَا اللّهُ الَّذِي أَنْطَقَ كُلَّ شَىْء وَ هُوَ خَلَقَكُمْ أَوَّلَ مَرَّة وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

آنها به پوستهاى خود مى گويند: «چرا بر ضدّ ما گواهى داديد؟!» جواب مى دهند: «همان خدايى كه هر موجودى را به سخن در آورده ما را گويا ساخته (تا حقايق را بازگو كنيم); و اوشما را نخستين بار آفريد، و به سوى او بازگردانده مى شويد.» (21)

22 وَ ما كُنْتُمْ تَسْتَتِرُونَ أَنْ يَشْهَدَ عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَ لا أَبْصارُكُمْ وَ لا جُلُودُكُمْ وَ لكِنْ ظَنَنْتُمْ أَنَّ اللّهَ لايَعْلَمُ كَثِيراً مِمّا تَعْمَلُونَ

شما اگر گناهانتان را مخفى مى كرديد نه بخاطر اين بود كه از شهادت گوشها و چشمها و پوستهاى تنتان بيم داشتيد (زيرا باور نمى داشتيد آنها به سخن درآيند)، بلكه شما گمان مى كرديد كه خداوند بسيارى از اعمالى را كه (پنهانى) انجام مى دهيد نمى داند.(22)

23 وَ ذالِكُم ظَنُّكُمُ الَّذِي ظَنَنْتُمْ بِرَبِّكُمْ أَرْداكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ مِنَ الْخاسِرِينَ

آرى اين گمانى (ناروا) بود كه درباره پروردگارتان داشتيد و همان موجب هلاكت شما شد، و سرانجام از زيانكاران شديد.(23)

24 فَإِنْ يَصْبِرُوا فَالنّارُ مَثْوىً لَهُمْ وَ إِنْ يَسْتَعْتِبُوا فَما هُمْ مِنَ الْمُعْتَبِينَ

دوزخ جايگاه آنهاست; خواه صبر كنند (يا نكنند) و اگر تقاضاى عفو كنند، مورد عفو قرار نمى گيرند.(24)

25 وَ قَيَّضْنا لَهُمْ قُرَناءَ فَزَيَّنُوا لَهُمْ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ وَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ فِي أُمَم قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمْ مِنَ الْجِنِّ وَ الإِنْسِ إِنَّهُمْ كانُوا خاسِرِينَ

ما براى آنها همنشينانى (زشت سيرت) قرار داديم كه زشتيها را از پيش رو و پشت سر آنها در نظرشان جلوه دادند; و فرمان الهى درباره آنان تحقّق يافت و به سرنوشت اقوام گمراهى از جنّ و انس كه قبل از آنها بودند گرفتار شدند; به يقين آنها زيانكار بودند.(25)

26 وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لاتَسْمَعُوا لِهذَا الْقُرْآنِ وَ الْغَوْا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَغْلِبُونَ

كافران گفتند: «به اين قرآن گوش فرا ندهيد; و به هنگام تلاوت آن جنجال كنيد، شايد پيروز شويد.»(26)

27 فَلَنُذِيقَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا عَذاباً شَدِيداً وَ لَنَجْزِيَنَّهُمْ أَسْوَأَ الَّذِي كانُوا يَعْمَلُونَ

به يقين به كافران عذاب شديدى مى چشانيم، و آنها را به بدترين اعمالى كه انجام مى دادند كيفر مى دهيم.(27)

28 ذالِكَ جَزاءُ أَعْداءِ اللّهِ النّارُ لَهُمْ فِيها دارُ الْخُلْدِ جَزاءً بِما كانُوا بِآياتِنا يَجْحَدُونَ

اين آتش كيفر دشمنان خداست، سراى جاويدشان در آن خواهد بود، كيفرى است بخاطر اين كه آيات ما را انكار مى كردند.(28)

29 وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا رَبَّنا أَرِنَا الَّذَيْنِ أَضَلاّنا مِنَ الْجِنِّ وَ الإِنْسِ نَجْعَلْهُما تَحْتَ أَقْدامِنا لِيَكُونا مِنَ الأَسْفَلِينَ

كافران گفتند: «پروردگارا! كسانى از جنّ و انس كه ما را گمراه كردند به ما نشان ده تا زير پاى خود نهيم (و لگدمالشان كنيم) تا از پست ترين مردم باشند.»(29)

30 إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلاّ تَخافُوا وَ لاتَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ

به يقين كسانى كه گفتند: «پروردگار ما خداوند يگانه است.» سپس استقامت كردند، فرشتگان بر آنان نازل مى شوند كه: «نترسيد و غمگين مباشيد، و بشارت باد بر شما به آن بهشتى كه به شما وعده داده شده است!(30)

31 نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِى الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِى الآخِرَةِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ

ما (فرشتگان) ياران و مددكاران شما در زندگى دنيا و آخرت هستيم; و براى شما هرچه دلتان بخواهد در بهشت فراهم است، و هرچه طلب كنيد به شما داده مى شود.(31)

32 نُزُلاً مِنْ غَفُور رَحِيم

در حالى كه اينها وسيله پذيرايى از سوى خداوند آمرزنده و مهربان است.»(32)

33 وَ مَنْ أَحْسَنُ قَوْلاً مِمَّنْ دَعا إِلَى اللّهِ وَ عَمِلَ صالِحاً وَ قالَ إِنَّنِي مِنَ الْمُسْلِمِينَ

چه كسى خوش گفتارتر است از آن كس كه دعوت به سوى خدا مى كند و عمل صالح انجام مى دهد و مى گويد: «من از مسلمانانم»؟!(33)

34 وَ لاتَسْتَوِى الْحَسَنَةُ وَ لاَ السَّيِّئَةُ ادْفَعْ بِالَّتِي هِىَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُ عَداوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِىٌّ حَمِيمٌ

هرگز نيكى و بدى يكسان نيست; بدى را با نيكى دفع كن، ناگاه (خواهى ديد) همان كس كه ميان تو و او دشمنى است، گويى دوستى گرم و صميمى است.(34)

35 وَ ما يُلَقّاها إِلاَّ الَّذِينَ صَبَرُوا وَ ما يُلَقّاها إِلاّ ذُو حَظّ عَظِيم

امّاجز كسانى كه داراى صبر و استقامتند به اين مقام نمى رسند، و جز كسانى كه بهره عظيمى (از ايمان و تقوا) دارند به آن نايل نمى گردند.(35)

36 وَ إِمّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللّهِ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

و هرگاه وسوسه اى از شيطان متوجه تو گردد، از خدا پناه بخواه كه او شنونده و داناست.(36)

37 وَ مِنْ آياتِهِ اللَّيْلُ وَ النَّهارُ وَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ لاتَسْجُدُوا لِلشَّمْسِ وَ لا لِلْقَمَرِ وَ اسْجُدُوا لِلّهِ الَّذِي خَلَقَهُنَّ إِنْ كُنْتُمْ إِيّاهُ تَعْبُدُونَ

و از نشانه هاى او، شبو روز و خورشيد و ماه است; (ولى) براى خورشيد و ماه سجده نكنيد، (بلكه) براى خدايى كه آفريننده آنهاست سجده كنيد اگر تنها او را مى پرستيد. (37)

38 فَإِنِ اسْتَكْبَرُوا فَالَّذِينَ عِنْدَ رَبِّكَ يُسَبِّحُونَ لَهُ بِاللَّيْلِ وَ النَّهارِ وَ هُمْ لايَسْأَمُونَ

و اگر (از عبادت پروردگار) تكبّر كنند، كسانى [= فرشتگانى] كه نزد پروردگار تو هستند شب و روز براى او تسبيح مى گويند و خسته نمى شوند.(38)

39 وَ مِنْ آياتِهِ أَنَّكَ تَرَى الأَرْضَ خاشِعَةً فَإِذا أَنْزَلْنا عَلَيْهَا الْماءَ اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ إِنَّ الَّذِي أَحْياها لَمُحْىِ الْمَوْتى إِنَّهُ عَلى كُلِّ شَىْء قَدِيرٌ

و از آيات او اين است كه زمين را خشك (و بى جان) مى بينى، امّا هنگامى كه آب (باران) بر آن مى فرستيم به جنبش در مى آيد و رشد مى كند; همان كس كه آن را زنده كرد، مردگان را نيز زنده مى كند; به يقين او بر هر چيز تواناست.(39)

40 إِنَّ الَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِي آياتِنا لايَخْفَوْنَ عَلَيْنا أَفَمَنْ يُلْقى فِى النّارِ خَيْرٌ أَمْ مَنْ يَأْتِي آمِناً يَوْمَ الْقِيامَةِ اعْمَلُوا ما شِئْتُمْ إِنَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

كسانى كه آيات ما را تحريف مى كنند برماپوشيده نخواهندبود. آيا كسى كه در آتش افكنده مى شود بهتر است يا كسى كه در روز قيامت با امنيت به عرصه محشر مى آيد؟! هر كارى مى خواهيد بكنيد، او به آنچه انجام مى دهيد بيناست. (40)

41 إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِالذِّكْرِ لَمّا جاءَهُمْ وَ إِنَّهُ لَكِتابٌ عَزِيزٌ

كسانى كه به اين ذكر [= قرآن] هنگامى كه به سراغشان آمد كافر شدند (نيز بر ما مخفى نخواهند ماند)! و اين كتابى است قطعاً شكست ناپذير،(41)

42 لايَأْتِيهِ الْباطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ تَنْزِيلٌ مِنْ حَكِيم حَمِيد

كه هيچ گونه باطلى، نه از پيش رو و نه از پشت سر، به سراغ آن نمى آيد; چرا كه از سوى خداوند حكيم و شايسته ستايش نازل شده است. (42)

43 ما يُقالُ لَكَ إِلاّ ما قَدْ قِيلَ لِلرُّسُلِ مِنْ قَبْلِكَ إِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغْفِرَة وَ ذُو عِقاب أَلِيم

آنچه به ناروا درباره تو مى گويند همان است كه درباره پيامبران قبل از تو نيز گفته شده; پروردگار تو (هم) داراى آمرزش و (هم) داراى كيفر دردناكى است!(43)

44 وَ لَوْ جَعَلْناهُ قُرْآناً أَعْجَمِيّاً لَقالُوا لَوْلا فُصِّلَتْ آياتُهُ أَ أَعْجَمِىٌّ وَ عَرَبِىٌّ قُلْ هُوَ لِلَّذِينَ آمَنُوا هُدىً وَ شِفاءٌ وَ الَّذِينَ لايُؤْمِنُونَ فِي آذانِهِمْ وَقْرٌ وَ هُوَ عَلَيْهِمْ عَمىً أُولئِكَ يُنادَوْنَ مِنْ مَكان بَعِيد

اگر آن را قرآنى عجمى قرار مى داديم به يقين مى گفتند: «چرا آياتش به روشنى بيان نشده؟! قرآن عجمى از پيغمبرى عربى؟!» بگو: «اين (كتاب) براى كسانى كه ايمان آورده اند هدايت و شفاست; ولى كسانى كه ايمان نمى آورند، در گوشهايشان سنگينى است و از مشاهده آن نابينا هستند; آنها (همچون كسانى هستند كه گويى) از راه دور صدا زده مى شوند.»(44)

45 وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ فَاخْتُلِفَ فِيهِ وَ لَوْلا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ لَقُضِىَ بَيْنَهُمْ وَ إِنَّهُمْ لَفِي شَكّ مِنْهُ مُرِيب

ما به موسى كتاب آسمانى داديم; سپس در آن اختلاف شد; و اگر فرمانى از ناحيه پروردگارت در اين باره صادر نشده بود، كه بايد به آنان مهلت داد تا اتمام حجت شود) در ميان آنها داورى مى شد (و به كيفر مى رسيدند); ولى آنها هنوز درباره آن شكى توأم با بدگمانى دارند.(45)

46 مَنْ عَمِلَ صالِحاً فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ أَساءَ فَعَلَيْها وَ ما رَبُّكَ بِظَلاّم لِلْعَبِيدِ

كسى كه عمل صالحى انجام دهد، سودش براى خود اوست; و هر كس بدى كند، به خويشتن بدى كرده است; و پروردگارت هرگز به بندگان ستم نمى كند.(46)

47 إِلَيْهِ يُرَدُّ عِلْمُ السّاعَةِ وَ ما تَخْرُجُ مِنْ ثَمَرات مِنْ أَكْمامِها وَ ما تَحْمِلُ مِنْ أُنْثى وَ لاتَضَعُ إِلاّ بِعِلْمِهِ وَ يَوْمَ يُنادِيهِمْ أَيْنَ شُرَكائِي قالُوا آذَنّاكَ ما مِنّا مِنْ شَهِيد

علم به قيامت (و لحظه وقوع آن) تنها به خدا باز مى گردد; هيچ ميوه اى از غلاف خود خارج نمى شود، و هيچ ماده اى باردار نمى گردد ووضع حمل نمى كند مگر به علم او; و آن روز كه آنها را ندا مى دهد كجايند همتايانى كه براى من مى پنداشتيد؟! مى گويند: «(پروردگارا!) ما اعلام داشتيم كه هيچ گواهى (بر گفته خود) نداريم.»(47)

48 وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَدْعُونَ مِنْ قَبْلُ وَ ظَنُّوا ما لَهُمْ مِنْ مَحِيص

و همه معبودانى را كه قبلاً مى خواندند از نظر آنها گم و پنهان مى شوند; و مى دانند هيچ گريزگاهى ندارند.(48)

49 لايَسْأَمُ الإِنْسانُ مِنْ دُعاءِ الْخَيْرِ وَ إِنْ مَسَّهُ الشَّرُّ فَيَؤُسٌ قَنُوطٌ

انسان هرگز از درخواست نيكى (و نعمت) خسته نمى شود; و اگر شرّ و بدى به او رسد، بسيار مأيوس و نوميد مى گردد. (49)

50 وَ لَئِنْ أَذَقْناهُ رَحْمَةً مِنّا مِنْ بَعْدِ ضَرّاءَ مَسَّتْهُ لَيَقُولَنَّ هذا لِي وَ ما أَظُنُّ السّاعَةَ قائِمَةً وَ لَئِنْ رُجِعْتُ إِلى رَبِّي إِنَّ لِي عِنْدَهُ لَلْحُسْنى فَلَنُنَبِّئَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِما عَمِلُوا وَ لَنُذِيقَنَّهُمْ مِنْ عَذاب غَلِيظ

و هرگاه بعد از ناراحتى كه به او رسيده رحمتى از سوى خود به او بچشانيم مى گويد: «اين بخاطر شايستگى و استحقاق من بوده، و گمان نمى كنم قيامت برپا شود; و (بفرض كه قيامتى باشد،) هرگاه به سوى پروردگارم بازگردانده شوم، براى من نزد او بهترين پاداش است. ما كافران را از اعمالى كه انجام داده اند (بزودى) آگاه خواهيم كرد و از عذاب شديد به آنها مى چشانيم.(50)

51 وَ إِذا أَنْعَمْنا عَلَى الإِنْسانِ أَعْرَضَ وَ نَأى بِجانِبِهِ وَ إِذا مَسَّهُ الشَّرُّ فَذُو دُعاء عَرِيض

و هرگاه به انسان (غافل و بى خبر) نعمت دهيم، روى مى گرداند و با حال تكبّر (از حق) دور مى شود; ولى هرگاه بدى (و مختصر ناراحتى) به او رسد، تقاضاى فراوان و مستمر (براى برطرف شدن آن) دارد.(51)

52 قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ كانَ مِنْ عِنْدِ اللّهِ ثُمَّ كَفَرْتُمْ بِهِ مَنْ أَضَلُّ مِمَّنْ هُوَ فِي شِقاق بَعِيد

بگو: «به من خبر دهيد اگر اين قرآن از سوى خداوند باشد و شما به آن كافر شويد، چه كسى گمراهتر خواهد بود از كسى كه در مخالفت شديدى (با آن) قرار دارد؟!(52)

53 سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِى الآفاقِ وَ فِي أَنْفُسِهِمْ حَتّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ أَ وَ لَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلى كُلِّ شَىْء شَهِيدٌ

بزودى نشانه هاى خود را در اطراف عالم و در درون جانشان به آنها نشان مى دهيم تا براى آنان آشكار گردد كه او حق است; آيا كافى نيست كه پروردگارت بر همه چيز شاهد و گواه است؟!(53)

54 أَلا إِنَّهُمْ فِي مِرْيَة مِنْ لِقاءِ رَبِّهِمْ أَلا إِنَّهُ بِكُلِّ شَىْء مُحِيطٌ

آگاه باشيد كه آنها از لقاى پروردگارشان در شك و ترديدند; و آگاه باشيد كه او بر همه چيز احاطه دارد.»(54)

▲

[42] سوره شورى

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 حم

حم.(1)

2 عسق

عسق.(2)

3 كَذالِكَ يُوحِي إِلَيْكَ وَ إِلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكَ اللّهُ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

اين گونه خداوند توانا و حكيم به تو و پيامبرانى كه پيش از تو بودند وحى مى كند.(3)

4 لَهُ ما فِى السَّماواتِ وَ ما فِى الأَرْضِ وَ هُوَ الْعَلِىُّ الْعَظِيمُ

آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است از آن اوست; و او بلند مرتبه و بزرگ است.(4)

5 تَكادُ السَّماواتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْ فَوْقِهِنَّ وَ الْمَلائِكَةُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَ يَسْتَغْفِرُونَ لِمَنْ فِى الأَرْضِ أَلا إِنَّ اللّهَ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ

نزديك است آسمانها (بخاطر نسبتهاى نارواى مشركان) از فرازشان متلاشى شود. و فرشتگان پيوسته تسبيح و حمد پروردگارشان را مى گويند و براى كسانى كه در زمين هستند آمرزش مى طلبند; آگاه باشيد خداوند آمرزنده و مهربان است.(5)

6 وَ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِياءَ اللّهُ حَفِيظٌ عَلَيْهِمْ وَ ما أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكِيل

كسانى كه غير او را ولىّ خود انتخاب كردند، خداوند حساب اعمالشان را نگه مى دارد; و تو مأمور اجبار آنها (بر قبول حق) نيستى.(6)

7 وَ كَذالِكَ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ قُرْآناً عَرَبِيّاً لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرى وَ مَنْ حَوْلَها وَ تُنْذِرَ يَوْمَ الْجَمْعِ لا رَيْبَ فِيهِ فَرِيقٌ فِى الْجَنَّةِ وَ فَرِيقٌ فِى السَّعِيرِ

و اين گونه قرآنى فصيح و گويا را بر تو وحى كرديم تا «امّ القرى» و كسانى را كه كرد آن هستيد [= ساكنان مكه و همه جهانيان را] انذار كنى و آنها را از روزى كه همگان در آن روز جمع مى شوند و هيچ شك و ترديدى در آن نيست بيم دهى; (در آن روز) گروهى در بهشتند و گروهى در آتش سوزان!(7)

8 وَ لَوْ شاءَ اللّهُ لَجَعَلَهُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَ لكِنْ يُدْخِلُ مَنْ يَشاءُ فِي رَحْمَتِهِ وَ الظّالِمُونَ ما لَهُمْ مِنْ وَلِىّ وَ لا نَصِير

و اگر خدا مى خواست همه آنها را (به اجبار) امّت واحدى قرار مى داد، (ولى هدايت اجبارى سودى ندارد); امّا خداوند هر كس را بخواهد در رحمتش وارد مى كند، و براى ستمكاران، سرپرست و ياورى نيست.(8)

9 أَمِ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِياءَ فَاللّهُ هُوَ الْوَلِىُّ وَ هُوَ يُحْىِ الْمَوْتى وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَىْء قَدِيرٌ

آيا آنها غير از او را ولىّ خود برگزيدند؟! در حالى كه «ولىّ» فقط خداوند است و اوست كه مردگان را زنده مى كند، و اوست كه بر هر چيزى تواناست.(9)

10 وَ مَا اخْتَلَفْتُمْ فِيهِ مِنْ شَىْء فَحُكْمُهُ إِلَى اللّهِ ذالِكُم اللّهُ رَبِّي عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَ إِلَيْهِ أُنِيبُ

در هر چيز اختلاف كنيد، (بگو:) داوريش با خداست; اين است خداوند، پروردگار من، بر او توكّل كرده ام و به سوى او باز مى گردم!(10)

11 فاطِرُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً وَ مِنَ الأَنْعامِ أَزْواجاً يَذْرَؤُكُمْ فِيهِ لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَىْءٌ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ

او آفريننده آسمانها و زمين است و همسرانى از جنس خودتان براى شما قرار داد و نيز جفتهايى از چهارپايان آفريد; و شما را به اين وسيله [= از طريق زوجيت] زياد مى كند; هيچ چيز همانند او نيست و او شنوا و بيناست.(11)

12 لَهُ مَقالِيدُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ وَ يَقْدِرُ إِنَّهُ بِكُلِّ شَىْء عَلِيمٌ

كليدهاى آسمانهاو زمين از آن اوست; روزى را براى هر كس بخواهد گسترده مى سازد يا تنگ مى گيرد; او به همه چيز داناست.(12)

13 شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ ما وَصّى بِهِ نُوحاً وَ الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ وَ ما وَصَّيْنا بِهِ إِبْراهِيمَ وَ مُوسى وَ عِيسى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَ لاتَتَفَرَّقُوا فِيهِ كَبُرَ عَلَى الْمُشْرِكِينَ ما تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ اللّهُ يَجْتَبِي إِلَيْهِ مَنْ يَشاءُ وَ يَهْدِي إِلَيْهِ مَنْ يُنِيبُ

آيينى را براى شما مقرر نمود كه به نوح توصيه كرده بود; و آنچه را بر تو وحى فرستاديم و به ابراهيم و موسىو عيسى سفارش كرديم اين بود كه: همان دين (خالص) را برپا داريد و در آن تفرقه ايجاد نكنيد. و آنچه مشركان را به آن دعوت مى كنيد [= توحيد] بر آنها گران است. خداوند هر كس را بخواهد برمى گزيند، و كسى را كه توبه كند به سوى هدايت مى نمايد.(13)

14 وَ ما تَفَرَّقُوا إِلاّ مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْياً بَيْنَهُمْ وَ لَوْلا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ إِلى أَجَل مُسَمّىً لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ وَ إِنَّ الَّذِينَ أُورِثُوا الْكِتابَ مِنْ بَعْدِهِمْ لَفِي شَكّ مِنْهُ مُرِيب

آنان پراكنده نشدند مگر بعد از آن كه علم و آگاهى به سراغشان آمد; و اين (تفرقه جويى) بخاطر انحراف از حق بود; و اگر فرمانى از سوى پروردگارت صادر نشده بود كه تا سرآمد معيّنى (زنده و آزاد) باشند، در ميان آنها داورى مى شد (و به كيفر خود مى رسيدند); و كسانى كه بعد از آنها وارثان كتاب شدند نسبت به آن در شكى توأم با بدگمانى اند!(14)

15 فَلِذالِكَ فَادْعُ وَ اسْتَقِمْ كَما أُمِرْتَ وَ لاتَتَّبِعْ أَهْواءَهُمْ وَ قُلْ آمَنْتُ بِما أَنْزَلَ اللّهُ مِنْ كِتاب وَ أُمِرْتُ لِأَعْدِلَ بَيْنَكُمُ اللّهُ رَبُّنا وَ رَبُّكُمْ لَنا أَعْمالُنا وَ لَكُمْ أَعْمالُكُمْ لاحُجَّةَ بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمُ اللّهُ يَجْمَعُ بَيْنَنا وَ إِلَيْهِ الْمَصِيرُ

پس به همين خاطر تو (نيز آنان را به سوى اين آيين توحيدى) دعوت كن و آنچنان كه مأمور شده اى استقامت نما، و از هوى و هوسهاى آنان پيروى مكن، و بگو: «به تمام كتابهايى كه خدا نازل كرده ايمان آورده ام و مأمورم در ميان شما عدالت را اجرا كنم; خداوند پروردگار ما و شماست; (نتيجه) اعمال ما از آن ماست و (نتيجه) اعمال شما از آن شما; خصومت شخصى در ميان ما و شما نيست; و خداوند ما و شما را (در قيامت) جمع مى كند، و بازگشت (همه) به سوى اوست.»(15)

16 وَ الَّذِينَ يُحَاجُّونَ فِى اللّهِ مِنْ بَعْدِ مَا اسْتُجِيبَ لَهُ حُجَّتُهُمْ داحِضَةٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ عَلَيْهِمْ غَضَبٌ وَ لَهُمْ عَذابٌ شَدِيدٌ

كسانى كه درباره خدا بعد از پذيرفته شدن دعوت الهى (از سوى مردم منصف)، جدال و ستيزه جويى مى كنند، دليلشان نزد پروردگارشان باطل و بى پايه است; و غضب (الهى) بر آنهاست و عذابى شديد دارند.(16)

17 اللّهُ الَّذِي أَنْزَلَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ وَ الْمِيزانَ وَ ما يُدْرِيكَ لَعَلَّ السّاعَةَ قَرِيبٌ

خداوند كسى است كه كتاب را بحق نازل كرد و ميزان (سنجش حق از باطل و همچنين خبر قيامت) را; تو چه مى دانى شايد روز رستاخيز نزديك باشد!(17)

18 يَسْتَعْجِلُ بِهَا الَّذِينَ لايُؤْمِنُونَ بِها وَ الَّذِينَ آمَنُوا مُشْفِقُونَ مِنْها وَ يَعْلَمُونَ أَنَّهَا الْحَقُّ أَلا إِنَّ الَّذِينَ يُمارُونَ فِى السّاعَةِ لَفِي ضَلال بَعِيد

كسانى كه به قيامت ايمان ندارند در باره آن شتاب مى كنند; ولى آنهاكه ايمان آورده اند پيوسته از آن هراسانند، و مى دانند آن حق است; آگاه باشيد كسانى كه در قيامت القاى ترديد مى كنند، در گمراهى عميقى هستند.(18)

19 أَللّهُ لَطِيفٌ بِعِبادِهِ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ وَ هُوَ الْقَوِىُّ الْعَزِيزُ

خداوند نسبت به بندگانش لطف دارد; هر كس را بخواهد روزى مى دهد و او توانا و شكست ناپذير است.(19)

20 مَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ الآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَ مَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيا نُؤْتِهِ مِنْها وَ ما لَهُ فِى الآخِرَةِ مِنْ نَصِيب

كسى كه زراعت آخرت را بخواهد، به كشت او فزونى مى بخشيم (و بر محصولش مى افزاييم); و كسى كه فقط كشت دنيا را بطلبد، بهره اى از آن به او مى دهيم امّا در آخرت هيچ بهره اى ندارد.(20)

21 أَمْ لَهُمْ شُرَكاءُ شَرَعُوا لَهُمْ مِنَ الدِّينِ ما لَمْ يَأْذَنْ بِهِ اللّهُ وَ لَوْلا كَلِمَةُ الْفَصْلِ لَقُضِىَ بَيْنَهُمْ وَ إِنَّ الظّالِمِينَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ

آيا معبودانى دارند كه بى اذن خداوند آيينى براى آنها ساخته اند؟! اگر وعده قطعى (الهى و اجل معينى) براى آنها نبود، در ميانشان داورى مى شد (و دستور عذاب صادر مى گشت) و به يقين براى ستمكاران عذاب دردناكى است!(21)

22 تَرَى الظّالِمِينَ مُشْفِقِينَ مِمّا كَسَبُوا وَ هُوَ واقِعٌ بِهِمْ وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصّالِحاتِ فِي رَوْضاتِ الْجَنّاتِ لَهُمْ ما يَشاؤُونَ عِنْدَ رَبِّهِمْ ذالِكَ هُوَ الْفَضْلُ الْكَبِيرُ

(در آن روز) ستمكاران را مى بينى كه از اعمالى كه انجام داده اند سخت بيمناكند، در حالى كه (نتيجه) اعمالشان آنها را فرا گرفته امّا كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام داده اند در باغهاى سرسبز بهشتند و هرچه بخواهند نزد پروردگارشان براى آنها فراهم است; اين است فضل (و بخشش) بزرگ!(22)

23 ذالِكَ الَّذِي يُبَشِّرُ اللّهُ عِبادَهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِى الْقُرْبى وَ مَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فِيها حُسْناً إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ شَكُورٌ

اين همان چيزى است كه خداوند بندگانش را كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام داده اند به آن نويد مى دهد. بگو: «من هيچگونه اجر و پاداشى از شما بر اين دعوت درخواست نمى كنم جز دوست داشتن نزديكانم ]= اهل بيتم[; و هر كس كار نيكى انجام دهد، بر نيكى اش مى افزاييم; چرا كه خداوند آمرزنده و قدردان است».(23)

24 أَمْ يَقُولُونَ افْتَرى عَلَى اللّهِ كَذِباً فَإِنْ يَشَإِ اللّهُ يَخْتِمْ عَلى قَلْبِكَ وَ يَمْحُ اللّهُ الْباطِلَ وَ يُحِقُّ الْحَقَّ بِكَلِماتِهِ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ

آيا مى گويند: «او بر خدا دروغ بسته است»؟! در حالى كه اگر خدا بخواهد (و تو را دروغ گو بداند) بر قلب تو مهر مى نهد و باطل را محو مى كند و حق را به فرمانش پا برجا مى سازد; به يقين او از آنچه درون سينه هاست آگاه است.(24)

25 وَ هُوَ الَّذِي يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبادِهِ وَ يَعْفُوا عَنِ السَّيِّئاتِ وَ يَعْلَمُ ما تَفْعَلُونَ

او كسى است كه توبه را از بندگانش مى پذيرد و بديها را مى بخشد،و آنچه را انجام مى دهيد مى داند.(25)

26 وَ يَسْتَجِيبُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ وَ يَزِيدُهُمْ مِنْ فَضْلِهِ وَ الْكافِرُونَ لَهُمْ عَذابٌ شَدِيدٌ

و درخواست كسانى را كه ايمان آورده و كارهاى نيك انجام داده اند مى پذيرد و از فضل خود بر آنها مى افزايد; امّا براى كافران عذاب شديدى است!(26)

27 وَ لَوْ بَسَطَ اللّهُ الرِّزْقَ لِعِبادِهِ لَبَغَوْا فِى الأَرْضِ وَ لكِنْ يُنَزِّلُ بِقَدَر ما يَشاءُ إِنَّهُ بِعِبادِهِ خَبِيرٌ بَصِيرٌ

اگر خداوند روزى را براى بندگانش وسعت بخشد، در زمين طغيان و ستم مى كنند; ولى به مقدارى كه مى خواهد (و مصلحت مى داند) نازل مى كند، چراكه او نسبت به بندگانش آگاه و بيناست.(27)

28 وَ هُوَ الَّذِي يُنَزِّلُ الْغَيْثَ مِنْ بَعْدِ ما قَنَطُوا وَ يَنْشُرُ رَحْمَتَهُ وَ هُوَ الْوَلِىُّ الْحَمِيدُ

او كسى است كه باران سودمند را پس از آن كه مأيوس شدند نازل مى كند و رحمت خويش را مى گستراند; و او ولىّ (و سرپرستِ) شايسته ستايش است.(28)

29 وَ مِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ ما بَثَّ فِيهِما مِنْ دابَّة وَ هُوَ عَلى جَمْعِهِمْ إِذا يَشاءُ قَدِيرٌ

و از آيات اوست آفرينش آسمانها و زمين و آنچه از جنبندگان در آنها منتشر نموده; و او هرگاه بخواهد بر گردآورى آنها تواناست.(29)

30 وَ ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصِيبَة فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَ يَعْفُوا عَنْ كَثِير

هر مصيبتى به شما رسد بخاطر اعمالى است كه انجام داده ايد، و بسيارى را نيز عفو مى كند.(30)

31 وَ ما أَنْتُمْ بِمُعْجِزِينَ فِى الأَرْضِ وَ ما لَكُمْ مِنْ دُونِ اللّهِ مِنْ وَلِىّ وَ لا نَصِير

و شما هرگز نمى توانيد در زمين از قدرت خداوند فرار كنيد; و غير از خدا هيچ سرپرست و ياورى براى شما نيست.(31)

32 وَ مِنْ آياتِهِ الْجَوارِ فِى الْبَحْرِ كَالأَعْلامِ

از نشانه هاى او كشتى هاى كوه پيكرى است كه در دريا (به كمك بادها) حركت مى كنند.(32)

33 إِنْ يَشَأْ يُسْكِنِ الرِّيحَ فَيَظْلَلْنَ رَواكِدَ عَلى ظَهْرِهِ إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيات لِكُلِّ صَبّار شَكُور

اگر او اراده كند، باد را ساكن مى سازد تا آنها بر روى دريا بى حركت بمانند; در اين نشانه هايى است براى هر صبور شكرگزار.(33)

34 أَوْ يُوبِقْهُنَّ بِما كَسَبُوا وَ يَعْفُ عَنْ كَثِير

يا اگر بخواهد آنها را بخاطر اعمالى كه سرنشينانش انجام داده اند نابود مى سازد; و بسيارى را مى بخشد.(34)

35 وَ يَعْلَمَ الَّذِينَ يُجادِلُونَ فِي آياتِنا ما لَهُمْ مِنْ مَحِيص

تا كسانى كه در آيات ما مجادله مى كنند بدانند هيچ گريزگاهى ندارند.(35)

36 فَما أُوتِيتُمْ مِنْ شَىْء فَمَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ ما عِنْدَ اللّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى لِلَّذِينَ آمَنُوا وَ عَلى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ

آنچه به شما عطا شده متاع (زودگذر) زندگى دنياست، و آنچه نزد خداست براى كسانى كه ايمان آورده و بر پروردگارشان توكّل مى كنند بهتر و پايدارتر است.(36)

37 وَ الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبائِرَ الإِثْمِ وَ الْفَواحِشَ وَ إِذا ما غَضِبُوا هُمْ يَغْفِرُونَ

همان كسانى كه از گناهان بزرگ و اعمال زشت اجتناب مىورزند، و هنگامى كه خشمگين شوند عفو مى كنند.(37)

38 وَ الَّذِينَ اسْتَجابُوا لِرَبِّهِمْ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ أَمْرُهُمْ شُورى بَيْنَهُمْ وَ مِمّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ

و كسانى كه دعوت پروردگارشان را اجابت كرده ونماز را برپا مى دارند و امورشان با مشورت در ميان آنها انجام مى گيرد و از آنچه به آنها روزى داده ايم انفاق مى كنند،(38)

39 وَ الَّذِينَ إِذا أَصابَهُمُ الْبَغْىُ هُمْ يَنْتَصِرُونَ

و كسانى كه هرگاه ستمى به آنها رسد (تسليم ظلم نمى شوند و) يارى مى طلبند.(39)

40 وَ جَزاءُ سَيِّئَة سَيِّئَةٌ مِثْلُها فَمَنْ عَفا وَ أَصْلَحَ فَأَجْرُهُ عَلَى اللّهِ إِنَّهُ لا يُحِبُّ الظّالِمِينَ

كيفر بدى، مجازاتى است همانند آن; ولى هر كس عفو و اصلاح كند، پاداش او باخداست; به يقين او ستمكاران را دوست ندارد.(40)

41 وَ لَمَنِ انْتَصَرَ بَعْدَ ظُلْمِهِ فَأُولئِكَ ما عَلَيْهِمْ مِنْ سَبِيل

و كسى كه چون ستمى بر او واقع شود (از خود دفاع كند و) يارى طلبد، هيچ ايرادى بر او نيست;(41)

42 إِنَّمَا السَّبِيلُ عَلَى الَّذِينَ يَظْلِمُونَ النّاسَ وَ يَبْغُونَ فِى الأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ

ايراد و مجازات بر كسانى است كه به مردم ستم مى كنند و در زمين به ناحق ظلم روا مى دارند; براى آنان عذاب دردناكى است!(42)

43 وَ لَمَنْ صَبَرَ وَ غَفَرَ إِنَّ ذالِكَ لَمِنْ عَزْمِ الأُمُورِ

و هر كس شكيبايى نموده و عفو كند، اين كار، از امور پرارزش است.(43)

44 وَ مَنْ يُضْلِلِ اللّهُ فَما لَهُ مِنْ وَلِىّ مِنْ بَعْدِهِ وَ تَرَى الظّالِمِينَ لَمّا رَأَوُا الْعَذابَ يَقُولُونَ هَلْ إِلى مَرَدّ مِنْ سَبِيل

كسى راكه خدا گمراه كند، هيچ سرپرست و ياورى جز او نخواهد داشت; و (روز قيامت) ستمكاران را در آن هنگام كه عذاب الهى را مشاهده مى كنند مى بينى كه مى گويند: «آيا راهى به سوى بازگشت (و جبران) وجود دارد؟!»(44)

45 وَ تَراهُمْ يُعْرَضُونَ عَلَيْها خاشِعِينَ مِنَ الذُّلِّ يَنْظُرُونَ مِنْ طَرْف خَفِىّ وَ قالَ الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ الْخاسِرِينَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَ أَهْلِيهِمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ أَلا إِنَّ الظّالِمِينَ فِي عَذاب مُقِيم

و آنها را مى بينى كه بر آتش عرضه مى شوند در حالى كه از شدّت ذلّت سرافكنده اند و زير چشمى (به آن) نگاه مى كنند; وكسانى كه ايمان آورده اند مى گويند: «زيانكاران واقعى آنانند كه سرمايه وجود خود و خانواده خويش را در روز قيامت از دست داده اند; آگاه باشيد كه ستمكاران (آن روز) در عذاب دائم هستند!»(45)

46 وَ ما كانَ لَهُمْ مِنْ أَوْلِياءَ يَنْصُرُونَهُمْ مِنْ دُونِ اللّهِ وَ مَنْ يُضْلِلِ اللّهُ فَما لَهُ مِنْ سَبِيل

آنها جز خدا سرپرست و ياورى ندارند كه ياريشان كنند;و هر كس را خدا گمراه سازد، هيچ راه نجاتى براى او نيست.(46)

47 اسْتَجِيبُوا لِرَبِّكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِىَ يَوْمٌ لامَرَدَّ لَهُ مِنَ اللّهِ ما لَكُمْ مِنْ مَلْجَإ يَوْمَئِذ وَ ما لَكُمْ مِنْ نَكِير

اجابت كنيد دعوت پروردگار خود را پيش از آن كه روزى فرا رسد كه هيچ چيز مانع آن در برابر اراده خدا نيست; و در آن روز، نه پناهگاهى داريد و نه مدافعى.(47)

48 فَإِنْ أَعْرَضُوا فَما أَرْسَلْناكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظاً إِنْ عَلَيْكَ إِلاَّ الْبَلاغُ وَ إِنّا إِذا أَذَقْنَا الإِنْسانَ مِنّا رَحْمَةً فَرِحَ بِها وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ فَإِنَّ الإِنْسانَ كَفُورٌ

و اگر (از آيين تو) روى گردان شوند (غمگين مباش)،ما تو را حافظ آنان (و مأمور اجبارشان) قرار نداده ايم; وظيفه تو تنها ابلاغ است. و هنگامى كه ما رحمتى از سوى خود به انسان بچشانيم به آن دلخوش مى شود، و اگر بلايى بخاطر اعمالى كه انجام داده اند به آنها رسد (به ناسپاسى مى پردازند، چرا كه) انسان بسيار ناسپاس است. (48)

49 لِلّهِ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ يَخْلُقُ ما يَشاءُ يَهَبُ لِمَنْ يَشاءُ إِناثاً وَ يَهَبُ لِمَنْ يَشاءُ الذُّكُورَ

مالكيّت و حاكميّت آسمانها و زمين از آن خداست; هر چه را بخواهد مى آفريند; به هركس اراده كند دختر مى بخشد و به هر كس بخواهد پسر،(49)

50 أَوْ يُزَوِّجُهُمْ ذُكْراناً وَ إِناثاً وَ يَجْعَلُ مَنْ يَشاءُ عَقِيماً إِنَّهُ عَلِيمٌ قَدِيرٌ

يا (اگر بخواهد) پسر و دختر ـ هر دو ـ را به آنان مى دهد، و هر كس را بخواهد عقيم مى گذارد; زيرا كه او دانا و تواناست.(50)

51 وَ ما كانَ لِبَشَر أَنْ يُكَلِّمَهُ اللّهُ إِلاّ وَحْياً أَوْ مِنْ وَراءِ حِجاب أَوْ يُرْسِلَ رَسُولاً فَيُوحِىَ بِإِذْنِهِ ما يَشاءُ إِنَّهُ عَلِىٌّ حَكِيمٌ

و امكان ندارد خدا با هيچ انسانى سخن بگويد، مگر از راه وحى يا از پشت حجابى (همچون ايجاد صوت)، يا رسولى [= فرشته اى] مى فرستد و به فرمان خود آنچه را بخواهد وحى مى كند; چرا كه او بلند مقام و حكيم است.(51)

52 وَ كَذالِكَ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنا ما كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتابُ وَ لاَ الإِيمانُ وَ لكِنْ جَعَلْناهُ نُوراً نَهْدِي بِهِ مَنْ نَشاءُ مِنْ عِبادِنا وَ إِنَّكَ لَتَهْدِي إِلى صِراط مُسْتَقِيم

همان گونه (كه بر پيامبران پيشين وحى فرستاديم) بر تو نيز حقايقى را به فرمان خود وحى كرديم; تو پيش از اين نمى دانستى كتاب و ايمان چيست; (و از محتواى قرآن آگاه نبودى) ولى ما آن را نورى قرار داديم كه بوسيله آن هر كس از بندگان خويش را بخواهيم هدايت مى كنيم; و به يقين تو به سوى راه راست هدايت مى كنى.(52)

53 صِراطِ اللّهِ الَّذِي لَهُ ما فِى السَّماواتِ وَ ما فِى الأَرْضِ أَلا إِلَى اللّهِ تَصِيرُ الأُمُورُ

راه خداوندى كه آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است از آنِ اوست; آگاه باشيد كه همه امور تنها به سوى خدا باز مى گردد.(53)

▲

[43] سوره زخرف

سمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 حم

حم.(1)

2 وَ الْكِتابِ الْمُبِينِ

سوگند به كتاب مبين (و روشنگر)،(2)

3 إِنّا جَعَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ

كه ما آن را قرآنى فصيح و گويا قرار داديم، تا شما (آن را به خوبى) درك كنيد.(3)

4 وَ إِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتابِ لَدَيْنا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ

و اين (قرآن) در لوح محفوظ نزد ما والا و استوار است!(4)

5 أَ فَنَضْرِبُ عَنْكُمُ الذِّكْرَ صَفْحاً أَنْ كُنْتُمْ قَوْماً مُسْرِفِينَ

آيا اين ذكر [= قرآن] را از شما بازگيريم بخاطر اين كه قومى اسرافكاريد؟!(5)

6 وَ كَمْ أَرْسَلْنا مِنْ نَبِيّ فِي الْأَوَّلِينَ

چه پيامبران بسيارى (براى هدايت) در ميان اقوام پيشين فرستاديم;(6)

7 وَ ما يَأْتِيهِمْ مِنْ نَبِيّ إِلاّ كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ

ولى هيچ پيامبرى به سوى آنها نمى آمد مگر اين كه او را استهزا مى كردند.(7)

8 فَأَهْلَكْنا أَشَدَّ مِنْهُمْ بَطْشاً وَ مَضى مَثَلُ الْأَوَّلِينَ

امّا ما كسانى را كه نيرومندتر از آنها بودند هلاك كرديم، و داستان (هلاكت) پيشينيان گذشت.(8)

9 وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ خَلَقَهُنَّ الْعَزِيزُ الْعَلِيمُ

اگر از آنان بپرسى: «چه كسى آسمانها و زمين را آفريده است؟» به يقين مى گويند: «خداوند توانا و دانا آنها را آفريده است».(9)

10 الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ مَهْداً وَ جَعَلَ لَكُمْ فِيها سُبُلاً لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ

همان كسى كه زمين را محل آرامش شما قرار داد، و براى شما در آن راههايى آفريد، باشد تا هدايت شويد (و به مقصد برسيد).(10)

11 وَ الَّذِي نَزَّلَ مِنَ السَّماءِ ماءً بِقَدَر فَأَنْشَرْنا بِهِ بَلْدَةً مَيْتاً كَذالِكَ تُخْرَجُونَ

همان كسى كه از آسمان آبى فرستاد به مقدار معيّن، و بوسيله آن سرزمين مرده را حيات بخشيديم; همين گونه (در قيامت از قبرها) بيرون آورده مى شويد.(11)

12 وَ الَّذِي خَلَقَ الْأَزْواجَ كُلَّها وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الْفُلْكِ وَ الْأَنْعامِ ما تَرْكَبُونَ

و همان كسى كه همه زوجها را آفريد، و براى شما از كشتيها و چهارپايان مركبهايى قرار داد كه بر آن سوار مى شويد،(12)

13 لِتَسْتَوُوا عَلى ظُهُورِهِ ثُمَّ تَذْكُرُوا نِعْمَةَ رَبِّكُمْ إِذَا اسْتَوَيْتُمْ عَلَيْهِ وَ تَقُولُوا سُبْحانَ الَّذِي سَخَّرَ لَنا هذا وَ ما كُنّا لَهُ مُقْرِنِينَ

تا بر پشت آنها بخوبى قرار گيريد; سپس هنگامى كه بر آنها قرار گرفتيد، نعمت پروردگارتان را ياد كنيد و بگوييد: «پاك و منزّه است كسى كه اين را مسخّرما ساخت، وگرنه ما توانايى تسخير آن را نداشتيم;(13)

14 وَ إِنّا إِلى رَبِّنا لَمُنْقَلِبُونَ

و به يقين ما به سوى پروردگارمان باز مى گرديم.»(14)

15 وَ جَعَلُوا لَهُ مِنْ عِبادِهِ جُزْءاً إِنَّ الْإِنْسانَ لَكَفُورٌ مُبِينٌ

آنها براى او از ميان بندگانش جزئى قرار دادند (و ملائكه را دختران خدا خواندند); انسان ناسپاسى آشكار است.(15)   

16 أَمِ اتَّخَذَ مِمّا يَخْلُقُ بَنات وَ أَصْفاكُمْ بِالْبَنِينَ

آيا از ميان مخلوقاتش دختران را (براى خود) انتخاب كرده وپسران را مخصوص شما ساخته است؟!(16)

17 وَ إِذا بُشِّرَ أَحَدُهُمْ بِما ضَرَبَ لِلرَّحْمنِ مَثَلاً ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا وَ هُوَ كَظِيمٌ

در حالى كه هر گاه يكى از آنها را به همان چيزى كه براى خداوند رحمان شبيه قرار داده [= به تولّد دختر] بشارت دهند، صورتش (از فرط ناراحتى) سياه مى شود و خشمگين مى گردد.(17)

18 أَ وَ مَنْ يُنَشَّؤُا فِى الْحِلْيَةِ وَ هُوَ فِى الْخِصامِ غَيْرُ مُبِين

آيا كسى را كه در ميان زينتها پرورش مى يابد و به هنگام جدال قادر به تبيين مقصود خود نيست (فرزند خدا مى خوانيد)؟!(18)

19 وَ جَعَلُوا الْمَلائِكَةَ الَّذِينَ هُمْ عِبادُ الرَّحْمنِ إِناثاً أَ شَهِدُوا خَلْقَهُمْ سَتُكْتَبُ شَهادَتُهُمْ وَ يُسْئَلُونَ

و آنها فرشتگان را كه بندگان خداوند رحمانند مؤنث پنداشتند; آيا هنگام آفرينش آنها حضور داشته اند؟! گواهى آنان نوشته مى شود و (از آن) بازخواست خواهند شد.(19)

20 وَ قالُوا لَوْ شاءَ الرَّحْمنُ ما عَبَدْناهُمْ ما لَهُمْ بِذالِكَ مِنْ عِلْم إِنْ هُمْ إِلاّ يَخْرُصُونَ

آنان گفتند: «اگر خداوند رحمان مى خواست ما آنها [= فرشتگان] را پرستش نمى كرديم.» ولى به اين امر هيچ گونه علم و يقين ندارند و تنها حدسى بى اساس دارند.(20)

21 أَمْ آتَيْناهُمْ كِتاباً مِنْ قَبْلِهِ فَهُمْ بِهِ مُسْتَمْسِكُونَ

يا اين كه ما كتابى پيش از اين به آنان داده ايم و آنها به آن تمسّك مى جويند؟! (21)

22 بَلْ قالُوا إِنّا وَجَدْنا آباءَنا عَلى أُمَّة وَ إِنّا عَلى آثارِهِمْ مُهْتَدُونَ

(چنين نبوده است،) بلكه آنها مى گويند: «ما نياكان خود را بر آيينى يافتيم، و ما نيز به پيروى آنان هدايت يافته ايم.»(22)

23 وَ كَذالِكَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ فِي قَرْيَة مِنْ نَذِير إِلاّ قالَ مُتْرَفُوها إِنّا وَجَدْنا آباءَنا عَلى أُمَّة وَ إِنّا عَلى آثارِهِمْ مُقْتَدُونَ

و اين گونه در هيچ شهر و ديارى پيش از تو، انذاركننده اى نفرستاديم مگر اين كه ثروتمندان مست و مغرور آن گفتند: «ما پدران خود را بر آيينى يافتيم و به آثار آنان اقتدا مى كنيم.»(23)   

24 قالَ أَ وَ لَوْ جِئْتُكُمْ بِأَهْدى مِمّا وَجَدْتُمْ عَلَيْهِ آباءَكُمْ قالُوا إِنّا بِما أُرْسِلْتُمْ بِهِ كافِرُونَ

(پيامبرشان) گفت: «آيا اگر من براى شما آيينى هدايت بخش تر از آنچه پدرانتان را بر آن يافتيد آورده باشم (بازهم انكار مى كنيد)؟!» گفتند: «(آرى،) ما به آنچه شما به آن فرستاده شده ايد كافريم.» (24)

25 فَانْتَقَمْنا مِنْهُمْ فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ

به همين جهت آنان را مجازات كرديم; بنگر پايان كار تكذيب كنندگان چگونه بود!(25)

26 وَ إِذْ قالَ إِبْراهِيمُ لِأَبِيهِ وَ قَوْمِهِ إِنَّنِي بَراءٌ مِمّا تَعْبُدُونَ

و (به خاطر بياور) هنگامى را كه ابراهيم به پدرش [= عمويش آزر] و قومش گفت: «من از آنچه شما مى پرستيد بيزارم.(26)

27 إِلاَّ الَّذِي فَطَرَنِي فَإِنَّهُ سَيَهْدِينِ

جز آن كسى كه مرا آفريده، كه او هدايتم خواهد كرد.»(27)

28 وَ جَعَلَها كَلِمَةً باقِيَةً فِي عَقِبِهِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ

او كلمه توحيد را كلمه پاينده اى در نسلهاى بعد از خود قرار داد، شايد (به سوى خدا) بازگردند. (28)

29 بَلْ مَتَّعْتُ هؤُلاءِ وَ آباءَهُمْ حَتّى جاءَهُمُ الْحَقُّ وَ رَسُولٌ مُبِينٌ

ولى من اين گروه و پدرانشان را از مواهب دنيا بهره مند ساختم تا حق و فرستاده آشكار (الهى) به سراغشان آمد;(29)

30 وَ لَمّا جاءَهُمُ الْحَقُّ قالُوا هذا سِحْرٌ وَ إِنّا بِهِ كافِرُونَ

هنگامى كه حق به سراغشان آمد; گفتند: «اين سحر است، و ما نسبت به آن كافريم.»(30)

31 وَ قالُوا لَوْ لا نُزِّلَ هذَا الْقُرْآنُ عَلى رَجُل مِنَ الْقَرْيَتَيْنِ عَظِيم

و گفتند: «چرا اين قرآن بر مرد بزرگ (و ثروتمندى) از اين دو شهر (مكه و طائف) نازل نشده است؟!»(31)

32 أَ هُمْ يَقْسِمُونَ رَحْمَتَ رَبِّكَ نَحْنُ قَسَمْنا بَيْنَهُمْ مَعِيشَتَهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ رَفَعْنا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْض دَرَجات لِيَتَّخِذَ بَعْضُهُمْ بَعْضاً سُخْرِيًّا وَ رَحْمَتُ رَبِّكَ خَيْرٌ مِمّا يَجْمَعُونَ

آيا آنان رحمت پروردگارت را تقسيم مى كنند؟! ما معيشت آنها را در زندگى دنيا در ميانشان تقسيم كرديم و درجات بعضى را برتر از بعضى قرار داديم تا يكديگر را به خدمت گيرند; و رحمت پروردگارت از تمام آنچه جمع آورى مى كنند بهتر است.(32)

33 وَ لَوْ لا أَنْ يَكُونَ النّاسُ أُمَّةً واحِدَةً لَجَعَلْنا لِمَنْ يَكْفُرُ بِالرَّحْمنِ لِبُيُوتِهِمْ سُقُفاً مِنْ فِضَّة وَ مَعارِجَ عَلَيْها يَظْهَرُونَ

اگر (بهره فراوان كفّار از مواهب مادى) سبب نمى شد كه همه مردم امّت واحد (گمراهى) شوند، ما براى خانه هاى كسانى كه به (خداوند) رحمان كافر مى شدند سقفهايى از نقره و نردبانهايى (نقره اى) كه از آن بالا روند قرار مى داديم.(33)

34 وَ لِبُيُوتِهِمْ أَبْواباً وَ سُرُراً عَلَيْها يَتَّكِؤُنَ

و براى خانه هايشان درها و تختهايى (زيبا و نقره اى) قرار مى داديم كه بر آن تكيه كنند;(34)

35 وَ زُخْرُفاً وَ إِنْ كُلُّ ذالِكَ لَمّا مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةُ عِنْدَ رَبِّكَ لِلْمُتَّقِينَ

و انواع زيورها; ولى تمام اينها بهره زندگى دنياست، و آخرت نزد پروردگارت از آن پرهيزگاران است.(35)

36 وَ مَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطاناً فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ

و هر كس از ياد خداوند رحمان، روى گردان شود شيطانى را بر او مسلط مى سازيم كه همواره همنشين او خواهد بود.(36)

37 وَ إِنَّهُمْ لَيَصُدُّونَهُمْ عَنِ السَّبِيلِ وَ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ مُهْتَدُونَ

و آنها [= شياطين] اين گروه را از راه (خدا) باز مى دارند، در حالى كه گمان مى كنند هدايت يافتگان (حقيقى) آنها هستند.(37)

38 حَتّى إِذا جاءَنا قالَ يا لَيْتَ بَيْنِي وَ بَيْنَكَ بُعْدَ الْمَشْرِقَيْنِ فَبِئْسَ الْقَرِينُ

تا زمانى كه (در قيامت) نزد ما حاضر شود مى گويد: «اى كاش ميان من و تو فاصله مشرق و مغرب بود; چه بد همنشينى بودى!»(38)

39 وَ لَنْ يَنْفَعَكُمُ الْيَوْمَ إِذْ ظَلَمْتُمْ أَنَّكُمْ فِي الْعَذابِ مُشْتَرِكُونَ

(ولى به آنها مى گوييم:) اين گفتگوها امروز به حال شما سودى ندارد، چرا كه ظلم كرديد; و همه در عذاب شركت داديد.(39)

40 أَ فَأَنْتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ أَوْ تَهْدِي الْعُمْيَ وَ مَنْ كانَ فِي ضَلال مُبِين

(اى پيامبر!) آيا تو مى توانى سخن خود را به گوش كران برسانى، يا كوران و كسانى را كه در گمراهى آشكارى هستند هدايت كنى؟!(40)

41 فَإِمّا نَذْهَبَنَّ بِكَ فَإِنّا مِنْهُمْ مُنْتَقِمُونَ

و هرگاه تو را (از ميان آنها) ببريم، به يقين آنان را مجازات خواهيم كرد;(41)

42 أَوْ نُرِيَنَّكَ الَّذِي وَعَدْناهُمْ فَإِنّا عَلَيْهِمْ مُقْتَدِرُونَ

و يا اگر (زنده بمانى) آنچه را (از كيفر اعمالشان) به آنان وعده داده ايم به تو نشان خواهيم داد، زيرا ما بر آنها مسلّط هستيم.(42)

43 فَاسْتَمْسِكْ بِالَّذِي أُوحِيَ إِلَيْكَ إِنَّكَ عَلى صِراط مُسْتَقِيم

آنچه را بر تو وحى شده محكم بگير كه تو بر صراط مستقيمى.(43)

44 وَ إِنَّهُ لَذِكْرٌ لَكَ وَ لِقَوْمِكَ وَ سَوْفَ تُسْئَلُونَ

و اين مايه يادآورى (و عظمت) تو و قوم تو است و بزودى (از رفتارتان با اين نعمت) سؤال خواهيد شد.(44)

45 وَ سْئَلْ مَنْ أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رُسُلِنا أَ جَعَلْنا مِنْ دُونِ الرَّحْمنِ آلِهَةً يُعْبَدُونَ

از پيامبرانى كه پيش از تو فرستاديم (و پيروان راستين آنها) بپرس: آيا غير از خداوند رحمان معبودانى براى پرستش قرار داديم؟! (45)

46 وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسى بِآياتِنا إِلى فِرْعَوْنَ وَ مَلاَئِهِ فَقالَ إِنِّي رَسُولُ رَبِّ الْعالَمِينَ

ما موسى را با آيات خود به سوى فرعون و اشراف او فرستاديم; (موسى به آنها) گفت: «من فرستاده پروردگار جهانيانم».(46)

47 فَلَمّا جاءَهُمْ بِآياتِنا إِذا هُمْ مِنْها يَضْحَكُونَ

ولى هنگامى كه او با نشانه هاى ما به سراغ آنها آمد، به آن مى خنديدند.(47)

48 وَ ما نُرِيهِمْ مِنْ آيَة إِلاّ هِيَ أَكْبَرُ مِنْ أُخْتِها وَ أَخَذْناهُمْ بِالْعَذابِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ

ما هيچ آيه (و معجزه اى) به آنان نشان نمى داديم مگر اين كه از ديگرى بزرگتر (و مهمتر) بود; و آنها را به (انواع) عذاب گرفتار كرديم شايد (بيدار شوند و) بازگردند. (48)

49 وَ قالُوا يا أَيُّهَا السّاحِرُ ادْعُ لَنا رَبَّكَ بِما عَهِدَ عِنْدَكَ إِنَّنا لَمُهْتَدُونَ

(وقتى گرفتار بلا مى شدند مى) گفتند: «اى ساحر! پروردگارت را به عهدى كه با تو كرده بخوان، تا ما را از اين بلا برهاند، كه ما هدايت خواهيم يافت (و ايمان مى آوريم)»(49)

50 فَلَمّا كَشَفْنا عَنْهُمُ الْعَذابَ إِذا هُمْ يَنْكُثُونَ

امّا هنگامى كه عذاب را از آنها برطرف مى ساختيم، بى درنگ پيمان خود را مى شكستند.(50)

51 وَ نادى فِرْعَوْنُ فِي قَوْمِهِ قالَ يا قَوْمِ أَ لَيْسَ لِي مُلْكُ مِصْرَ وَ هذِهِ الْأَنْهارُ تَجْرِي مِنْ تَحْتِي أَ فَلا تُبْصِرُونَ

فرعون در ميان قوم خود ندا داد و گفت: «اى قوم من! آيا حكومت مصر از آن من نيست، و اين نهرها تحت فرمان من جريان ندارد؟! آيا نمى بينيد؟!(51)

52 أَمْ أَنَا خَيْرٌ مِنْ هذَا الَّذِي هُوَ مَهِينٌ وَ لا يَكادُ يُبِينُ

مگر نه اين است كه من از اين كسى كه از طبقه پايين است و نمى تواند واضح سخن بگويد بهترم؟!(52)

53 فَلَوْلا أُلْقِيَ عَلَيْهِ أَسْوِرَةٌ مِنْ ذَهَب أَوْ جاءَ مَعَهُ الْمَلائِكَةُ مُقْتَرِنِينَ

(اگر راست مى گويد)چرا دستبندهاى طلا به او داده نشده، يا اين كه چرا فرشتگان دوشادوش او نيامده اند (تا گفتارش را تأييد كنند)؟!»(53)

54 فَاسْتَخَفَّ قَوْمَهُ فَأَطاعُوهُ إِنَّهُمْ كانُوا قَوْماً فاسِقِينَ

(فرعون) قوم خود را سبك شمرد (و فريب داد)، در نتيجه از او اطاعت كردند; به يقين آنان قومى فاسق بودند.(54)

55 فَلَمّا آسَفُونا انْتَقَمْنا مِنْهُمْ فَأَغْرَقْناهُمْ أَجْمَعِينَ

امّا هنگامى كه ما رابه خشم آوردند، آنان را مجازات كرده و همه را غرق كرديم.(55)

56 فَجَعَلْناهُمْ سَلَفاً وَ مَثَلاً لِلْآخِرِينَ

و آنها را پيشگامان (در عذاب) و عبرتى براى آيندگان قرار داديم.(56)

57 وَ لَمّا ضُرِبَ ابْنُ مَرْيَمَ مَثَلاً إِذا قَوْمُكَ مِنْهُ يَصِدُّونَ

و هنگامى كه درباره فرزند مريم مَثَلى زده شد، ناگهان قوم تو بخاطر آن دادوفرياد راه انداختند. (57)

58 وَ قالُوا أَ آلِهَتُنا خَيْرٌ أَمْ هُوَ ما ضَرَبُوهُ لَكَ إِلاّ جَدَلاً بَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُونَ

و گفتند: «آيا خدايان ما بهترند يا او [= مسيح]؟! (اگر معبودان ما در دوزخند، مسيح نيز در دوزخ است، چرا كه معبود واقع شده)!» ولى آنها اين مَثَل را جز از طريق جدال (و لجاج) براى تو نزدند; آنان گروهى كينه توز و پرخاشگرند.(58)

59 إِنْ هُوَ إِلاّ عَبْدٌ أَنْعَمْنا عَلَيْهِ وَ جَعَلْناهُ مَثَلاً لِبنى اِسْرائيلَ

او [= مسيح] فقط بنده اى بود كه ما نعمت به او بخشيديم و او را نمونه و اسوه اى براى بنى اسرائيل قرار داديم.(59)

60 وَ لَوْ نَشاءُ لَجَعَلْنا مِنْكُمْ مَلائِكَةً فِي الْأَرْضِ يَخْلُفُونَ

و اگر بخواهيم به جاى شما در زمين فرشتگانى قرار مى دهيم كه جانشين (شما) گردند.(60)

61 وَ إِنَّهُ لَعِلْمٌ لِلسّاعَةِ فَلا تَمْتَرُنَّ بِها وَ اتَّبِعُونِ هذا صِراطٌ مُسْتَقِيمٌ

و او سبب آگاهى (و نشانه اى) بر روز قيامت است.(زيرا نزول عيسى گواه نزديكى رستاخيز است); هرگز در قيامت ترديد نكنيد; و از من پيروى كنيد كه اين راه مستقيم است.(61)

62 وَ لا يَصُدَّنَّكُمُ الشَّيْطانُ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ

و شيطان شما را (از راه خدا) باز ندارد، كه او به يقين دشمن آشكار شماست. (62)

63 وَ لَمّا جاءَ عِيسى بِالْبَيِّناتِ قالَ قَدْ جِئْتُكُمْ بِالْحِكْمَةِ وَ لِأُبَيِّنَ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِي تَخْتَلِفُونَ فِيهِ فَاتَّقُوا اللّهَ وَ أَطِيعُونِ

و هنگامى كه عيسى با دلايل روشن به سراغ آنها [= بنى اسرائيل] آمد گفت: «من براى شما حكمت آورده ام، و آمده ام تا برخى از آنچه را كه در آن اختلاف داريد براى شما روشن كنم; پس تقواى الهى پيشه كنيد و از من اطاعت نماييد.(63)

64 إِنَّ اللّهَ هُوَ رَبِّي وَ رَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ هذا صِراطٌ مُسْتَقِيمٌ

به يقين خداوند پروردگار من و پروردگار شماست; (تنها) او را پرستش كنيد كه راه راست همين است.»(64)

65 فَاخْتَلَفَ الْأَحْزابُ مِنْ بَيْنِهِمْ فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْ عَذابِ يَوْم أَلِيم

ولى گروههايى از ميان آنها (درباره مسيح) اختلاف كردند(و بعضى او را خدا پنداشتند); واى بر كسانى كه ستم كردند از عذاب روزى دردناك!(65)

66 هَلْ يَنْظُرُونَ إِلاَّ السّاعَةَ أَنْ تَأْتِيَهُمْ بَغْتَةً وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ

آيا جز اين انتظارى دارند كه قيامت ناگهان به سراغشان آيد در حالى كه نمى فهمند؟!(66)

67 اَلْأَخِلاّءُ يَوْمَئِذ بَعْضُهُمْ لِبَعْض عَدُوٌّ إِلاَّ الْمُتَّقِينَ

دوستان در آن روز دشمن يكديگرند، مگر پرهيزگاران.(67)

68 يا عِبادِ لا خَوْفٌ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ وَ لا أَنْتُمْ تَحْزَنُونَ

اى بندگان من! امروز نه ترسى بر شماست و نه اندوهگين مى شويد.(68)

69 الَّذِينَ آمَنُوا بِآياتِنا وَ كانُوا مُسْلِمِينَ

همان كسانى كه به آيات ما ايمان آوردند و تسليم بودند.(69)

70 ادْخُلُوا الْجَنَّةَ أَنْتُمْ وَ أَزْواجُكُمْ تُحْبَرُونَ

(به آنها خطاب مى شود:) شما و همسرانتان در نهايت شادمانى وارد بهشت شويد!(70)

71 يُطافُ عَلَيْهِمْ بِصِحاف مِنْ ذَهَب وَ أَكْواب وَ فِيها ما تَشْتَهِيهِ الْأَنْفُسُ وَ تَلَذُّ الْأَعْيُنُ وَ أَنْتُمْ فِيها خالِدُونَ

(اين در حالى است كه براى پذيرايى آنها) ظرفهاى طلايى و جامهاى (شراب طهور) را گرداگرد آنها مى گردانند; و در آنجا هر چه دلها مى خواهد و چشمها از آن لذت مى برد آماده است; و شما جاودانه در آن خواهيد ماند. (71)

72 وَ تِلْكَ الْجَنَّةُ الَّتِي أُورِثْتُمُوها بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

اين بهشتى است كه شما وارث آن مى شويد بخاطر اعمالى كه انجام مى داديد. (72)

73 لَكُمْ فِيها فاكِهَةٌ كَثِيرَةٌ مِنْها تَأْكُلُونَ

و در آن براى شما ميوه هاى فراوان است كه از آن مى خوريد.(73)

74 إِنَّ الْمُجْرِمِينَ فِي عَذابِ جَهَنَّمَ خالِدُونَ

(ولى) مجرمان در عذاب دوزخ جاودانه مى مانند.(74)

75 لا يُفَتَّرُ عَنْهُمْ وَ هُمْ فِيهِ مُبْلِسُونَ

هرگز عذاب آنان كاسته نمى شود، و در آن جا (از همه چيز) مأيوسند.(75)

76 وَ ما ظَلَمْناهُمْ وَ لكِنْ كانُوا هُمُ الظّالِمِينَ

و مابه آنها ستم نكرديم، آنان خود ستمكار بودند.(76)

77 وَ نادَوْا يا مالِكُ لِيَقْضِ عَلَيْنا رَبُّكَ قالَ إِنَّكُمْ ماكِثُونَ

آنها فرياد مى كشند: «اى مالك دوزخ! (اى كاش) پروردگارت ما را بميراند (تا آسوده شويم)!» مى گويد: «شما (در اين جا) ماندگار هستيد.»(77)

78 لَقَدْ جِئْناكُمْ بِالْحَقِّ وَ لكِنَّ أَكْثَرَكُمْ لِلْحَقِّ كارِهُونَ

ما حق را براى شما آورديم; ولى بيشتر شما از حق ناخشنود بوديد. (78)

79 أَمْ أَبْرَمُوا أَمْراً فَإِنّا مُبْرِمُونَ

بلكه آنها تصميم محكم بر توطئه گرفتند; ما نيزاراده محكمى(درباره آنها) داريم.(79)

80 أَمْ يَحْسَبُونَ أَنّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ بَلى وَ رُسُلُنا لَدَيْهِمْ يَكْتُبُونَ

آيا آنان مى پندارند كه ما اسرار نهانى و سخنان درگوشى آنان را نمى شنويم؟! آرى، فرستادگان [= فرشتگان] ما نزد آنها هستند و مى نويسند.(80)

81 قُلْ إِنْ كانَ لِلرَّحْمنِ وَلَدٌ فَأَنَا أَوَّلُ الْعابِدِينَ

بگو: «اگر براى خداوند فرزندى بود، من نخستين پرستش كننده او بودم.»(81)

82 سُبْحانَ رَبِّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ رَبِّ الْعَرْشِ عَمّا يَصِفُونَ

منزّه است پروردگار آسمانها و زمين، پروردگار عرش، از آنچه (درباره او) توصيف مى كنند!(82)

83 فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَ يَلْعَبُوا حَتّى يُلاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي يُوعَدُونَ

آنان را (به حال خود) واگذار تا در باطل غوطهور باشند و سرگرم بازى شوند تا روزى را كه به آنها وعده داده شده است ملاقات كنند (و نتيجه كار خود را ببينند)!(83)

84 وَ هُوَ الَّذِي فِي السَّماءِ إِلهٌ وَ فِي الْأَرْضِ إِلهٌ وَ هُوَ الْحَكِيمُ الْعَلِيمُ

او كسى است كه هم در آسمان معبود است و هم در زمين; و او حكيم و داناست.(84)

85 وَ تَبارَكَ الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُما وَ عِنْدَهُ عِلْمُ السّاعَةِ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

پر بركت و زوال ناپذير است كسى كه حكومت آسمانها و زمين و آنچه در ميان آن دو است از آن اوست; و آگاهى از قيام قيامت نزد اوست و به سوى اوبازگردانده مى شويد.(85)

86 وَ لا يَمْلِكُ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ الشَّفاعَةَ إِلاّ مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ وَ هُمْ يَعْلَمُونَ

كسانى را كه غير از او مى خوانند اختيار شفاعت ندارند; مگر آنها كه شهادت بحق داده اند و بخوبى آگاهند.(86)

87 وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَهُمْ لَيَقُولُنَّ اللّهُ فَأَنّى يُؤْفَكُونَ

و اگر از آنها بپرسى چه كسى آنان را آفريده، به يقين مى گويند: خداوند يگانه; پس چگونه (از عبادت او) منحرف مى شوند؟!(87)

88 وَ قِيلِهِ يا رَبِّ إِنَّ هؤُلاءِ قَوْمٌ لايُؤْمِنُونَ

و (چگونه از شكايت پيامبر كه) مى گويد: «پروردگارا! اينها قومى هستند كه ايمان نمى آورند» (غافل مى شوند؟!) (88)

89 فَاصْفَحْ عَنْهُمْ وَ قُلْ سَلامٌ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ

پس (اكنون) از آنان روى برگردان و بگو: «سلام بر شما»، امّا بزودى خواهند دانست!(89)

▲

[44] سوره دخان

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 حم

حم.(1)

2 وَ الْكِتابِ الْمُبِينِ

سوگند به اين كتاب روشنگر،(2)

3 إِنّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَة مُبارَكَة إِنّا كُنّا مُنْذِرِينَ

كه ما آن را در شبى پر بركت نازل كرديم; ما همواره انذار كننده بوده ايم.(3)

4 فِيها يُفْرَقُ كُلُّ أَمْر حَكِيم

در آن شب هر امرى بر اساس حكمت، (الهى) تدبير مى گردد.(4)

5 أَمْراً مِنْ عِنْدِنا إِنّا كُنّا مُرْسِلِينَ

(نزول قرآن) فرمانى بود از سوى ما; ما (آن را) فرستاديم.(5)

6 رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

رحمتى است از سوى پروردگارت، كه او شنونده و داناست.(6)

7 رَبِّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُما إِنْ كُنْتُمْ مُوقِنِينَ

(همان) پروردگار آسمانها و زمين و آنچه در ميان آنهاست، اگر اهل يقين هستيد.(7)

8 لا إِلهَ إِلاّ هُوَ يُحْيِي وَ يُمِيتُ رَبُّكُمْ وَ رَبُّ آبائِكُمُ الْأَوَّلِينَ

هيچ معبودى جز او نيست; زنده مى كند و مى ميراند; او پروردگار شما و پروردگار پدران نخستين شماست.(8)

9 بَلْ هُمْ فِي شَكّ يَلْعَبُونَ

ولى آنها در شكّند و (با حقايق) بازى مى كنند.(9)

10 فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّماءُ بِدُخان مُبِين

پس منتظر روزى باش كه آسمان دود آشكارى پديد آورد،(10)

11 يَغْشَى النّاسَ هذا عَذابٌ أَلِيمٌ

كه همه مردم را فرا مى گيرد; اين عذاب دردناكى است! (11)

12 رَبَّنَا اكْشِفْ عَنَّا الْعَذابَ إِنّا مُؤْمِنُونَ

(آن روز كافران مى گويند:) پروردگارا! عذاب را از ما برطرف كن كه ايمان مى آوريم.(12)

13 أَنّى لَهُمُ الذِّكْرى وَ قَدْ جاءَهُمْ رَسُولٌ مُبِينٌ

چگونه ممكن است متذكّر شوند با اين كه رسول روشنگر (با معجزات و منطق روشن) به سراغشان آمد!(13)

14 ثُمَّ تَوَلَّوْا عَنْهُ وَ قالُوا مُعَلَّمٌ مَجْنُونٌ

سپس از او روى گردان شدند و گفتند: «او تعليم يافته اى ديوانه است.»(14)

15 إِنّا كاشِفُوا الْعَذابِ قَلِيلاً إِنَّكُمْ عائِدُونَ

ما عذاب را اندكى برطرف مى سازيم، ولى شما (به كارهاى خود) باز مى گرديد.(15)

16 يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرى إِنّا مُنْتَقِمُونَ

در آن روز آنها را با قدرت عظيمى خواهيم گرفت; به يقين ما آنها را مجازات خواهيم كرد.(16)

17 وَ لَقَدْ فَتَنّا قَبْلَهُمْ قَوْمَ فِرْعَوْنَ وَ جاءَهُمْ رَسُولٌ كَرِيمٌ

ما پيش از اينها قوم فرعون را آزموديم و پيامبر بزرگوارى به سراغشان آمد.(17)

18 أَنْ أَدُّوا إِلَىَّ عِبادَ اللّهِ إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ

(و به آنان گفت: امورِ) بندگان خدا را به من واگذاريد كه من فرستاده امينى براى شما هستم.(18)

19 وَ أَنْ لاتَعْلُوا عَلَى اللّهِ إِنِّي آتِيكُمْ بِسُلْطان مُبِين

و در برابر خداوند برترى مجوئيد كه من براى شما دليل روشنى مى آورم.(19)

20 وَ إِنِّي عُذْتُ بِرَبِّي وَ رَبِّكُمْ أَنْ تَرْجُمُونِ

و من به پروردگار خود و پروردگار شما پناه مى برم از اين كه مرا متهم كنيد.(20)

21 وَ إِنْ لَمْ تُؤْمِنُوا لِي فَاعْتَزِلُونِ

و اگر به من ايمان نمى آوريد، از من كناره گيرى كنيد. (و مانع ايمان آوردن مردم نشويد).(21)

22 فَدَعا رَبَّهُ أَنَّ هؤُلاءِ قَوْمٌ مُجْرِمُونَ

(آنها هيچ يك از اين پندها را نپذيرفتند، و موسى) به پيشگاه پروردگارش عرضه داشت: اينها قومى مجرمند.(22)

23 فَأَسْرِ بِعِبادِي لَيْلاً إِنَّكُمْ مُتَّبَعُونَ

(فرمود:) بندگان مرا شبانه حركت ده كه شما تعقيب مى شويد.(23) 

24 وَ اتْرُكِ الْبَحْرَ رَهْواً إِنَّهُمْ جُنْدٌ مُغْرَقُونَ

(هنگامى كه از دريا گذشتيد) دريا را آرام و گشاده بگذار (و بگذر) به يقين آنها (كه در تعقيب شما مى آيند) لشكرى غرق شده خواهند بود.(24)

25 كَمْ تَرَكُوا مِنْ جَنّات وَ عُيُون

(سرانجام همگى نابود شدند) چه بسيار باغها و چشمه ها كه به جاى گذاشتند،(25)

26 وَ زُرُوع وَ مَقام كَرِيم

و كشتزارها و قصرهاى پر ارزش،(26)

27 وَ نَعْمَة كانُوا فِيها فاكِهِينَ

و نعمتهاى فراوان ديگر كه در آن غرق شادمانى بودند! (27)

28 كَذالِكَ وَ أَوْرَثْناها قَوْماً آخَرِينَ

اينچنين بود (ماجراى آنان!) وما اين (نعمت ها) را ميراث براى اقوام ديگرى قرار داديم.(28)

29 فَما بَكَتْ عَلَيْهِمُ السَّماءُ وَ الْأَرْضُ وَ ما كانُوا مُنْظَرِينَ

نه آسمان و زمين، بر آنان گريست، و نه به آنها مهلتى داده شد.(29)

30 وَ لَقَدْ نَجَّيْنا بنى اِسْرائيلَ مِنَ الْعَذابِ الْمُهِينِ

ما بنى اسرائيل را از عذاب خوار كننده رهايى بخشيديم;(30)

31 مِنْ فِرْعَوْنَ إِنَّهُ كانَ عالِياً مِنَ الْمُسْرِفِينَ

از فرعون كه متكبرى از زمره اسرافكاران بود.(31)

32 وَ لَقَدِ اخْتَرْناهُمْ عَلى عِلْم عَلَى الْعالَمِينَ

ما آنها را با علم (خويش) بر جهانيان برگزيديم،(32)

33 وَ آتَيْناهُمْ مِنَ الْآياتِ ما فِيهِ بَلأُ مُبِينٌ

و آياتى (از قدرت خويش) را به آنها داديم كه آزمايش آشكارى در آن بود (ولى آنان كفران كردند و مجازات شدند).(33)

34 إِنَّ هؤُلاءِ لَيَقُولُونَ

اينها [= مشركان] مى گويند:(34)

35 إِنْ هِىَ إِلاّ مَوْتَتُنَا الْأُولى وَ ما نَحْنُ بِمُنْشَرِينَ

«مرگ ما جز همان مرگ اوّل نيست و هرگزبرانگيخته نخواهيم شد.(35)

36 فَأْتُوا بِآبائِنا إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ

اگر راست مى گوييد پدران ما را (زنده كنيد و) بياوريد (تا گواهى دهند)!»(36)

37 أَ هُمْ خَيْرٌ أَمْ قَوْمُ تُبَّع وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ أَهْلَكْناهُمْ إِنَّهُمْ كانُوا مُجْرِمِينَ

آيا آنان بهترند يا قوم «تُبَّع» و كسانى كه پيش از آنها بودند؟! ما آنان را هلاك كرديم، چرا كه آنها مجرم بودند.(37)

38 وَ ما خَلَقْنَا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما لاعِبِينَ

ما آسمانها و زمين وآنچه را كه در ميان اين دو است به بازى (و بى هدف) نيافريديم.(38)

39 ما خَلَقْناهُما إِلاّ بِالْحَقِّ وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لايَعْلَمُونَ

ما آن دو را جز بحق نيافريديم; ولى بيشتر آنان نمى دانند.(39)

40 إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ مِيقاتُهُمْ أَجْمَعِينَ

روز جدايى (حق از باطل) وعده گاه همه آنهاست.(40)

41 يَوْمَ لايُغْنِي مَوْلىً عَنْ مَوْلىً شَيْئاً وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ

روزى كه هيچ دوستى كمترين كمكى به دوستش نمى كند، و (از هيچ سو) يارى نمى شوند;(41)

42 إِلاّ مَنْ رَحِمَ اللّهُ إِنَّهُ هُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ

مگر كسى كه خدا او را مورد رحمت قرار داده، چرا كه او توانا و مهربان است.(42)

43 إِنَّ شَجَرَةَ الزَّقُّومِ

به يقين درخت زقّوم، (43)

44 طَعامُ الْأَثِيمِ

غذاى گنهكاران است،(44)

45 كَالْمُهْلِ يَغْلِي فِى الْبُطُونِ

همانند فلز گداخته در شكمها مى جوشد;(45)

46 كَغَلْىِ الْحَمِيمِ

همچون جوشش آب سوزان!(46)

47 خُذُوهُ فَاعْتِلُوهُ إِلى سَواءِ الْجَحِيمِ

(آنگاه به مأموران دوزخ خطاب مى شود:) او را بگيريد و به ميان دوزخ پرتابش كنيد.(47)

48 ثُمَّ صُبُّوا فَوْقَ رَأْسِهِ مِنْ عَذابِ الْحَمِيمِ

سپس بر سر او از عذاب آب سوزان بريزيد.(48)

49 ذُقْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْكَرِيمُ

(به او گفته مى شود:) بچش كه (به پندار خود) بسيار توانا و بزرگوار بودى!(49)

50 إِنَّ هذا ما كُنْتُمْ بِهِ تَمْتَرُونَ

اين همان چيزى است كه پيوسته در آن ترديد مى كرديد. (50)

51 إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي مَقام أَمِين

(ولى) پرهيزگاران در جايگاه امنى قرار دارند،(51)

52 فِي جَنّات وَ عُيُون

در ميان باغها و چشمه ها;(52)

53 يَلْبَسُونَ مِنْ سُندُس وَ إِسْتَبْرَق مُتَقابِلِينَ

آنها لباسهايى ازحرير نازك و ضخيم مى پوشند، در حالى كه در مقابل يكديگر نشسته اند; (53)

54 كَذالِكَ وَ زَوَّجْناهُمْ بِحُور عِين

اينچنين اند بهشتيان; و آنها را با «حورالعين» تزويج مى كنيم.(54)

55 يَدْعُونَ فِيها بِكُلِّ فاكِهَة آمِنِينَ

آنها در آن جا هر نوع ميوه اى را بخواهند طلب مى كنند در حالى كه در نهايت امنيت به سر مى برند.(55)

56 لايَذُوقُونَ فِيهَا الْمَوْتَ إِلاَّ الْمَوْتَةَ الْأُولى وَ وَقاهُمْ عَذابَ الْجَحِيمِ

هرگز مرگى جز همان مرگ اوّل (كه در دنيا چشيده اند) نخواهند چشيد، و خداوند آنها را از عذاب دوزخ حفظ مى كند; (56)

57 فَضْلاً مِنْ رَبِّكَ ذالِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

اين فضل و بخششى است از سوى پروردگارت، اين همان رستگارى بزرگ است.(57)

58 فَإِنَّما يَسَّرْناهُ بِلِسانِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ

به يقين ما آن [= قرآن] را بر زبان تو آسان ساختيم، شايد آنان متذكّر شوند.(58)

59 فَارْتَقِبْ إِنَّهُمْ مُرْتَقِبُونَ

(امّا اگر نپذيرفتند) منتظر باش، آنها نيز منتظرند (تو منتظر پيروزى الهى و آنها منتظر عذاب و شكست)!(59)

▲

[45] سوره جاثيه

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 حم

حم.(1)

2 تَنْزِيلُ الْكِتابِ مِنَ اللّهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ

اين كتاب از سوى خداوند توانا و حكيم نازل شده است.(2)

3 إِنَّ فِى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ لَآيات لِلْمُؤْمِنِينَ

بى شك در آسمانها و زمين نشانه هاى (فراوانى) براى مؤمنان وجود دارد;(3)

4 وَ فِي خَلْقِكُمْ وَ ما يَبُثُّ مِنْ دابَّة آياتٌ لِقَوْم يُوقِنُونَ

و نيز در آفرينش شما و جنبندگانى كه (در سراسر زمين) پراكنده ساخته، نشانه هايى است براى گروهى كه اهل يقينند.(4)

5 وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ وَ ما أَنْزَلَ اللّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ رِزْق فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَ تَصْرِيفِ الرِّياحِ آياتٌ لِقَوْم يَعْقِلُونَ

و نيز در آمد و شد شب و روز، و رزقى (و بارانى) كه خداوند از آسمان نازل كرده و بوسيله آن زمين را بعد از مردنش حيات بخشيده و همچنين در وزش بادها، نشانه هاى روشنى است براى گروهى كه مى انديشند.(5)

6 تِلْكَ آياتُ اللّهِ نَتْلُوها عَلَيْكَ بِالْحَقِّ فَبِأَىِّ حَدِيث بَعْدَ اللّهِ وَ آياتِهِ يُؤْمِنُونَ

اينها آيات خداوند است كه ما آن را بحق بر تو تلاوت مى كنيم; (اگر آنها به آن ايمان نياورند،) به كدام سخن بعد از سخن خدا و آياتش ايمان مى آورند؟!(6)

7 وَيْلٌ لِكُلِّ أَفّاك أَثِيم

واى بر هر دروغگوى گنهكار،(7)

8 يَسْمَعُ آياتِ اللّهِ تُتْلى عَلَيْهِ ثُمَّ يُصِرُّ مُسْتَكْبِراً كَأَنْ لَمْ يَسْمَعْها فَبَشِّرْهُ بِعَذاب أَلِيم

كه پيوسته آيات خدا را كه بر او تلاوت مى شود مى شنود، امّا از روى تكبّر، اصرار بر مخالفت دارد; گويى اصلا آن را نشنيده است; او را به عذابى دردناك بشارت ده!(8)

9 وَ إِذا عَلِمَ مِنْ آياتِنا شَيْئاً اتَّخَذَها هُزُواً أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ مُهِينٌ

و هرگاه از بعضى آيات ما آگاه شود، آن را به باد استهزا مى گيرد; براى آنان عذاب خواركننده اى است!(9)

10 مِنْ وَرائِهِمْ جَهَنَّمُ وَ لايُغْنِي عَنْهُمْ ما كَسَبُوا شَيْئاً وَ لا مَا اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللّهِ أَوْلِياءَ وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ

و پشت سرشان دوزخ است; و هرگز آنچه را به دست آورده اند آنها را (از عذاب الهى) رهايى نمى بخشد، و نه اوليايى كه غير از خدا براى خود برگزيدند; (مايه نجاتشان خواهند بود); و عذاب بزرگى براى آنهاست!(10)

11 هذا هُدىً وَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِ رَبِّهِمْ لَهُمْ عَذابٌ مِنْ رِجْز أَلِيمٌ

اين (قرآن) مايه هدايت است; و كسانى كه به آيات پروردگارشان كافر شدند، عذابى سخت و دردناك دارند!(11)

12 اللّهُ الَّذِي سَخَّرَ لَكُمُ الْبَحْرَ لِتَجْرِىَ الْفُلْكُ فِيهِ بِأَمْرِهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

خداوند كسى است كه دريا را مسخّرِ شما كرد تا كشتيها به فرمانش در آن حركت كنند و از فضل او بهره گيريد، شايد شكر (نعمتهايش را) به جا آوريد.(12)

13 وَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِى السَّماواتِ وَ ما فِى الْأَرْضِ جَمِيعاً مِنْهُ إِنَّ فِي ذالِكَ لَآيات لِقَوْم يَتَفَكَّرُونَ

او آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است همه را از جانب خويش مسخّر شما ساخته; در اين نشانه هاى (مهمّى) است براى كسانى كه انديشه مى كنند.(13)

14 قُلْ لِلَّذِينَ آمَنُوا يَغْفِرُوا لِلَّذِينَ لايَرْجُونَ أَيّامَ اللّهِ لِيَجْزِىَ قَوْماً بِماكانُوا يَكْسِبُونَ

به مؤمنان بگو: «كسانى را كه اميد به ايّام اللّه [= روز رستاخيز] ندارند مورد عفو قرار دهند تا (روزى كه) خداوند هر قومى را به اعمالى كه انجام مى دادند جزا دهد.»(14)

15 مَنْ عَمِلَ صالِحاً فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ أَساءَ فَعَلَيْها ثُمَّ إِلى رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ

هر كس كار شايسته اى به جا آورد، به نفع خود به جا آورده است; و هر كس كار بد مى كند، به زيان خود اوست; سپس همه شما به سوى پروردگارتان بازگردانده مى شويد.(15)

16 وَ لَقَدْ آتَيْنا بنى اِسْرائيلَ الْكِتابَ وَ الْحُكْمَ وَ النُّبُوَّةَ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ وَ فَضَّلْناهُمْ عَلَى الْعالَمِينَ

ما بنى اسرائيل را كتاب آسمانى و حكومت و نبوّت بخشيديم و از نعمت هاى پاكيزه به آنها روزى داديم و آنان را بر جهانيان [= مردم عصر خويش] برترى بخشيديم;(16)

17 وَ آتَيْناهُمْ بَيِّنات مِنَ الْأَمْرِ فَمَا اخْتَلَفُوا إِلاّ مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْياً بَيْنَهُمْ إِنَّ رَبَّكَ يَقْضِي بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ فِيما كانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ

و دلايل روشنى از امر (نبوّت و شريعت) در اختيارشان قرار داديم; آنها اختلاف نكردند مگر بعد از علم و آگاهى; و اين اختلاف بخاطر ستم و برترى جويى آنان بود; امّا پروردگارت روز قيامت در ميان آنها در آنچه پيوسته اختلاف داشتند داورى مى كند.(17)

18 ثُمَّ جَعَلْناكَ عَلى شَرِيعَة مِنَ الْأَمْرِ فَاتَّبِعْها وَ لاتَتَّبِعْ أَهْواءَ الَّذِينَ لايَعْلَمُونَ

سپس تو را بر شريعت و آيين حقى قرار داديم; از آن پيروى كن و از هوسهاى كسانى كه آگاهى ندارندپيروى مكن.(18)

19 إِنَّهُمْ لَنْ يُغْنُوا عَنْكَ مِنَ اللّهِ شَيْئاً وَ إِنَّ الظّالِمِينَ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْض وَ اللّهُ وَلِىُّ الْمُتَّقِينَ

آنها هرگز نمى توانند تو را در برابر خداوند بى نياز كنند (و از عذابش برهانند); و ستمكاران يار و ياور يكديگرند، امّا خداوند يار و ياور پرهيزگاران است.(19)

20 هذا بَصائِرُ لِلنّاسِ وَ هُدىً وَ رَحْمَةٌ لِقَوْم يُوقِنُونَ

اين (قرآن و شريعت آسمانى) اسباب بينايى مردم و مايه هدايت و رحمت است براى گروهى كه (به آن) يقين دارند.(20)

21 أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ اجْتَرَحُوا السَّيِّئاتِ أَنْ نَجْعَلَهُمْ كَالَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ سَواءً مَحْياهُمْ وَ مَماتُهُمْ ساءَ ما يَحْكُمُونَ

آيا كسانى كه مرتكب بديها (و گناهان) شدند چنين پنداشتند كه ما آنها را همچون كسانى قرار مى دهيم كه ايمان آورده و اعمال صالح انجام داده اند كه حيات و مرگشان (با آنها) يكسان باشد؟! چه بد داورى مى كنند!(21)

22 وَ خَلَقَ اللّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بِالْحَقِّ وَ لِتُجْزى كُلُّ نَفْس بِما كَسَبَتْ وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ

و خداوند آسمانها و زمين را بحق آفريده است تا هركس در برابر اعمالى كه انجام داده است جزا داده شود; و به آنها ستمى نخواهد شد.(22)

23 أَ فَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ وَ أَضَلَّهُ اللّهُ عَلى عِلْم وَ خَتَمَ عَلى سَمْعِهِ وَ قَلْبِهِ وَ جَعَلَ عَلى بَصَرِهِ غِشاوَةً فَمَنْ يَهْدِيهِ مِنْ بَعْدِ اللّهِ أَ فَلا تَذَكَّرُونَ

آيا ديدى كسى را كه معبود خود را هواى نفس خويش قرار داده و خداوند او را با آگاهى (بر اين كه شايسته هدايت نيست) گمراه ساخته و برگوش و قلبش مهر زده و بر چشمش پرده اى قرار داده است؟! با اين حال، غير از خدا چه كسى مى تواند او را هدايت كند؟! آيا متذكّر نمى شويد؟!(23)

24 وَ قالُوا ما هِىَ إِلاّ حَياتُنَا الدُّنْيا نَمُوتُ وَ نَحْيا وَ مايُهْلِكُنا إِلاَّ الدَّهْرُ وَ ما لَهُمْ بِذالِكَ مِنْ عِلْم إِنْ هُمْ إِلاّ يَظُنُّونَ

آنها گفتند: «چيزى جز همين زندگى دنياى ما در كار نيست; گروهى از ما مى ميرند وگروهى جاى آنها را مى گيرند; و جز طبيعت روزگار [= طبيعت] ما را هلاك نمى كند.» آنان به اين سخن كه مى گويند علمى ندارند، بلكه تنها گمانى بى پايه دارند.(24)

25 وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُنا بَيِّنات ما كانَ حُجَّتَهُمْ إِلاّ أَنْ قالُوا ائْتُوا بِآبائِنا إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ

و هنگامى كه آيات روشن ما بر آنها خوانده مى شود، دليلى در برابر آن ندارند جز اين كه مى گويند: «اگر راست مى گوييد پدران ما را (زنده كنيد و) بياوريد (تا گواهى دهند)!»(25)

26 قُلِ اللّهُ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يَجْمَعُكُمْ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ لارَيْبَ فِيهِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النّاسِ لايَعْلَمُونَ

بگو: «خداوند شما را زنده مى كند، سپس مى ميراند، بار ديگر در روز قيامت كه در آن ترديدى نيست گردآورى مى كند; ولى بيشتر مردم نمى دانند.»(26)

27 وَ لِلّهِ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ يَوْمَ تَقُومُ السّاعَةُ يَوْمَئِذ يَخْسَرُ الْمُبْطِلُونَ

مالكيّت و حاكميّت آسمانها و زمين براى خداست; و آن روز كه قيامت برپا شود اهل باطل زيان مى بينند.(27)

28 وَ تَرى كُلَّ أُمَّة جاثِيَةً كُلُّ أُمَّة تُدْعى إِلى كِتابِهَا الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ ماكُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

در آن روز هر امّتى را مى بينى (كه از شدّت ترس و وحشت) به زانو درآمده; هر امّتى به سوى كتابش خوانده مى شود، و (به آنها مى گويند:) امروز (جزاى) آنچه را انجام مى داديد به شما داده مى شود.(28)

29 هذا كِتابُنا يَنْطِقُ عَلَيْكُمْ بِالْحَقِّ إِنّا كُنّا نَسْتَنْسِخُ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

اين نامه اعمال شماست كه ما نوشته ايم و به حق بر ضد شما سخن مى گويد; ما آنچه را انجام مى داديد مى نوشتيم.(29)

30 فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ فَيُدْخِلُهُمْ رَبُّهُمْ فِي رَحْمَتِهِ ذالِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْمُبِينُ

امّا كسانى كه ايمان آوردند و اعمال صالح انجام دادند، پروردگارشان آنها را در رحمت خود وارد مى كند; اين همان پيروزى آشكار است. (30)

31 وَ أَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا أَ فَلَمْ تَكُنْ آياتِي تُتْلى عَلَيْكُمْ فَاسْتَكْبَرْتُمْ وَ كُنْتُمْ قَوْماً مُجْرِمِينَ

امّا كسانى كه كافر شدند (به آنها گفته مى شود:) مگر آيات من بر شما خوانده نمى شد و شما استكبار كرديد و قوم مجرمى بوديد؟!(31)

32 وَ إِذا قِيلَ إِنَّ وَعْدَ اللّهِ حَقٌّ وَ السّاعَةُ لا رَيْبَ فِيها قُلْتُمْ ما نَدْرِي مَا السّاعَةُ إِنْ نَظُنُّ إِلاّ ظَنًّا وَ ما نَحْنُ بِمُسْتَيْقِنِينَ

و هنگامى كه گفته مى شد: «وعده خداوند حق است، و در قيامت هيچ شكى نيست»، شما مى گفتيد: «ما نمى دانيم قيامت چيست؟ ما تنها گمانى داريم، و به هيچ وجه (به آن) يقين نداريم.»(32)

33 وَ بَدا لَهُمْ سَيِّئاتُ ما عَمِلُوا وَ حاقَ بِهِمْ ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ

و بديهاى اعمالشان براى آنان آشكار مى شود، و سرانجام آنچه را استهزا مى كردند آنها را فرا مى گيرد.(33)

34 وَ قِيلَ الْيَوْمَ نَنْساكُمْ كَما نَسِيتُمْ لِقاءَ يَوْمِكُمْ هذا وَ مَأْواكُمُ النّارُ وَ ما لَكُمْ مِنْ ناصِرِينَ

و به آنها گفته مى شود: «امروز شما را فراموش مى كنيم همان گونه كه شما ديدار امروزتان را فراموش كرديد; و جايگاه شما دوزخ است و هيچ ياورى نداريد.(34)

35 ذالِكُم بِأَنَّكُمُ اتَّخَذْتُمْ آياتِ اللّهِ هُزُواً وَ غَرَّتْكُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا فَالْيَوْمَ لايُخْرَجُونَ مِنْها وَ لا هُمْ يُسْتَعْتَبُونَ

اين بخاطر آن است كه شما آيات خدا را به مسخره گرفتيد و زندگى دنيا شما را فريب داد.» امروز نه آنان از دوزخ بيرون آورده مى شوند، و نه هيچ گونه عذرى از آنها پذيرفته مى شود.(35)

36 فَلِلّهِ الْحَمْدُ رَبِّ السَّماواتِ وَ رَبِّ الْأَرْضِ رَبِّ الْعالَمِينَ

پس حمد و ستايش مخصوص خداست، پروردگار آسمانها و پروردگار زمين و پروردگار همه جهانيان.(36)

37 وَ لَهُ الْكِبْرِياءُ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

و براى اوست كبريا (و عظمت) در آسمانها و زمين، و اوست توانا و حكيم.(37)

▲

[46] سوره احقاف

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 حم

حم.(1)

2 تَنْزِيلُ الْكِتابِ مِنَ اللّهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ

اين كتاب از سوى خداوند توانا و حكيم نازل شده است.(2)

3 ما خَلَقْنَا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما إِلاّ بِالْحَقِّ وَ أَجَل مُسَمّىً وَ الَّذِينَ كَفَرُوا عَمّا أُنْذِرُوا مُعْرِضُونَ

ما آسمانها و زمين و آنچه را در ميان اين دو است جز بحق و براى سرآمد معيّنى نيافريديم; امّا كافران از آنچه انذار مى شوند روى گردانند.(3)

4 قُلْ أَ رَأَيْتُمْ ماتَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ أَرُونِي ماذا خَلَقُوا مِنَ الْأَرْضِ أَمْ لَهُمْ شِرْكٌ فِى السَّماواتِ ائْتُونِي بِكِتاب مِنْ قَبْلِ هذا أَوْ أَثارَة مِنْ عِلْم إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ

به آنان بگو: «به من نشان دهيد آنچه را كه غير از خدا پرستش مى كنيد چه چيزى از زمين را آفريده اند، يا شركتى در آفرينش آسمانها دارند؟!كتابى آسمانى پيش از اين، يا اثر علمى از گذشتگان براى من بياوريد (كه دليل صدق گفتار شما باشد) اگر راست مى گوييد!»(4)

5 وَ مَنْ أَضَلُّ مِمَّنْ يَدْعُوا مِنْ دُونِ اللّهِ مَنْ لايَسْتَجِيبُ لَهُ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ وَ هُمْ عَنْ دُعائِهِمْ غافِلُونَ

چه كسى گمراهتر است از آن كس كه معبودى غير خدا را مى خواند كه تا قيامت هم به او پاسخ نمى گويد و از خواندن آنها (كاملاً) غافل است؟! (و صداى آنها را هيچ نمى شنود!)(5)

6 وَ إِذا حُشِرَ النّاسُ كانُوا لَهُمْ أَعْداءً وَ كانُوا بِعِبادَتِهِمْ كافِرِينَ

و هنگامى كه مردم محشور مى شوند، معبودهاى آنها دشمنانشان خواهند بود; و (حتى) عبادت آنها را انكار مى كنند!(6)

7 وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُنا بَيِّنات قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلْحَقِّ لَمّا جاءَهُمْ هذا سِحْرٌ مُبِينٌ

هنگامى كه آيات روشن ما بر آنان خوانده مى شود، كافران در برابر حقّى كه براى آنها آمده مى گويند: «اين سحرى آشكار است.»(7)

8 أَمْ يَقُولُونَ افْتَراهُ قُلْ إِنِ افْتَرَيْتُهُ فَلاتَمْلِكُونَ لِي مِنَ اللّهِ شَيْئاً هُوَ أَعْلَمُ بِما تُفِيضُونَ فِيهِ كَفى بِهِ شَهِيداً بَيْنِي وَ بَيْنَكُمْ وَ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ

بلكه آنها مى گويند: «آن (آيات) را بر خدا افترا بسته است!» بگو: «اگر من آن را به دروغ (به خدا) نسبت داده باشم (لازم است مرا رسوا كند و) شما نمى توانيد در برابر خداوند از من دفاع كنيد. او كارهايى را كه شما در آن وارد مى شويد بهتر مى داند; همين بس كه او گواه ميان من و شما باشد; و او آمرزنده و مهربان است.»(8)

9 قُلْ ما كُنْتُ بِدْعاً مِنَ الرُّسُلِ وَ ما أَدْرِي ما يُفْعَلُ بِي وَ لا بِكُمْ إِنْ أَتَّبِعُ إِلاّ ما يُوحى إِلَىَّ وَ ما أَنَا إِلاّ نَذِيرٌ مُبِينٌ

بگو: «من پيامبر نوظهورى نيستم; (كه با ساير پيامبران متفاوت باشم) و نمى دانم با من و شما چه خواهد شد; من تنها از آنچه بر من وحى مى شود پيروى مى كنم، و جز انذار كننده آشكارى نيستم.»(9)

10 قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ كانَ مِنْ عِنْدِ اللّهِ وَ كَفَرْتُمْ بِهِ وَ شَهِدَ شاهِدٌ مِنْ بنى اسرائيل عَلى مِثْلِهِ فَآمَنَ وَ اسْتَكْبَرْتُمْ إِنَّ اللّهَ لا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّالِمِينَ

بگو: «به من خبر دهيد اگر اين قرآن از سوى خدا باشد و شما به آن كافر شويد، در حالى كه شاهدى از بنى اسرائيل بر آن شهادت دهد، و او ايمان آورد و شما استكبار كنيد (و ايمان نياوريد، چه كسى گمراهتر از شما خواهد بود)؟! خداوند گروه ستمكاران را هدايت نمى كند.»(10)

11 وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا لَوْ كانَ خَيْراً ما سَبَقُونا إِلَيْهِ وَ إِذْ لَمْ يَهْتَدُوا بِهِ فَسَيَقُولُونَ هذا إِفْكٌ قَدِيمٌ

كافران درباره مؤمنان چنين گفتند: «اگر (اسلام) چيز خوبى بود، هرگز آنها در پذيرش آن بر ما پيشى نمى گرفتند.» و چون خودشان بوسيله آن هدايت نشدند مى گويند: «اين يك دروغ (و افسانه اى) قديمى است.»(11)

12 وَ مِنْ قَبْلِهِ كِتابُ مُوسى إِماماً وَ رَحْمَةً وَ هذا كِتابٌ مُصَدِّقٌ لِساناً عَرَبِيًّا لِيُنْذِرَ الَّذِينَ ظَلَمُوا وَ بُشْرى لِلْمُحْسِنِينَ

و پيش از آن، كتاب موسى كه پيشوا و رحمت بود (نشانه هاى قرآن رابيان كرده)، و اين كتابى است كه هماهنگ با نشانه هاى آن [= تورات] است در حالى كه به زبان عربى و فصيح و گوياست، تا ستمكاران را انذار كند و براى نيكوكاران بشارتى باشد.(12)

13 إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا فَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ

كسانى كه گفتند: «پروردگار ما «خداوند يگانه» است»، سپس استقامت كردند، نه ترسى بر آنان است و نه اندوهگين مى شوند.(13)

14 أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ خالِدِينَ فِيها جَزاءً بِما كانُوا يَعْمَلُونَ

آنها اهل بهشتند و جاودانه در آن مى مانند; اين پاداش اعمالى است كه انجام مى دادند.(14)

15 وَ وَصَّيْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَيْهِ إِحْساناً حَمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهاً وَ وَضَعَتْهُ كُرْهاً وَ حَمْلُهُ وَ فِصالُهُ ثَلاثُونَ شَهْراً حَتّى إِذا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً قالَ رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَ عَلى والِدَيَّ وَ أَنْ أَعْمَلَ صالِحاً تَرْضاهُ وَ أَصْلِحْ لِي فِي ذُرِّيَّتِي إِنِّي تُبْتُ إِلَيْكَ وَ إِنِّي مِنَ الْمُسْلِمِينَ

ما به انسان توصيه كرديم كه به پدر و مادرش نيكى كند، مادرش او را با ناراحتى حمل مى كند و با ناراحتى وضع حمل مى نمايد; و دوران حمل و از شير بازگرفتنش سى ماه است; تا زمانى كه به نيرومندى و كمال خود بالغ گردد و به چهل سالگى برسد مى گويد: «پروردگارا! مرا توفيق ده تا شكر نعمتى را كه به من و پدر و مادرم دادى به جا آورم و كار شايسته اى انجام دهم كه از آن خشنود باشى، و فرزندان مرا صالح گردان; من به سوى تو باز گشتم (و توبه كردم)، و من از مسلمانانم.»(15)

16 أُولئِكَ الَّذِينَ نَتَقَبَّلُ عَنْهُمْ أَحْسَنَ ما عَمِلُوا وَ نَتَجاوَزُ عَنْ سَيِّئاتِهِمْ فِي أَصْحابِ الْجَنَّةِ وَعْدَ الصِّدْقِ الَّذِي كانُوا يُوعَدُونَ

آنها كسانى هستند كه ما بهترين اعمالشان را قبول مى كنيم و از گناهانشان مى گذريم و در ميان بهشتيان جاى دارند; اين وعده راستى است كه وعده داده مى شدند. (16)

17 وَ الَّذِي قالَ لِوالِدَيْهِ أُفّ لَكُما أَ تَعِدانِنِي أَنْ أُخْرَجَ وَ قَدْ خَلَتِ الْقُرُونُ مِنْ قَبْلِي وَ هُما يَسْتَغِيثانِ اللّهَ وَيْلَكَ آمِنْ إِنَّ وَعْدَ اللّهِ حَقٌّ فَيَقُولُ ما هذا إِلاّ أَساطِيرُ الْأَوَّلِينَ

و كسى كه به پدر و مادرش مى گويد: «اُف بر شما! آيا به من وعده مى دهيد كه من (روز قيامت) مبعوث مى شوم؟! در حالى كه پيش از من اقوام زيادى بودند (و هرگز مبعوث نشدند)! و آن دو (فرياد مى كشند و) خدا را به يارى مى طلبند كه: واى بر تو، ايمان بياور كه وعده خدا حق است!» امّا او پيوسته مى گويد: «اين چيزى جز افسانه هاى پيشينيان نيست.»(17)

18 أُولئِكَ الَّذِينَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ فِي أُمَم قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمْ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ إِنَّهُمْ كانُوا خاسِرِينَ

آنها كسانى هستند كه فرمان عذاب درباره آنان همراه اقوام (كافرى) كه پيش از آنان از جنّ و انس بودند تحقّق يافته، به يقين آنان زيانكار بودند.(18)

19 وَ لِكُلّ دَرَجاتٌ مِمّا عَمِلُوا وَ لِيُوَفِّيَهُمْ أَعْمالَهُمْ وَ هُمْ لايُظْلَمُونَ

وبراى هر كدام درجاتى است بر طبق اعمالى كه انجام داده اند، تا خداوند كارهايشان را بى كم و كاست به آنان باز پس دهد; و آنها مورد ستم واقع نمى شوند.(19)

20 وَ يَوْمَ يُعْرَضُ الَّذِينَ كَفَرُوا عَلَى النّارِ أَذْهَبْتُمْ طَيِّباتِكُمْ فِي حَياتِكُمُ الدُّنْيا وَ اسْتَمْتَعْتُمْ بِها فَالْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذابَ الْهُونِ بِما كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ فِى الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَ بِما كُنْتُمْ تَفْسُقُونَ

آن روز كه كافران را بر آتش عرضه مى كنند (به آنها گفته مى شود:) از نعمت هاى پاكيزه در زندگى دنياى خود استفاده كرديد و از آن بهره گرفتيد; امّا امروز عذاب ذلّت بار بخاطر استكبارى كه در زمين به ناحق داشتيد و بخاطر گناهانى كه انجام مى داديد، جزاى شما خواهد بود.(20)

21 وَ اذْكُرْ أَخا عاد إِذْ أَنْذَرَ قَوْمَهُ بِالْأَحْقافِ وَ قَدْ خَلَتِ النُّذُرُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ أَلاّ تَعْبُدُوا إِلاَّ اللّهَ إِنِّي أَخافُ عَلَيْكُمْ عَذابَ يَوْم عَظِيم

(سرگذشت هود) برادر قوم عاد را ياد كن، آن زمان كه قومش را در سرزمين «احقاف» انذار كرد، در حالى كه پيامبران انذاركننده اى قبل از او در گذشته هاى دور و نزديك آمده بودند (و گفت:) جز خداى يگانه را نپرستيد، زيرا من بر شما از عذاب روزى بزرگ مى ترسم!(21)

22 قالُوا أَ جِئْتَنا لِتَأْفِكَنا عَنْ آلِهَتِنا فَأْتِنا بِما تَعِدُنا إِنْ كُنْتَ مِنَ الصّادِقِينَ

آنها گفتند: «آيا آمده اى كه ما را (با دروغهايت) از معبودانمان بازگردانى؟! اگر راست مى گويى آنچه (از عذاب الهى) كه به ما وعده مى دهى بياور!» (22)

23 قالَ إِنَّمَا الْعِلْمُ عِنْدَ اللّهِ وَ أُبَلِّغُكُمْ ما أُرْسِلْتُ بِهِ وَ لكِنِّي أَراكُمْ قَوْماً تَجْهَلُونَ

گفت: «علم (آن) تنها نزد خداست (و او مى داند چه زمانى شما را مجازات كند); من آنچه را به آن فرستاده شده ام به شما ابلاغ مى كنم، (وظيفه من همين است.) ولى شما را گروهى مى بينيم كه پيوسته در نادانى هستيد.»(23)

24 فَلَمّا رَأَوْهُ عارِضاً مُسْتَقْبِلَ أَوْدِيَتِهِمْ قالُوا هذا عارِضٌ مُمْطِرُنا بَلْ هُوَ مَا اسْتَعْجَلْتُمْ بِهِ رِيحٌ فِيها عَذابٌ أَلِيمٌ

هنگامى كه آن (عذاب) را بصورت ابر گسترده اى ديدند كه به سوى درّه ها و آبگيرهاى آنان در حركت است (خوشحال شدند) گفتند: «اين ابرى است كه بر ما مى بارد!» (به آنها گفته شد:) اين همان چيزى است كه براى آمدنش شتاب مى كرديد، تند بادى است (وحشتناك) كه عذاب دردناكى در آن است!(24)

25 تُدَمِّرُ كُلَّ شَيْء بِأَمْرِ رَبِّها فَأَصْبَحُوا لا يُرى إِلاّ مَساكِنُهُمْ كَذالِكَ نَجْزِي الْقَوْمَ الْمُجْرِمِينَ

همه چيز را به فرمان پروردگارش در هم مى كوبد و نابود مى كند.(آرى) آنها صبح كردند در حالى كه چيزى جز خانه هايشان به چشم نمى خورد; ما اين گونه گروه مجرمان را كيفر مى دهيم.(25)

26 وَ لَقَدْ مَكَّنّاهُمْ فِيما إِنْ مَكَّنّاكُمْ فِيهِ وَ جَعَلْنا لَهُمْ سَمْعاً وَ أَبْصاراً وَ أَفْئِدَةً فَما أَغْنى عَنْهُمْ سَمْعُهُمْ وَ لا أَبْصارُهُمْ وَ لا أَفْئِدَتُهُمْ مِنْ شَىْء إِذْ كانُوا يَجْحَدُونَ بِآياتِ اللّهِ وَ حاقَ بِهِمْ ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ

و ما به آنها [= قوم عاد] قدرتى داديم كه به شما نداديم، و براى آنان گوش و چشم و عقل قرار داديم; (امّا به هنگام نزول عذاب) نه گوشها و چشمها و نه عقلهايشان براى آنان هيچ سودى نداشت، چرا كه آيات خدا را انكار مى كردند; و سرانجام آنچه را استهزا مى كردند بر آنها وارد شد. (26)

27 وَ لَقَدْ أَهْلَكْنا ما حَوْلَكُمْ مِنَ الْقُرى وَ صَرَّفْنَا الْآياتِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ

ما آباديهايى را كه پيرامون شما بودند نابود ساختيم، و (پيش از آن) آيات خود را بصورتهاى گوناگون (براى مردم آنها) بيان كرديم شايد بازگردند.(27)

28 فَلَوْلا نَصَرَهُمُ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللّهِ قُرْباناً آلِهَةً بَلْ ضَلُّوا عَنْهُمْ وَ ذالِكَ إِفْكُهُمْ وَ ماكانُوا يَفْتَرُونَ

پس چرا معبودانى را كه غير از خدا بر گزيدند ـ به گمان اين كه به خدا نزديكشان سازد ـ آنها را يارى نكردند؟! بلكه از نظرشان گم شدند! اين بود نتيجه دروغ آنها و آنچه افترا مى بستند.(28)

29 وَ إِذْ صَرَفْنا إِلَيْكَ نَفَراً مِنَ الْجِنِّ يَسْتَمِعُونَ الْقُرْآنَ فَلَمّا حَضَرُوهُ قالُوا أَنْصِتُوا فَلَمّا قُضِىَ وَلَّوْا إِلى قَوْمِهِمْ مُنْذِرِينَ

(به ياد آور) هنگامى كه گروهى از جنّ را به سوى تو متوجه ساختيم كه قرآن را بشنوند; وقتى حضور يافتند به يكديگر گفتند: «خاموش باشيد (و گوش فرا دهيد.)» و هنگامى كه پايان گرفت، به سوى قوم خود باز گشتند و آنها را انذار مى كردند.(29)

30 قالُوا يا قَوْمَنا إِنّا سَمِعْنا كِتاباً أُنْزِلَ مِنْ بَعْدِ مُوسى مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ وَ إِلى طَرِيق مُسْتَقِيم

گفتند: «اى قوم ما! به يقين ما كتابى را شنيديم كه بعد ازموسى نازل شده، هماهنگ با نشانه هاى كتابهاى پيش از آن، كه به سوى حق و راه راست هدايت مى كند.(30)

31 يا قَوْمَنا أَجِيبُوا داعِىَ اللّهِ وَ آمِنُوا بِهِ يَغْفِرْ لَكُمْ مِنْ ذُنُوبِكُمْ وَ يُجِرْكُمْ مِنْ عَذاب أَلِيم

اى قوم ما! دعوت كننده الهى را اجابت كنيد و به خدا ايمان آوريد تا گناهانتان را بيامرزد و شما را از عذابى دردناك پناه دهد.(31)

32 وَ مَنْ لايُجِبْ داعِىَ اللّهِ فَلَيْسَ بِمُعْجِز فِى الْأَرْضِ وَ لَيْسَ لَهُ مِنْ دُونِهِ أَوْلِياءُ أُولئِكَ فِي ضَلال مُبِين

و هركس دعوت كننده الهى را اجابت نكند، هرگز نمى تواند از عذاب الهى در زمين فرار كند، و غير از او يار و ياورى برايش نيست; چنين كسانى در گمراهى آشكارند.»(32)

33 أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّ اللّهَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ لَمْ يَعْىَ بِخَلْقِهِنَّ بِقادِر عَلى أَنْ يُحْيِىَ الْمَوْتى بَلى إِنَّهُ عَلى كُلِّ شَىْء قَدِيرٌ

آيا آنها نمى دانند خداوندى كه آسمانها و زمين را آفريده و از آفرينش آنها ناتوان نشده است، مى تواند مردگان را زنده كند؟! آرى (مى تواند) زيرا او بر هر چيز تواناست.(33)

34 وَ يَوْمَ يُعْرَضُ الَّذِينَ كَفَرُوا عَلَى النّارِ أَ لَيْسَ هذا بِالْحَقِّ قالُوا بَلى وَ رَبِّنا قالَ فَذُوقُوا الْعَذابَ بِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ

روزى را به يادآور كه كافران را بر آتش عرضه مى دارند (و به آنها گفته مى شود:) آيا اين حق نيست؟! مى گويند: «آرى، به پروردگارمان سوگند (كه حق است)!» (در اين هنگام خداوند) مى گويد: «پس عذاب را بخاطر كفرتان بچشيد!»(34)

35 فَاصْبِرْ كَما صَبَرَ أُولُوا الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ وَ لاتَسْتَعْجِلْ لَهُمْ كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَ ما يُوعَدُونَ لَمْ يَلْبَثُوا إِلاّ ساعَةً مِنْ نَهار بَلاغٌ فَهَلْ يُهْلَكُ إِلاَّ الْقَوْمُ الْفاسِقُونَ

پس صبر كن آن گونه كه پيامبران «اولوا العزم» صبر كردند، و براى (عذاب) آنان شتاب مكن! روزى كه وعده هايى را كه به آنها داده مى شود ببينند، (احساس مى كنند كه) گويى جز ساعتى از يك روز (در دنيا) توقف نكرده اند; اين ابلاغى است براى همگان; آيا جز قوم نافرمان هلاك خواهند شد؟!(35)

▲

[47] سوره محمد

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 الَّذِينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللّهِ أَضَلَّ أَعْمالَهُمْ

كسانى كه كافر شدند و (مردم را) از راه خدا باز داشتند، (خداوند) اعمالشان را نابود مى كند.(1)

2 وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ وَ آمَنُوا بِما نُزِّلَ عَلى مُحَمَّد وَ هُوَ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ كَفَّرَ عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ وَ أَصْلَحَ بالَهُمْ

و كسانى كه ايمان آوردند و كارهاى شايسته انجام دادند و به آنچه بر محمد نازل شده ـ و آن حقّى است از سوى پروردگارشان ـ نيز ايمان آوردند، خداوند گناهانشان را مى بخشد و كارشان رااصلاح مى كند.(2)

3 ذالِكَ بِأَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا اتَّبَعُوا الْباطِلَ وَ أَنَّ الَّذِينَ آمَنُوا اتَّبَعُوا الْحَقَّ مِنْ رَبِّهِمْ كَذالِكَ يَضْرِبُ اللّهُ لِلنّاسِ أَمْثالَهُمْ

اين بخاطر آن است كه كافران از باطل پيروى كردند، و مؤمنان از حقّى كه از سوى پروردگارشان است تبعيت نمودند; اين گونه خداوند براى مردم مَثَلهاى (زندگى) آنان را بيان مى كند.(3)

4 فَإِذا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقابِ حَتّى إِذا أَثْخَنْتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثاقَ فَإِمّا مَنًّا بَعْدُ وَ إِمّا فِداءً حَتّى تَضَعَ الْحَرْبُ أَوْزارَها ذالِكَ وَ لَوْ يَشاءُ اللّهُ لاَنْتَصَرَ مِنْهُمْ وَ لكِنْ لِيَبْلُوَا بَعْضَكُمْ بِبَعْض وَ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللّهِ فَلَنْ يُضِلَّ أَعْمالَهُمْ

و هنگامى كه با كافران (جنايت پيشه در ميدان جنگ) روبرو شديد گردنهايشان را بزنيد، تا آنها را از پا در آوريد; در اين هنگام اسيران را محكم ببنديد; سپس يا منّت گذاريد (و آزادشان كنيد) يا در برابر آزادى از آنان فديه [= غرامت] بگيريد; (و آزادشان كنيد; و اين وضع را ادامه دهيد) تا جنگ بار سنگين خود را بر زمين نهد; (آرى وظيفه) اين است; و اگر خدا مى خواست خودش آنها را مجازات مى كرد، امّا مى خواهد بعضى از شما را با بعضى ديگر بيازمايد; و كسانى كه در راه خدا كشته شدند، خداوند هرگز اعمالشان را از بين نمى برد.(4)

5 سَيَهْدِيهِمْ وَ يُصْلِحُ بالَهُمْ

و آنان را هدايت نموده و كارشان را اصلاح مى كند; (5)

6 وَ يُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ عَرَّفَها لَهُمْ

و آنها را در بهشت (جاويدانش) كه اوصاف آن را براى آنان بيان كرده وارد مى كند.(6)

7 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تَنْصُرُوا اللّهَ يَنْصُرْكُمْ وَ يُثَبِّتْ أَقْدامَكُمْ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! اگر (آيين) خدا را يارى كنيد، شما را يارى مى كند و گامهايتان را استوار مى دارد.(7)

8 وَ الَّذِينَ كَفَرُوا فَتَعْساً لَهُمْ وَ أَضَلَّ أَعْمالَهُمْ

و كسانى كه كافر شدند، مرگ بر آنان! و اعمالشان نابود باد!(8)

9 ذالِكَ بِأَنَّهُمْ كَرِهُوا ما أَنْزَلَ اللّهُ فَأَحْبَطَ أَعْمالَهُمْ

اين بخاطر آن است كه از آنچه خداوند نازل كرده ناخشنود بودند; از اين رو خدا اعمالشان را حبط و نابود كرد.(9)

10 أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ دَمَّرَ اللّهُ عَلَيْهِمْ وَ لِلْكافِرِينَ أَمْثالُها

آيا در زمين سير نكردند تا ببينند عاقبت كسانى كه قبل از آنان بودند (و با حق ستيز كردند) چگونه بود؟! خداوند آنها را هلاك كرد; و براى كافران امثال آن خواهد بود.(10)

11 ذالِكَ بِأَنَّ اللّهَ مَوْلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَ أَنَّ الْكافِرِينَ لا مَوْلى لَهُمْ

اين براى آن است كه خداوند مولا و سرپرست كسانى است كه ايمان آوردند; امّا كافران مولايى ندارند.(11)

12 إِنَّ اللّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ جَنّات تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ وَ الَّذِينَ كَفَرُوا يَتَمَتَّعُونَ وَ يَأْكُلُونَ كَما تَأْكُلُ الْأَنْعامُ وَ النّارُ مَثْوىً لَهُمْ

خداوند كسانى را كه ايمان آوردند و اعمال صالح انجام دادند وارد باغهاى بهشتى مى كند كه نهرها از پاى درختانش جارى است; در حالى كه كافران از متاع زودگذر دنيا بهره مى گيرند و همچون چهارپايان مى خورند، و سرانجام آتش دوزخ جايگاه آنهاست.(12)

13 وَ كَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَة هِىَ أَشَدُّ قُوَّةً مِنْ قَرْيَتِكَ الَّتِي أَخْرَجَتْكَ أَهْلَكْناهُمْ فَلا ناصِرَ لَهُمْ

و چه بسيار شهرهايى كه از شهر تو كه بيرونت كرد نيرومندتر بودند; و ما همه آنها را (به سزاى اعمالشان) هلاك كرديم و هيچ ياورى نداشتند.(13)

14 أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَة مِنْ رَبِّهِ كَمَنْ زُيِّنَ لَهُ سُوءُ عَمَلِهِ وَ اتَّبَعُوا أَهْواءَهُمْ

آيا كسى كه دليل روشنى از سوى پروردگارش دارد، همانند كسى است كه زشتى اعمالش در نظرش آراسته شده و از هواى نفسشان پيروى مى كنند؟!(14)

15 مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فِيها أَنْهارٌ مِنْ ماء غَيْرِ آسِن وَ أَنْهارٌ مِنْ لَبَن لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ وَ أَنْهارٌ مِنْ خَمْر لَذَّة لِلشّارِبِينَ وَ أَنْهارٌ مِنْ عَسَل مُصَفًّى وَ لَهُمْ فِيها مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ وَ مَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ كَمَنْ هُوَ خالِدٌ فِي النّارِ وَ سُقُوا ماءً حَمِيماً فَقَطَّعَ أَمْعاءَهُمْ

وصف بهشتى كه به پرهيزگاران وعده داده شده، چنين است: در آن نهرهايى از آب صاف و خالص، و نهرهايى از شير كه طعم آن دگرگون نگشته، و نهرهايى از شراب (طهور) كه مايه لذت نوشندگان است، و نهرهايى از عسل مصفاست، و براى آنها در آن از همه انواع ميوه ها فراهم است; و (از همه بالاتر) آمرزشى است از سوى پروردگارشان! آيا اينها همانند كسانى هستند كه هميشه در آتش دوزخند و از آبى داغ و سوزان نوشانده مى شوند كه اندرونشان را از هم متلاشى مى كند؟!(15)

16 وَ مِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ حَتّى إِذا خَرَجُوا مِنْ عِنْدِكَ قالُوا لِلَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ ما ذا قالَ آنِفاً أُولئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللّهُ عَلى قُلُوبِهِمْ وَ اتَّبَعُوا أَهْواءَهُمْ

گروهى از آنان به سخنانت گوش فرا مى دهند، امّا هنگامى كه از نزد تو خارج مى شوند به كسانى كه دانش به آنان بخشيده شده (از روى استهزا) مى گويند: «(اين مرد) اكنون چه گفت؟!» آنها كسانى هستند كه خداوند بر دلهايشان مُهر نهاده و از هواى نفسشان پيروى كرده اند (از اين رو چيزى نمى فهمند).(16)

17 وَ الَّذِينَ اهْتَدَوْا زادَهُمْ هُدىً وَ آتاهُمْ تَقْواهُمْ

كسانى كه هدايت يافته اند، (خداوند) بر هدايتشان مى افزايد و روح تقوا به آنان مى بخشد.(17)

18 فَهَلْ يَنْظُرُونَ إِلاَّ السّاعَةَ أَنْ تَأْتِيَهُمْ بَغْتَةً فَقَدْ جاءَ أَشْراطُها فَأَنّى لَهُمْ إِذا جاءَتْهُمْ ذِكْراهُمْ

آيا كافران جز اين انتظارى دارند كه قيامت ناگهان به سراغشان آيد (آنگاه ايمان آورند)، در حالى كه هم اكنون نشانه هاى آن آمده است; امّا هنگامى كه به سراغ آنها بيايد، ايمان آنها چه سودى خواهد داشت.(18)

19 فَاعْلَمْ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ اللّهُ وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ وَ اللّهُ يَعْلَمُ مُتَقَلَّبَكُمْ وَ مَثْواكُمْ

پس بدان كه معبودى جز «خداوند يگانه» نيست; و براى گناه خود و مردان و زنان با ايمان آمرزش بخواه. و خداوند گذرگاه و قرارگاه شما را مى داند.(19)

20 وَ يَقُولُ الَّذِينَ آمَنُوا لَوْلا نُزِّلَتْ سُورَةٌ فَإِذا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ مُحْكَمَةٌ وَ ذُكِرَ فِيهَا الْقِتالُ رَأَيْتَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ نَظَرَ الْمَغْشِيِّ عَلَيْهِ مِنَ الْمَوْتِ فَأَوْلى لَهُمْ

كسانى كه ايمان آورده اند مى گويند: «چرا سوره اى نازل نمى شود (كه در آن فرمان جهاد باشد)؟!» امّا هنگامى كه سوره اى محكم (و روشنى) نازل مى گردد و در آن سخنى از جنگ است، منافقان بيماردل را مى بينى كه همچون كسى كه در آستانه مرگ قرار گرفته به تو نگاه مى كنند; پس چه بهتر كه آنها بميرند!(20)

21 طاعَةٌ وَ قَوْلٌ مَعْرُوفٌ فَإِذا عَزَمَ الْأَمْرُ فَلَوْ صَدَقُوا اللّهَ لَكانَ خَيْراً لَهُمْ

(ولى بدانند) اطاعت (فرمان خدا) و سخن سنجيده براى آنان شايسته تر است; و اگر هنگامى كه فرمان جهاد قطعى مى شود به خدا راست گويند (و از در صدق و صفا درآيند) براى آنها بهتر مى باشد.(21)

22 فَهَلْ عَسَيْتُمْ إِنْ تَوَلَّيْتُمْ أَنْ تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ وَ تُقَطِّعُوا أَرْحامَكُمْ

اگر حكومت را بدست گيريد، آيا جز اين انتظار مى رود كه در زمين فساد نماييد و پيوند خويشاوندى را قطع كنيد؟!(22)

23 أُولئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللّهُ فَأَصَمَّهُمْ وَ أَعْمى أَبْصارَهُمْ

آنها كسانى هستند كه خداوند از رحمت خويش دورشان ساخته، گوشهايشان را كر و چشمهايشان را كور كرده است. (23)

24 أَفَلايَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى قُلُوب أَقْفالُها

آيا آنها در قرآن تدبّر نمى كنند، يا بر دلهايشان قفل هايى نهاده شده است؟! (24)

25 إِنَّ الَّذِينَ ارْتَدُّوا عَلى أَدْبارِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى الشَّيْطانُ سَوَّلَ لَهُمْ وَ أَمْلى لَهُمْ

به يقين كسانى كه بعد از روشن شدن راه هدايت براى آنها، پشت به آن كردند، شيطان اعمال زشتشان را در نظرشان زينت داده و آنان را با آرزوهاى طولانى فريفته است.(25)

26 ذالِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا لِلَّذِينَ كَرِهُوا ما نَزَّلَ اللّهُ سَنُطِيعُكُمْ فِي بَعْضِ الْأَمْرِ وَ اللّهُ يَعْلَمُ إِسْرارَهُمْ

اين بخاطر آن است كه آنان به كسانى كه از نزول وحى الهى ناخشنود بودند گفتند: «ما در بعضى از امور از شما پيروى مى كنيم.» در حالى كه خداوند پنهانكارى آنان را مى داند.(26)

27 فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ

حالِ آنها چگونه خواهد بود هنگامى كه فرشتگان (مرگ) بر صورت و پشت آنان مى زنند و جانشان را مى گيرند؟!(27)

28 ذالِكَ بِأَنَّهُمُ اتَّبَعُوا ما أَسْخَطَ اللّهَ وَ كَرِهُوا رِضْوانَهُ فَأَحْبَطَ أَعْمالَهُمْ

اين بخاطر آن است كه آنها از آنچه خداوند را به خشم مى آورد پيروى كردند، و از آنچه موجب رضاى اوست ناخشنود بودند; از اين رو (خداوند) اعمالشان را نابود كرد.(28)

29 أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ أَنْ لَنْ يُخْرِجَ اللّهُ أَضْغانَهُمْ

آيا كسانى كه در دلهايشان بيمارى است گمان كردند خدا كينه هايشان را آشكار نمى كند؟!(29)

30 وَ لَوْ نَشاءُ لَأَرَيْناكَهُمْ فَلَعَرَفْتَهُمْ بِسِيماهُمْ وَ لَتَعْرِفَنَّهُمْ فِي لَحْنِ الْقَوْلِ وَ اللّهُ يَعْلَمُ أَعْمالَكُمْ

و اگر ما بخواهيم آنها را به تو نشان مى دهيم تا آنان را با قيافه هايشان بشناسى، هر چند آنها را از طرز سخنانشان خواهى شناخت; و خداونداعمال شما را مى داند.(30)

31 وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتّى نَعْلَمَ الْمُجاهِدِينَ مِنْكُمْ وَ الصّابِرِينَ وَ نَبْلُوَا أَخْبارَكُمْ

به يقين ما همه شما را مى آزماييم تا معلوم شود مجاهدان واقعى و صابران از ميان شما كيانند، و اخبار شما را بيازماييم.(31)

32 إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللّهِ وَ شَاقُّوا الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدى لَنْ يَضُرُّوا اللّهَ شَيْئاً وَ سَيُحْبِطُ أَعْمالَهُمْ

آنان كه كافر شدند و (مردم را) از راه خدا باز داشتند و بعد از روشن شدن هدايت براى آنان (باز) به مخالفت با پيامبر برخاستند، هرگز زيانى به خدا نمى رسانند و (خداوند) بزودى اعمالشان را نابود مى كند.(32)

33 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ لا تُبْطِلُوا أَعْمالَكُمْ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! اطاعت كنيد خدا را، و اطاعت كنيد پيامبر (خدا) را، و اعمال خود را باطل نسازيد.(33)

34 إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللّهِ ثُمَّ ماتُوا وَ هُمْ كُفّارٌ فَلَنْ يَغْفِرَ اللّهُ لَهُمْ

كسانى كه كافر شدند و (مردم را) از راه خدا بازداشتند سپس در حال كفر از دنيا رفتند، خدا هرگز آنها را نخواهد بخشيد.(34)

35 فَلاتَهِنُوا وَ تَدْعُوا إِلَى السَّلْمِ وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ وَ اللّهُ مَعَكُمْ وَ لَنْ يَتِرَكُمْ أَعْمالَكُمْ

پس هرگز سست نشويد و (از دشمنان) صلح (ذلّت بار) نطلبيد در حالى كه شما برتريد، و خداوند با شماست و هرگز از (ثواب) اعمالتان نمى كاهد. (35)

36 إِنَّمَا الْحَياةُ الدُّنْيا لَعِبٌ وَ لَهْوٌ وَ إِنْ تُؤْمِنُوا وَ تَتَّقُوا يُؤْتِكُمْ أُجُورَكُمْ وَ لايَسْئَلْكُمْ أَمْوالَكُمْ

زندگى دنيا تنها بازى و سرگرمى است; و اگر ايمان آوريد و تقوا پيشه كنيد، پاداشهاى شما را مى دهد و (جز اندكى از) اموال شما را طلب نمى كند،(36)

37 إِنْ يَسْئَلْكُمُوها فَيُحْفِكُمْ تَبْخَلُوا وَ يُخْرِجْ أَضْغانَكُمْ

چراكه هرگاه اموال شما را طلب كند و بر آن تأكيد نمايد، بخل مىورزيد; و كينه و خشم شما را آشكار مى سازد.(37)

38 ها أَنْتُمْ هؤُلاءِ تُدْعَوْنَ لِتُنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللّهِ فَمِنْكُمْ مَنْ يَبْخَلُ وَ مَنْ يَبْخَلْ فَإِنَّما يَبْخَلُ عَنْ نَفْسِهِ وَ اللّهُ الْغَنِىُّ وَ أَنْتُمُ الْفُقَراءُ وَ إِنْ تَتَوَلَّوْا يَسْتَبْدِلْ قَوْماً غَيْرَكُمْ ثُمَّ لايَكُونُوا أَمْثالَكُمْ

آرى، شما همان گروهى هستيد كه براى انفاق در راه خدا دعوت مى شويد، بعضى از شما بخل مىورزند; و هر كس بخل ورزد، نسبت به خود بخل كرده است; و خداوند بى نياز است و شما همه نيازمنديد; و هرگاه سرپيچى كنيد، خداوند گروه ديگرى را به جاى شما مى آورد، پس آنها مانند شما نخواهند بود (و سخاوتمندانه در راه خدا انفاق مى كنند).(38)

▲

[48] سوره فتح

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 إِنّا فَتَحْنا لَكَ فَتْحاً مُبِيناً

ما براى تو پيروزى آشكارى [= فتح مكه] را فراهم ساختيم،(1)

2 لِيَغْفِرَ لَكَ اللّهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَ ما تَأَخَّرَ وَ يُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ وَ يَهْدِيَكَ صِراطاً مُسْتَقِيماً

تا خداوند گناهان گذشته و آينده اى را كه به تو نسبت مى دادند ببخشد (و حقّانيّت تو را ثابت نموده) و نعمتش رابر تو تمام كند و به راه راست هدايتت فرمايد،(2)

3 وَ يَنْصُرَكَ اللّهُ نَصْراً عَزِيزاً

و پيروزى شكست ناپذيرى نصيب تو كند.(3)

4 هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ السَّكِينَةَ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ لِيَزْدادُوا إِيماناً مَعَ إِيمانِهِمْ وَ لِلّهِ جُنُودُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ كانَ اللّهُ عَلِيماً حَكِيماً

او كسى است كه آرامش را در دلهاى مؤمنان نازل كرد تا ايمانى بر ايمانشان بيفزايند; و لشكريان آسمانهاو زمين از آنِ خداست، و خداوند دانا و حكيم است.(4)

5 لِيُدْخِلَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ جَنّات تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها وَ يُكَفِّرَ عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ وَ كانَ ذالِكَ عِنْدَ اللّهِ فَوْزاً عَظِيماً

هدف (ديگر از آن پيروزى آشكار) اين بود كه مردان و زنان با ايمان را (به سبب فداكارى هايشان) در باغهاى بهشتى وارد كند كه نهرها از پاى درختانش جارى است، در حالى كه جاودانه در آن مى مانند، و تا گناهانشان را ببخشد،
و اين نزد خدا پيروزى و رستگارى بزرگى است.(5)

6 وَ يُعَذِّبَ الْمُنافِقِينَ وَ الْمُنافِقاتِ وَ الْمُشْرِكِينَ وَ الْمُشْرِكاتِ الظّانِّينَ بِاللّهِ ظَنَّ السَّوْءِ عَلَيْهِمْ دائِرَةُ السَّوْءِ وَ غَضِبَ اللّهُ عَلَيْهِمْ وَ لَعَنَهُمْ وَ أَعَدَّ لَهُمْ جَهَنَّمَ وَ ساءَتْ مَصِيراً

و (نيز) مردان و زنان منافق و مردان و زنان مشرك را كه به خدا گمان بد مى برند مجازات كند; (آرى) حوادث ناگوارى (كه براى مؤمنان انتظار مى كشند) تنها بر خودشان فرو مى آيد. خداوند بر آنان غضب كرده و از رحمت خود دورشان ساخته و جهنم را براى آنان آماده كرده; و چه بد سرانجامى است!(6)

7 وَ لِلّهِ جُنُودُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ كانَ اللّهُ عَزِيزاً حَكِيماً

لشكريان آسمانها و زمين تنها از آنِ خداست; و خداوند شكست ناپذير و حكيم است.(7)

8 إِنّا أَرْسَلْناكَ شاهِداً وَ مُبَشِّراً وَ نَذِيراً

بيقين ما تو را گواه (بر اعمال آنها) و بشارت دهنده وبيم دهنده فرستاديم،(8)

9 لِتُؤْمِنُوا بِاللّهِ وَ رَسُولِهِ وَ تُعَزِّرُوهُ وَ تُوَقِّرُوهُ وَ تُسَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَ أَصِيلاً

تا (شما) به خدا و پيامبرش ايمان بياوريد و از او دفاع كنيد و او را بزرگ داريد، و خدا را صبح و شام تسبيح گوييد.(9)

10 إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللّهَ يَدُ اللّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ فَمَنْ نَكَثَ فَإِنَّما يَنْكُثُ عَلى نَفْسِهِ وَ مَنْ أَوْفى بِما عاهَدَ عَلَيْهُ اللّهَ فَسَيُؤْتِيهِ أَجْراً عَظِيماً

به يقين كسانى كه با تو بيعت مى كنند (در حقيقت) تنها با خدا بيعت مى نمايند، و دست خدا بالاى دست آنهاست; پس هر كس پيمان شكنى كند، تنها به زيان خود پيمان مى شكند; و آن كس كه نسبت به عهدى كه با خدا بسته وفا كند، بزودى پاداش عظيمى به او خواهد داد.(10)

11 سَيَقُولُ لَكَ الْمُخَلَّفُونَ مِنَ الْأَعْرابِ شَغَلَتْنا أَمْوالُنا وَ أَهْلُونا فَاسْتَغْفِرْ لَنا يَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِمْ ما لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ لَكُمْ مِنَ اللّهِ شَيْئاً إِنْ أَرادَ بِكُمْ ضَرًّا أَوْ أَرادَ بِكُمْ نَفْعاً بَلْ كانَ اللّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيراً

بزودى تخلف كنندگان از اعراب باديه نشين (عذرتراشى كرده) مى گويند: «(حفظ) اموال و خانواده هايمان، ما را به خود مشغول داشت (و نتوانستيم در سفر حديبيّه تو را همراهى كنيم)، براى ما طلب آمرزش كن.» آنها به زبان خود چيزى مى گويند كه در دل ندارند. بگو: «هرگاه خدا زيانى براى شما بخواهد، چه كسى مى تواند در برابر او از شما دفاع كند; و يا اگرنفعى اراده كند (مانع گردد)؟! و خداوند آنچه كه انجام مى دهيد آگاه است.»(11)

12 بَلْ ظَنَنْتُمْ أَنْ لَنْ يَنْقَلِبَ الرَّسُولُ وَ الْمُؤْمِنُونَ إِلى أَهْلِيهِمْ أَبَداً وَ زُيِّنَ ذالِكَ فِي قُلُوبِكُمْ وَ ظَنَنْتُمْ ظَنَّ السَّوْءِ وَ كُنْتُمْ قَوْماً بُوراً

ولى شما گمان كرديد پيامبر و مؤمنان هرگز نزد خانواده هاى خود باز نخواهند گشت; و اين (پندار غلط) در دلهاى شما زينت يافته بود و گمان بد كرديد; و سرانجام گروهى بوديد كه (در دام شيطان افتاديد و)هلاك شديد.(12)

13 وَ مَنْ لَمْ يُؤْمِنْ بِاللّهِ وَ رَسُولِهِ فَإِنّا أَعْتَدْنا لِلْكافِرِينَ سَعِيراً

آن كس كه به خدا و پيامبرش ايمان نياورده (سرنوشتش دوزخ است)، چرا كه ما براى كافران آتشى سوزان آماده كرده ايم!(13)

14 وَ لِلّهِ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَ كانَ اللّهُ غَفُوراً رَحِيماً

مالكيّت و حاكميّت آسمانها و زمين از آنِ خداست; هركس را بخواهد (و شايسته بداند) مى بخشد، و هر كس را بخواهد مجازات مى كند; و خداوند آمرزنده و مهربان است.(14)

15 سَيَقُولُ الْمُخَلَّفُونَ إِذَا انْطَلَقْتُمْ إِلى مَغانِمَ لِتَأْخُذُوها ذَرُونا نَتَّبِعْكُمْ يُرِيدُونَ أَنْ يُبَدِّلُوا كَلامَ اللّهِ قُلْ لَنْ تَتَّبِعُونا كَذالِكُم قالَ اللّهُ مِنْ قَبْلُ فَسَيَقُولُونَ بَلْ تَحْسُدُونَنا بَلْ كانُوا لا يَفْقَهُونَ إِلاّ قَلِيلاً

هنگامى كه شما براى به دست آوردن غنايمى حركت كنيد، متخلّفان (حديبيّه) مى گويند: «بگذاريد ما هم در پى شما بياييم، آنها مى خواهند كلام خدا را دگرگون سازند»; بگو: «هرگز به دنبال ما نياييد; اين گونه خداوند از قبل گفته است.» آنها بزودى مى گويند: «شما نسبت به ما حسد مىورزيد.» ولى آنها جز اندكى نمى فهمند.(15)

16 قُلْ لِلْمُخَلَّفِينَ مِنَ الْأَعْرابِ سَتُدْعَوْنَ إِلى قَوْم أُولِي بَأْس شَدِيد تُقاتِلُونَهُمْ أَوْ يُسْلِمُونَ فَإِنْ تُطِيعُوا يُؤْتِكُمُ اللّهُ أَجْراً حَسَناً وَ إِنْ تَتَوَلَّوْا كَما تَوَلَّيْتُمْ مِنْ قَبْلُ يُعَذِّبْكُمْ عَذاباً أَلِيماً

به متخلّفان از اعراب بگو: «بزودى از شما دعوت مى شود كه به سوى قومى نيرومند و جنگجو برويد و با آنها پيكار كنيد تا اسلام بياورند;اگر اطاعت كنيد، خداوند پاداش نيكى به شما مى دهد; و اگر سرپيچى نماييد ـ همان گونه كه در گذشته نيز سرپيچى كرديد ـ شما را با عذاب دردناكى كيفر مى دهد!»(16)

17 لَيْسَ عَلَى الْأَعْمى حَرَجٌ وَ لا عَلَى الْأَعْرَجِ حَرَجٌ وَ لا عَلَى الْمَرِيضِ حَرَجٌ وَ مَنْ يُطِعِ اللّهَ وَ رَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنّات تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ وَ مَنْ يَتَوَلَّ يُعَذِّبْهُ عَذاباً أَلِيماً

بر نابينا و لنگ و بيمار (اگر در ميدان جهاد شركت نكنند) گناهى نيست; و هر كس خدا و پيامبرش را اطاعت نمايد، او را در باغهاى بهشتى وارد مى كند كه نهرها از پاى درختانش جارى است; و آن كس كه سرپيچى كند، او را با عذاب دردناكى كيفر مى دهد!(17)

18 لَقَدْ رَضِيَ اللّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ فَعَلِمَ ما فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ السَّكِينَةَ عَلَيْهِمْ وَ أَثابَهُمْ فَتْحاً قَرِيباً

خداوند از مؤمنان ـ هنگامى كه در زير آن درخت با تو بيعت كردند ـ خشنود شد; خدا آنچه را در درون دلهايشان (از ايمان و صداقت) نهفته بود مى دانست; از اين رو آرامش را بر دلهايشان نازل كرد و پيروزى نزديكى را پاداش آنها قرار داد;(18)

19 وَ مَغانِمَ كَثِيرَةً يَأْخُذُونَها وَ كانَ اللّهُ عَزِيزاً حَكِيماً

و (همچنين) غنايم بسيارى كه آن را به دست مى آورند; و خداوند شكست ناپذير و حكيم است.(19)

20 وَعَدَكُمُ اللّهُ مَغانِمَ كَثِيرَةً تَأْخُذُونَها فَعَجَّلَ لَكُمْ هذِهِ وَ كَفَّ أَيْدِيَ النّاسِ عَنْكُمْ وَ لِتَكُونَ آيَةً لِلْمُؤْمِنِينَ وَ يَهْدِيَكُمْ صِراطاً مُسْتَقِيماً

خداوند غنايم فراوانى به شما وعده داده بود كه آنها را به دست مى آوريد، ولى اين يكى [= غنايم خيبر] را زودتر براى شما فراهم ساخت; و دست تعدّى مردم [= دشمنان] را از شما بازداشت تا نشانه اى براى مؤمنان باشد و شما رابه راه راست هدايت كند.(20)

21 وَ أُخْرى لَمْ تَقْدِرُوا عَلَيْها قَدْ أَحاطَ اللّهُ بِها وَ كانَ اللّهُ عَلى كُلِّ شَيْء قَدِيراً

و نيز غنايم و فتوحات ديگرى (نصيبتان مى كند) كه شما توانايى (به دست آوردن) آن را نداريد، ولى قدرت خدا به آن احاطه دارد; و خداوند برهمه چيز تواناست.(21)

22 وَ لَوْ قاتَلَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوَلَّوُا الْأَدْبارَ ثُمَّ لايَجِدُونَ وَلِيًّا وَ لا نَصِيراً

و اگر كافران (در سرزمين حديبيّه) با شما پيكار مى كردند بزودى فرار مى كردند، سپس سرپرست و ياورى نمى يافتند.(22)

23 سُنَّةَ اللّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلُ وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللّهِ تَبْدِيلاً

اين سنّت الهى است كه در گذشته نيز بوده است; و هرگز براى سنّت الهى تغيير و تبديلى نخواهى يافت.(23)

24 وَ هُوَ الَّذِي كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْ عَلَيْهِمْ وَ كانَ اللّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيراً

او كسى است كه دست آنها را از شما، و دست شما را از آنان در دل مكّه كوتاه كرد، بعد از آن كه شما را بر آنها پيروز ساخت;و خداوند به آنچه انجام مى دهيد بيناست.(24)

25 هُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ الْهَدْيَ مَعْكُوفاً أَنْ يَبْلُغَ مَحِلَّهُ وَ لَوْ لا رِجالٌ مُؤْمِنُونَ وَ نِساءٌ مُؤْمِناتٌ لَمْ تَعْلَمُوهُمْ أَنْ تَطَؤُهُمْ فَتُصِيبَكُمْ مِنْهُمْ مَعَرَّةٌ بِغَيْرِ عِلْم لِيُدْخِلَ اللّهُ فِي رَحْمَتِهِ مَنْ يَشاءُ لَوْ تَزَيَّلُوا لَعَذَّبْنَا الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذاباً أَلِيماً

آنها كسانى هستند كه كافر شدند و شما را از (زيارت) مسجدالحرام و رسيدن قربانيهايتان به قربانگاه بازداشتند; و اگر نبود كه مردان و زنان با ايمانى در اين ميان بدون آگاهى شما، زيردست و پا، از بين مى رفتند و از اين راه عيب و عارى ناآگاهانه به شما مى رسيد، (خداوند هرگز مانع اين جنگ نمى شد). هدف اين بود كه خدا هر كس را مى خواهد در رحمت خود وارد كند; و اگر (مؤمنان و كفّار در مكّه) از هم جدا مى شدند، كافران را با عذاب دردناكى مجازات مى كرديم!(25)

26 إِذْ جَعَلَ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجاهِلِيَّةِ فَأَنْزَلَ اللّهُ سَكِينَتَهُ عَلى رَسُولِهِ وَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَ أَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوى وَ كانُوا أَحَقَّ بِها وَ أَهْلَها وَ كانَ اللّهُ بِكُلِّ شَيْء عَلِيماً

(به خاطر بياوريد) هنگامى را كه كافران در دلهاى خود خشم و نِخْوَت جاهليّت داشتند; و (در مقابل،) خداوند آرامش و سكينه خود را بر پيامبرش و مؤمنان نازل فرمود و آنها را به حقيقت تقوا ملزم ساخت، و آنان از هركس شايسته تر و اهل آن بودند; وخداوند به همه چيز داناست.(26)

27 لَقَدْ صَدَقَ اللّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرامَ إِنْ شاءَ اللّهُ آمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُؤُسَكُمْ وَ مُقَصِّرِينَ لا تَخافُونَ فَعَلِمَ ما لَمْ تَعْلَمُوا فَجَعَلَ مِنْ دُونِ ذالِكَ فَتْحاً قَرِيباً

خداوند آنچه را به پيامبرش در رؤيا نشان داد، به حق راست گفت; بطور قطع همه شما به خواست خدا وارد مسجدالحرام مى شويد در نهايت امنيت و در حالى كه سرهاى خود را تراشيده يا كوتاه كرده ايد و از هيچ كس ترس و وحشتى نداريد; ولى خداوند چيزهايى را مى دانست كه شما نمى دانستيد (و در اين تأخير حكمتى بود); و قبل از آن، فتح نزديكى (در خيبر براى شما) قرارداده است.(27)

28 هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى وَ دِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ كَفى بِاللّهِ شَهِيداً

او كسى است كه پيامبرش را با هدايت و دين حق فرستاده تا آن را بر همه اديان پيروز كند; و كافى است كه خدا گواهِ (اين موضوع) باشد.(28)

29 مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّهِ وَ الَّذِينَ مَعَهُ أَشِدّاءُ عَلَى الْكُفّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ تَراهُمْ رُكَّعاً سُجَّداً يَبْتَغُونَ فَضْلاً مِنَ اللّهِ وَ رِضْواناً سِيماهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذالِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْراةِ وَ مَثَلُهُمْ فِي الْإِنْجِيلِ كَزَرْع أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوى عَلى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفّارَ وَعَدَ اللّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ مِنْهُمْ مَغْفِرَةً وَ أَجْراً عَظِيماً

محمد فرستاده خداست; و كسانى كه با او هستند در برابر كفّار سرسخت و شديد، و در ميان خود مهربانند; پيوسته آنها را در حال ركوع و سجود مى بينى در حالى كه همواره فضل و رضاى خدا را مى طلبند; نشانه آنها در صورتشان از اثر سجده نمايان است; اين توصيف آنان در تورات است و توصيف آنان در انجيل، همانند زراعتى است كه جوانه اش را خارج ساخته، سپس به تقويت آن پرداخته تا محكم شده و بر پاى خود ايستاده است و به قدرى نمو و رشد كرده كه زارعان را به شگفتى وا مى دارد; اين براى آن است كه كافران را به خشم آورد! و كسانى از آنها را كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام داده اند، خداوند وعده آمرزش و پاداش عظيمى داده است.(29)

▲

[49] سوره حجرات

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاتُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيِ اللّهِ وَ رَسُولِهِ وَ اتَّقُوا اللّهَ إِنَّ اللّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! چيزى را بر خدا وپيامبرش مقدّم نداريد (و از آنها پيشى مگيريد)، و تقواى الهى پيشه كنيد كه خداوند شنوا و داناست.(1)

2 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاتَرْفَعُوا أَصْواتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ وَ لاتَجْهَرُوا لَهُ بِالْقَوْلِ كَجَهْرِ بَعْضِكُمْ لِبَعْض أَنْ تَحْبَطَ أَعْمالُكُمْ وَ أَنْتُمْ لاتَشْعُرُونَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! صداى خود را از صداى پيامبر بالاتر نبريد، و در برابر او بلند سخن مگوييد (و او را بلند صدا نزنيد) آن گونه كه بعضى از شما در برابر بعضى بلند صدا مى كنند، مبادا اعمال شما نابود گردد در حالى كه نمى دانيد.(2)

3 إِنَّ الَّذِينَ يَغُضُّونَ أَصْواتَهُمْ عِنْدَ رَسُولِ اللّهِ أُولئِكَ الَّذِينَ امْتَحَنَ اللّهُ قُلُوبَهُمْ لِلتَّقْوى لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ أَجْرٌ عَظِيمٌ

به يقين كسانى كه صداى خود را نزد پيامبر خدا پايين مى آورند همان كسانى هستند كه خداوند دلهايشان را براى تقوا خالص نموده، و براى آنان آمرزش وپاداش عظيمى است.(3)

4 إِنَّ الَّذِينَ يُنادُونَكَ مِنْ وَراءِ الْحُجُراتِ أَكْثَرُهُمْ لايَعْقِلُونَ

(ولى) كسانى كه تو را از پشت حجره ها بلند صدا مى زنند، بيشترشان نمى فهمند.(4)

5 وَ لَوْ أَنَّهُمْ صَبَرُوا حَتّى تَخْرُجَ إِلَيْهِمْ لَكانَ خَيْراً لَهُمْ وَ اللّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

اگر آنها صبر مى كردند تا تو به نزد آنها بيرون آيى، براى آنان بهتر بود; و خداوند آمرزنده و مهربان است.(5)

6 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ جاءَكُمْ فاسِقٌ بِنَبَإ فَتَبَيَّنُوا أَنْ تُصِيبُوا قَوْماًبِجَهالَة فَتُصْبِحُوا عَلى ما فَعَلْتُمْ نادِمِينَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! اگر شخص فاسقى خبرى براى شما بياورد، درباره آن تحقيق كنيد، مبادا به گروهى از روى ناآگاهى آسيب برسانيد و از كرده خود پشيمان شويد.(6)

7 وَ اعْلَمُوا أَنَّ فِيكُمْ رَسُولَ اللّهِ لَوْ يُطِيعُكُمْ فِي كَثِير مِنَ الْأَمْرِ لَعَنِتُّمْ وَ لكِنَّ اللّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمانَ وَ زَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ وَ كَرَّهَ إِلَيْكُمُ الْكُفْرَ وَ الْفُسُوقَ وَ الْعِصْيانَ أُولئِكَ هُمُ الرّاشِدُونَ

و بدانيد پيامبر خدا در ميان شماست; هرگاه در بسيارى از كارها از شما اطاعت كند، به مشقّت خواهيد افتاد; ولى خداوند ايمان را محبوب شما قرار داده و آن را در دلهايتان زينت بخشيده، و كفر و فسق و گناه را منفورتان قرار داده است; كسانى كه داراى اين صفاتند هدايت يافتگانند.(7)

8 فَضْلاً مِنَ اللّهِ وَ نِعْمَةً وَ اللّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ

(و اين) فضل و نعمتى از سوى خداست; و خداوند دانا و حكيم است.(8)

9 وَ إِنْ طائِفَتانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما فَإِنْ بَغَتْ إِحْداهُما عَلَى الْأُخْرى فَقاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتّى تَفِيءَ إِلى أَمْرِ اللّهِ فَإِنْ فاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما بِالْعَدْلِ وَ أَقْسِطُوا إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ

و اگر دو گروه از مؤمنان با هم به نزاع و جنگ پردازند، آنها را آشتى دهيد; و اگر يكى از آن دو بر ديگرى تجاوز كند، با گروه متجاوز پيكار كنيد تا به فرمان خدا بازگردد; و هرگاه بازگشت (و زمينه صلح فراهم شد)، درميان آن دو صلح عادلانه برقرار سازيد; و عدالت پيشه كنيد كه خداوند عدالت پيشگان را دوست مى دارد.(9)

10 إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَ اتَّقُوا اللّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ

مؤمنان برادر يكديگرند; پس بين دو برادر خود صلح و آشتى برقرار سازيد و تقواى الهى پيشه كنيد، تا مشمول رحمت او شويد.(10)

11 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لايَسْخَرْ قَوْمٌ مِنْ قَوْم عَسى أَنْ يَكُونُوا خَيْراً مِنْهُمْ وَ لانِساءٌ مِنْ نِساء عَسى أَنْ يَكُنَّ خَيْراً مِنْهُنَّ وَ لاتَلْمِزُوا أَنْفُسَكُمْ وَلاتَنابَزُوا بِالْأَلْقابِ بِئْسَ الاِسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإِيمانِ وَ مَنْ لَمْ يَتُبْ فَأُولئِكَ هُمُ الظّالِمُونَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! (هرگز) گروهى از مردان شما گروه ديگرى را مسخره نكنند، شايد آنها ازاينها بهتر باشند; و نه زنانى زنان ديگر را، شايد آنان بهتر از اينان باشند; و يكديگر را مورد طعن و عيبجويى قرار ندهيد و با القاب زشت و ناپسند يكديگر را ياد نكنيد، بسيار بد است كه بر كسى پس از ايمان نام كفرآميز بگذاريد; و آنها كه توبه نكنند، ستمكارند.(11)

12 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيراً مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَ لاتَجَسَّسُوا وَ لايَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضاً أَ يُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتاً فَكَرِهْتُمُوهُ وَ اتَّقُوا اللّهَ إِنَّ اللّهَ تَوّابٌ رَحِيمٌ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! از بسيارى از گمانها بپرهيزيد، چرا كه بعضى از گمانها گناه است; و (هرگز در كار ديگران) تجسس نكنيد; وهيچ يك از شما ديگرى را غيبت نكند، آيا كسى از شما دوست دارد كه گوشت برادر مرده خود را بخورد؟! (بيقين همه) شما از اين امر كراهت داريد; تقواى الهى پيشه كنيد كه خداوند توبه پذير و مهربان است.(12)

13 يا أَيُّهَا النّاسُ إِنّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَر وَ أُنْثى وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللّهِ أَتْقاكُمْ إِنَّ اللّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ

اى مردم! ما شما را از يك مرد و زن آفريديم و شما را تيره ها و قبيله ها قرارداديم تا يكديگر را بشناسيد; (اينها ملاك برترى نيست،) گرامى ترين شما نزد خداوند با تقواترين شماست; به يقين خداوند دانا و آگاه است. (13)

14 قالَتِ الْأَعْرابُ آمَنّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَ لكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنا وَ لَمّا يَدْخُلِ الْإِيمانُ فِي قُلُوبِكُمْ وَ إِنْ تُطِيعُوا اللّهَ وَ رَسُولَهُ لايَلِتْكُمْ مِنْ أَعْمالِكُمْ شَيْئاً إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

اعراب باديه نشين گفتند: «ايمان آورده ايم.» بگو: «شما ايمان نياورده ايد، ولى بگوييد اسلام آورده ايم، هنوز ايمان وارد قلوب شما نشده است; و اگر از خدا و پيامبرش اطاعت كنيد، چيزى از پاداش كارهاى شما را فروگذار نمى كند، خداوند، آمرزنده و مهربان است.»(14)

15 إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتابُوا وَ جاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللّهِ أُولئِكَ هُمُ الصّادِقُونَ

مؤمنان (واقعى) تنهاكسانى هستند كه به خدا و پيامبرش ايمان آورده اند، سپس شك و ترديدى به خود راه نداده و با اموال و جانهاى خود در راه خدا جهاد كرده اند;آنها راستگويانند.(15)

16 قُلْ أَ تُعَلِّمُونَ اللّهَ بِدِينِكُمْ وَ اللّهُ يَعْلَمُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ اللّهُ بِكُلِّ شَيْء عَلِيمٌ

بگو: «آيا خدا را از ايمان خود باخبر مى سازيد؟! او تمام آنچه را در آسمانها و زمين است مى داند; و خداوند بر همه چيز داناست.»(16)

17 يَمُنُّونَ عَلَيْكَ أَنْ أَسْلَمُوا قُلْ لاتَمُنُّوا عَلَيَّ إِسْلامَكُمْ بَلِ اللّهُ يَمُنُّ عَلَيْكُمْ أَنْ هَداكُمْ لِلْإِيمانِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ

آنها بر تو منّت مى نهند كه اسلام آورده اند; بگو: «اسلام آوردن خود را بر من منّت نگذاريد، بلكه خداوند بر شما منّت مى نهد كه شما را به سوى ايمان هدايت كرده است، اگر (در ادعاى ايمان) راستگو هستيد. (17)

18 إِنَّ اللّهَ يَعْلَمُ غَيْبَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اللّهُ بَصِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ

خداوند غيب آسمانها و زمين را مى داند و خدا نسبت به آنچه انجام مى دهيد بيناست.»(18)

▲

[50] سوره ق

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 ق وَ الْقُرْآنِ الْمَجِيدِ

ق، سوگند به قرآن مجيد (كه قيامت و رستاخيز حق است)!(1)

2 بَلْ عَجِبُوا أَنْ جاءَهُمْ مُنْذِرٌ مِنْهُمْ فَقالَ الْكافِرُونَ هذا شَيْءٌ عَجِيبٌ

آنها تعجب كردند كه پيامبرى انذارگر از ميان خودشان به سراغ آنها آمده (و سخن از معاد مى گويد); و كافران گفتند: «اين چيز شگفت آورى است! (2)

3 أَ إِذا مِتْنا وَ كُنّا تُراباً ذالِكَ رَجْعٌ بَعِيدٌ

آيا هنگامى كه مُرديم و خاك شديم (دوباره به زندگى باز مى گرديم)؟! اين بازگشتى است بعيد!»(3)

4 قَدْ عَلِمْنا ما تَنْقُصُ الْأَرْضُ مِنْهُمْ وَ عِنْدَنا كِتابٌ حَفِيظٌ

ولى ما آنچه را زمين از بدن آنها مى كاهد; مى دانيم (و همه ذرّات آن را گردآورى مى كنيم) و نزد ما كتابى است كه همه چيز در آن محفوظ است. (4)

5 بَلْ كَذَّبُوا بِالْحَقِّ لَمّا جاءَهُمْ فَهُمْ فِي أَمْر مَرِيج

آنها حق را هنگامى كه به سراغشان آمد تكذيب كردند; از اين رو پيوسته در كار آشفته خود متحيرند.(5)

6 أَ فَلَمْ يَنْظُرُوا إِلَى السَّماءِ فَوْقَهُمْ كَيْفَ بَنَيْناها وَ زَيَّنّاها وَ ما لَها مِنْ فُرُوج

آيا آنان به آسمان بالاى سرشان نگاه نكردند كه چگونه ما آن را بنا كرده ايم، و چگونه آن را (بوسيله ستارگان) زينت بخشيده ايم و هيچ شكاف و شكستى در آن نيست؟! (6)

7 وَ الْأَرْضَ مَدَدْناها وَ أَلْقَيْنا فِيها رَواسِيَ وَ أَنْبَتْنا فِيها مِنْ كُلِّ زَوْج بَهِيج

و زمين را گسترش داديم و در آن كوههايى عظيم و استوار افكنديم و از هر نوع گياه بهجت انگيز در آن رويانديم،(7)

8 تَبْصِرَةً وَ ذِكْرى لِكُلِّ عَبْد مُنِيب

تا سبب بينايى و يادآورى براى هر بنده توبه كارى باشد!(8)

9 وَ نَزَّلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً مُبارَكاً فَأَنْبَتْنا بِهِ جَنّات وَ حَبَّ الْحَصِيدِ

واز آسمان، آبى پربركت نازل كرديم، و بوسيله آن باغها و دانه هايى را كه درو مى كنند رويانديم،(9)

10 وَ النَّخْلَ باسِقات لَها طَلْعٌ نَضِيدٌ

و نخلهاى بلندقامت كه ميوه هاى متراكم دارند;(10)

11 رِزْقاً لِلْعِبادِ وَ أَحْيَيْنا بِهِ بَلْدَةً مَيْتاً كَذالِكَ الْخُرُوجُ

همه اينها براى روزى بخشيدن به بندگان است. و بوسيله باران سرزمين مرده را زنده كرديم; (آرى) زنده شدن مردگان نيز همين گونه است. (11)

12 كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوح وَ أَصْحابُ الرَّسِّ وَ ثَمُودُ

پيش از آنان قوم نوح و «اصحاب رسّ» [= قومى كه در يمامه زندگى مى كردند و پيامبرى به نام حنظله داشتند] و قوم ثمود (پيامبرانشان را) تكذيب كردند،(12)

13 وَ عادٌ وَ فِرْعَوْنُ وَ إِخْوانُ لُوط

و همچنين قوم عاد و فرعون و قوم لوط،(13)

14 وَ أَصْحابُ الْأَيْكَةِ وَ قَوْمُ تُبَّع كُلٌّ كَذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ وَعِيدِ

«و اصحاب ايكه» [= قوم شعيب] و قوم تُبَّع (كه در سرزمين يمن زندگى مى كردند)، هر يك از آنها پيامبران را تكذيب كردند و وعده عذاب درباره آنان تحقّق يافت.(14)

15 أَ فَعَيِينا بِالْخَلْقِ الْأَوَّلِ بَلْ هُمْ فِي لَبْس مِنْ خَلْق جَدِيد

آيا ما از آفرينش نخستين عاجز مانديم (كه قادر بر آفرينش دوباره آنها نباشيم)؟! ولى آنها (با اين دلايل روشن) در آفرينش جديد ترديد دارند.(15)

16 وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ وَ نَعْلَمُ ما تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ

ما انسان را آفريديم و وسوسه هاى نفس او را مى دانيم، و ما به او از رگ قلبش نزديكتريم!(16)

17 إِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيانِ عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ

(به خاطر بياوريد) هنگامى را كه دو فرشته راست و چپ كه ملازم انسانند اعمال او را دريافت مى دارند;(17)

18 ما يَلْفِظُ مِنْ قَوْل إِلاّ لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ

انسان هيچ سخنى را بر زبان نمى آورد مگر اين كه، فرشته اى مراقب و آماده (براى ضبط آن) نزد او حاضر است!(18)

19 وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذالِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ

و سرانجام، سكرات مرگ حقيقت را (پيش چشم او) مى آورد (و گفته مى شود:) اين همان چيزى است كه تو از آن مى گريختى!(19)

20 وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ ذالِكَ يَوْمُ الْوَعِيدِ

و در «صور» دميده مى شود; آن روز، روز وعده وحشتناك است!(20)

21 وَ جاءَتْ كُلُّ نَفْس مَعَها سائِقٌ وَ شَهِيدٌ

و هر انسانى (به محشر) مى آيد در حالى كه فرشته اى او را (به سوى دادگاه عدل الهى) مى راند و گواهى همراه اوست! (21)

22 لَقَدْ كُنْتَ فِي غَفْلَة مِنْ هذا فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ

(به او خطاب مى شود) تو از اين صحنه غافل بودى و ما پرده را از چشم تو كنار زديم، و امروز چشمت تيزبين است.(22)

23 وَ قالَ قَرِينُهُ هذا ما لَدَيَّ عَتِيدٌ

فرشته همراه او مى گويد: «اين نامه اعمال اوست كه نزد من حاضر است!» (23)

24 أَلْقِيا فِي جَهَنَّمَ كُلَّ كَفّار عَنِيد

(خداوند فرمان مى دهد:) هر كافر حق ستيزى را در دوزخ افكنيد!(24)

25 مَنّاع لِلْخَيْرِ مُعْتَد مُرِيب

آن كسى كه به شدت مانع خير و متجاوز و در شك و ترديد بوده است;(25)

26 الَّذِي جَعَلَ مَعَ اللّهِ إِلهاً آخَرَ فَأَلْقِياهُ فِي الْعَذابِ الشَّدِيدِ

همان كسى كه معبود ديگرى با خدا قرارداده بود، (آرى) او را درعذاب شديد بيفكنيد!(26)

27 قالَ قَرِينُهُ رَبَّنا ما أَطْغَيْتُهُ وَ لكِنْ كانَ فِي ضَلال بَعِيد

و همنشينش (از شياطين) مى گويد: «پروردگارا! من او را به طغيان وانداشتم، بلكه او خود در گمراهى دور و درازى بود!»(27)

28 قالَ لاتَخْتَصِمُوا لَدَيَّ وَ قَدْ قَدَّمْتُ إِلَيْكُمْ بِالْوَعِيدِ

(خداوند) مى گويد:«نزد من جدال و مخاصمه نكنيد; من پيشتر به شما هشدار داده ام (و اتمام حجّت كرده ام)!(28)

29 ما يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ وَ ما أَنَا بِظَلاّم لِلْعَبِيدِ

سخن من تغييرناپذير است، و من هرگز به بندگان ستم نخواهم كرد!»(29)

30 يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ امْتَلَأْتِ وَ تَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيد

(به خاطر بياوريد) روزى را كه به جهنم مى گوييم: «آيا پر شده اى؟!» و او مى گويد: «آيا افزون بر اين هم هست؟!»(30)

31 وَ أُزْلِفَتِ الجَْنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ غَيرَ بَعِيد

(در آن روز) بهشت را به پرهيزگاران نزديك مى كنند، و فاصله اى از آنان ندارد!(31)

32 هَذَا مَا تُوعَدُونَ لِكلِّ أَوَّاب حَفِيظ

اين چيزى است كه به شما وعده داده مى شود، براى توبه كاران و حافظان پيمان،(32)

33 مَنْ خَشىَ الرَّحْمَنَ بِالْغَيْبِ وَ جَاءَ بِقَلْب مُّنِيب

همان كس كه از خداوند رحمان در نهان بترسد و با قلبى پر انابه در محضر او حاضر شود!(33)

34 اُدْخُلُوهَا بِسَلام ذالِكَ يَوْمُ الخُْلُودِ

(به آنان گفته مى شود:) بسلامت وارد بهشت شويد، امروز روز جاودانگى است.(34)

35 لهَُم مَّا يَشاءُونَ فِيهَا وَ لَدَيْنَا مَزِيدٌ

هرچه بخواهند در آن جا براى آنها هست، و نزد ما افزون بر آن است (نعمتهايى كه به فكر هيچ كس نمى رسد)!(35)

36 وَ كَمْ أَهْلَكنَا قَبْلَهُم مِّن قَرْن هُمْ أَشدُّ مِنهُم بَطشاً فَنَقَّبُوا فى الْبِلادِ هَلْ مِن محِيص

چه بسيار اقوامى را كه پيش از آنها هلاك كرديم، اقوامى كه از آنان قويتر بودند و شهرها (و كشورها) را گشودند; آيا راه فرارى (از عذاب الهى) وجود دارد؟!(36)

37 إِنَّ فى ذالِكَ لَذِكرَى لِمَن كانَ لَهُ قَلْبٌ أَوْ أَلْقَى السمْعَ وَ هُوَ شهِيدٌ

در اين تذكّرى است براى آن كس كه عقل دارد، يا گوش دل فرا دهد در حالى كه حضور (قلب) داشته باشد.(37)

38 وَ لَقَدْ خَلَقْنَا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما فِي سِتَّةِ أَيّام وَ ما مَسَّنا مِنْ لُغُوب

ما آسمانها و زمين و آنچه را در ميان آنهاست در شش روز[= شش دوران] آفريديم، و هيچ گونه رنج و سختى به ما نرسيد. (با اين حال چگونه زنده كردن مردگان براى ما مشكل است؟!)(38)

39 فَاصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ الْغُرُوبِ

در برابر آنچه آنها مى گويند شكيبا باش، و پيش از طلوع آفتاب و پيش از غروب تسبيح و حمد پروردگارت را بگوى،(39)

40 وَ مِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَ أَدْبارَ السُّجُودِ

و در بخشى از شب او را تسبيح كن، و بعد از سجده ها.(40)

41 وَ استَمِعْ يَوْمَ يُنَادِ الْمُنَادِ مِن مَّكان قَرِيب

و گوش فرا ده و منتظر روزى باش كه منادى از مكانى نزديك ندا مى دهد،(41)

42 يَوْمَ يَسمَعُونَ الصيْحَةَ بِالْحَقِّ ذالِكَ يَوْمُ الخُْرُوج

روزى كه همگان صيحه رستاخيز را بحق مى شنوند; آن روز، روزِ خروج (از قبرها) است.(42)

43 إِنَّا نحْنُ نُحْىِ وَ نُمِيت وَ إِلَيْنَا الْمَصِيرُ

ماييم كه زنده مى كنيم و مى ميرانيم، و بازگشت تنها به سوى ماست.(43)

44 يَوْمَ تَشقَّقُ الأَرْض عَنهُمْ سِرَاعاً ذالِكَ حَشرٌ عَلَيْنَا يَسِيرٌ

روزى كه زمين بسرعت از روى آنها شكافته مى شود و (از قبرها) خارج مى گردند; و اين جمع كردن براى ما آسان است.(44)

45 نحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَقُولُونَ وَ مَا أَنت عَلَيهِم بجَبَّار فَذَكِّرْ بِالْقُرْءَانِ مَن يخَاف وَعِيدِ

ما به آنچه آنها مى گويند آگاهتريم، و تو مأمور به اجبار آنها (به ايمان) نيستى; پس بوسيله قرآن، كسانى را كه از عذاب من مى ترسند متذكّر ساز (وظيفه تو همين است).(45)

▲

[51] سوره ذاريات

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 وَ الذّارِياتِ ذَرْواً

سوگند به بادهايى كه (ابرها را) به حركت در مى آورند،(1)

2 فَالْحامِلاتِ وِقْراً

و به آن ابرها كه بار سنگينى (از باران را) با خود حمل مى كنند، (2)

3 فَالْجارِياتِ يُسْراً

و به كشتيهايى كه به آسانى به حركت در مى آيند،(3)

4 فَالْمُقَسِّماتِ أَمْراً

و سوگند به فرشتگانى كه كارها را تقسيم مى كنند،(4)

5 إِنَّما تُوعَدُونَ لَصادِقٌ

(آرى سوگند به همه اينها) كه آنچه به شما وعده شده قطعاً راست است;(5)

6 وَ إِنَّ الدِّينَ لَواقِعٌ

و بى شك (رستاخيز و) جزاى اعمال واقع شدنى است!(6)

7 وَ السَّماءِ ذاتِ الْحُبُكِ

قسم به آسمان كه داراى چين و شكنهاى زيباست،(7)

8 إِنَّكُمْ لَفِي قَوْل مُخْتَلِف

كه شما (درباره قيامت) در گفتار مختلفى هستيد!(8)

9 يُؤْفَكُ عَنْهُ مَنْ أُفِكَ

(تنها) كسى از (ايمان به) آن منحرف مى شود كه (از قبول حق) سرباز زده است.(9)

10 قُتِلَ الْخَرّاصُونَ

كشته باد دروغگويان.(10)

11 الَّذِينَ هُمْ فِي غَمْرَة ساهُونَ

همانها كه در جهل و غفلت فرو رفته اند،(11)

12 يَسْئَلُونَ أَيّانَ يَوْمُ الدِّينِ

و پيوسته سؤال مى كنند: «روز جزا كى فرا مى رسد؟!»(12)

13 يَوْمَ هُمْ عَلَى النّارِ يُفْتَنُونَ

(بگو: آرى) همان روزى است كه آنها را بر آتش عذاب مى كنند!(13)

14 ذُوقُوا فِتْنَتَكُمْ هذَا الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تَسْتَعْجِلُونَ

(و گفته مى شود:) بچشيد عذاب خود را، اين همان چيزى است كه براى آن شتاب داشتيد!(14)

15 إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنّات وَ عُيُون

به يقين، پرهيزگاران در باغهاى بهشتى و در ميان چشمه ها قرار دارند،(15)

16 آخِذِينَ ما آتاهُمْ رَبُّهُمْ إِنَّهُمْ كانُوا قَبْلَ ذالِكَ مُحْسِنِينَ

و آنچه پروردگارشان به آنها بخشيده دريافت مى دارند، زيرا پيش از آن (در سراى دنيا) از نيكوكاران بودند.(16)

17 كانُوا قَلِيلاً مِنَ اللَّيْلِ ما يَهْجَعُونَ

آنها كمى از شب را مى خوابيدند،(17)

18 وَ بِالْأَسْحارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ

و در سحرگاهان استغفار مى كردند،(18)

19 وَ فِي أَمْوالِهِمْ حَقٌّ لِلسّائِلِ وَ الْمَحْرُومِ

و در اموال آنها حقّى براى سائل و محروم بود.(19)

20 وَ فِي الْأَرْضِ آياتٌ لِلْمُوقِنِينَ

و در زمين آياتى براى جويندگان يقين است،(20)

21 وَ فِي أَنْفُسِكُمْ أَ فَلاتُبْصِرُونَ

و در وجود شما (نيز آياتى است); آيا نمى بينيد؟! (21)

22 وَ فِي السَّماءِ رِزْقُكُمْ وَ ما تُوعَدُونَ

و روزىِ شما در آسمان است و نيز آنچه شما وعده داده مى شويد.(22)

23 فَوَ رَبِّ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ إِنَّهُ لَحَقٌّ مِثْلَ ما أَنَّكُمْ تَنْطِقُونَ

سوگند به پروردگار آسمان و زمين كه اين مطلب حق است همان گونه كه شما سخن مى گوييد! (23)

24 هَلْ أَتاكَ حَدِيثُ ضَيْفِ إِبْراهِيمَ الْمُكْرَمِينَ

آيا خبر مهمانهاى گرامى ابراهيم به تو رسيده است؟!(24)

25 إِذْ دَخَلُوا عَلَيْهِ فَقالُوا سَلاماً قالَ سَلامٌ قَوْمٌ مُنْكَرُونَ

در آن زمان كه بر او وارد شدند و گفتند: «سلام بر تو!» او گفت: «سلام بر شما كه گروهى ناآشناييد!» (25)

26 فَراغَ إِلى أَهْلِهِ فَجاءَ بِعِجْل سَمِين

سپس پنهانى به سوى خانواده خود رفت و گوساله فربه (و بريان شده اى را براى آنها) آورد،(26)

27 فَقَرَّبَهُ إِلَيْهِمْ قالَ أَ لاتَأْكُلُونَ

و نزديك آنها گذارد، (ولى با تعجب ديد دست به سوى غذا نمى برند) گفت: «چرا نمى خوريد؟!»(27)

28 فَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةً قالُوا لاتَخَفْ وَ بَشَّرُوهُ بِغُلام عَلِيم

و (چون غذا نخوردند) از آنها احساس وحشت كرد، گفتند: «نترس (ما فرستادگان و فرشتگان پروردگار توايم)!» و او را بشارت به تولّد پسرى دانا دادند.(28)

29 فَأَقْبَلَتِ امْرَأَتُهُ فِي صَرَّة فَصَكَّتْ وَجْهَها وَ قالَتْ عَجُوزٌ عَقِيمٌ

در اين هنگام همسرش جلو آمد در حالى كه (از خوشحالى و تعجّب) فرياد مى كشيد، به صورت خود زد و گفت: «(آيا پسرى خواهم آورد با اينكه) پيرزنى نازا هستم؟!»(29)

30 قالُوا كَذالِكَ قالَ رَبُّكِ إِنَّهُ هُوَ الْحَكِيمُ الْعَلِيمُ

گفتند: «پروردگارت چنين گفته است، و او حكيم و داناست.»(30)

31 قالَ فَما خَطْبُكُمْ أَيُّهَا الْمُرْسَلُونَ

(ابراهيم) گفت: «اى فرستادگان (خدا) مأموريت شما چيست؟»(31)

32 قالُوا إِنّا أُرْسِلْنا إِلى قَوْم مُجْرِمِينَ

گفتند: «ما به سوى قوم مجرمى فرستاده شده ايم،(32)

33 لِنُرْسِلَ عَلَيْهِمْ حِجارَةً مِنْ طِين

تا بارانى از «گِل هاى متحجّر» بر آنها بفرستيم;(33)

34 مُسَوَّمَةً عِنْدَ رَبِّكَ لِلْمُسْرِفِينَ

كه از ناحيه پروردگارت براى اسرافكاران نشان گذاشته شده است.»(34)

35 فَأَخْرَجْنا مَنْ كانَ فِيها مِنَ الْمُؤْمِنِينَ

ما مؤمنانى را كه در آن (شهرها) بودند (قبل ازنزول عذاب) خارج كرديم،(35)

36 فَما وَجَدْنا فِيها غَيْرَ بَيْت مِنَ الْمُسْلِمِينَ

ولى جز يك خانواده با ايمان در آنجا نيافتيم.(36)

37 وَ تَرَكْنا فِيها آيَةً لِلَّذِينَ يَخافُونَ الْعَذابَ الْأَلِيمَ

و در آن (شهرهاى بلا ديده) نشانه اى روشن براى كسانى كه از عذاب دردناك مى ترسند به جاى گذارديم. (37)

38 وَ فِي مُوسى إِذْ أَرْسَلْناهُ إِلى فِرْعَوْنَ بِسُلْطان مُبِين

و در سرگذشت موسى نيز(نشانه و درس عبرتى بود)هنگامى كه او را با دليلى آشكار به سوى فرعون فرستاديم;(38)

39 فَتَوَلّى بِرُكْنِهِ وَ قالَ ساحِرٌ أَوْ مَجْنُونٌ

امّا او با تمام وجودش روى برتافت و گفت: «اين مرد يا ساحراست ياديوانه!»(39)

40 فَأَخَذْناهُ وَ جُنُودَهُ فَنَبَذْناهُمْ فِي الْيَمِّ وَ هُوَ مُلِيمٌ

از اين رو ما او و لشكريانش راگرفتيم وبه دريا افكنديم در حالى كه در خورِ سرزنش بود.(40)

41 وَ فِي عاد إِذْ أَرْسَلْنا عَلَيْهِمُ الرِّيحَ الْعَقِيمَ

و (همچنين) در سرگذشتِ «عاد» (آيتى است) در آن هنگام كه تندبادى بى باران بر آنها فرستاديم،(41)

42 ما تَذَرُ مِنْ شَيْء أَتَتْ عَلَيْهِ إِلاّ جَعَلَتْهُ كَالرَّمِيمِ

كه بر هيچ چيز نمى گذشت مگر اين كه آن را همچون استخوانهاى پوسيده مى ساخت.(42)

43 وَ فِي ثَمُودَ إِذْ قِيلَ لَهُمْ تَمَتَّعُوا حَتّى حِين

و نيز در سرگذشت قوم «ثمود» عبرتى است آنگاه كه به آنان گفته شد: «مدتى (كوتاه) بهره مند باشيد (و سپس منتظر عذاب)»(43)

44 فَعَتَوْا عَنْ أَمْرِ رَبِّهِمْ فَأَخَذَتْهُمُ الصّاعِقَةُ وَ هُمْ يَنْظُرُونَ

آنها از فرمان پروردگارشان سرباز زدند، و صاعقه آنان را فراگرفت در حالى كه نگاه مى كردند (بى آنكه قدرت دفاع داشته باشند). (44)

45 فَمَا اسْتَطاعُوا مِنْ قِيام وَ ما كانُوا مُنْتَصِرِينَ

(چنان بر زمين افتادند كه) نه توان برخاستن داشتند و نه مى توانستند از كسى يارى طلبند!(45)

46 وَ قَوْمَ نُوح مِنْ قَبْلُ إِنَّهُمْ كانُوا قَوْماً فاسِقِينَ

همچنين قوم نوح را پيش از آنها (هلاك كرديم،) چرا كه قوم فاسقى بودند.(46)

47 وَ السَّماءَ بَنَيْناها بِأَيْد وَ إِنّا لَمُوسِعُونَ

و ما آسمان را با قدرت بنا كرديم، و همواره آن را وسعت مى بخشيم.(47)

48 وَ الْأَرْضَ فَرَشْناها فَنِعْمَ الْماهِدُونَ

و زمين را گسترديم، و چه خوب گستراننده اى هستيم!(48)

49 وَ مِنْ كُلِّ شَيْء خَلَقْنا زَوْجَيْنِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ

و از هر چيز يك جفت آفريديم، (و اينها همه براى آن است كه) شايد متذكّر شويد. (49)

50 فَفِرُّوا إِلَى اللّهِ إِنِّي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ مُبِينٌ

پس به سوى خدا بگريزيد، كه من از سوى او براى شما انذاركننده اى آشكارم.(50)

51 وَ لاتَجْعَلُوا مَعَ اللّهِ إِلهاً آخَرَ إِنِّي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ مُبِينٌ

و با خدا معبود ديگرى قرار ندهيد، كه من براى شما از سوى او بيم دهنده اى آشكارم.(51)

52 كَذالِكَ ما أَتَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِنْ رَسُول إِلاّ قالُوا ساحِرٌ أَوْ مَجْنُونٌ

اين گونه است كه هيچ پيامبرى به سوى كسانى كه قبل از آنها بودند فرستاده نشد مگر اين كه گفتند: «او ساحر است يا ديوانه!»(52)

53 أَ تَواصَوْا بِهِ بَلْ هُمْ قَوْمٌ طاغُونَ

آيا يكديگر را به آن سفارش مى كردند (كه همه چنين تهمتى بزنند)؟! چنين نيست، بلكه آنها قومى طغيانگرند.(53)

54 فَتَوَلَّ عَنْهُمْ فَما أَنْتَ بِمَلُوم

حال كه چنين است از آنها روى بگردان كه هرگز در خورِ ملامت نخواهى بود;(54)

55 وَ ذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرى تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِينَ

و پيوسته تذكّر ده، زيرا تذكّر مؤمنان را سود مى بخشد.(55)

56 وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاّ لِيَعْبُدُونِ

من جنّ و انس را نيافريدم جز براى اين كه مرا پرستش كنند (و از اين راه تكامل يابند و به من نزديك شوند).(56)

57 ما أُرِيدُ مِنْهُمْ مِنْ رِزْق وَ ما أُرِيدُ أَنْ يُطْعِمُونِ

هرگز از آنها روزى نمى خواهم، و نمى خواهم مرا اطعام كنند.(57)

58 إِنَّ اللّهَ هُوَ الرَّزّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ

زيرا تنها خداوند روزى دهنده و صاحب قدرت است و ناتوانى در او راه ندارد.(58)

59 فَإِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا ذَنُوباً مِثْلَ ذَنُوبِ أَصْحابِهِمْ فَلايَسْتَعْجِلُونِ

و براى كسانى كه ستم كردند، سهم بزرگى (از عذاب) است همانند سهم يارانشان (از اقوام ستمگر پيشين); بنابراين عجله نكنند!(59)

60 فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ يَوْمِهِمُ الَّذِي يُوعَدُونَ

پس واى بر كسانى كه كافر شدند از روزى كه به آن وعده داده مى شوند!(60)

▲

[52] سوره طور

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 وَ الطُّورِ

سوگند به كوهِ طور،(1)

2 وَ كِتاب مَسْطُور

و كتابى كه نوشته شده، (2)

3 فِي رَقّ مَنْشُور

در صفحه اى گسترده،(3)

4 وَ الْبَيْتِ الْمَعْمُورِ

و سوگند به «بيت المعمور»،(4)

5 وَ السَّقْفِ الْمَرْفُوعِ

وسقف برافراشته،(5)

6 وَ الْبَحْرِ الْمَسْجُورِ

و درياى مملوّ و برافروخته، (6)

7 إِنَّ عَذابَ رَبِّكَ لَواقِعٌ

كه عذاب پروردگارت واقع شدنى است،(7)

8 ما لَهُ مِنْ دافِع

و چيزى مانع آن نخواهد بود!(8)

9 يَوْمَ تَمُورُ السَّماءُ مَوْراً

(اين عذاب الهى) در آن روزى است كه آسمان بشدّت به حركت در مى آيد،(9)

10 وَ تَسِيرُ الْجِبالُ سَيْراً

و كوهها از جا كنده و متحرك مى شوند! (10)

11 فَوَيْلٌ يَوْمَئِذ لِلْمُكَذِّبِينَ

واى در آن روز بر تكذيب كنندگان، (11)

12 الَّذِينَ هُمْ فِي خَوْض يَلْعَبُونَ

همانها كه در سخنان باطل به بازى مشغولند!(12)

13 يَوْمَ يُدَعُّونَ إِلى نارِ جَهَنَّمَ دَعًّا

در آن روز كه آنها را به سوى آتش دوزخ مى رانند.(13)

14 هذِهِ النّارُ الَّتِي كُنْتُمْ بِها تُكَذِّبُونَ

(به آنها مى گويند:) اين همان آتشى است كه آن را تكذيب مى كرديد!(14)

15 أَ فَسِحْرٌ هذا أَمْ أَنْتُمْ لاتُبْصِرُونَ

آيا اين (دوزخ كه مى بينيد) سحر است يا شما نمى بينيد؟!(15)

16 اِصْلَوْها فَاصْبِرُوا أَوْ لاتَصْبِرُوا سَواءٌ عَلَيْكُمْ إِنَّما تُجْزَوْنَ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

در آن وارد شويد و بسوزيد; مى خواهيد صبر كنيد يا نكنيد، براى شما يكسان است; تنها به اعمالتان جزا داده مى شويد!(16)

17 إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنّات وَ نَعِيم

ولى پرهيزگاران در ميان باغهاى بهشتى و نعمتهاى فراوان جاى دارند،(17)

18 فاكِهِينَ بِما آتاهُمْ رَبُّهُمْ وَ وَقاهُمْ رَبُّهُمْ عَذابَ الْجَحِيمِ

و از آنچه پروردگارشان به آنها داده شاد و مسرورند و پروردگارشان آنان را از عذاب دوزخ نگاه داشته است.(18)

19 كُلُوا وَ اشْرَبُوا هَنِيئاً بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

(به آنها گفته مى شود:) بخوريد و بياشاميد گوارا باد (بر شما); اينها در برابر اعمالى است كه انجام مى داديد.(19)

20 مُتَّكِئِينَ عَلى سُرُر مَصْفُوفَة وَ زَوَّجْناهُمْ بِحُور عِين

اين در حالى است كه بر تختهايى كه در كنار هم چيده شده تكيه مى زنند، و «حورالعين» را به همسرىِ آنها در مى آوريم.(20)

21 وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ اتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّيَّتُهُمْ بِإِيمان أَلْحَقْنا بِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَ ما أَلَتْناهُمْ مِنْ عَمَلِهِمْ مِنْ شَيْء كُلُّ امْرِئ بِما كَسَبَ رَهِينٌ

كسانى كه ايمان آوردند و فرزندانشان به پيروى از آنان ايمان اختيار كردند، فرزندانشان را (در بهشت) به آنان ملحق مى كنيم; و از (پاداش) عملشان چيزى نمى كاهيم; و هر كس در گرو اعمال خويش است.(21)

22 وَ أَمْدَدْناهُمْ بِفاكِهَة وَ لَحْم مِمّا يَشْتَهُونَ

و همواره از انواع ميوه ها و گوشتها ـ از هر گونه كه بخواهند ـ در اختيارشان مى گذاريم.(22)

23 يَتَنازَعُونَ فِيها كَأْساً لا لَغْوٌ فِيها وَ لا تَأْثِيمٌ

آنها در بهشت جامهاى لبريز (از شراب طهور) را كه نه بيهوده گويى در آن است و نه گناه، از يكديگر مى گيرند.(23)

24 وَ يَطُوفُ عَلَيْهِمْ غِلْمانٌ لَهُمْ كَأَنَّهُمْ لُؤْلُؤٌ مَكْنُونٌ

و پيوسته بر گِردشان نوجوانانى براى (خدمت) آنان گردش مى كنند كه همچون مرواريدهاى پوشيده در صدفند.(24)

25 وَ أَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلى بَعْض يَتَساءَلُونَ

در اين هنگام رو به يكديگر كرده (از گذشته ها) مى پرسند;(25)

26 قالُوا إِنّا كُنّا قَبْلُ فِي أَهْلِنا مُشْفِقِينَ

مى گويند: «ما در ميان خانواده خود ترسان بوديم (مبادا گناهان آنها دامن ما را بگيرد)!(26)

27 فَمَنَّ اللّهُ عَلَيْنا وَ وَقانا عَذابَ السَّمُومِ

امّا خداوند بر ما منّت نهاد و از عذاب سخت و نافذ (دوزخ) ما را حفظ كرد.(27)

28 إِنّا كُنّا مِنْ قَبْلُ نَدْعُوهُ إِنَّهُ هُوَ الْبَرُّ الرَّحِيمُ

ما از پيش او را مى خوانديم (و مى پرستيديم)، كه اوست نيكوكار و مهربان.»(28)

29 فَذَكِّرْ فَما أَنْتَ بِنِعْمَةِ رَبِّكَ بِكاهِن وَ لا مَجْنُون

پس تذكّر ده، كه به نعمت و لطف پروردگارت تو كاهن و مجنون نيستى.(29)

30 أَمْ يَقُولُونَ شاعِرٌ نَتَرَبَّصُ بِهِ رَيْبَ الْمَنُونِ

بلكه آنها مى گويند: «او شاعرى است كه ما انتظار مرگش را مى كشيم!»(30)

31 قُلْ تَرَبَّصُوا فَإِنِّي مَعَكُمْ مِنَ الْمُتَرَبِّصِينَ

بگو: «انتظار بكشيد كه من هم با شما انتظار مى كشم (شما انتظار مرگ مرا، و من انتظار نابودى شما را با عذاب الهى)!»(31)

32 أَمْ تَأْمُرُهُمْ أَحْلامُهُمْ بِهذا أَمْ هُمْ قَوْمٌ طاغُونَ

آيا عقلهايشان آنها را به اين اعمال دستور مى دهد، يا قومى طغيانگرند؟!(32)

33 أَمْ يَقُولُونَ تَقَوَّلَهُ بَلْ لايُؤْمِنُونَ

يا مى گويند: «قرآن را به خدا افترا بسته»؟! چنين نيست، بلكه آنان ايمان ندارند (و اينها بهانه است).(33)

34 فَلْيَأْتُوا بِحَدِيث مِثْلِهِ إِنْ كانُوا صادِقِينَ

اگر راست مى گويند سخنى همانند آن بياورند!(34)

35 أَمْ خُلِقُوا مِنْ غَيْرِ شَيْء أَمْ هُمُ الْخالِقُونَ

آيا آنها بدون خالق آفريده شده اند، يا اينكه خود خالق خويشند؟!(35)

36 أَمْ خَلَقُوا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بَلْ لايُوقِنُونَ

آيا آنها آسمانها و زمين را آفريده اند؟! چنين نيست، آنها جوياى يقين نيستند.(36)

37 أَمْ عِنْدَهُمْ خَزائِنُ رَبِّكَ أَمْ هُمُ الْمُصَيْطِرُونَ

آيا خزاين پروردگارت نزد آنهاست يا (بر همه چيز عالَم) سيطره دارند؟!(37)

38 أَمْ لَهُمْ سُلَّمٌ يَسْتَمِعُونَ فِيهِ فَلْيَأْتِ مُسْتَمِعُهُمْ بِسُلْطان مُبِين

آيا نردبانى دارند (كه به آسمان بالا مى روند) و اسرار وحى را مى شنوند؟! كسى از آنها كه اسرار وحى را شنيده دليل روشنى بياورد!(38)

39 أَمْ لَهُ الْبَناتُ وَ لَكُمُ الْبَنُونَ

آيا سهم خدا دختران است و سهم شما پسران (كه فرشتگان را دختران خدا مى ناميد)؟!(39)

40 أَمْ تَسْئَلُهُمْ أَجْراً فَهُمْ مِنْ مَغْرَم مُثْقَلُونَ

آيا تو از آنها پاداشى مى طلبى كه در زير بارِ گران آن قرار دارند؟!(40)

41 أَمْ عِنْدَهُمُ الْغَيْبُ فَهُمْ يَكْتُبُونَ

آيا اسرار غيب نزد آنهاست و از روى آن مى نويسند؟!(41)

42 أَمْ يُرِيدُونَ كَيْداً فَالَّذِينَ كَفَرُوا هُمُ الْمَكِيدُونَ

آيا مى خواهند نقشه اى (شيطانى) بكشند؟! ولى بدانند كافران خودشان در دام اين نقشه ها گرفتار مى شوند!(42)

43 أَمْ لَهُمْ إِلهٌ غَيْرُ اللّهِ سُبْحانَ اللّهِ عَمّا يُشْرِكُونَ

يا معبودى غير خداوند دارند (كه قول يارى به آنها داده)؟! منزّه است خدا از آنچه همتاى او قرار مى دهند!(43)

44 وَ إِنْ يَرَوْا كِسْفاً مِنَ السَّماءِ ساقِطاً يَقُولُوا سَحابٌ مَرْكُومٌ

آنها (چنان لجوجند كه) اگر ببينند قطعه سنگى از آسمان (براى عذابشان) سقوط مى كند مى گويند: «اين ابر متراكمى است!» (44)

45 فَذَرْهُمْ حَتّى يُلاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي فِيهِ يُصْعَقُونَ

حال كه چنين است آنها را رها كن تا روز مرگ خود را ملاقات كنند!(45)

46 يَوْمَ لايُغْنِي عَنْهُمْ كَيْدُهُمْ شَيْئاً وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ

روزى كه نقشه هاى آنان سودى به حالشان نخواهد داشت و (از هيچ سو) يارى نمى شوند. (46)

47 وَ إِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا عَذاباً دُونَ ذالِكَ وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لايَعْلَمُونَ

و براى كسانى كه ستم كردند عذابى قبل از آن (در همين جهان) است; ولى بيشترشان نمى دانند.(47)

48 وَ اصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ فَإِنَّكَ بِأَعْيُنِنا وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ حِينَ تَقُومُ

در راه ابلاغ حكم پروردگارت صبر و استقامت كن، چرا كه تو تحت مراقبت و حفظ ما هستى. و هنگامى كه برمى خيزى پروردگارت را تسبيح و حمد گوى.(48)

49 وَ مِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَ إِدْبارَ النُّجُومِ

همچنين به هنگام شب او را تسبيح گوى و نيز به هنگام پشت كردن ستارگان (و طلوع صبح).(49)

▲

[53] سوره نجم

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 وَ النَّجْمِ إِذا هَوى

سوگند به ستاره هنگامى كه افول مى كند،(1)

2 ما ضَلَّ صاحِبُكُمْ وَ ما غَوى

كه هرگز دوست شما [= رسول خدا] گمراه نشده و منحرف نگرديده است،(2)

3 وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى

و هرگز از روى هواى نفس سخن نمى گويد. (3)

4 إِنْ هُوَ إِلاّ وَحْىٌ يُوحى

آنچه مى گويد چيزى جز وحى (الهى) كه بر او القا شده نيست.(4)

5 عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوى

آن كس كه قدرت عظيمى دارد [= جبرئيل امين] او را تعليم داده است;(5)

6 ذُو مِرَّة فَاسْتَوى

همان كس كه توانايى فوق العاده دارد; آنگاه او [= پيامبر] به حدّ كمال رسيد،(6)

7 وَ هُوَ بِالْأُفُقِ الْأَعْلى

در حالى كه در افق اعلى بود.(7)

8 ثُمَّ دَنا فَتَدَلّى

سپس نزديك و نزديكتر شد،(8)

9 فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى

تا آن كه فاصله او (با جبرئيل) به اندازه فاصله دو قوس كمان يا كمتر بود;(9)

10 فَأَوْحى إِلى عَبْدِهِ ما أَوْحى

در اين جا خداوند آنچه را وحى كردنى بود به بنده اش وحى نمود.(10)

11 ما كَذَبَ الْفُؤادُ ما رَأى

قلب (پاك او) در آنچه ديد هرگز دروغ نگفت.(11)

12 أَ فَتُمارُونَهُ عَلى ما يَرى

آيا با او درباره آنچه (با چشم خود در معراج) ديده مجادله مى كنيد؟!(12)

13 وَ لَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرى

و بار ديگر نيز او را مشاهده كرد،(13)

14 عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهى

نزد «سدرة المنتهى»،(14)

15 عِنْدَها جَنَّةُ الْمَأْوى

كه «بهشت جاويدان» در آن جاست. (15)

16 إِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ ما يَغْشى

در آن هنگام كه چيزى [= نور خيره كننده اى] سدرة المنتهى را پوشانده بود،(16)

17 ما زاغَ الْبَصَرُ وَ ما طَغى

چشم او هرگز منحرف نشد و طغيان نكرد (آنچه ديد واقعيّت بود)(17)

18 لَقَدْ رَأى مِنْ آياتِ رَبِّهِ الْكُبْرى

به يقين او بزرگترين نشانه هاى پروردگارش را (در آن سفر آسمانى) ديد.(18)

19 أَ فَرَأَيْتُمُ اللاّتَ وَ الْعُزّى

به من خبر دهيد آيا بتهاى «لات» و «عزّى»،(19)

20 وَ مَناةَ الثّالِثَةَ الْأُخْرى

و «منات» كه سوّمين آنهاست (دختران خدا هستند)؟!(20)

21 أَ لَكُمُ الذَّكَرُ وَ لَهُ الْأُنْثى

آيا سهم شما پسر است و سهم او دختر؟! (در حالى كه به زعم شما دختران كم ارزش ترند!)(21)

22 تِلْكَ إِذاً قِسْمَةٌ ضِيزى

دراين صورت اين تقسيمى ناعادلانه است.(22)

23 إِنْ هِيَ إِلاّ أَسْماءٌ سَمَّيْتُمُوها أَنْتُمْ وَ آباؤُكُمْ ما أَنْزَلَ اللّهُ بِها مِنْ سُلْطان إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلاَّ الظَّنَّ وَ ما تَهْوَى الْأَنْفُسُ وَ لَقَدْ جاءَهُمْ مِنْ رَبِّهِمُ الْهُدى

اينها فقط نامهايى است كه شما و پدرانتان بر آنها گذاشته ايد (نامهايى بى محتوا و اسمهايى بى مسمّا)، و هرگز خداوند دليل و حجّتى بر آن نازل نكرده; آنان فقط از گمانهاى بى اساس و هواى نفس پيروى مى كنند در حالى كه هدايت از سوى پروردگارشان براى آنها آمده است.(23)

24 أَمْ لِلْإِنْسانِ ما تَمَنّى

آيا آنچه انسان تمنّا دارد به آن مى رسد؟!(24)

25 فَلِلّهِ الْآخِرَةُ وَ الْأُولى

در حالى كه آخرت و دنيا از آنِ خداست (و بدون اراده او كسى به چيزى نمى رسد).(25)

26 وَ كَمْ مِنْ مَلَك فِي السَّماواتِ لا تُغْنِي شَفاعَتُهُمْ شَيْئاً إِلاّ مِنْ بَعْدِ أَنْ يَأْذَنَ اللّهُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يَرْضى

و چه بسيار فرشتگان آسمانها كه شفاعت آنها سودى نمى بخشد مگر پس از آن كه خدا براى هركس بخواهد و راضى باشد اجازه (شفاعت) دهد.(26)

27 إِنَّ الَّذِينَ لايُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ لَيُسَمُّونَ الْمَلائِكَةَ تَسْمِيَةَ الْأُنْثى

كسانى كه به آخرت ايمان ندارند، فرشتگان را دختران (خدا) نامگذارى مى كنند. (27)

28 وَ ما لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْم إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلاَّ الظَّنَّ وَ إِنَّ الظَّنَّ لايُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً

آنها هرگز در اين باره دانشى ندارند،تنها از گمان بى پايه پيروى مى كنند با اين كه «گمان» هرگز (انسان را) از حق بى نياز نمى كند.(28)

29 فَأَعْرِضْ عَنْ مَنْ تَوَلّى عَنْ ذِكْرِنا وَ لَمْ يُرِدْ إِلاَّ الْحَياةَ الدُّنْيا

حال كه چنين است از كسى كه از ياد ما روى گردانده و جز زندگى دنيا را نخواسته، اعراض كن.(29)

30 ذالِكَ مَبْلَغُهُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اهْتَدى

اين آخرين حدّ آگاهى آنهاست; پروردگار تو كسانى را كه از راه او گمراه شده اند بهتر مى شناسد، و (همچنين) هدايت يافتگان را از همه بهتر مى شناسد.(30)

31 وَ لِلّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ لِيَجْزِيَ الَّذِينَ أَساؤُوا بِما عَمِلُوا وَ يَجْزِيَ الَّذِينَ أَحْسَنُوا بِالْحُسْنَى

و براى خداست آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است تا بدكاران را به كيفر كارهايشان برساند و نيكوكاران را در برابر اعمالشان پاداش دهد.(31)

32 الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبائِرَ الْإِثْمِ وَ الْفَواحِشَ إِلاَّ اللَّمَمَ إِنَّ رَبَّكَ واسِعُ الْمَغْفِرَةِ هُوَ أَعْلَمُ بِكُمْ إِذْ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَ إِذْ أَنْتُمْ أَجِنَّةٌ فِي بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ فَلا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقى

همان كسانى كه از گناهان كبيره و اعمال زشت دورى مى كنند، جز گناهان صغيره (كه گاه آلوده آن مى شوند); (و بدان كه) آمرزش پروردگار تو گسترده است; او نسبت به شما از همه آگاهتر است از آن هنگام كه شما را از زمين آفريد و در آن موقع كه بصورت جنينهايى در شكم مادرانتان بوديد; پس خودستايى نكنيد، او پرهيزگاران را بهتر مى شناسد.(32)

33 أَ فَرَأَيْتَ الَّذِي تَوَلّى

آيا ديدى آن كس را كه (از حق) روى گردان شد؟!(33)

34 وَ أَعْطى قَلِيلاً وَ أَكْدى

و كمى عطا كرد، و امساك نمود! (و گناهش را به گردن ديگرى افكند)(34)

35 أَ عِنْدَهُ عِلْمُ الْغَيْبِ فَهُوَ يَرى

آيا نزد او علم غيب است و مى بيند (كه ديگران مى توانند گناهان او را بر دوش گيرند)؟!(35)

36 أَمْ لَمْ يُنَبَّأْ بِما فِي صُحُفِ مُوسى

آيا از آنچه در كتب موسى نازل گرديده با خبر نشده است؟! (36)

37 وَ إِبْراهِيمَ الَّذِي وَفّى

و (نيز از آنچه در كتب) ابراهيم، همان كسى كه وظيفه خود را بطور كامل ادا كرد...(37)

38 أَلاّ تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى

كه هيچ گنهكارى بارِ گناه ديگرى را بر دوش نمى گيرد،(38)

39 وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلاّ ما سَعى

و اين كه براى انسان چيزى جز (حاصل) سعى و كوشش او نيست،(39)

40 وَ أَنَّ سَعْيَهُ سَوْفَ يُرى

و اين كه تلاش او بزودى ديده مى شود،(40)

41 ثُمَّ يُجْزاهُ الْجَزاءَ الْأَوْفى

سپس به او جزاى كامل داده خواهد شد.(41)

42 وَ أَنَّ إِلى رَبِّكَ الْمُنْتَهى

و (آيا از كتب پيشين انبيا به او نرسيده است) اينكه همه امور به پروردگارت منتهى مى گردد؟!(42)

43 وَ أَنَّهُ هُوَ أَضْحَكَ وَ أَبْكى

و اين كه اوست كه خنداند و گرياند،(43)

44 وَ أَنَّهُ هُوَ أَماتَ وَ أَحْيا

و اوست كه ميراند و زنده كرد،(44)

45 وَ أَنَّهُ خَلَقَ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَ الْأُنْثى

و اوست كه دو زوج نر و ماده را آفريد،(45)

46 مِنْ نُطْفَة إِذا تُمْنى

از نطفه ناچيزى در آن هنگام كه (در رحم) ريخته مى شود،(46)

47 وَ أَنَّ عَلَيْهِ النَّشْأَةَ الْأُخْرى

و اين كه بر خداست ايجاد عالَم ديگر (تا عدالت اجرا گردد)،(47)

48 وَ أَنَّهُ هُوَ أَغْنى وَ أَقْنى

و اين كه اوست كه بى نياز كرد و سرمايه باقى بخشيد،(48)

49 وَ أَنَّهُ هُوَ رَبُّ الشِّعْرى

و اين كه اوست پروردگار ستاره (بزرگ و درخشنده) «شعرى»!(49)

50 وَ أَنَّهُ أَهْلَكَ عاداً الْأُولى

(و آيا به انسان نرسيده است كه در كتب انبياى پيشين آمده) اينكه خداوند قوم «عاد نخستين» را (به كيفر اعمالشان) هلاك كرد؟(50)

51 وَ ثَمُودَ فَما أَبْقى

و همچنين قوم «ثمود» را، و كسى از آنان را باقى نگذارد!(51)

52 وَ قَوْمَ نُوح مِنْ قَبْلُ إِنَّهُمْ كانُوا هُمْ أَظْلَمَ وَ أَطْغى

و نيز قوم نوح را پيش از آنها، چرا كه آنان از همه ظالم تر و طغيانگرتر بودند!(52)

53 وَ الْمُؤْتَفِكَةَ أَهْوى

و نيز شهرهاى زير و رو شده (قوم لوط) را فرو كوبيد،(53)

54 فَغَشّاها ما غَشّى

سپس آنها را با عذاب سنگين پوشانيد!(54)

55 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكَ تَتَمارى

(بگو:) در كدام يك از نعمتهاى پروردگارت مى توانى ترديد كنى؟!(55)

56 هذا نَذِيرٌ مِنَ النُّذُرِ الْأُولى

اين (پيامبر) بيم دهنده اى از (زمره) بيم دهندگان پيشين است.(56)

57 أَزِفَتِ الْآزِفَةُ

آنچه بايد نزديك شود، نزديك شده است (و قيامت فرا مى رسد)،(57)

58 لَيْسَ لَها مِنْ دُونِ اللّهِ كاشِفَةٌ

و هيچ كس جز خدا نمى تواند سختيهاى آن را برطرف سازد. (58)

59 أَ فَمِنْ هذَا الْحَدِيثِ تَعْجَبُونَ

آيا از اين سخن تعجب مى كنيد،(59)

60 وَ تَضْحَكُونَ وَ لاتَبْكُونَ

و مى خنديد و نمى گرييد،(60)

61 وَ أَنْتُمْ سامِدُونَ

و پيوسته در غفلت و هوسرانى به سر مى بريد؟!(61)

62 فَاسْجُدُوا لِلّهِ وَ اعْبُدُوا

پس (بيدار شويد و همه) براى خدا سجده كنيد و او را بپرستيد.(62)

▲

[54] سوره قمر

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 اقْتَرَبَتِ السّاعَةُ وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ

قيامت نزديك شد و ماه از هم شكافت!(1)

2 وَ إِنْ يَرَوْا آيَةً يُعْرِضُوا وَ يَقُولُوا سِحْرٌ مُسْتَمِرٌّ

و هرگاه نشانه و معجزه اى را ببينند روى برمى گردانند و مى گويند: «اين سحرى هميشگى است».(2)

3 وَ كَذَّبُوا وَ اتَّبَعُوا أَهْواءَهُمْ وَ كُلُّ أَمْر مُسْتَقِرٌّ

آنها (آيات خدا را) تكذيب كردند و از هواى نفسشان پيروى نمودند; و هر امرى سرانجامى دارد (و حق عاقبت آشكار خواهد شد).(3)

4 وَ لَقَدْ جاءَهُمْ مِنَ الْأَنْباءِ ما فِيهِ مُزْدَجَرٌ

به اندازه كافى براى بازداشتن از بديها اخبار (و سرگذشت امتهاى پيشين) به آنان رسيده است.(4)

5 حِكْمَةٌ بالِغَةٌ فَما تُغْنِ النُّذُرُ

(اين آيات،) حكمت بالغه (و رساى الهى) است; امّا انذارها (براى افراد لجوج) فايده نمى دهد.(5)

6 فَتَوَلَّ عَنْهُمْ يَوْمَ يَدْعُ الدّاعِ إِلى شَىْء نُكُر

بنابراين از آنها روى بگردان. و روزى را به ياد آور كه دعوت كننده الهى (مردم را) به امر (وحشتناك و) ناخوشايندى [= حساب اعمال] دعوت مى كند!(6)

7 خُشَّعاً أَبْصارُهُمْ يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْداثِ كَأَنَّهُمْ جَرادٌ مُنْتَشِرٌ

آنان در حالى كه چشمهايشان از شدّت وحشت به زير افتاده، همچون ملخهايى كه به هرسو پراكنده مى شوند از قبرها بيرون مى آيند،(7)

8 مُهْطِعِينَ إِلَى الدّاعِ يَقُولُ الْكافِرُونَ هذا يَوْمٌ عَسِرٌ

در حالى كه به سوى اين دعوت كننده الهى گردن مى كشند;كافران مى گويند: «امروز روز سخت (و دردناكى) است!»(8)

9 كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوح فَكَذَّبُوا عَبْدَنا وَ قالُوا مَجْنُونٌ وَ ازْدُجِرَ

پيش از آنها قوم نوح (پيامبرشان را) تكذيب كردند، (آرى) بنده ما را تكذيب كرده و گفتند: «او ديوانه است.» و (با انواع آزارها از ادامه رسالتش) بازداشته شد.(9)

10 فَدَعا رَبَّهُ أَنِّي مَغْلُوبٌ فَانْتَصِرْ

او به پيشگاه پروردگار عرضه داشت: «من مغلوب (اين قوم طغيانگر) شده ام، پس (مرا) يارى كن!»(10)

11 فَفَتَحْنا أَبْوابَ السَّماءِ بِماء مُنْهَمِر

در اين هنگام درهاى آسمان را با آبى فراوان و بى وقفه گشوديم;(11)

12 وَ فَجَّرْنَا الْأَرْضَ عُيُوناً فَالْتَقَى الْماءُ عَلى أَمْر قَدْ قُدِرَ

و زمين را شكافتيم و چشمه هاى زيادى بيرون فرستاديم; و اين دو آب براى هدفى كه مقدّر شده بود درآميختند (و درياى وحشتناكى تشكيل شد)!(12)

13 وَ حَمَلْناهُ عَلى ذاتِ أَلْواح وَ دُسُر

و او را بر (كشتى) ساخته شده از الواح و ميخها سوار كرديم;(13)

14 تَجْرِي بِأَعْيُنِنا جَزاءً لِمَنْ كانَ كُفِرَ

(آن كشتى) تحت مراقبت ما حركت مى كرد. اين پاداشى بود براى كسانى كه (از سوى دشمنان) مورد انكار قرار گرفته بودند.(14)

15 وَ لَقَدْ تَرَكْناها آيَةً فَهَلْ مِنْ مُدَّكِر

ما اين ماجرا را بعنوان نشانه اى در ميان امتها باقى گذارديم; آيا كسى هست كه پند گيرد؟!(15)

16 فَكَيْفَ كانَ عَذابِي وَ نُذُرِ

(اكنون بنگريد) عذاب و انذارهاى من چگونه بود!(16)

17 وَ لَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِر

ما قرآن را براى پند گرفتن آسان ساختيم; آيا كسى هست كه پند گيرد؟!(17)

18 كَذَّبَتْ عادٌ فَكَيْفَ كانَ عَذابِي وَ نُذُرِ

قوم عاد (نيز پيامبر خود را) تكذيب كردند;پس (ببينيد) عذاب و انذارهاى من چگونه بود!(18)

19 إِنّا أَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ رِيحاً صَرْصَراً فِي يَوْمِ نَحْس مُسْتَمِرّ

ما تندباد وحشتناك و سردى را در روزى شومِ مستمر بر آنان فرستاديم،(19)

20 تَنْزِعُ النّاسَ كَأَنَّهُمْ أَعْجازُ نَخْل مُنْقَعِر

كه مردم را همچون تنه هاى نخل ريشه كن شده از جا برمى كند!(20)

21 فَكَيْفَ كانَ عَذابِي وَ نُذُرِ

پس (ببينيد) عذاب و انذارهاى من چگونه بود!(21)

22 وَ لَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِر

ما قرآن را براى پند گرفتن آسان ساختيم; آيا كسى هست كه پند گيرد؟!(22)

23 كَذَّبَتْ ثَمُودُ بِالنُّذُرِ

طايفه ثمود (نيز) انذارهاى الهى را تكذيب كردند،(23)

24 فَقالُوا أَ بَشَراً مِنّا واحِداً نَتَّبِعُهُ إِنّا إِذاً لَفِى ضَلال وَ سُعُر

و گفتند: «آيا ما از بشرى از جنس خود پيروى كنيم؟! اگر چنين كنيم در گمراهى و جنون خواهيم بود.(24)

25 أَ أُلْقِيَ الذِّكْرُ عَلَيْهِ مِنْ بَيْنِنا بَلْ هُوَ كَذّابٌ أَشِرٌ

آيا از ميان ما تنها بر او وحى نازل شده؟! نه، او دروغگوى هوسبازى است.»(25)

26 سَيَعْلَمُونَ غَداً مَنِ الْكَذّابُ الْاَشِرُ

ولى فردا مى فهمند چه كسى دروغگوى هوسباز است!(26)

27 إِنّا مُرْسِلُوا النّاقَةِ فِتْنَةً لَهُمْ فَارْتَقِبْهُمْ وَ اصْطَبِرْ

(به صالح گفتيم:) ما «ناقه» را براى آزمايش آنها مى فرستيم; در انتظار پايان كار آنان باش و صبر كن!(27)

28 وَ نَبِّئْهُمْ أَنَّ الْماءَ قِسْمَةٌ بَيْنَهُمْ كُلُّ شِرْب مُحْتَضَرٌ

و به آنها خبر ده كه آب(قريه) بايد در ميانشان تقسيم شود، (يك روز سهم ناقه، و يك روز براى آنها) و هر يك براى سهم خود بايد حاضر شوند.(28)

29 فَنادَوْا صاحِبَهُمْ فَتَعاطى فَعَقَرَ

(ولى سرانجام) يكى از ياران خود را (براى از بين بردن ناقه) صدا زدند، او به سراغ اين كار آمد و (ناقه را) پى كرد.(29)

30 فَكَيْفَ كانَ عَذابِى وَ نُذُرِ

پس (بنگريد) عذاب و انذارهاى من چگونه بود!(30)

31 إِنّا أَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ صَيْحَةً واحِدَةً فَكانُوا كَهَشِيمِ الْمُحْتَظِرِ

ما فقط يك صيحه (آسمانى) بر آنها فرستاديم و به دنبال آن همگى بصورت گياهان خشك كه براى خوراك چهارپايان آماده مى كنند درآمدند(31)

32 وَ لَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِر

ما قرآن را براى پند گرفتن آسان ساختيم; آيا كسى هست كه پند گيرد؟!(32)

33 كَذَّبَتْ قَوْمُ لُوط بِالنُّذُرِ

قوم لوط انذارها (ى پى در پى پيامبرشان) را تكذيب كردند;(33)

34 إِنّا أَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ حاصِباً إِلاّ آلَ لُوط نَجَّيْناهُمْ بِسَحَر

ما بر آنها طوفانى از شن فرستاديم (و همه را هلاك كرد)، جز خاندان لوط كه سحرگاهان نجاتشان داديم.(34)

35 نِعْمَةً مِنْ عِنْدِنا كَذالِكَ نَجْزِي مَنْ شَكَرَ

اين نعمتى بود از ناحيه ما; اين گونه هر كسى را كه شكر كند پاداش مى دهيم.(35)

36 وَ لَقَدْ أَنْذَرَهُمْ بَطْشَتَنا فَتَمارَوْا بِالنُّذُرِ

او آنها را از مجازات ما بيم داد، ولى آنها اصرار بر مجادله و القاى شك در برابر انذارهاى الهى داشتند.(36)

37 وَ لَقَدْ راوَدُوهُ عَنْ ضَيْفِهِ فَطَمَسْنا أَعْيُنَهُمْ فَذُوقُوا عَذابِي وَ نُذُرِ

آنها از او خواستند ميهمانانش را در اختيارشان بگذارد; ولى ما چشمانشان را نابينا كرديم (و گفتيم:) بچشيد عذاب و انذارهاى مرا!(37)

38 وَ لَقَدْ صَبَّحَهُمْ بُكْرَةً عَذابٌ مُسْتَقِرٌّ

سرانجام صبحگاهان و در اوّل روز عذابى طولانى به سراغشان آمد.(38)

39 فَذُوقُوا عَذابِي وَ نُذُرِ

(و گفتيم:) پس بچشيد عذاب وانذارهاى مرا! (39)

40 وَ لَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِر

ما قرآن را براى پند گرفتن آسان ساختيم; آيا كسى هست كه پند گيرد؟!(40)

41 وَ لَقَدْ جاءَ آلَ فِرْعَوْنَ النُّذُرُ

و (همچنين) انذارها و هشدارها (يكى پس از ديگرى) به سراغ فرعونيان آمد،(41)

42 كَذَّبُوا بِآياتِنا كُلِّها فَأَخَذْناهُمْ أَخْذَ عَزِيز مُقْتَدِر

امّا آنها همه آيات ما را تكذيب كردند، و ما آنها را گرفتيم و مجازات كرديم، گرفتن قدرتمندى توانا! (42)

43 أَ كُفّارُكُمْ خَيْرٌ مِنْ أُولئِكُمْ أَمْ لَكُمْ بَراءَةٌ فِى الزُّبُرِ

آيا كافران شما بهتر از آنانند يا براى شما امان نامه اى در كتب آسمانى نازل شده است؟!(43)

44 أَمْ يَقُولُونَ نَحْنُ جَمِيعٌ مُنْتَصِرٌ

يا مى گويند: «ماجماعتى متحد و پيروزيم»؟!(44)

45 سَيُهْزَمُ الْجَمْعُ وَ يُوَلُّونَ الدُّبُرَ

(امّا) بزودى جمعشان شكست مى خورد و پا به فرار مى گذارند! (45)

46 بَلِ السّاعَةُ مَوْعِدُهُمْ وَ السّاعَةُ أَدْهى وَ أَمَرُّ

(علاوه بر اين) رستاخيز موعد آنهاست، و مجازات قيامت هولناكتر و تلخ تر است!(46)

47 إِنَّ الْمُجْرِمِينَ فِي ضَلال وَ سُعُر

مجرمان در گمراهى و شعله هاى آتشند،(47)

48 يَوْمَ يُسْحَبُونَ فِى النّارِ عَلى وُجُوهِهِمْ ذُوقُوا مَسَّ سَقَرَ

در آن روز كه به صورت در آتش دوزخ كشيده مى شوند (و به آنها گفته مى شود:) بچشيد عذاب دوزخ را!(48)

49 إِنّا كُلَّ شَىْء خَلَقْناهُ بِقَدَر

به يقين ما هر چيز را به اندازه آفريديم.(49)

50 وَ ما أَمْرُنا إِلاّ واحِدَةٌ كَلَمْح بِالْبَصَرِ

و فرمان ما يك امر بيش نيست، همچون يك چشم بر هم زدن.(50)

51 وَ لَقَدْ أَهْلَكْنا أَشْياعَكُمْ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِر

ما كسانى را كه در گذشته شبيه شما بودند هلاك كرديم; آيا كسى هست كه پند گيرد؟!(51)

52 وَ كُلُّ شَىْء فَعَلُوهُ فِى الزُّبُرِ

و هر كارى را انجام دادند در نامه هاى اعمالشان ثبت است،(52)

53 وَ كُلُّ صَغِير وَ كَبِير مُسْتَطَرٌ

و هر كار كوچك و بزرگى نوشته شده است.(53)

54 إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنّات وَ نَهَر

به يقين پرهيزگاران در باغها و نهرهاى بهشتى جاى دارند،(54)

55 فِي مَقْعَدِ صِدْق عِنْدَ مَلِيك مُقْتَدِر

در جايگاه صدق نزد خداوند حاكم مقتدر.(55)

▲

[55] سوره الرحمن

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 اَلرَّحْمنُ

خداوند رحمان،(1)

2 عَلَّمَ الْقُرْآنَ

قرآن را تعليم فرمود، (2)

3 خَلَقَ الْإِنْسانَ

انسان را آفريد،(3)

4 عَلَّمَهُ الْبَيانَ

و به او سخن گفتن آموخت.(4)

5 الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ بِحُسْبان

خورشيد و ماه با حساب دقيقى در گردشند،(5)

6 وَ النَّجْمُ وَ الشَّجَرُ يَسْجُدانِ

و گياهان و درختان براى خدا سجده مى كنند. (6)

7 وَ السَّماءَ رَفَعَها وَ وَضَعَ الْمِيزانَ

و آسمان را برافراشت، و ميزان و قانون نهاد،(7)

8 أَلاّ تَطْغَوْا فِى الْمِيزانِ

تا در ميزان طغيان نكنيد (و از مسير عدالت منحرف نشويد)،(8)

9 وَ أَقِيمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَ لاتُخْسِرُوا الْمِيزانَ

و وزن را براساس عدل برپا داريد و در سنجش كاستى نكنيد.(9)

10 وَ الْأَرْضَ وَضَعَها لِلْأَنامِ

و زمين را براى مردم آفريد،(10)

11 فِيها فاكِهَةٌ وَ النَّخْلُ ذاتُ الْأَكْمامِ

كه در آن ميوه ها و نخلهاى پرشكوفه است،(11)

12 وَ الْحَبُّ ذُو الْعَصْفِ وَ الرَّيْحانُ

و دانه هايى كه همراه با ساقه و برگى است كه بصورت كاه (و خوراك حيوانات) در مى آيد، و گياهان خوشبو.(12)

13 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس (اى گروه جن و انس) كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟!(13)

14 خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ صَلْصال كَالْفَخّارِ

انسان را از گلِ خشكيده اى همچون سفال آفريد،(14)

15 وَ خَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مارِج مِنْ نار

و جنّ را از شعله هاى آتش خلق كرد.(15)

16 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟!(16)

17 رَبُّ الْمَشْرِقَيْنِ وَ رَبُّ الْمَغْرِبَيْنِ

او پروردگارِ دو مشرق و دو مغرب است.(17)

18 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟!(18)

19 مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ يَلْتَقِيانِ

دو درياى مختلف (شور و شيرين، گرم و سرد) را در كنار هم قرار داد، در حالى كه با هم تماس دارند;(19)

20 بَيْنَهُما بَرْزَخٌ لايَبْغِيانِ

در ميان آن دو مانعى است كه يكى بر ديگرى غلبه نمى كند (و به هم نمى آميزند).(20)

21 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟!(21)

22 يَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّؤْلُؤُ وَ الْمَرْجانُ

از آن دو، لؤلؤ و مرجان خارج مى شود.(22)

23 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟!(23)

24 وَ لَهُ الْجَوارِ الْمُنْشَآتُ فِى الْبَحْرِ كَالْأَعْلامِ

و براى او (و از ناحيه او) است كشتيهاى كوه پيكر ساخته شده كه در دريا به حركت در مى آيند!(24)

25 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟!(25)

26 كُلُّ مَنْ عَلَيْها فان

همه كسانى كه روى آن [= زمين] هستند فانى مى شوند، (26)

27 وَ يَبْقى وَجْهُ رَبِّكَ ذُوالْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ

و تنها ذات صاحب جلال و گرامى پروردگارت باقى مى ماند.(27)

28 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟!(28)

29 يَسْئَلُهُ مَنْ فِى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ كُلَّ يَوْم هُوَ فِى شَأْن

تمام كسانى كه در آسمانها و زمين هستند از او تقاضا مى كنند، و او هر روز در شأن و كارى است.(29)

30 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟!(30)

31 سَنَفْرُغُ لَكُمْ أَيُّهَ الثَّقَلانِ

اى دو گروه انس و جن! بزودى به (حساب) شما مى پردازيم!(31)

32 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟! (32)

33 يا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَنْفُذُوا مِنْ أَقْطارِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ فَانْفُذُوا لاتَنْفُذُونَ إِلاّ بِسُلْطان

اى گروه جنّ و انس! اگر مى توانيد از مرزهاى آسمانها و زمين بگذريد، پس بگذريد، ولى هرگز نمى توانيد، مگر با نيرويى (فوق العاده).(33)

34 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟!(34)

35 يُرْسَلُ عَلَيْكُما شُواظٌ مِنْ نار وَ نُحاسٌ فَلاتَنْتَصِرانِ

(در قيامت) شعله هايى از آتش، و دودهايى متراكم بر شما فرستاده مى شود; و نمى توانيد از كسى يارى بطلبيد.(35)

36 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟!(36)

37 فَإِذَا انْشَقَّتِ السَّماءُ فَكانَتْ وَرْدَةً كَالدِّهانِ

در آن هنگام كه آسمان شكافته شود و همچون روغن مذاب گلگون گردد (حوادث هولناكى رخ مى دهد كه تاب تحمّل آن را نخواهيد داشت).(37)

38 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟! (38)

39 فَيَوْمَئِذ لايُسْئَلُ عَنْ ذَنْبِهِ إِنْسٌ وَ لا جَانٌّ

در آن روز هيچ كس از انس و جن از گناهش سؤال نمى شود (و همه چيز روشن است). (39)

40 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟!(40)

41 يُعْرَفُ الْمُجْرِمُونَ بِسِيماهُمْ فَيُؤْخَذُ بِالنَّواصِي وَ الْأَقْدامِ

مجرمان از چهره هايشان شناخته مى شوند; و موهاى پيش سر، و پاهايشان را مى گيرند (و به دوزخ مى افكنند).(41)

42 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟!(42)

43 هذِهِ جَهَنَّمُ الَّتِي يُكَذِّبُ بِهَا الْمُجْرِمُونَ

اين همان دوزخى است كه مجرمان آن را انكار مى كردند.(43)

44 يَطُوفُونَ بَيْنَها وَ بَيْنَ حَمِيم آن

اكنون در ميان آن و آب سوزان در رفت و آمدند.(44)

45 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟!(45)

46 وَ لِمَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ جَنَّتانِ

و براى كسى كه از مقام پروردگارش خائف است، دو باغ بهشتى است.(46)

47 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟!(47)

48 ذَواتا أَفْنان

(آن دو باغ بهشتى) داراى انواع نعمتها (و درختان پرطراوت) است. (48)

49 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟!(49)

50 فِيهِما عَيْنانِ تَجْرِيانِ

در آنها دو چشمه هميشه جارى است.(50)

51 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟!(51)

52 فِيهِما مِنْ كُلِّ فاكِهَة زَوْجانِ

در آن دو، از هر ميوه اى دو نوع وجود دارد (هر يك از ديگرى بهتر).(52)

53 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟!(53)

54 مُتَّكِئِينَ عَلى فُرُش بَطائِنُها مِنْ إِسْتَبْرَق وَ جَنَى الْجَنَّتَيْنِ دان

اين در حالى است كه آنها بر فرشهايى تكيه كرده اند با آسترهايى از ديبا و ابريشم، وميوه هاى رسيده آن دو باغ بهشتى نزديك (و در دسترس) است.(54)

55 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

 پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان راانكار مى كنيد؟!(55)

56 فِيهِنَّ قاصِراتُ الطَّرْفِ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَ لا جَانٌّ

در آن باغهاى بهشتى زنانى هستند كه جز به همسران خود عشق نمىورزند; و هيچ انس و جنّى پيش از ايشان با آنان تماس نداشته است.(56)

57 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟! (57)

58 كَأَنَّهُنَّ الْياقُوتُ وَ الْمَرْجانُ

آنها همچون ياقوت و مرجانند.(58)

59 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟!(59)

60 هَلْ جَزاءُ الإِحْسانِ إِلاَّ الإِحْسانُ

آيا جزاى نيكى جز نيكى است؟!(60)

61 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟!(61)

62 وَ مِنْ دُونِهِما جَنَّتانِ

و پايين تر از آنها، دو باغ بهشتى (ديگر) است.(62)

63 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟!(63)

64 مُدْهامَّتانِ

هر دو خرّم و سرسبزند.(64)

65 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟!(65)

66 فِيهِما عَيْنانِ نَضّاخَتانِ

در آنها دو چشمه جوشنده است.(66)

67 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟!(67)

68 فِيهِما فاكِهَةٌ وَ نَخْلٌ وَ رُمّانٌ

در آنها ميوه هاى فراوان و درخت خرما و انار است.(68)

69 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟!(69)

70 فِيهِنَّ خَيْراتٌ حِسانٌ

و در آن باغهاى بهشتى زنانى نيكوخلق و زيبايند.(70)

71 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟!(71)

72 حُورٌ مَقْصُوراتٌ فِى الْخِيامِ

حوريانى كه در خيمه هاى بهشتى مستورند.(72)

73 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟!(73)

74 لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَ لا جَانٌّ

هيچ انس و جنّى پيش از ايشان با آنها تماس نداشته است(74)

75 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟! (75)

76 مُتَّكِئِينَ عَلى رَفْرَف خُضْر وَ عَبْقَرِىّ حِسان

اين در حالى است كه بهشتيان بر تختهايى سبز رنگ بسيار ممتاز و زيبا تكيه زده اند.(76)

77 فَبِأَىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟!(77)

78 تَبارَكَ اسْمُ رَبِّكَ ذِى الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ

پربركت و زوال ناپذير است نام پروردگار صاحب جلال و بزرگوار تو.(78)

▲

[56] سوره واقعه

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 إِذا وَقَعَتِ الْواقِعَةُ

هنگامى كه واقعه عظيم (قيامت) واقع شود، (1)

2 لَيْسَ لِوَقْعَتِها كاذِبَةٌ

هيچ كس نمى تواند آن را انكار كند.(2)

3 خافِضَةٌ رافِعَةٌ

(اين واقعه) گروهى را پايين مى آورد و گروهى را بالا مى برد.(3)

4 إِذا رُجَّتِ الأَرْضُ رَجّاً

در آن هنگام كه زمين بشدّت به لرزه درمى آيد، (4)

5 وَ بُسَّتِ الْجِبالُ بَسّاً

و كوهها درهم كوبيده مى شود،(5)

6 فَكانَتْ هَباءً مُنْبَثّاً

و بصورت غبار پراكنده درمى آيد، (6)

7 وَ كُنْتُمْ أَزْواجاً ثَلاثَةً

و شما (در آن زمان) سه گروه خواهيد بود. (7)

8 فَأَصْحابُ الْمَيْمَنَةِ ما أَصْحابُ الْمَيْمَنَةِ

(نخست) سعادتمندان و خجستگان (هستند); چه سعادتمندان و خجستگانى! (8)

9 وَ أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ ما أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ

و (گروه ديگر) شقاوتمندان و شومانند، چه شقاوتمندان و شومانى!(9)

10 وَ السّابِقُونَ السّابِقُونَ

و (سوّمين گروه) پيشگامان پيشگامند،(10)

11 أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ

آنها مقربانند.(11)

12 فِي جَنّاتِ النَّعِيمِ

در باغهاى پرنعمت بهشت (جاى دارند).(12)

13 ثُلَّةٌ مِنَ الأَوَّلِينَ

گروه زيادى (از آنها) از امّتهاى نخستين اند،(13)

14 وَ قَلِيلٌ مِنَ الآخِرِينَ

و اندكى از امّتهاى آخرين.(14)

15 عَلى سُرُر مَوْضُونَة

(مقرّبان) بر تختهايى كه در صفوف مختلف در كنار هم چيده شده قرار دارند،(15)

16 مُتَّكِئِينَ عَلَيْها مُتَقابِلِينَ

در حالى كه بر آنها تكيه زده و رو به روى يكديگرند.(16)

17 يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدانٌ مُخَلَّدُونَ

نوجوانانى جاودان (در شكوه و طراوت) پيوسته برگرد آنان مى گردند،(17)

18 بِأَكْواب وَ أَبارِيقَ وَ كَأْس مِنْ مَعِين

با قدحها و كوزه ها و جامهايى لبريز از شراب طهور.(18)

19 لايُصَدَّعُونَ عَنْها وَ لايُنْزِفُونَ

شرابى كه نه از آن دردسر مى گيرند و نه مست مى شوند.(19)

20 وَ فاكِهَة مِمّا يَتَخَيَّرُونَ

و ميوه هايى از هر نوع كه انتخاب كنند،(20)

21 وَ لَحْمِ طَيْر مِمّا يَشْتَهُونَ

و گوشت پرنده از هرگونه كه مايل باشند.(21)

22 وَ حُورٌ عِينٌ

و همسرانى از حورالعين دارند،(22)

23 كَأَمْثالِ اللُّؤْلُؤِ الْمَكْنُونِ

همچون مرواريد (در صدف) پنهان.(23)

24 جَزاءً بِما كانُوا يَعْمَلُونَ

اينها پاداشى است مطابق اعمالى كه انجام مى دادند.(24)

25 لايَسْمَعُونَ فِيها لَغْواً وَ لا تَأْثِيماً

در آنجا نه لغو و بيهوده اى مى شنوند نه سخنان گناه آلود;(25)

26 إِلاّ قِيلاً سَلاماً سَلاماً

تنها سخنى كه مى شنوند «سلام» است «سلام».(26)

27 وَ أَصْحابُ الْيَمِينِ ما أَصْحابُ الْيَمِينِ

و اصحاب يمين و خجستگان، چه اصحاب يمين و خجستگانى!(27)

28 فِي سِدْر مَخْضُود

آنها در سايه درختان «سدرِ» بى خار قرار دارند،(28)

29 وَ طَلْح مَنْضُود

و در سايه درخت (خوش رنگ و پر برگ) «طلح»،(29)

30 وَ ظِلّ مَمْدُود

و سايه اى گسترده، (30)

31 وَ ماء مَسْكُوب

و در كنار آبشارها،(31)

32 وَ فاكِهَة كَثِيرَة

و ميوه هاى فراوان،(32)

33 لا مَقْطُوعَة وَ لا مَمْنُوعَة

كه هرگز پايان نمى گيرد و ممنوع نمى شود، (33)

34 وَ فُرُش مَرْفُوعَة

و همسرانى والا مقام.(34)

35 إِنّا أَنْشَأْناهُنَّ إِنْشاءً

ما آنها را آفرينش نوينى بخشيديم،(35)

36 فَجَعَلْناهُنَّ أَبْكاراً

و همه را دوشيزه قرارداديم،(36)

37 عُرُباً أَتْراباً

زنانى كه تنها به همسرشان عشق مى ورزند (و خوش زبان و فصيح) و همسن و سالند.(37)

38 لْأَصْحابِ الْيَمِينِ

اينها همه براى اصحاب يمين است،(38)

39 ثُلَّةٌ مِنَ الأَوَّلِينَ

كه گروهى از امّتهاى نخستينند،(39)

40 وَ ثُلَّةٌ مِنَ الآخِرِينَ

و گروهى از امّتهاى آخرين.(40)

41 وَ أَصْحابُ الشِّمالِ ما أَصْحابُ الشِّمالِ

واصحاب شمال، چه اصحاب شمالى (كه نامه اعمالشان به نشانه جرمشان به دست چپ آنها داده شده)(41)

42 فِي سَمُوم وَ حَمِيم

آنها در ميان بادهاى كُشنده و آب سوزان قرار دارند،(42)

43 وَ ظِلّ مِنْ يَحْمُوم

و در سايه دودهاى متراكم و آتش زا!(43)

44 لا بارِد وَ لا كَرِيم

سايه اى كه نه خنك است و نه آرام بخش.(44)

45 إِنَّهُمْ كانُوا قَبْلَ ذالِكَ مُتْرَفِينَ

آنها پيش از اين (در عالَم دنيا) مست و مغرور نعمت بودند،(45)

46 وَ كانُوا يُصِرُّونَ عَلَى الْحِنْثِ الْعَظِيمِ

و همواره بر گناهان بزرگ اصرار مى ورزيدند،(46)

47 وَ كانُوا يَقُولُونَ أَ إِذا مِتْنا وَ كُنّا تُراباً وَ عِظاماً أَ إِنّا لَمَبْعُوثُونَ

و مى گفتند: «هنگامى كه ما مُرديم و خاك و استخوان شديم، آيا برانگيخته خواهيم شد؟! (47)

48 أَ وَ آباؤُنَا الأَوَّلُونَ

و آيا پدران نخستين ما (برانگيخته مى شوند)؟!»(48)

49 قُلْ إِنَّ الأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ

بگو: «اوّلين و آخرين،(49)

50 لَمَجْمُوعُونَ إِلى مِيقاتِ يَوْم مَعْلُوم

همگى در موعد روزى معين گردآورى مى شوند،(50)

51 ثُمَّ إِنَّكُمْ أَيُّهَا الضّالُّونَ الْمُكَذِّبُونَ

سپس شما اى گمراهان تكذيب كننده!(51)

52 لَآكِلُونَ مِنْ شَجَر مِنْ زَقُّوم

به يقين از درخت (نفرت انگيز) زقّوم مى خوريد،(52)

53 فَمالِؤُنَ مِنْهَا الْبُطُونَ

و شكمها را از آن پر مى كنيد،(53)

54 فَشارِبُونَ عَلَيْهِ مِنَ الْحَمِيمِ

و روى آن از آب سوزان مى نوشيد، (54)

55 فَشارِبُونَ شُرْبَ الْهِيمِ

و همچون شتران تشنه، از آن مى آشاميد.(55)

56 هذا نُزُلُهُمْ يَوْمَ الدِّينِ

اين است وسيله پذيرايى از آنها در روز جزا!»(56)

57 نَحْنُ خَلَقْناكُمْ فَلَوْ لا تُصَدِّقُونَ

ما شما را آفريديم; پس چرا (آفرينش مجدّد را) تصديق نمى كنيد؟! (57)

58 أَ فَرَأَيْتُمْ ما تُمْنُونَ

آيا از نطفه اى كه (در رحم) مى ريزيد آگاهيد؟!(58)

59 أَ أَنْتُمْ تَخْلُقُونَهُ أَمْ نَحْنُ الْخالِقُونَ

آيا شما آن را (در دوران جنينى) آفرينش (پى در پى) مى دهيد يا ما آفريدگاريم؟!(59)

60 نَحْنُ قَدَّرْنا بَيْنَكُمُ الْمَوْتَ وَ ما نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ

ما در ميان شما مرگ را مقدّر ساختيم; و هرگز كسى بر ما پيشى نمى گيرد.(60)

61 عَلى أَنْ نُبَدِّلَ أَمْثالَكُمْ وَ نُنْشِئَكُمْ فِي ما لاتَعْلَمُونَ

تا شما را به صورت ديگرى تبديل كرده و در جهانى كه نمى دانيد آفرينشى (تازه) بخشيم! (61)

62 وَ لَقَدْ عَلِمْتُمُ النَّشْأَةَ الأُولى فَلَوْ لاتَذَكَّرُونَ

شما عالَم نخستين را دانستيد; پس چرا متذكّر نمى شويد(كه جهانى بعد از آن است)؟!(62)

63 أَ فَرَأَيْتُمْ ما تَحْرُثُونَ

آيا درباره آنچه كشت مى كنيد انديشيده ايد؟!(63)

64 أَ أَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزّارِعُونَ

آيا شما آن را مى رويانيد يا ما مى رويانيم؟!(64)

65 لَوْ نَشاءُ لَجَعَلْناهُ حُطاماً فَظَلْتُمْ تَفَكَّهُونَ

اگر مى خواستيم آن را مبدّل به كاه در هم كوبيده مى كرديم تا در تعجب فرو رويد!(65)

66 إِنّا لَمُغْرَمُونَ

(بگونه اى كه مى گفتيد:) براستى ما زيان كرده ايم،(66)

67 بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ

بلكه ما بكلى محروم شده ايم!(67)

68 أَ فَرَأَيْتُمُ الْماءَ الَّذِي تَشْرَبُونَ

آيا به آبى كه مى نوشيد انديشيده ايد؟!(68)

69 أَ أَنْتُمْ أَنْزَلْتُمُوهُ مِنَ الْمُزْنِ أَمْ نَحْنُ الْمُنْزِلُونَ

آيا شما آن را از ابر نازل كرده ايد يا ما نازل مى كنيم؟!(69)

70 لَوْ نَشاءُ جَعَلْناهُ أُجاجاً فَلَوْ لا تَشْكُرُونَ

اگر مى خواستيم، اين آب گوارا را تلخ و شور قرار مى داديم; پس چرا شُكر نمى كنيد؟! (70)

71 أَ فَرَأَيْتُمُ النّارَ الَّتِي تُورُونَ

آيا درباره آتشى كه مى افروزيد فكر كرده ايد؟!(71)

72 أَ أَنْتُمْ أَنْشَأْتُمْ شَجَرَتَها أَمْ نَحْنُ الْمُنْشِؤُنَ

آيا شما درخت آن را آفريده ايد يا ما آفريده ايم؟!(72)

73 نَحْنُ جَعَلْناها تَذْكِرَةً وَ مَتاعاً لِلْمُقْوِينَ

ما آن را وسيله يادآورى (براى همگان) و وسيله زندگى براى مسافران قرار داده ايم.(73)

74 فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ

حال كه چنين است به نام پروردگار بزرگت تسبيح گوى (و او را پاك و منزّه بشمار).(74)

75 فَلا أُقْسِمُ بِمَواقِعِ النُّجُومِ

سوگند به جايگاه ستارگان (و محل طلوع و غروب آنها)!(75)

76 وَ إِنَّهُ لَقَسَمٌ لَوْ تَعْلَمُونَ عَظِيمٌ

و اين سوگندى است بسيار بزرگ، اگر بدانيد!(76)

77 إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ

كه آن، قرآن پر ارزشى است،(77)

78 فِي كِتاب مَكْنُون

كه در كتاب محفوظى جاى دارد،(78)

79 لايَمَسُّهُ إِلاَّ الْمُطَهَّرُونَ

و جز پاكان نمى توانند به آن دست زنند (و دست يابند).(79)

80 تَنْزِيلٌ مِنْ رَبِّ الْعالَمِينَ

آن از سوى پروردگار جهانيان نازل شده;(80)

81 أَ فَبِهذَا الْحَدِيثِ أَنْتُمْ مُدْهِنُونَ

آيا اين سخن را [= اين قرآن را با اوصافى كه گفته شد] سست و كوچك مى شمريد،(81)

82 وَ تَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ

و به جاى شكر روزيهايى كه به شما داده شده (آن را) تكذيب مى كنيد؟!(82)

83 فَلَوْلا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ

پس چرا هنگامى كه جان به گلوگاه مى رسد (توانايى بازگرداندن آن را نداريد)؟!(83)

84 وَ أَنْتُمْ حِينَئِذ تَنْظُرُونَ

و شما در اين حال نظاره مى كنيد (و كارى از دستتان ساخته نيست); (84)

85 وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لاتُبْصِرُونَ

و ما از شما به او نزديكتريم ولى نمى بينيد.(85)

86 فَلَوْلا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ

اگر (با انتقال به سراى ديگر، هرگز در برابر اعمالتان) جزا داده نمى شويد،(86)

87 تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ

پس آن (روح) را بازگردانيد اگر راست مى گوييد!(87)

88 فَأَمّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ

(ولى) هرگاه او از مقرّبان باشد،(88)

89 فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيم

در رَوْح و ريحان و بهشت پرنعمت است.(89)

90وَ أَمّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ

امّا اگر از اصحاب يمين باشد،(90)

91 فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ

(به او گفته مى شود:) سلام بر تو از سوى اصحاب يمين (كه از ياران تواند).(91)

92 وَ أَمّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضّالِّينَ

امّا اگر او از تكذيب كنندگان گمراه باشد،(92)

93 فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيم

با آب سوزان دوزخ پذيرايى مى شود(93)

94 وَ تَصْلِيَةُ جَحِيم

و سرنوشت او ورود در آتش جهنم است; (94)

95 إِنَّ هذا لَهُوَ حَقُّ الْيَقِينِ

به يقين حق و يقين اين است. (95)

96 فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ

پس به نام پروردگار بزرگت تسبيح كن (و او را منزّه بشمار).(96)

▲

[57] سوره حديد

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 سَبَّحَ لِلّهِ ما فِى السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

آنچه در آسمانها و زمين است براى خدا تسبيح مى گويند; و او توانا و حكيم است. (1)

2 لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ يُحْيِي وَ يُمِيتُ وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَىْء قَدِيرٌ

مالكيّت و حاكميّت آسمانها و زمين از آنِ اوست; زنده مى كند و مى ميراند; و او بر هر چيز تواناست.(2)

3 هُوَ الأَوَّلُ وَ الآخِرُ وَ الظّاهِرُ وَ الْباطِنُ وَ هُوَ بِكُلِّ شَىْء عَلِيمٌ

اوست اوّل و آخر و پيدا و پنهان; و او به هر چيز داناست.(3)

4 هُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيّام ثُمَّ اسْتَوى عَلَى السَّماءِ وَ ما يَعْرُجُ فِيها وَ هُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ ما كُنْتُمْ وَ اللّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

او كسى است كه آسمانها و زمين را در شش روز [= شش دوران] آفريد; سپس بر عرش قدرت قرارگرفت (و به تدبير جهان پرداخت); آنچه را در زمين داخل مى شود مى داند، و آنچه را از آن خارج مى شود و آنچه از آسمان نازل مى گردد و آنچه به آسمان بالا مى رود; و هر جا باشيد او با شماست، و خداوند نسبت به آنچه انجام مى دهيد بيناست.(4)

5 لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ إِلَى اللّهِ تُرْجَعُ الأُمُورُ

مالكيّت و حاكميت آسمانها و زمين از آنِ اوست; و همه امور به سوى او بازگردانده مى شود.(5)

6 يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَ يُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ وَ هُوَ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ

شب رادر روز داخل مى كند و روز را در شب; و او به آنچه در درون سينه ها وجود دارد داناست.(6)

7 آمِنُوا بِاللّهِ وَ رَسُولِهِ وَ أَنْفِقُوا مِمّا جَعَلَكُمْ مُسْتَخْلَفِينَ فِيهِ فَالَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ أَنْفَقُوا لَهُمْ أَجْرٌ كَبِيرٌ

به خدا وپيامبرش ايمان بياوريد و از آنچه شما را جانشين و نماينده (خود) در آن قرارداده انفاق كنيد; (زيرا) كسانى كه از شما ايمان بياورند و انفاق كنند، اجربزرگى دارند.(7)

8 وَ ما لَكُمْ لاتُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَ الرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ لِتُؤْمِنُوا بِرَبِّكُمْ وَ قَدْ أَخَذَ مِيثاقَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

چرا به خدا ايمان نمى آوريد در حالى كه پيامبر شما را مى خواند كه به پروردگارتان ايمان بياوريد، و از شما پيمان گرفته است (پيمانى از طريق فطرت و خرد)، اگر اهل ايمان آوردن هستيد؟!(8)

9 هُوَ الَّذِي يُنَزِّلُ عَلى عَبْدِهِ آيات بَيِّنات لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ إِنَّ اللّهَ بِكُمْ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ

او كسى است كه آيات روشنى بر بنده اش نازل مى كند تا شما را از تاريكيها به سوى نور خارج كند; و خداوند نسبت به شما رئوف و مهربان است.(9)

10 وَ ما لَكُمْ أَلاّ تُنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللّهِ وَ لِلّهِ مِيراثُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ لايَسْتَوِي مِنْكُمْ مَنْ أَنْفَقَ مِنْ قَبْلِ الْفَتْحِ وَ قاتَلَ أُولئِكَ أَعْظَمُ دَرَجَةً مِنَ الَّذِينَ أَنْفَقُوا مِنْ بَعْدُ وَ قاتَلُوا وَ كُلاًّ وَعَدَ اللّهُ الْحُسْنى وَ اللّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

چرا در راه خدا انفاق نمى كنيد در حالى كه ميراث آسمانها و زمين همه از آنِ خداست (و كسى چيزى را با خود نمى برد)؟! كسانى كه قبل از پيروزى انفاق كردند و جنگيدند (با كسانى كه پس از پيروزى انفاق كردند) يكسان نيستند; آنها والا مقام تر از كسانى هستند كه بعد از فتح انفاق نمودند و جنگ كردند; و خداوند به هر دو وعده نيك داده; و خدا به آنچه انجام مى دهيد آگاه است.(10)

11 مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللّهَ قَرْضاً حَسَناً فَيُضاعِفَهُ لَهُ وَ لَهُ أَجْرٌ كَرِيمٌ

كيست كه به خدا وام نيكو دهد (و از اموالى كه به او ارزانى داشته انفاق كند) تا خداوند آن را براى او چندين برابر كند؟ و براى او پاداش پرارزشى است!(11)

12 يَوْمَ تَرَى الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ يَسْعى نُورُهُمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ بِأَيْمانِهِمْ بُشْراكُمُ الْيَوْمَ جَنّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها ذالِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

(اين پاداش) در روزى است كه مردان و زنان با ايمان را مى نگرى كه نورشان پيشِ رو و در سمتِ راستشان بسرعت حركت مى كند(وبه آنهامى گويند:) بشارت باد بر شما امروز به باغهاى بهشتى كه نهرها از پاى درختان آن جارى است; جاودانه در آن خواهيد ماند. و اين همان رستگارى بزرگ است.(12)

13 يَوْمَ يَقُولُ الْمُنافِقُونَ وَ الْمُنافِقاتُ لِلَّذِينَ آمَنُوا انْظُرُونا نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِكُمْ قِيلَ ارْجِعُوا وَراءَكُمْ فَالْتَمِسُوا نُوراً فَضُرِبَ بَيْنَهُمْ بِسُور لَهُ بابٌ باطِنُهُ فِيهِ الرَّحْمَةُ وَ ظاهِرُهُ مِنْ قِبَلِهِ الْعَذابُ

همان روزى كه مردان و زنان منافق به مؤمنان مى گويند: «نظرى به ما بيفكنيد تا از نور شما پرتوى برگيريم.» به آنها گفته مى شود: «به پشت سرِ خود بازگرديد و نورى به دست آوريد.» در اين هنگام ديوارى ميان آنها زده مى شود كه درى دارد، درونش رحمت است و از طرف برونش عذاب.(13)

14 يُنادُونَهُمْ أَ لَمْ نَكُنْ مَعَكُمْ قالُوا بَلى وَ لكِنَّكُمْ فَتَنْتُمْ أَنْفُسَكُمْ وَ تَرَبَّصْتُمْ وَ ارْتَبْتُمْ وَ غَرَّتْكُمُ الأَمانِيُّ حَتّى جاءَ أَمْرُ اللّهِ وَ غَرَّكُمْ بِاللّهِ الْغَرُورُ

آنها بهشتيان را صدا مى زنند: «مگر ما با شما نبوديم؟!» مى گويند: «آرى، ولى شما خود را به گمراهى افكنديد و انتظار (نابودى حق را) كشيديد، و (در همه چيز) شك و ترديد داشتيد، و آرزوهاى دور و دراز شما را فريب داد تا فرمان خدا فرا رسيد، و شيطان فريبكار شما را در برابر (فرمان) خداوند فريب داد.(14)

15 فَالْيَوْمَ لايُؤْخَذُ مِنْكُمْ فِدْيَةٌ وَ لا مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مَأْواكُمُ النّارُ هِىَ مَوْلاكُمْ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ

پس امروز نه از شما فديه اى پذيرفته مى شود، و نه از كافران; و جايگاهتان آتش است و همان شايسته شماست; و چه بد سرانجامى است!»(15)

16 أَ لَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللّهِ وَ ما نَزَلَ مِنَ الْحَقِّ وَ لايَكُونُوا كَالَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ مِنْ قَبْلُ فَطالَ عَلَيْهِمُ الأَمَدُ فَقَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَثِيرٌ مِنْهُمْ فاسِقُونَ

آيا وقت آن نرسيده است كه دلهاى كسانى كه ايمان آورده اند، در برابر ذكر خدا و آنچه از حق نازل شده است خاشع گردد و مانند كسانى نباشند كه در گذشته به آنها كتاب آسمانى داده شد، سپس زمانى طولانى بر آنها گذشت و قلبهايشان (بر اثر فراموشكارى) قساوت يافت; و بسيارى از آنها گنهكارند؟!(16)

17 اِعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ يُحْىِ الأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها قَدْ بَيَّنّا لَكُمُ الآياتِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ

بدانيد خداوند زمين را بعد از مرگ آن زنده مى كند. ما آيات (خود) را براى شما بيان كرديم، شايد بيانديشيد.(17)

18 إِنَّ الْمُصَّدِّقِينَ وَ الْمُصَّدِّقاتِ وَ أَقْرَضُوا اللّهَ قَرْضاً حَسَناً يُضاعَفُ لَهُمْ وَ لَهُمْ أَجْرٌ كَرِيمٌ

مردان و زنان انفاق كننده، و آنها كه (از اين راه) به خدا «قرض الحسنه» دهند، (پاداششان) براى آنان مضاعف مى شود و پاداش پرارزشى دارند.(18)

19 وَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللّهِ وَ رُسُلِهِ أُولئِكَ هُمُ الصِّدِّيقُونَ وَ الشُّهَداءُ عِنْدَ رَبِّهِمْ لَهُمْ أَجْرُهُمْ وَ نُورُهُمْ وَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ كَذَّبُوا بِآياتِنا أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَحِيمِ

كسانى كه به خدا و پيامبرانش ايمان آوردند، آنها صديقان و شاهدان نزد پروردگارشانند; براى آنان است پاداش (اعمال) شانو نور (ايمان)شان; و كسانى كه كافر شدند وآيات ما را تكذيب كردند، آنها اهل دوزخ.(19)

20 اِعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَياةُ الدُّنْيا لَعِبٌ وَ لَهْوٌ وَ زِينَةٌ وَ تَفاخُرٌ بَيْنَكُمْ وَ تَكاثُرٌ فِى الأَمْوالِ وَ الأَوْلادِ كَمَثَلِ غَيْث أَعْجَبَ الْكُفّارَ نَباتُهُ ثُمَّ يَهِيجُ فَتَراهُ مُصْفَرّاً ثُمَّ يَكُونُ حُطاماً وَ فِى الآخِرَةِ عَذابٌ شَدِيدٌ وَ مَغْفِرَةٌ مِنَ اللّهِ وَ رِضْوانٌ وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلاّ مَتاعُ الْغُرُورِ

بدانيد زندگى دنيا تنها بازى و سرگرمى و تجمّل پرستى و فخرفروشى در ميان شما و افزون طلبى در اموال و فرزندان است، همانندبارانى كه محصولش كشاورزان را در شگفتى و سرور فرو مى برد، سپس خشك مى شود به گونه اى كه آن را زرد رنگ مى بينى; سپس تبديل به كاه مى شود. (آرى دنيا نيز به همين سرعت مى گذرد) و در آخرت، عذاب شديد است يا آمرزش و رضاى الهى; و زندگى دنيا چيزى جز متاع فريب نيست.(20)

21 سابِقُوا إِلى مَغْفِرَة مِنْ رَبِّكُمْ وَ جَنَّة عَرْضُها كَعَرْضِ السَّماءِ وَ الأَرْضِ أُعِدَّتْ لِلَّذِينَ آمَنُوا بِاللّهِ وَ رُسُلِهِ ذالِكَ فَضْلُ اللّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ وَ اللّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ

به پيش تازيد براى رسيدن به آمرزش پروردگارتان و بهشتى كه پهنه آن مانند پهنه آسمان و زمين است و براى كسانى كه به خدا و پيامبرانش ايمان آورده اند; آماده شده است، اين فضل خداوند است كه به هركس بخواهد مى دهد; و خداوند داراى فضل عظيم است.(21)

22 ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَة فِى الأَرْضِ وَ لا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلاّ فِي كِتاب مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها إِنَّ ذالِكَ عَلَى اللّهِ يَسِيرٌ

هيچ مصيبتى (ناخواسته) در زمين و نه در وجود شما روى نمى دهد مگر اين كه همه آنها قبل از آن كه زمين را بيافرينيم در لوح محفوظ ثبت است; و اين امر براى خدا آسان است.(22)

23 لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى ما فاتَكُمْ وَ لاتَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ وَ اللّهُ لايُحِبُّ كُلَّ مُخْتال فَخُور

اين بخاطر آن است كه براى آنچه از دست داده ايد تأسف نخوريد، و به آنچه به شما داده است دلبسته و شادمان نباشيد; و خداوند هيچ متكبّر فخرفروشى را دوست ندارد.(23)

24 الَّذِينَ يَبْخَلُونَ وَ يَأْمُرُونَ النّاسَ بِالْبُخْلِ وَ مَنْ يَتَوَلَّ فَإِنَّ اللّهَ هُوَ الْغَنِىُّ الْحَمِيدُ

همان كسانى كه بخل مىورزند ومردم را به بخل دعوت مى كنند; و هر كس (از اين فرمان الهى) روى گردان شود، (به خود زيان مى رساند، چرا كه) خداوند بى نياز و شايسته ستايش است.(24)

25 لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَيِّناتِ وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْكِتابَ وَ الْمِيزانَ لِيَقُومَ النّاسُ بِالْقِسْطِ وَ أَنْزَلْنَا الْحَدِيدَ فِيهِ بَأْسٌ شَدِيدٌ وَ مَنافِعُ لِلنّاسِ وَ لِيَعْلَمَ اللّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ وَ رُسُلَهُ بِالْغَيْبِ إِنَّ اللّهَ قَوِىٌّ عَزِيزٌ

ما پيامبران خود را با دلايل روشن فرستاديم، و با آنها كتاب آسمانى و ميزان (شناسايىِ حق از باطل و قوانين عادلانه) نازل كرديم تا مردم قيام به عدالت كنند; و آهن را آفريديم كه در آن نيروى شديد و منافعى براى مردم است، تا مشخص شود چه كسى خدا و پيامبرانش را يارى مى كند بى آن كه او را ببيند; خداوند توانا و شكست ناپذير است.(25)

26 وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا نُوحاً وَ إِبْراهِيمَ وَ جَعَلْنا فِي ذُرِّيَّتِهِمَا النُّبُوَّةَ وَ الْكِتابَ فَمِنْهُمْ مُهْتَد وَ كَثِيرٌ مِنْهُمْ فاسِقُونَ

ما نوح و ابراهيم را فرستاديم، و در دودمان آن دو نبوّت و كتاب قرار داديم; بعضى از آنها هدايت يافته اند و بسيارى از آنها گنهكارند. (26)

27 ثُمَّ قَفَّيْنا عَلى آثارِهِمْ بِرُسُلِنا وَ قَفَّيْنا بِعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَ آتَيْناهُ الإِنْجِيلَ وَ جَعَلْنا فِي قُلُوبِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ رَأْفَةً وَ رَحْمَةً وَ رَهْبانِيَّةً ابْتَدَعُوها ما كَتَبْناها عَلَيْهِمْ إِلاَّ ابْتِغاءَ رِضْوانِ اللّهِ فَمارَعَوْها حَقَّ رِعايَتِها فَآتَيْنَا الَّذِينَ آمَنُوا مِنْهُمْ أَجْرَهُمْ وَ كَثِيرٌ مِنْهُمْ فاسِقُونَ

سپس در پى آنان پيامبران (ديگر) خود را فرستاديم، و به دنبال آنان عيسى بن مريم را مبعوث كرديم و به او انجيل عطا كرديم، و در دل هاى كسانى كه از او پيروى كردند رأفت و رحمت قرار داديم; و رهبانيّتى را كه ابداع كرده بودند، ما بر آنان مقرّر نداشته بوديم; گرچه هدفشان جلب خشنودى خدا بود، ولى حق آن را رعايت نكردند; از اين رو ما به كسانى از آنها كه ايمان آوردند پاداششان را داديم; و بسيارى از آنها گنهكارند.(27)

28 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللّهَ وَ آمِنُوا بِرَسُولِهِ يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِنْ رَحْمَتِهِ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ نُوراً تَمْشُونَ بِهِ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ وَ اللّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! تقواى الهى پيشه كنيد و به پيامبرش ايمان بياوريد تا بهره اى دو چندان از رحمتش به شما بدهد و براى شما نورى قرار دهد كه با آن (در ميان مردم و در مسير زندگى خود) راه برويد و گناهان شما را ببخشد;و خداوند آمرزنده و مهربان است. (28)

29 لِئَلاّ يَعْلَمَ أَهْلُ الْكِتابِ أَلاّ يَقْدِرُونَ عَلى شَىْء مِنْ فَضْلِ اللّهِ وَ أَنَّ الْفَضْلَ بِيَدِ اللّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ وَ اللّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ

تا اهل كتاب بدانند كه قادر بر (به دست آوردن) چيزى از فضل خدا نيستند، و تمام فضل (و رحمت) به دست اوست، به هر كس بخواهد آن را مى بخشد; و خداوند داراى فضل عظيم است.(29)

▲

[58] سوره مجادله

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 قَدْ سَمِعَ اللّهُ قَوْلَ الَّتِي تُجادِلُكَ فِي زَوْجِها وَ تَشْتَكِي إِلَى اللّهِ وَ اللّهُ يَسْمَعُ تَحاوُرَكُما إِنَّ اللّهَ سَمِيعٌ بَصِيرٌ

خداوند سخن آن زن را كه درباره همسرش با تو گفتگو مى كرد و به خداوند شكايت مى نمود شنيد (و تقاضاى او را اجابت كرد); خداوند گفتگوى شما را با هم (و اصرار آن زن را درباره حل مشكلش)مى شنيد; به يقين خداوند شنوا و بيناست.(1)

2 الَّذِينَ يُظاهِرُونَ مِنْكُمْ مِنْ نِسائِهِمْ ما هُنَّ أُمَّهاتِهِمْ إِنْ أُمَّهاتُهُمْ إِلاَّ اللاّئِي وَلَدْنَهُمْ وَ إِنَّهُمْ لَيَقُولُونَ مُنْكَراً مِنَ الْقَوْلِ وَ زُوراً وَ إِنَّ اللّهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٌ

كسانى كه از شما نسبت به زنانشان «ظهار» مى كنند (و مى گويند: «تو نسبت به من به منزله مادرم هستى»)، آنان هرگز مادرانشان نيستند; مادرانشان تنهاكسانى اند كه آنها را به دنيا آورده اند. آنها سخنى ناپسند و باطل مى گويند; و به يقين خداوند بخشنده و آمرزنده است.(2)

3 وَ الَّذِينَ يُظاهِرُونَ مِنْ نِسائِهِمْ ثُمَّ يَعُودُونَ لِما قالُوا فَتَحْرِيرُ رَقَبَة مِنْ قَبْلِ أَنْ يَتَمَاسّا ذالِكُم تُوعَظُونَ بِهِ وَ اللّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

و كسانى كه نسبت به زنان خود «ظهار» مى كنند، سپس از گفته خود باز مى گردند، بايد پيش از آميزش جنسى با يكديگر، برده اى را آزاد كنند; اين چيزى است كه به آن اندرز داده مى شويد; و خداوند به آنچه انجام مى دهيد آگاه است.(3)

4 فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيامُ شَهْرَيْنِ مُتَتابِعَيْنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَتَمَاسّا فَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَإِطْعامُ سِتِّينَ مِسْكِيناً ذالِكَ لِتُؤْمِنُوا بِاللّهِ وَ رَسُولِهِ وَ تِلْكَ حُدُودُ اللّهِ وَ لِلْكافِرِينَ عَذابٌ أَلِيمٌ

و كسى كه توانايى (آزاد كردن برده اى) نداشته باشد، دو ماه پياپى قبل از آميزش با يكديگر، روزه بگيرد; و كسى كه اين را هم نتواند، شصت مسكين را اطعام كند; اين براى آن است كه به خدا و پيامبرش ايمان بياوريد; اينها مرزهاى الهى است; و براى كافران، عذاب دردناكى است!(4)

5 إِنَّ الَّذِينَ يُحَادُّونَ اللّهَ وَ رَسُولَهُ كُبِتُوا كَما كُبِتَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ قَدْ أَنْزَلْنا آيات بَيِّنات وَ لِلْكافِرِينَ عَذابٌ مُهِينٌ

كسانى كه با خدا و پيامبرش دشمنى مى كنند خوار شدند آن گونه كه پيشينيان خوار شدند; ما آيات روشنى نازل كرديم، و براى كافران عذاب خواركننده اى است،(5)

6 يَوْمَ يَبْعَثُهُمُ اللّهُ جَمِيعاً فَيُنَبِّئُهُمْ بِما عَمِلُوا أَحْصاهُ اللّهُ وَ نَسُوهُ وَاللّهُ عَلى كُلِّ شَىْء شَهِيدٌ

در آن روز كه خداوند همه آنها را برمى انگيزدو از اعمالى كه انجام دادند باخبر مى سازد، اعمالى كه خداوند حساب آن را نگه داشته و آنها فراموشش كردند; و خداوند بر هر چيز شاهد و ناظر است.(6)

7 أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللّهَ يَعْلَمُ ما فِى السَّماواتِ وَ ما فِى الأَرْضِ ما يَكُونُ مِنْ نَجْوى ثَلاثَة إِلاّ هُوَ رابِعُهُمْ وَ لا خَمْسَة إِلاّ هُوَ سادِسُهُمْ وَ لا أَدْنى مِنْ ذالِكَ وَ لا أَكْثَرَ إِلاّ هُوَ مَعَهُمْ أَيْنَ ما كانُوا ثُمَّ يُنَبِّئُهُمْ بِما عَمِلُوا يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنَّ اللّهَ بِكُلِّ شَىْء عَلِيمٌ

آيا نمى دانى كه خداوند آنچه را در آسمانها و آنچه را در زمين است مى داند; هيچ گاه سه نفر با هم نجوا نمى كنند مگر اين كه خداوند چهارمين آنهاست، و هيچ گاه پنج نفر با هم نجوا نمى كنند مگر اين كه او ششمين آنهاست، و نه تعدادى كمتر و نه بيشتر از آن هستند مگر اين كه او همراه آنهاست هر جا كه باشند، سپس روز قيامت آنها را از اعمالشان باخبر مى سازد، چرا كه خداوند به هر چيزى داناست.(7)

8 أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ نُهُوا عَنِ النَّجْوى ثُمَّ يَعُودُونَ لِما نُهُوا عَنْهُ وَ يَتَناجَوْنَ بِالإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ وَ مَعْصِيَةِ الرَّسُولِ وَ إِذا جاؤُكَ حَيَّوْكَ بِما لَمْ يُحَيِّكَ بِهِ اللّهُ وَ يَقُولُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ لَوْ لا يُعَذِّبُنَا اللّهُ بِما نَقُولُ حَسْبُهُمْ جَهَنَّمُ يَصْلَوْنَها فَبِئْسَ الْمَصِيرُ

آيا نديدى كسانى را كه از نجوا [= سخنان در گوشى] نهى شدند، سپس به كارى كه از آن نهى شده بودند باز مى گردند و براى انجام گناه و تعدّى و نافرمانىِ پيامبر به نجوا مى پردازند و هنگامى كه نزد تو مى آيند تو را تحيّتى مى گويند كه خدا به تو نگفته است (تحيتى توهين آميز)، و در دل خود مى گويند: «چرا خداوند ما را بخاطر گفته هايمان عذاب نمى كند؟!» جهنم براى آنان كافى است، وارد آن مى شوند، و چه بد فرجامى است!(8)

9 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا تَناجَيْتُمْ فَلاتَتَناجَوْا بِالإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ وَ مَعْصِيَةِ الرَّسُولِ وَ تَناجَوْا بِالْبِرِّ وَ التَّقْوى وَ اتَّقُوا اللّهَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! هنگامى كه نجوا مى كنيد،به گناه و تعدّى و نافرمانى پيامبر نجوا نكنيد، و به كارِ نيك و تقوا نجوا كنيد، و از (مخالفت فرمان) خدايى كه همگى نزد او جمع مى شويد بپرهيزيد.(9)

10 إِنَّمَا النَّجْوى مِنَ الشَّيْطانِ لِيَحْزُنَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ لَيْسَ بِضارِّهِمْ شَيْئاً إِلاّ بِإِذْنِ اللّهِ وَ عَلَى اللّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ

نجوا تنها از سوى شيطان است; تا مؤمنان را غمگين سازد; ولى نمى تواند هيچ گونه ضررى به آنها برساند جز به فرمان خدا; پس مؤمنان تنها بر خدا توكّل كنند.(10)

11 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا قِيلَ لَكُمْ تَفَسَّحُوا فِى الْمَجالِسِ فَافْسَحُوا يَفْسَحِ اللّهُ لَكُمْ وَ إِذا قِيلَ انْشُزُوا فَانْشُزُوا يَرْفَعِ اللّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجات وَ اللّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! هنگامى كه به شما گفته شود: «مجلس را وسعت بخشيد (وبه تازه واردها جا دهيد)»، وسعت بخشيد، خداوند (بهشت را) براى شما وسعت مى بخشد; و هنگامى كه گفته شود: «برخيزيد»، برخيزيد; اگر چنين كنيد، خداوند كسانى از شما را كه ايمان آورده اند و كسانى را كه علم به آنان داده شده درجات عظيمى مى بخشد; و خداوند به آنچه انجام مى دهيد آگاه است.(11)

12 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا ناجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْواكُمْ صَدَقَةً ذالِكَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ أَطْهَرُ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا فَإِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! هنگامى كه مى خواهيد با پيامبر نجوا كنيد (و سخنان درگوشى بگوييد)، قبل از آن صدقه اى (در راه خدا) بدهيد; اين براى شما بهترو پاكيزه تر است. و اگر توانايى نداشته باشيد، خداوند آمرزنده و مهربان است.(12)

13 أَ أَشْفَقْتُمْ أَنْ تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْواكُمْ صَدَقات فَإِذْ لَمْ تَفْعَلُوا وَ تابَ اللّهُ عَلَيْكُمْ فَأَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ وَ أَطِيعُوا اللّهَ وَ رَسُولَهُ وَ اللّهُ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ

آيا ترسيديد (فقير شويد) كه از دادن صدقات قبل از نجوا خوددارى كرديد؟! اكنون كه اين كار را نكرديد و خداوند توبه شما را پذيرفت، نماز را برپا داريد و زكات را ادا كنيد و خدا و پيامبرش را اطاعت نماييدو (بدانيد) خداوند از آنچه انجام مى دهيد آگاه است.(13)

14 أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ تَوَلَّوْا قَوْماً غَضِبَ اللّهُ عَلَيْهِمْ ما هُمْ مِنْكُمْ وَ لا مِنْهُمْ وَ يَحْلِفُونَ عَلَى الْكَذِبِ وَ هُمْ يَعْلَمُونَ

آيا نديدى كسانى را كه طرح دوستى با گروهى كه مورد غضب خدا بودند ريختند؟! آنها نه از شما هستند و نه از آنان. سوگند دروغ ياد مى كنند (كه از شما هستند) در حالى كه خودشان مى دانند (دروغ مى گويند).(14)

15 أَعَدَّ اللّهُ لَهُمْ عَذاباً شَدِيداً إِنَّهُمْ ساءَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ

خداوند عذاب شديدى براى آنان فراهم ساخته، چرا كه اعمال بدى انجام مى دادند.(15)

16 اتَّخَذُوا أَيْمانَهُمْ جُنَّةً فَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللّهِ فَلَهُمْ عَذابٌ مُهِينٌ

آنها سوگندهاى خود را سپرى قرار دادند و (به اين وسيله) مردم را از راه خدا باز داشتند; از اين رو براى آنان عذاب خواركننده اى است.(16)

17 لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوالُهُمْ وَ لا أَوْلادُهُمْ مِنَ اللّهِ شَيْئاً أُولئِكَ أَصْحابُ النّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ

هرگز اموال و فرزندانشان آنها را از عذاب الهى حفظ نمى كند; آنها اهل آتشند و جاودانه در آن مى مانند.(17)

18 يَوْمَ يَبْعَثُهُمُ اللّهُ جَمِيعاً فَيَحْلِفُونَ لَهُ كَما يَحْلِفُونَ لَكُمْ وَ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ عَلى شَىْء أَلا إِنَّهُمْ هُمُ الْكاذِبُونَ

(به خاطر بياوريد) روزى را كه خداوند همه آنها را برمى انگيزد، آنها براى خدا نيز سوگند (دروغ) ياد مى كنند همان گونه كه (امروز) براى شما سوگند ياد مى كنند; و گمان مى كنند جايگاهى دارند; بدانيد آنها دروغگويانند.(18)

19 اسْتَحْوَذَ عَلَيْهِمُ الشَّيْطانُ فَأَنْساهُمْ ذِكْرَ اللّهِ أُولئِكَ حِزْبُ الشَّيْطانِ أَلا إِنَّ حِزْبَ الشَّيْطانِ هُمُ الْخاسِرُونَ

شيطان بر آنان مسلط شده و ياد خدا را از خاطر آنها برده; آنان حزب شيطانند. بدانيد حزب شيطان زيانكارانند.(19)

20 إِنَّ الَّذِينَ يُحَادُّونَ اللّهَ وَ رَسُولَهُ أُولئِكَ فِي الأَذَلِّينَ

كسانى كه با خدا و پيامبرش دشمنى مى كنند، آنها در زمره ذليل ترين افرادند.(20)

21 كَتَبَ اللّهُ لَأَغْلِبَنَّ أَنَا وَ رُسُلِي إِنَّ اللّهَ قَوِىٌّ عَزِيزٌ

خداوند چنين مقرّر داشته كه من و پيامبرانم پيروز مى شويم; چرا كه خداوند توانا و شكست ناپذير است.(21)

22 لاتَجِدُ قَوْماً يُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَ الْيَوْمِ الآخِرِ يُوادُّونَ مَنْ حَادَّ اللّهَ وَ رَسُولَهُ وَ لَوْ كانُوا آباءَهُمْ أَوْ أَبْناءَهُمْ أَوْ إِخْوانَهُمْ أَوْ عَشِيرَتَهُمْ أُولئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الإِيمانَ وَ أَيَّدَهُمْ بِرُوح مِنْهُ وَ يُدْخِلُهُمْ جَنّات تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها رَضِيَ اللّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ أُولئِكَ حِزْبُ اللّهِ أَلا إِنَّ حِزْبَ اللّهِ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

هيچ قومى را كه ايمان به خدا و روز رستاخيز دارند نمى يابى كه با دشمنان خدا و پيامبرش دوستى كنند، هر چند پدران يا پسران يا برادران يا خويشاوندانشان باشند; آنان كسانى هستند كه خدا ايمان را بر صفحه دلهايشان نوشته و با روحى از ناحيه خودش آنها را تأييد فرموده، و آنها را در باغهايى بهشتى وارد مى كند كه نهرها از پاى درختانش جارى است، جاودانه در آن مى مانند; خدا از آنها خشنود است، و آنان نيز از او خشنودند; آنها «حزب اللّه»اند; بدانيد «حزب اللّه» پيروزان و رستگارانند.(22)

▲

[59] سوره حشر

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 سَبَّحَ لِلّهِ ما فِى السَّماواتِ وَ ما فِى الأَرْضِ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است، براى خدا تسبيح مى گويند; و او توانا و حكيم است.(1)

2 هُوَ الَّذِي أَخْرَجَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ مِنْ دِيارِهِمْ لاَِوَّلِ الْحَشْرِ ما ظَنَنْتُمْ أَنْ يَخْرُجُوا وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ مانِعَتُهُمْ حُصُونُهُمْ مِنَ اللّهِ فَأَتاهُمُ اللّهُ مِنْ حَيْثُ لَمْ يَحْتَسِبُوا وَ قَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ يُخْرِبُونَ بُيُوتَهُمْ بِأَيْدِيهِمْ وَ أَيْدِي الْمُؤْمِنِينَ فَاعْتَبِرُوا يا أُولِي الأَبْصارِ

او كسى است كه كافران اهل كتاب را در نخستين برخورد (با مسلمانان) از خانه هايشان بيرون راند. گمان نمى كرديد آنان بيرون روند، و خودشان نيز گمان مى كردند كه دژهاى محكمشان آنها را از عذاب الهى مانع مى شود; امّا خداوند از آن جا كه گمان نمى كردند به سراغشان آمد و در دلهايشان ترس و وحشت افكند،به گونه اى كه خانه هاى خود را با دست خويش و با دست مؤمنان ويران مى كردند; پس عبرت بگيريد اى صاحبان بصيرت!(2)

3 وَ لَوْ لا أَنْ كَتَبَ اللّهُ عَلَيْهِمُ الْجَلاءَ لَعَذَّبَهُمْ فِي الدُّنْيا وَ لَهُمْ فِي الآخِرَةِ عَذابُ النّارِ

واگر نه اين بود كه خداوند ترك وطن را بر آنان مقرّر داشته بود، آنها را در همين دنيا مجازات مى كرد; و براى آنان در آخرت نيز عذاب آتش است.(3)

4 ذالِكَ بِأَنَّهُمْ شَاقُّوا اللّهَ وَ رَسُولَهُ وَ مَنْ يُشَاقِّ اللّهَ فَإِنَّ اللّهَ شَدِيدُ الْعِقابِ

اين بخاطر آن است كه آنها با خدا وپيامبرش به مخالفت برخاستند; و هر كس با خدا مخالفت كند (بايد بداند كه) خدا داراى مجازات شديدى است!(4)

5 ما قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَة أَوْ تَرَكْتُمُوها قائِمَةً عَلى أُصُولِها فَبِإِذْنِ اللّهِ وَ لِيُخْزِيَ الْفاسِقِينَ

هر درخت نخل با ارزشى را قطع كرديد يا آن را به حال خود واگذاشتيد، همه به اذن خدا بود; و براى اين بود كه فاسقان را رسوا كند.(5)

6 وَ ما أَفاءَ اللّهُ عَلى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَما أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْل وَ لا رِكاب وَ لكِنَّ اللّهَ يُسَلِّطُ رُسُلَهُ عَلى مَنْ يَشاءُ وَ اللّهُ عَلى كُلِّ شَيْء قَدِيرٌ

و آنچه را خدا از آنان [= يهود] به پيامبرش باز گردانده (و بخشيده) چيزى است كه شما (براى به دست آوردن آن زحمتى نكشيديد،) نه اسبى بر آن تاختيد و نه شترى; ولى خداوند پيامبران خود را بر هر كس بخواهد مسلط مى سازد; و خدا بر هر چيز تواناست. (6)

7 ما أَفاءَ اللّهُ عَلى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرى فَلِلّهِ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ كَىْ لا يَكُونَ دُولَةً بَيْنَ الأَغْنِياءِ مِنْكُمْ وَ ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَ اتَّقُوا اللّهَ إِنَّ اللّهَ شَدِيدُ الْعِقابِ

آنچه را خداوند از اهل اين آباديها به پيامبرش باز گرداند، از آنِ خدا و پيامبر و خويشاوندان او، و يتيمان و مستمندان و در راه ماندگان است، تا (اين اموال عظيم) در ميان ثروتمندان شما دست به دست نگردد. آنچه را پيامبر براى شما آورده بگيريد (و اطاعت كنيد)، و از آنچه شما را نهى كرده خوددارى نماييد; و از (مخالفت) خدا بپرهيزيد كه خداوند كيفرش شديد است!(7)

8 لِلْفُقَراءِ الْمُهاجِرِينَ الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ وَ أَمْوالِهِمْ يَبْتَغُونَ فَضْلاً مِنَ اللّهِ وَ رِضْواناً وَ يَنْصُرُونَ اللّهَ وَ رَسُولَهُ أُولئِكَ هُمُ الصّادِقُونَ

(اين اموال) براى مهاجران نيازمندى است كه از خانه و كاشانه و اموال خود بيرون رانده شدند در حالى كه فضل الهى و رضاى او را مى طلبند و خدا و پيامبرش را يارى مى كنند; و آنها راستگويانند.(8)

9 وَ الَّذِينَ تَبَوَّؤُا الدّارَ وَ الإِيمانَ مِنْ قَبْلِهِمْ يُحِبُّونَ مَنْ هاجَرَ إِلَيْهِمْ وَ لايَجِدُونَ فِى صُدُورِهِمْ حاجَةً مِمّا أُوتُوا وَ يُؤْثِرُونَ عَلى أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ كانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ وَ مَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

و براى (نيازمندان از) كسانى است كه در اين سرا [= سرزمين مدينه] و در سراى ايمان پيش از مهاجران مسكن گزيدند و كسانى را كه به سويشان هجرت كنند دوست مى دارند، و در دل خود نيازى به آنچه به مهاجران داده شده احساس نمى كنند و آنها را بر خود مقدم مى دارند هر چند خودشان بسيار نيازمند باشند; و كسانى كه از بخل و حرص نفس خويش باز داشته شده اند رستگارانند.(9)

10 وَ الَّذِينَ جاءُو مِنْ بَعْدِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنا وَ لِإِخْوانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونا بِالإِيمانِ وَ لاتَجْعَلْ فِى قُلُوبِنا غِلاًّ لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنا إِنَّكَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ

(همچنين) كسانى كه بعد از آنها [= بعد از مهاجران و انصار] آمدند و مى گويند: «پروردگارا! ما و برادرانمان را كه در ايمان بر ما پيشى گرفتند بيامرز، و در دلهايمان حسد و كينه اى نسبت به مؤمنان قرار مده. پروردگارا، تو رئوف و مهربانى.»(10)

11 أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ نافَقُوا يَقُولُونَ لِإِخْوانِهِمُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ لَئِنْ أُخْرِجْتُمْ لَنَخْرُجَنَّ مَعَكُمْ وَ لانُطِيعُ فِيكُمْ أَحَداً أَبَداً وَ إِنْ قُوتِلْتُمْ لَنَنْصُرَنَّكُمْ وَ اللّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ

آيا منافقان را نديدى كه پيوسته به برادران كافرشان از اهل كتاب مى گفتند: «اگر شما را (از وطن) بيرون كنند، ما هم با شما بيرون خواهيم رفت و هرگز از هيچ كس درباره شما اطاعت نخواهيم كرد; و اگر با شما پيكار شود، ياريتان خواهيم نمود»؟! خداوند شهادت مى دهد كه آنها دروغ مى گويند.(11)

12 لَئِنْ أُخْرِجُوا لايَخْرُجُونَ مَعَهُمْ وَ لَئِنْ قُوتِلُوا لايَنْصُرُونَهُمْ وَ لَئِنْ نَصَرُوهُمْ لَيُوَلُّنَّ الأَدْبارَ ثُمَّ لايُنْصَرُونَ

اگر آنها را بيرون كنند با آنان بيرون نمى روند، و اگر با آنها پيكار شود ياريشان نخواهند كرد،و اگر ياريشان كنند پشت (به ميدان) كرده فرار مى كنند; سپس كسى آنان را يارى نمى كند.(12)

13 لَأَنْتُمْ أَشَدُّ رَهْبَةً فِى صُدُورِهِمْ مِنَ اللّهِ ذالِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لايَفْقَهُونَ

وحشت از شما در دلهاى آنها بيش از ترس از خداست; اين بخاطر آن است كه آنها گروهى نادانند.(13)

14 لايُقاتِلُونَكُمْ جَمِيعاً إِلاّ فِى قُرىً مُحَصَّنَة أَوْ مِنْ وَراءِ جُدُر بَأْسُهُمْ بَيْنَهُمْ شَدِيدٌ تَحْسَبُهُمْ جَمِيعاً وَ قُلُوبُهُمْ شَتّى ذالِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لايَعْقِلُونَ

آنها همگى جز در دژهاى محكم يا ازپشت ديوارها با شما نمى جنگند. پيكارشان در ميان خودشان شديد است، (امّا در برابر شما ضعيف!) گمان مى كنى آنها متحدند، در حالى كه دلهايشان پراكنده است; اين بخاطر آن است كه آنها گروهى هستند كه تعقّل نمى كنند.(14)

15 كَمَثَلِ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَرِيباً ذاقُوا وَبالَ أَمْرِهِمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ

(مثل اين گروه از يهود) مثل كسانى است كه كمى پيش از آنان بودند، كيفر كار خود را چشيدند و براى آنها عذابى دردناك است!(15)

16 كَمَثَلِ الشَّيْطانِ إِذْ قالَ لِلاِْنْسانِ اكْفُرْ فَلَمّا كَفَرَ قالَ إِنِّى بَرِىءٌ مِنْكَ إِنِّى أَخافُ اللّهَ رَبَّ الْعالَمِينَ

آنها مثل شيطانند كه به انسان گفت: «كافر شو (تا مشكلات تو را حل كنم).» امّا هنگامى كه كافر شد گفت: «من از تو بيزارم، من از خداوندى كه پروردگار جهانيان است بيم دارم.»(16)

17 فَكانَ عاقِبَتَهُما أَنَّهُما فِى النّارِ خالِدَيْنِ فِيها وَ ذالِكَ جَزاءُ الظّالِمِينَ

سرانجام كار آن دو اين شد كه در آتش دوزخ خواهند بود، جاودانه در آن مى مانند; و اين است كيفر ستمكاران!(17)

18 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللّهَ وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَد وَ اتَّقُوا اللّهَ إِنَّ اللّهَ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! تقواى الهى پيشه كنيد; وهركس بايد بنگرد تابراى فردايش چه چيزاز پيش فرستاده; و تقواى الهى داشته باشيد كه خداونداز آنچه انجام مى دهيد آگاه است.(18)

19 وَ لاتَكُونُوا كَالَّذِينَ نَسُوا اللّهَ فَأَنْساهُمْ أَنْفُسَهُمْ أُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ

و همچون كسانى نباشيد كه خدا را فراموش كردند و خدا نيز آنها را به «خود فراموشى» گرفتار كرد; آنها گناهكارانند.(19)

20 لايَسْتَوِى أَصْحابُ النّارِ وَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمُ الْفائِزُونَ

هرگز دوزخيان و بهشتيان يكسان نيستند; بهشتيان رستگار و پيروزند.(20)

21 لَوْ أَنْزَلْنا هذَا الْقُرْآنَ عَلى جَبَل لَرَأَيْتَهُ خاشِعاً مُتَصَدِّعاً مِنْ خَشْيَةِ اللّهِ وَ تِلْكَ الاَْمْثالُ نَضْرِبُها لِلنّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ

اگر اين قرآن را بر كوهى نازل مى كرديم، مى ديدى كه در برابر آن خاشع مى شود و از خوف خدا مى شكافد! اينها مثالهايى است كه براى مردم مى زنيم، شايد (در آن) بينديشند.(21)

22 هُوَ اللّهُ الَّذِى لا إِلهَ إِلاّ هُوَ عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ

او خداوند يگانه اى است كه معبودى جز او نيست، داناى آشكار و نهان است، و اوست بخشنده و مهربان.(22)

23 هُوَ اللّهُ الَّذِى لا إِلهَ إِلاّ هُوَ الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبّارُ الْمُتَكَبِّرُ سُبْحانَ اللّهِ عَمّا يُشْرِكُونَ

او خداوند يگانه اى است كه معبودى جز او نيست، حاكم و مالك اوست، از هر عيب منزّه است، به كسى ستم نمى كند، امنيّت بخش است، مراقب همه چيز است، شكست ناپذيرى كه (با اراده نافذ خود) هر امرى را اصلاح مى كند، و داراى كبريا و عظمت است; خداوند منزّه است از آنچه همتاى او قرار مى دهند!(23)

24هُوَ اللّهُ الْخالِقُ الْبارِئُ الْمُصَوِّرُ لَهُ الاَْسْماءُ الْحُسْنى يُسَبِّحُ لَهُ ما فِى السَّماواتِ وَ الاَْرْضِ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

او خداوندى است هستى بخش، آفريننده اى ابداع گر، و صورتگر (بى نظير); از آن اوست بهترين نامها; آنچه در آسمانها و زمين است تسبيح او مى گويند; و او توانا و حكيم است.(24)

▲

[60] سوره ممتحنه

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاتَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَ عَدُوَّكُمْ أَوْلِياءَ تُلْقُونَ إِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ وَ قَدْ كَفَرُوا بِما جاءَكُمْ مِنَ الْحَقِّ يُخْرِجُونَ الرَّسُولَ وَ إِيّاكُمْ أَنْ تُؤْمِنُوا بِاللّهِ رَبِّكُمْ إِنْ كُنْتُمْ خَرَجْتُمْ جِهاداً فِي سَبِيلِي وَ ابْتِغاءَ مَرْضاتِي تُسِرُّونَ إِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ وَ أَنَا أَعْلَمُ بِما أَخْفَيْتُمْ وَ ما أَعْلَنْتُمْ وَ مَنْ يَفْعَلْهُ مِنْكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَواءَ السَّبِيلِ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! دشمن من و دشمن خودتان را دوست نگيريد! شما نسبت به آنان اظهار محبّت مى كنيد، در حالى كه آنها به آنچه از حق براى شما آمده كافر شده اند و پيامبر خدا و شما را بخاطر ايمان به خداوندى كه پروردگار همه شماست از شهر و ديارتان بيرون مى رانند; و اگر شما براى جهاد در راه من و جلب خشنوديم هجرت كرده ايد; (پيوند دوستى با آنان برقرار نسازيد.) شما مخفيانه با آنها رابطه دوستى برقرار مى كنيد در حالى كه من به آنچه پنهان يا آشكار مى سازيد (از همه) داناترم. و هر كس از شما چنين كند، از راه راست گمراه شده است.(1)

2 إِنْ يَثْقَفُوكُمْ يَكُونُوا لَكُمْ أَعْداءً وَ يَبْسُطُوا إِلَيْكُمْ أَيْدِيَهُمْ وَ أَلْسِنَتَهُمْ بِالسُّوءِ وَ وَدُّوا لَوْ تَكْفُرُونَ

اگر آنها بر شما دست يابند، دشمنانتان خواهند بود و دست و زبان خود را به بدى نسبت به شما مى گشايند، و دوست دارند كافر شويد.(2)

3 لَنْ تَنْفَعَكُمْ أَرْحامُكُمْ وَ لا أَوْلادُكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَفْصِلُ بَيْنَكُمْ وَ اللّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

هرگز خويشاوندان و فرزندانتان روز قيامت سودى به حالتان نخواهند داشت; خداوند ميان شما جدايى مى افكند; و او به آنچه انجام مى دهيد بيناست.(3)

4 قَدْ كانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْراهِيمَ وَ الَّذِينَ مَعَهُ إِذْ قالُوا لِقَوْمِهِمْ إِنّا بُرَآؤُا مِنْكُمْ وَ مِمّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ كَفَرْنا بِكُمْ وَ بَدا بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةُ وَ الْبَغْضاءُ أَبَداً حَتّى تُؤْمِنُوا بِاللّهِ وَحْدَهُ إِلاّ قَوْلَ إِبْراهِيمَ لاَِبِيهِ لاَ َسْتَغْفِرَنَّ لَكَ وَ ما أَمْلِكُ لَكَ مِنَ اللّهِ مِنْ شَيْء رَبَّنا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنا وَ إِلَيْكَ أَنَبْنا وَ إِلَيْكَ الْمَصِير

ُبراى شما سرمشق نيكويى در زندگى ابراهيم و كسانى كه با او بودند وجود داشت، در آن هنگامى كه به قوم (مشرك) خود گفتند: «ما از شما و آنچه غير از خدا مى پرستيد بيزاريم; ما نسبت به شما كافريم; و ميان ما و شما دشمنى و كينه آشكار شده است; تا آن زمان كه به خداى يگانه ايمان بياوريد. جز آن سخن ابراهيم كه به پدرش [= سرپرستش كه در آن زمان عمويش آزر بود] گفت (و وعده داد) كه براى تو آمرزش طلب مى كنم، و در عين حال در برابر خداوند براى تو مالك چيزى نيستم (و اختيارى ندارم). پروردگارا! ما بر تو توكّل كرديم و به سوى تو بازگشتيم، و بازگشت همه بسوى توست.(4)

5 رَبَّنا لاتَجْعَلْنا فِتْنَةً لِلَّذِينَ كَفَرُوا وَ اغْفِرْ لَنا رَبَّنا إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

پروردگارا! ما را وسيله آزمايش كافران قرار مده، و ما را ببخش، اى پروردگار ما كه تو توانا و حكيمى.»(5)

6 لَقَدْ كانَ لَكُمْ فِيهِمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كانَ يَرْجُوا اللّهَ وَ الْيَوْمَ الاْ خِرَ وَ مَنْ يَتَوَلَّ فَإِنَّ اللّهَ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ

(آرى) براى شما در زندگى آنها اسوه حسنه (و سرمشق نيكويى) بود، براى كسانى كه اميد به خدا و روز قيامت دارند; و هر كس سرپيچى كند (به خويشتن ضرر زده است، زيرا) خداوند بى نياز و شايسته ستايش است.(6)

7 عَسَى اللّهُ أَنْ يَجْعَلَ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَ الَّذِينَ عادَيْتُمْ مِنْهُمْ مَوَدَّةً وَ اللّهُ قَدِيرٌ وَ اللّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

اميد است خدا ميان شما و كسانى از مشركين كه با شما دشمنى كردند (از راه اسلام) پيوند محبّت برقرار كند; خداوند تواناست و خداوند آمرزنده و مهربان است.(7)

8 لايَنْهاكُمُ اللّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَ لَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَ تُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ

خدا شما را از نيكى كردن و رعايت عدالت نسبت به كسانى كه در امر دين با شما پيكار نكردند و از خانه و ديارتان بيرون نراندند نهى نمى كند; چرا كه خداوند عدالت پيشگان را دوست دارد.(8)

9 إِنَّما يَنْهاكُمُ اللّهُ عَنِ الَّذِينَ قاتَلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَ أَخْرَجُوكُمْ مِنْ دِيارِكُمْ وَ ظاهَرُوا عَلى إِخْراجِكُمْ أَنْ تَوَلَّوْهُمْ وَ مَنْ يَتَوَلَّهُمْ فَأُولئِكَ هُمُ الظّالِمُونَ

خداوند شما را تنها از دوستى و رابطه با كسانى نهى مى كند كه در امر دين با شما پيكار كردند و شما را از خانه هايتان بيرون راندند و (كسانى كه) به بيرون راندن شما كمك كردند و هر كس با آنان رابطه دوستى داشته باشد ستمكار است.(9)

10 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا جاءَكُمُ الْمُؤْمِناتُ مُهاجِرات فَامْتَحِنُوهُنَّ اللّهُ أَعْلَمُ بِإِيمانِهِنَّ فَإِنْ عَلِمْتُمُوهُنَّ مُؤْمِنات فَلا تَرْجِعُوهُنَّ إِلَى الْكُفّارِ لا هُنَّ حِلٌّ لَهُمْ وَ لا هُمْ يَحِلُّونَ لَهُنَّ وَ آتُوهُمْ ما أَنْفَقُوا وَ لا جُناحَ عَلَيْكُمْ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ إِذا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ وَ لا تُمْسِكُوا بِعِصَمِ الْكَوافِرِ وَ سْئَلُوا ما أَنْفَقْتُمْ وَ لْيَسْئَلُوا ما أَنْفَقُوا ذالِكُم حُكْمُ اللّهِ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ وَ اللّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! هنگامى كه زنان با ايمان بعنوان هجرت نزد شما آيند، آنها را بيازماييد ـ خداوند به ايمانشان آگاهتر است ـ اگر آنان را مؤمن يافتيد، آنها را به سوى كفّار بازنگردانيد; نه آنها براى كفّار حلالند و نه كفّار براى آنها حلال; و آنچه را همسران آنها (براى ازدواج با اين زنان) پرداخته اند به آنان بپردازيد; و گناهى بر شما نيست كه با آنها ازدواج كنيد هرگاه مَهرشان را به آنان بدهيد. و هرگز زنان كافر را در همسرى خود نگه نداريد (و اگر كسى از زنان شما كافر شد و به بلاد كفر فرار كرد) حق داريد مَهرى را كه پرداخته ايد مطالبه كنيد آنگونه كه آنها نيز حق دارند مَهر (زنانشان را كه از آنان جدا شده اند) از شما مطالبه كنند; اين حكم خداوند است كه در ميان شما حكم مى كند، و خداوند دانا و حكيم است.(10)

11 وَ إِنْ فاتَكُمْ شَيْءٌ مِنْ أَزْواجِكُمْ إِلَى الْكُفّارِ فَعاقَبْتُمْ فَآتُوا الَّذِينَ ذَهَبَتْ أَزْواجُهُمْ مِثْلَ ما أَنْفَقُوا وَ اتَّقُوا اللّهَ الَّذِي أَنْتُمْ بِهِ مُؤْمِنُونَ

و اگر بعضى از همسران شما به سوى كفّار بروند و شما در جنگى بر آنان پيروز شديد و غنايمى گرفتيد، به كسانى كه همسرانشان رفته اند، همانند مَهرى را كه پرداخته اند بدهيد; و از (مخالفت) خداوندى كه شما به او ايمان داريد بپرهيزيد.(11)

12 يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذا جاءَكَ الْمُؤْمِناتُ يُبايِعْنَكَ عَلى أَنْ لا يُشْرِكْنَ بِاللّهِ شَيْئاً وَ لا يَسْرِقْنَ وَ لا يَزْنِينَ وَ لا يَقْتُلْنَ أَوْلادَهُنَّ وَ لا يَأْتِينَ بِبُهْتان يَفْتَرِينَهُ بَيْنَ أَيْدِيهِنَّ وَ أَرْجُلِهِنَّ وَ لا يَعْصِينَكَ فِي مَعْرُوف فَبايِعْهُنَّ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللّهَ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

اى پيامبر! هنگامى كه زنان مؤمن نزد تو آيند تا با تو بيعت كنند كه چيزى را همتاى خدا قرار ندهند، و دزدى و زنا نكنند، و فرزندان خود را نكشند، و تهمت و افترايى را كه ساخته اند به كسى نسبت ندهند و در هيچ كار شايسته اى مخالفت فرمان تو نكنند، با آنها بيعت كن و براى آنان از درگاه خداوند آمرزش بطلب كه خداوند آمرزنده و مهربان است.(12)

13 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَوَلَّوْا قَوْماً غَضِبَ اللّهُ عَلَيْهِمْ قَدْ يَئِسُوا مِنَ الاْ خِرَةِ كَما يَئِسَ الْكُفّارُ مِنْ أَصْحابِ الْقُبُورِ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! با قومى كه خداوند آنان را مورد غضب قرار داده دوستى نكنيد; آنان از آخرت مأيوسند همان گونه كه كفّار از كسانى كه در قبرها مدفونند مأيوس مى باشند.(13)

▲

[61] سوره صف

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 سَبَّحَ لِلّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الاْ َرْضِ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است همه تسبيح خدا مى گويند; و او توانا و حكيم است.(1)

2 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ ما لا تَفْعَلُونَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! چرا سخنى مى گوييد كه عمل نمى كنيد؟! (2)

3 كَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللّهِ أَنْ تَقُولُوا ما لا تَفْعَلُونَ

نزد خدا بسيار خشم آور است كه سخنى بگوييد كه عمل نمى كنيد!(3)

4 إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الَّذِينَ يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفّاً كَأَنَّهُمْ بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ

خداوند كسانى را دوست مى دارد كه در يك صف در راه او پيكار مى كنند گويى بنايى آهنين اند.(4)

5 وَ إِذْ قالَ مُوسى لِقَوْمِهِ يا قَوْمِ لِمَ تُؤْذُونَنِي وَ قَدْ تَعْلَمُونَ أَنِّي رَسُولُ اللّهِ إِلَيْكُمْ فَلَمّا زاغُوا أَزاغَ اللّهُ قُلُوبَهُمْ وَ اللّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقِينَ

(به ياد آوريد) هنگامى را كه موسى به قومش گفت: «اى قوم من! چرا مرا آزار مى دهيد با اين كه مى دانيد من فرستاده خدا به سوى شما هستم؟!» هنگامى كه آنها (از حق) منحرف شدند، خداوند (به كيفر اين عمل) قلوبشان را منحرف ساخت; و خدا گروه فاسقان را هدايت نمى كند.(5)

6 وَ إِذْ قالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ يا بَنِي إِسْرائِيلَ إِنِّي رَسُولُ اللّهِ إِلَيْكُمْ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْراةِ وَ مُبَشِّراً بِرَسُول يَأْتِي مِنْ بَعْدِي اسْمُهُ أَحْمَدُ فَلَمّا جاءَهُمْ بِالْبَيِّناتِ قالُوا هذا سِحْرٌ مُبِينٌ

و (به ياد آوريد) هنگامى را كه عيسى بن مريم گفت: «اى بنى اسرائيل! من فرستاده خدا به سوى شما هستم در حالى كه تصديق كننده توراتى مى باشم كه قبل از من فرستاده شده، و بشارت دهنده به پيامبرى كه بعد از من مى آيد و نام او احمد است.» هنگامى كه او [=  احمد] با معجزات و دلايل روشن به سراغ آنان آمد، گفتند: «اين سحرى آشكار است».(6)

7 وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللّهِ الْكَذِبَ وَ هُوَ يُدْعى إِلَى الاِْسْلامِ وَ اللّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظّالِمِينَ

چه كسى ستمكارتر است از آن كس كه بر خدا دروغ بسته در حالى كه دعوت به اسلام مى شود؟! خداوند گروه ستمكاران را هدايت نمى كند.(7)

8 يُرِيدُونَ لِيُطْفِؤُا نُورَ اللّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ اللّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُونَ

آنان مى خواهند نور خدا را با دهان خود خاموش سازند; ولى خدا نور خود را كامل مى كند هر چند كافران خوش نداشته باشند.(8)

9 هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى وَ دِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ

او كسى است كه پيامبر خود را با هدايت و دين حق فرستاد تا او را بر همه اديان غالب سازد، هرچند مشركان ناخشنود باشند.(9)

10 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلى تِجارَة تُنْجِيكُمْ مِنْ عَذاب أَلِيم

اى كسانى كه ايمان آورده ايد!آيا شما را به تجارتى راهنمايى كنم كه شما را از عذاب دردناك رهايى مى بخشد؟!(10)

11 تُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَ رَسُولِهِ وَ تُجاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللّهِ بِأَمْوالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ ذالِكُم خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

به خدا و پيامبرش ايمان آوريد و با اموال و جانهايتان در راه خدا جهاد كنيد; اين براى شما (از هر چيز) بهتر است اگر بدانيد.(11)

12 يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَ يُدْخِلْكُمْ جَنّات تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الاْ َنْهارُ وَ مَساكِنَ طَيِّبَةً فِي جَنّاتِ عَدْن ذالِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

(اگر چنين كنيد) گناهانتان را مى بخشد و شما را در باغهايى بهشتى داخل مى كند كه نهرها از پاى درختانش جارى است و در (قصرها و) مسكنهاى پاكيزه در باغهاى جاويدان بهشتى جاى مى دهد; و اين پيروزى عظيم است.(12)

13 وَ أُخْرى تُحِبُّونَها نَصْرٌ مِنَ اللّهِ وَ فَتْحٌ قَرِيبٌ وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ

و (موهبت) ديگرى كه آن را دوست داريد (به شما مى بخشد،) و آن يارىِ خداوند و پيروزى نزديك است; و مؤمنان را (به اين پيروزى بزرگ) بشارت ده!(13)

14 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا أَنْصارَ اللّهِ كَما قالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ لِلْحَوارِيِّينَ مَنْ أَنْصارِي إِلَى اللّهِ قالَ الْحَوارِيُّونَ نَحْنُ أَنْصارُ اللّهِ فَآمَنَتْ طائِفَةٌ مِنْ بَنِي إِسْرائِيلَ وَ كَفَرَتْ طائِفَةٌ فَأَيَّدْنَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلى عَدُوِّهِمْ فَأَصْبَحُوا ظاهِرِينَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! ياوران خدا باشيد همان گونه كه عيسى بن مريم به حواريون گفت: «كيست كه ياور من به سوى خدا (براى تبليغ آيين او) گردد؟!» حواريون گفتند: «ما ياوران خداييم» در اين هنگام گروهى از بنى اسرائيل ايمان آوردند و گروهى كافر شدند; ما كسانى را كه ايمان آورده بودند در برابر دشمنانشان تأييد كرديم و سرانجام (بر آنان) پيروز شدند.(14)

▲

[62] سوره جمعه

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 يُسَبِّحُ لِلّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الاْ َرْضِ الْمَلِكِ الْقُدُّوسِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ

آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است همواره تسبيح خدا مى گويند، خداوندى كه مالك و حاكم است و از هر عيب و نقصى مبرّا، و توانا و حكيم است.(1)

2 هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الاْ ُمِّيِّينَ رَسُولاً مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلال مُبِين

او كسى است كه در ميان جمعيّت درس نخوانده پيامبرى از خودشان برانگيخت كه آياتش را بر آنها بخواند و آنها را تزكيه كند و به آنان كتاب (قرآن) و حكمت بياموزد، هرچند پيش از آن در گمراهى آشكارى بودند.(2)

3 وَ آخَرِينَ مِنْهُمْ لَمّا يَلْحَقُوا بِهِمْ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

و (همچنين) پيامبر است بر گروه ديگرى كه هنوز به آنها ملحق نشده اند; و او توانا و حكيم است.(3)

4 ذالِكَ فَضْلُ اللّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ وَ اللّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ

اين فضل خداست كه به هركس بخواهد (و شايسته بداند) مى بخشد; و خداوند داراى فضل عظيم است.(4)

5 مَثَلُ الَّذِينَ حُمِّلُوا التَّوْراةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوها كَمَثَلِ الْحِمارِ يَحْمِلُ أَسْفاراً بِئْسَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِ اللّهِ وَ اللّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظّالِمِينَ

داستان كسانى كه مكلّف به تورات شدند ولى حق آن را ادا نكردند، مانند داستان درازگوشى است كه كتابهايى حمل مى كند، (امّا چيزى از آن نمى فهمد). چه بد است مثل گروهى كه آيات خدا را انكار كردند، و خداوند قوم ستمگر را هدايت نمى كند.(5)

6 قُلْ يا أَيُّهَا الَّذِينَ هادُوا إِنْ زَعَمْتُمْ أَنَّكُمْ أَوْلِياءُ لِلّهِ مِنْ دُونِ النّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ

بگو: «اى يهوديان! اگر گمان مى كنيد كه(فقط) شما دوستان خداييد نه ساير مردم، پس اگر راست مى گوييد آرزوى مرگ كنيد (تا به لقاى محبوبتان برسيد)!»(6)

7 وَ لا يَتَمَنَّوْنَهُ أَبَداً بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ وَ اللّهُ عَلِيمٌ بِالظّالِمِينَ

ولى آنان بخاطر اعمالى كه از پيش فرستاده اند، هرگز آرزوى مرگ نمى كنند; و خداوند ستمگران را بخوبى مى شناسد.(7)

8 قُلْ إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلاقِيكُمْ ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلى عالِمِ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

بگو: «مرگى كه از آن فرار مى كنيد سرانجام با شما ملاقات خواهد كرد; سپس به سوى كسى كه داناى پنهان و آشكار است باز گردانده مى شويد; آنگاه شما را از آنچه انجام مى داديد خبر مى دهد.»(8)

9 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا نُودِيَ لِلصَّلاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلى ذِكْرِ اللّهِ وَ ذَرُوا الْبَيْعَ ذالِكُم خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! هنگامى كه براى نماز روز جمعه اذان گفته شود، به سوى ذكر خدا (و نماز) بشتابيد و خريد و فروش را رها كنيدكه اين براى شما بهتر است اگر مى دانستيد!(9)

10 فَإِذا قُضِيَتِ الصَّلاةُ فَانْتَشِرُوا فِي الاْ َرْضِ وَ ابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللّهِ وَ اذْكُرُوا اللّهَ كَثِيراً لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

و هنگامى كه نماز پايان گرفت (مى توانيد) در زمين پراكنده شويد (و به سراغ كسب و كار رفته) و از فضل خدا بطلبيد، و خدا را بسيار ياد كنيد تا رستگار شويد.(10)

11 وَ إِذا رَأَوْا تِجارَةً أَوْ لَهْواً انْفَضُّوا إِلَيْها وَ تَرَكُوكَ قائِماً قُلْ ما عِنْدَ اللّهِ خَيْرٌ مِنَ اللَّهْوِ وَ مِنَ التِّجارَةِ وَ اللّهُ خَيْرُ الرّازِقِينَ

هنگامى كه آنها تجارت يا سرگرمى و لهوى را ببينند پراكنده مى شوند و به سوى آن مى روند و تو را ايستاده به حال خود رها مى كنند; بگو: «آنچه نزد خداست بهتر از لهو و تجارت است، و خداوند بهترين روزى دهندگان است.»(11)

▲

[63] سوره منافقون

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 إِذا جاءَكَ الْمُنافِقُونَ قالُوا نَشْهَدُ إِنَّكَ لَرَسُولُ اللّهِ وَ اللّهُ يَعْلَمُ إِنَّكَ لَرَسُولُهُ وَ اللّهُ يَشْهَدُ إِنَّ الْمُنافِقِينَ لَكاذِبُونَ

هنگامى كه منافقان نزد تو آيند مى گويند: «ما شهادت مى دهيم كه به يقين تو پيامبر خدا هستى!» خداوند مى داند كه تو پيامبر او هستى، ولى خداوند شهادت مى دهد كه منافقان دروغگو هستند (زيرا به گفته خود ايمان ندارند).(1)

2 اِتَّخَذُوا أَيْمانَهُمْ جُنَّةً فَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللّهِ إِنَّهُمْ ساءَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ

آنها سوگندهايشان را پوششى قرار دادند تا (مردم را) از راه خدا باز دارند، و چه بد است آنچه انجام مى دادند. (2)

3 ذالِكَ بِأَنَّهُمْ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا فَطُبِعَ عَلى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لايَفْقَهُونَ

اين بخاطر آن است كه (نخست) ايمان آوردند سپس كافر شدند; از اين رو بر دلهاى آنان مُهرنهاده شده،و(حقيقت را) درك نمى كنند.(3)

4 وَ إِذا رَأَيْتَهُمْ تُعْجِبُكَ أَجْسامُهُمْ وَ إِنْ يَقُولُوا تَسْمَعْ لِقَوْلِهِمْ كَأَنَّهُمْ خُشُبٌ مُسَنَّدَةٌ يَحْسَبُونَ كُلَّ صَيْحَة عَلَيْهِمْ هُمُ الْعَدُوُّ فَاحْذَرْهُمْ قاتَلَهُمُ اللّهُ أَنّى يُؤْفَكُونَ

هنگامى كه آنها را مى بينى، ظاهر (آراسته) آنان تو را درشگفتى فرو مى برد; و اگر سخن بگويند، به سخنانشان گوش فرا مى دهى; امّا گويى چوبهاى خشكى هستند كه به ديوار تكيه داده شده است! هر فريادى (از هر جا) بلند شود بر ضد خود مى پندارند; آنها دشمنان واقعى (تو) هستند، از آنان برحذرباش! خدا آنها را بكشد، چگونه (از حق) منحرف مى شوند؟!(4)

5 وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ تَعالَوْا يَسْتَغْفِرْ لَكُمْ رَسُولُ اللّهِ لَوَّوْا رُؤُسَهُمْ وَ رَأَيْتَهُمْ يَصُدُّونَ وَ هُمْ مُسْتَكْبِرُونَ

هنگامى كه به آنان گفته شود: «بياييد تا پيامبر خدا براى شما طلب آمرزش كند.»، سرهاى خود را (از روى استهزاء و غرور) تكان مى دهند; و آنها را مى بينى كه از سخنان تو اعراض كرده و تكبّر مى ورزند.(5)

6 سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَسْتَغْفَرْتَ لَهُمْ أَمْ لَمْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ لَنْ يَغْفِرَ اللّهُ لَهُمْ إِنَّ اللّهَ لايَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقِينَ

براى آنها آمرزش بخواهى يا نخواهى بر ايشان تفاوت نمى كند، هرگز خداوند آنان را نمى بخشد; زيرا خداوند گروه فاسقان (لجوج و منافق) را هدايت نمى كند.(6)

7 هُمُ الَّذِينَ يَقُولُونَ لاتُنْفِقُوا عَلى مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللّهِ حَتّى يَنْفَضُّوا وَ لِلّهِ خَزائِنُ السَّماواتِ وَ الاْ َرْضِ وَ لكِنَّ الْمُنافِقِينَ لايَفْقَهُونَ

آنها كسانى هستند كه مى گويند: «به افرادى كه نزد پيامبر خدا هستند انفاق نكنيد تا پراكنده شوند.» (غافل از اين كه) خزاين آسمانها و زمين از آنِ خداست، ولى منافقان نمى فهمند.(7)

8 يَقُولُونَ لَئِنْ رَجَعْنا إِلَى الْمَدِينَةِ لَيُخْرِجَنَّ الاْ َعَزُّ مِنْهَا الاْ َذَلَّ وَ لِلّهِ الْعِزَّةُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ لكِنَّ الْمُنافِقِينَ لايَعْلَمُونَ

آنها مى گويند: «اگر به مدينه باز گرديم، عزيزان، ذليلان را بيرون مى كنند!» در حالى كه عزّت مخصوص خدا و پيامبر او و مؤمنان است; ولى منافقان نمى دانند.(8)

9 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاتُلْهِكُمْ أَمْوالُكُمْ وَ لا أَوْلادُكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللّهِ وَ مَنْ يَفْعَلْ ذالِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! اموال و فرزندانتان شما را از ياد خدا غافل نكند! وكسانى كه چنين كنند، زيانكارانند.(9)

10 وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى أَجَل قَرِيب فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصّالِحِينَ

و از آنچه به شما روزى داده ايم انفاق كنيد، پيش از آن كه مرگ يكى از شما فرا رسد و بگويد: «پروردگارا! چرا مرگِ مرا مدّت كمى به تأخير نينداختى تا (در راه تو) صدقه دهم و از صالحان باشم؟!»(10)

11 وَ لَنْ يُؤَخِّرَ اللّهُ نَفْساً إِذا جاءَ أَجَلُها وَ اللّهُ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ

خداوند هرگز مرگ كسى را هنگامى كه اجل او فرا رسد به تأخير نمى اندازد، و خداوند به آنچه انجام مى دهيد آگاه است.(11)

▲

[64] سوره تغابن

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 يُسَبِّحُ لِلّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الاْ َرْضِ لَهُ الْمُلْكُ وَ لَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلى كُلِّ شَيْء قَدِيرٌ

آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است براى خدا تسبيح مى گويند; مالكيّت و حاكميت و ستايش مخصوص اوست; و او بر همه چيز تواناست.(1)

2 هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ فَمِنْكُمْ كافِرٌ وَ مِنْكُمْ مُؤْمِنٌ وَ اللّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

او كسى است كه شما را آفريد (و به شما آزادى و اختيار داد); گروهى از شما كافريد و گروهى مؤمن; و خداوند به آنچه انجام مى دهيد بيناست. (2)

3 خَلَقَ السَّماواتِ وَ الاْ َرْضَ بِالْحَقِّ وَ صَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ وَ إِلَيْهِ الْمَصِيرُ

آسمانها و زمين را بحق آفريد; و شما را (در عالم جنين) تصوير كرد، و صورتى نيكو بخشيد; و بازگشت (همه) به سوى اوست.(3)

4 يَعْلَمُ ما فِي السَّماواتِ وَ الاْ َرْضِ وَ يَعْلَمُ ما تُسِرُّونَ وَ ما تُعْلِنُونَ وَ اللّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ

آنچه را درآسمانها و زمين است مى داند، و از آنچه پنهان يا آشكار مى كنيد باخبر است; و خداوند از آنچه در درون سينه هاست آگاه است.(4)

5 أَ لَمْ يَأْتِكُمْ نَبَأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَبْلُ فَذاقُوا وَبالَ أَمْرِهِمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ

آيا خبر كسانى كه پيش از اين كافر شدند به شما نرسيده است؟! (آرى) آنها كيفر كار خود را چشيدند; و عذاب دردناكى براى آنهاست!(5)

6 ذالِكَ بِأَنَّهُ كانَتْ تَأْتِيهِمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَقالُوا أَ بَشَرٌ يَهْدُونَنا فَكَفَرُوا وَ تَوَلَّوْا وَ اسْتَغْنَى اللّهُ وَ اللّهُ غَنِيٌّ حَمِيدٌ

اين بخاطر آن است كه پيامبران آنها (پيوسته) با دلايل روشن به سراغشان مى آمدند، ولى آنها (از روى كبر و غرور) گفتند: «آيا انسان هايى (مثل ما) مى خواهند ما را هدايت كنند؟!» از اين رو كافر شدند و روى برگرداندند; و خداوند (از ايمان و طاعتشان) بى نياز بود، و خدا غنى و شايسته ستايش است.(6)

7 زَعَمَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنْ لَنْ يُبْعَثُوا قُلْ بَلى وَ رَبِّي لَتُبْعَثُنَّ ثُمَّ لَتُنَبَّؤُنَّ بِما عَمِلْتُمْ وَ ذالِكَ عَلَى اللّهِ يَسِيرٌ

كافران پنداشتند كه هرگز برانگيخته نمى شوند، بگو: «آرى به پروردگارم سوگند كه همه شما (در قيامت) برانگيخته خواهيد شد، پس به آنچه عمل مى كرديد خبر داده مى شويد، و اين براى خدا آسان است.»(7)

8 فَآمِنُوا بِاللّهِ وَ رَسُولِهِ وَ النُّورِ الَّذِي أَنْزَلْنا وَ اللّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

حال كه چنين است، به خدا و پيامبرش و نورى كه نازل كرده ايم ايمان بياوريد; و (بدانيد) خدا به آنچه انجام مى دهيد آگاه است.(8)

9 يَوْمَ يَجْمَعُكُمْ لِيَوْمِ الْجَمْعِ ذالِكَ يَوْمُ التَّغابُنِ وَ مَنْ يُؤْمِنْ بِاللّهِ وَ يَعْمَلْ صالِحاً يُكَفِّرْ عَنْهُ سَيِّئاتِهِ وَ يُدْخِلْهُ جَنّات تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الاْ َنْهارُ خالِدِينَ فِيها أَبَداً ذالِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

اين در زمانى خواهد بود كه همه شما را در روز اجتماع [= روز رستاخيز] گردآورى مى كند; آن روز، روز احساس خسارت و پشيمانى است! و هر كس به خدا ايمان بياورد و عمل صالح انجام دهد، گناهان او را مى بخشد واو را در باغهايى بهشتى كه نهرها از پاى درختانش جارى است وارد مى كند، جاودانه در آن مى مانند; و اين پيروزى بزرگ است.(9)

10 وَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ كَذَّبُوا بِآياتِنا أُولئِكَ أَصْحابُ النّارِ خالِدِينَ فِيها وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ

امّا كسانى كه كافر شدند و آيات ما را تكذيب كردند اهل دوزخند، جاودانه در آن مى مانند، و چه بد سرانجامى است!(10)

11 ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَة إِلاّ بِإِذْنِ اللّهِ وَ مَنْ يُؤْمِنْ بِاللّهِ يَهْدِ قَلْبَهُ وَ اللّهُ بِكُلِّ شَيْء عَلِيمٌ

هيچ مصيبتى رخ نمى دهد مگر به اذن خدا! و هر كس به خدا ايمان آورد، خداوند قلبش را هدايت مى كند;و خدا به هرچيز داناست.(11)

12 وَ أَطِيعُوا اللّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَإِنَّما عَلى رَسُولِنَا الْبَلاغُ الْمُبِينُ

اطاعت كنيد خدا را، و اطاعت كنيد پيامبر را; و اگر روى گردان شويد، پيامبر ما جز ابلاغ آشكار وظيفه اى ندارد.(12)

13 اللّهُ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ وَ عَلَى اللّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ

خداوند كسى است كه هيچ معبودى جز او نيست، و مؤمنان بايد فقط بر خدا توكّل كنند.(13)

14 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ مِنْ أَزْواجِكُمْ وَ أَوْلادِكُمْ عَدُوّاً لَكُمْ فَاحْذَرُوهُمْ وَ إِنْ تَعْفُوا وَ تَصْفَحُوا وَ تَغْفِرُوا فَإِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! بعضى از همسران و فرزندانتان دشمن شما هستند، از آنها بر حذر باشيد; و اگر عفو كنيد و چشم بپوشيد و ببخشيد، (خدا شما را مى بخشد); چرا كه خداوند آمرزنده و مهربان است.(14)

15 إِنَّما أَمْوالُكُمْ وَ أَوْلادُكُمْ فِتْنَةٌ وَ اللّهُ عِنْدَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ

اموال و فرزندانتان فقط وسيله آزمايش شما هستند; و خداست كه پاداش عظيم نزد اوست.(15)

16 فَاتَّقُوا اللّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ وَ اسْمَعُوا وَ أَطِيعُوا وَ أَنْفِقُوا خَيْراً لاَِنْفُسِكُمْ وَ مَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

پس تا مى توانيد تقواى الهى پيشه كنيد و گوش فرا دهيد و اطاعت نماييد و انفاق كنيد كه براى شما بهتر است; و كسانى كه از بخل و حرص خويشتن مصون بمانند رستگارانند.(16)

17 إِنْ تُقْرِضُوا اللّهَ قَرْضاً حَسَناً يُضاعِفْهُ لَكُمْ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ وَ اللّهُ شَكُورٌ حَلِيمٌ

اگر به خدا قرض الحسنه دهيد (و در راه او انفاق كنيد)، آن را براى شما مضاعف مى سازد و شما را مى بخشد; و خداوند قدردان و داراى حلم است.(17)

18 عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

و داناى پنهان و آشكار و توانا و حكيم است.(18)

▲

[65] سوره طلاق

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذا طَلَّقْتُمُ النِّساءَ فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ وَ أَحْصُوا الْعِدَّةَ وَ اتَّقُوا اللّهَ رَبَّكُمْ لا تُخْرِجُوهُنَّ مِنْ بُيُوتِهِنَّ وَ لا يَخْرُجْنَ إِلاّ أَنْ يَأْتِينَ بِفاحِشَة مُبَيِّنَة وَ تِلْكَ حُدُودُ اللّهِ وَ مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ لا تَدْرِي لَعَلَّ اللّهَ يُحْدِثُ بَعْدَ ذالِكَ أَمْراً

اى پيامبر! هر زمان خواستيد زنان را طلاق دهيد، در زمان عدّه، [= در زمانى كه از عادت ماهانه پاك شده و با آنها نزديكى نكرده باشيد]، آنها را طلاق گوييد و حساب عدّه را نگه داريد; و از (مخالفت فرمان) خدايى كه پروردگار شماست بپرهيزيد; نه شما آنها را از خانه هايشان بيرون كنيد و نه آنها (در دوران عدّه) بيرون روند، مگر آن كه كار زشت آشكارى انجام دهند; اين حدود (و مرزهاى) خداست، و هركس از حدود الهى تجاوز كند به خويشتن ستم كرده; تو نمى دانى شايد خداوند بعد از اين، وضع تازه اى (براى اصلاح) فراهم كند.(1)

2 فَإِذا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوف أَوْ فارِقُوهُنَّ بِمَعْرُوف وَ أَشْهِدُوا ذَوَيْ عَدْل مِنْكُمْ وَ أَقِيمُوا الشَّهادَةَ لِلّهِ ذالِكُم يُوعَظُ بِهِ مَنْ كانَ يُؤْمِنُ بِاللّهِ وَ الْيَوْمِ الاْ خِرِ وَ مَنْ يَتَّقِ اللّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً

و چون عدّه آنها به پايان نزديك شود، يا آنها را بطرز شايسته اى نگه داريد يا بطرز شايسته اى از آنان جدا شويد; ودو مرد عادل از خودتان را گواه گيريد; و شهادت را براى خدا برپا داريد; اين چيزى است كه مؤمنان به خدا و روز قيامت به آن اندرز داده مى شوند. و هر كس تقواى الهى پيشه كند، خداوند راه نجاتى براى او فراهم مى كند،(2)

3 وَ يَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللّهَ بالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللّهُ لِكُلِّ شَيْء قَدْراً

و او را از جايى كه گمان ندارد روزى مى دهد; و هر كس بر خدا توكّل كند، خدا امر او را كفايت مى كند; خداوند فرمان خود را به انجام مى رساند; به يقين خدا براى هر چيزى اندازه اى قرار داده است.(3)

4 وَ اللاّئِي يَئِسْنَ مِنَ الْمَحِيضِ مِنْ نِسائِكُمْ إِنِ ارْتَبْتُمْ فَعِدَّتُهُنَّ ثَلاثَةُ أَشْهُر وَ اللاّئِي لَمْ يَحِضْنَ وَ أُولاتُ الاْ َحْمالِ أَجَلُهُنَّ أَنْ يَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ وَ مَنْ يَتَّقِ اللّهَ يَجْعَلْ لَهُ مِنْ أَمْرِهِ يُسْراً

و آن گروه از زنان شما كه از عادت ماهانه مأيوسند، اگر در وضع آنها (از نظر باردارى) شك كنيد، عدّه آنان سه ماه است، و همچنين آنها كه هيچگاه حيض نديده اند; و عدّه زنان باردار اين است كه وضع حمل كنند; و هر كس تقواى الهى پيشه كند، خداوند كارش را بر او آسان مى سازد. (4)

5 ذالِكَ أَمْرُ اللّهِ أَنْزَلَهُ إِلَيْكُمْ وَ مَنْ يَتَّقِ اللّهَ يُكَفِّرْ عَنْهُ سَيِّئاتِهِ وَ يُعْظِمْ لَهُ أَجْراً

اين فرمان خداست كه بر شما نازل كرده; و هر كس تقواى الهى پيشه كند، خداوند گناهانش را مى بخشد و پاداش او را بزرگ مى دارد.(5)

6 أَسْكِنُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ سَكَنْتُمْ مِنْ وُجْدِكُمْ وَ لا تُضآرُّوهُنَّ لِتُضَيِّقُوا عَلَيْهِنَّ وَ إِنْ كُنَّ أُولاتِ حَمْل فَأَنْفِقُوا عَلَيْهِنَّ حَتّى يَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ فَإِنْ أَرْضَعْنَ لَكُمْ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ وَ أْتَمِرُوا بَيْنَكُمْ بِمَعْرُوف وَ إِنْ تَعاسَرْتُمْ فَسَتُرْضِعُ لَهُ أُخْرى

آنها [= زنان مطلّقه] را هرجا كه خودتان سكونت داريد و در توانايى شماست سكونت دهيد; و به آنها زيان نرسانيد تا آنها را در تنگنا قرار دهيد (و مجبور به ترك منزل شوند); و اگر باردار باشند، نفقه آنها را بپردازيد تا وضع حمل كنند; و اگر براى شما (فرزند را) شير مى دهند، پاداش آنها را بپردازيد; و (درباره شير دادن فرزند) به طور شايسته با يكديگر مشاوره كنيد; و اگر به توافق نرسيديد، زن ديگرى او را شير خواهد داد.(6)

7 لِيُنْفِقْ ذُو سَعَة مِنْ سَعَتِهِ وَ مَنْ قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ فَلْيُنْفِقْ مِمّا آتاهُ اللّهُ لايُكَلِّفُ اللّهُ نَفْساً إِلاّ ما آتاها سَيَجْعَلُ اللّهُ بَعْدَ عُسْر يُسْراً

آنان كه امكانات وسيعى دارند، بايد (براى زنان شيرده) از امكانات وسيع خود انفاق كنند و آنها كه تنگدست اند، از آنچه كه خدا به آنها داده انفاق نمايند; خداوند هيچ كس را جز به مقدار توانايى كه به او داده تكليف نمى كند; خداوند بزودى بعد از سختيها آسانى قرار مى دهد.(7)

8 وَ كَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَة عَتَتْ عَنْ أَمْرِ رَبِّها وَ رُسُلِهِ فَحاسَبْناها حِساباً شَدِيداً وَ عَذَّبْناها عَذاباً نُكْراً

چه بسيار شهرها و آباديها كه (اهل آن) از فرمان خدا و پيامبرانش سرپيچى كردند و ما بشدّت به حسابشان رسيديم و به مجازات بى سابقه اى گرفتار ساختيم!(8)

9 فَذاقَتْ وَبالَ أَمْرِها وَ كانَ عاقِبَةُ أَمْرِها خُسْراً

آنها كيفر كار خود را چشيدند; و عاقبت كارشان خسران بود.(9)

10 أَعَدَّ اللّهُ لَهُمْ عَذاباً شَدِيداً فَاتَّقُوا اللّهَ يا أُولِي الاْ َلْبابِ الَّذِينَ آمَنُوا قَدْ أَنْزَلَ اللّهُ إِلَيْكُمْ ذِكْراً

خداوند عذاب سختى براى آنها فراهم ساخته; پس اى خردمندانى كه ايمان آورده ايد از (مخالفت فرمان) خدا بپرهيزيد! به يقين خداوند چيزى كه مايه تذكر است بر شما نازل كرده;(10)

11 رَسُولاً يَتْلُوا عَلَيْكُمْ آياتِ اللّهِ مُبَيِّنات لِيُخْرِجَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ مَنْ يُؤْمِنْ بِاللّهِ وَ يَعْمَلْ صالِحاً يُدْخِلْهُ جَنّات تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الاْ َنْهارُ خالِدِينَ فِيها أَبَداً قَدْأَحْسَنَ اللّهُ لَهُ رِزْقاً

پيامبرى (به سوى شما فرستاده) كه آيات روشن خدا را بر شما تلاوت مى كند تا كسانى را كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام داده اند، از تاريكيها به سوى نور خارج سازد. و هر كس به خدا ايمان آورده و اعمال صالح انجام دهد، او را در باغهايى بهشتى وارد مى كند كه از پاى درختانش نهرها جارى است، جاودانه در آن مى مانند، و خداوند روزىِ نيكويى براى او قرار داده است. (11)

12 اللّهُ الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَماوات وَ مِنَ الاْ َرْضِ مِثْلَهُنَّ يَتَنَزَّلُ الاْ َمْرُ بَيْنَهُنَّ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ عَلى كُلِّ شَيْء قَدِيرٌ وَ أَنَّ اللّهَ قَدْ أَحاطَ بِكُلِّ شَيْء عِلْماً

خداوند همان كسى است كه هفت آسمان را آفريد، و از زمين نيز همانند آنها را; فرمان (و تدبير) او در ميان آنهاپيوسته فرود مى آيد تا بدانيد خداوند بر هر چيز تواناست و اين كه علم خدا به همه چيز احاطه دارد.(12)

▲

[66] سوره تحريم

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 يا أَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ ما أَحَلَّ اللّهُ لَكَ تَبْتَغِي مَرْضاتَ أَزْواجِكَ وَ اللّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

اى پيامبر! چرا چيزى را كه خدا براى تو حلال كرده بخاطر جلب رضايت همسرانت (بر خود) حرام مى كنى؟! و خداوند آمرزنده و مهربان است.(1)

2 قَدْ فَرَضَ اللّهُ لَكُمْ تَحِلَّةَ أَيْمانِكُمْ وَ اللّهُ مَوْلاكُمْ وَ هُوَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ

خداوند راه گشودن سوگندهايتان را (در اين گونه موارد) تعيين نموده; و خداوند مولاى شماست و او دانا و حكيم است.(2)

3 وَ إِذْ أَسَرَّ النَّبِيُّ إِلى بَعْضِ أَزْواجِهِ حَدِيثاً فَلَمّا نَبَّأَتْ بِهِ وَ أَظْهَرَهُ اللّهُ عَلَيْهِ عَرَّفَ بَعْضَهُ وَ أَعْرَضَ عَنْ بَعْض فَلَمّا نَبَّأَها بِهِ قالَتْ مَنْ أَنْبَأَكَ هذا قالَ نَبَّأَنِيَ الْعَلِيمُ الْخَبِيرُ

(به خاطر بياوريد) هنگامى را كه پيامبر يكى از رازهاى خود را به بعضى از همسرانش گفت، ولى هنگامى كه وى آن را (نزد يكى ديگر از همسران پيامبر) افشا كرد و خداوند پيامبرش را از آن آگاه ساخت، (پيامبر) قسمتى از آن را بازگو كرد و از قسمت ديگر خوددارى نمود (تا او شرمنده نشود); ولى هنگامى كه پيامبر همسرش را از آن خبر داد، او گفت: «چه كسى تو را از اين راز آگاه ساخت؟!» فرمود: «خداوند دانا و آگاه مرا با خبر ساخت!»(3)

4 إِنْ تَتُوبا إِلَى اللّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُما وَ إِنْ تَظاهَرا عَلَيْهِ فَإِنَّ اللّهَ هُوَ مَوْلاهُ وَ جِبْرِيلُ وَ صالِحُ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمَلائِكَةُ بَعْدَ ذالِكَ ظَهِيرٌ

اگر شما (دو همسر پيامبر) از كار خود توبه كنيد (به نفع شماست، زيرا) دلهايتان (از حق) منحرف گشته; و اگر بر ضدّ او دست به دست هم دهيد، (كارى از پيش نخواهيد برد) زيرا خداوند ياور اوست و همچنين جبرئيل و مؤمنان صالح، و فرشتگان بعد از آنان پشتيبان اويند.(4)

5 عَسى رَبُّهُ إِنْ طَلَّقَكُنَّ أَنْ يُبْدِلَهُ أَزْواجاً خَيْراً مِنْكُنَّ مُسْلِمات مُؤْمِنات قانِتات تائِبات عابِدات سائِحات ثَيِّبات وَ أَبْكاراً

(اى همسران پيامبر) اگر او شما را طلاق دهد، اميد است پروردگارش به جاى شما همسرانى بهتر براى او قرار دهد، همسرانى مسلمان، مؤمن، متواضع، توبه كننده، عبادت كار، هجرت كننده، زنانى غيرباكره و باكره.(5)

6 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ ناراً وَقُودُهَا النّاسُ وَ الْحِجارَةُ عَلَيْها مَلائِكَةٌ غِلاظٌ شِدادٌ لايَعْصُونَ اللّهَ ما أَمَرَهُمْ وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! خود و خانواده خويش را از آتشى كه هيزم آن انسانها و سنگهاست نگه داريد; آتشى كه فرشتگانى بر آن گمارده شده كه خشن و سختگيرند و هرگز فرمان خدا را مخالفت نمى كنند و آنچه را فرمان داده شده اند (بطور كامل) اجرا مى نمايند.(6)

7 يا أَيُّهَا الَّذِينَ كَفَرُوا لاتَعْتَذِرُوا الْيَوْمَ إِنَّما تُجْزَوْنَ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

اى كسانى كه كافر شده ايد! امروز [= روز رستاخيز] عذرخواهى نكنيد، چرا كه تنها به اعمالتان جزا داده مى شويد.(7)

8 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللّهِ تَوْبَةً نَصُوحاً عَسى رَبُّكُمْ أَنْ يُكَفِّرَ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ وَ يُدْخِلَكُمْ جَنّات تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الاْ َنْهارُ يَوْمَ لايُخْزِي اللّهُ النَّبِيَّ وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ نُورُهُمْ يَسْعى بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ بِأَيْمانِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنا أَتْمِمْ لَنا نُورَنا وَ اغْفِرْ لَنا إِنَّكَ عَلى كُلِّ شَيْء قَدِيرٌ

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! به سوى خدا توبه كنيد، توبه اى خالص; اميد است (با اين كار) پروردگارتان گناهانتان را ببخشدو شما را در باغهايى بهشتى كه نهرها از پاى درختانش جارى است وارد كند، در آن روزى كه خداوند پيامبر و كسانى را كه با او ايمان آوردند خوار نمى كند; اين در حالى است كه نورشان پيشاپيش آنان و از سوى راستشان در حركت است، و مى گويند: «پروردگارا! نورِ ما را كامل كن و ما راببخش كه تو بر هرچيز توانايى.»(8)

9 يا أَيُّهَا النَّبِيُّ جاهِدِ الْكُفّارَ وَ الْمُنافِقِينَ وَ اغْلُظْ عَلَيْهِمْ وَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ

اى پيامبر! با كافران و منافقان پيكار كن و بر آنان سخت بگير! جايگاهشان جهنم است، و بد فرجامى است!(9)

10 ضَرَبَ اللّهُ مَثَلاً لِلَّذِينَ كَفَرُوا امْرَأَتَ نُوح وَ امْرَأَتَ لُوط كانَتا تَحْتَ عَبْدَيْنِ مِنْ عِبادِنا صالِحَيْنِ فَخانَتاهُما فَلَمْ يُغْنِيا عَنْهُما مِنَ اللّهِ شَيْئاً وَ قِيلَ ادْخُلاَ النّارَ مَعَ الدّاخِلِينَ

خداوند براى كسانى كه كافر شده اند، به همسر نوح و همسر لوط مثل زده است، آن دو تحت سرپرستى دو بنده صالح از بندگان ما بودند، ولى به آن دو خيانت كردند و ارتباط با اين دو (پيامبر) سودى به حالشان نداشت، و به آنها گفته شد: «همراه كسانى كه وارد آتش مى شوند، وارد شويد!»(10)

11 وَ ضَرَبَ اللّهُ مَثَلاً لِلَّذِينَ آمَنُوا امْرَأَتَ فِرْعَوْنَ إِذْ قالَتْ رَبِّ ابْنِ لِي عِنْدَكَ بَيْتاً فِي الْجَنَّةِ وَ نَجِّنِي مِنْ فِرْعَوْنَ وَ عَمَلِهِ وَ نَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظّالِمِينَ

و خداوند براى مؤمنان، به همسر فرعون مثل زده است، در آن هنگام كه گفت: «پروردگارا! نزد خود براى من خانه اى در بهشت بساز، و مرا از فرعون و كار او نجات ده و مرا از گروه ستمگران رهايى بخش!»(11)

12 وَ مَرْيَمَ ابْنَتَ عِمْرانَ الَّتِي أَحْصَنَتْ فَرْجَها فَنَفَخْنا فِيهِ مِنْ رُوحِنا وَ صَدَّقَتْ بِكَلِماتِ رَبِّها وَ كُتُبِهِ وَ كانَتْ مِنَ الْقانِتِينَ

و همچنين به مريم دختر عمران كه دامان خود را پاك نگه داشت، و ما از روح خود در آن دميديم; او كلمات پروردگار خويش و كتابهايش را تصديق كرد و از مطيعان (فرمان خدا) بود.(12)

▲

[67] سوره ملك

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 تَبارَكَ الَّذِي بِيَدِهِ الْمُلْكُ وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْء قَدِيرٌ

پر بركت و زوال ناپذير است كسى كه حاكميت و مالكيت (جهان هستى) به دست اوست، و او بر هر چيز تواناست.(1)

2 الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلاً وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْغَفُورُ

آن كس كه مرگ و حيات را آفريد تا شما را بيازمايد كه كدام يك از شمابهتر عمل مى كنيد، و او توانا و آمرزنده است.(2)

3 الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَماوات طِباقاً ما تَرى فِي خَلْقِ الرَّحْمنِ مِنْ تَفاوُت فَارْجِعِ الْبَصَرَ هَلْ تَرى مِنْ فُطُور

همان كسى كه هفت آسمان را بر فراز يكديگر آفريد; در آفرينش خداوند رحمان هيچ تضاد و عيبى نمى بينى. بار ديگر نگاه كن، آيا هيچ شكاف و خللى مشاهده مى كنى؟! (3)

4 ثُمَّ ارْجِعِ الْبَصَرَ كَرَّتَيْنِ يَنْقَلِبْ إِلَيْكَ الْبَصَرُ خاسِئاً وَ هُوَ حَسِيرٌ

سپس بار ديگر (به عالم هستى) نگاه كن، سرانجام چشمانت (در جستجوى خلل و نقصان) ناكام مانده و خسته و ناتوان به سوى تو باز مى گردد.(4)

5 وَ لَقَدْ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ وَ جَعَلْناها رُجُوماً لِلشَّياطِينِ وَ أَعْتَدْنا لَهُمْ عَذابَ السَّعِيرِ

ما آسمان پايين [= نزديك] را با چراغهاى فروزانى زينت بخشيديم، و آنها [= شهابها] را تيرهايى براى (راندن) شياطين قرار داديم، و براى آنان عذاب آتش فروزان فراهم ساختيم. (5)

6 وَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ عَذابُ جَهَنَّمَ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ

و براى كسانى كه به پروردگارشان كافر شدند عذاب جهنم است، و چه بد فرجامى است!(6)

7 إِذا أُلْقُوا فِيها سَمِعُوا لَها شَهِيقاً وَ هِيَ تَفُورُ

هنگامى كه در آن افكنده شوند صداى وحشتناكى از آن مى شنوند، در حالى كه پيوسته فوران مى كند!(7)

8 تَكادُ تَمَيَّزُ مِنَ الْغَيْظِ كُلَّما أُلْقِيَ فِيها فَوْجٌ سَأَلَهُمْ خَزَنَتُها أَ لَمْ يَأْتِكُمْ نَذِيرٌ

نزديك است (دوزخ) از شدّت غضب پاره پاره شود; هر زمان كه گروهى در آن افكنده مى شوند، نگهبانان دوزخ از آنها مى پرسند: «مگر بيم دهنده الهى به سراغ شما نيامد؟!»(8)

9 قالُوا بَلى قَدْ جاءَنا نَذِيرٌ فَكَذَّبْنا وَ قُلْنا ما نَزَّلَ اللّهُ مِنْ شَيْء إِنْ أَنْتُمْ إِلاّ فِي ضَلال كَبِير

مى گويند: «چرا، بيم دهنده اى به سراغ ما آمد، ولى ما (او را) تكذيب كرديم و گفتيم: «خداوند هرگز چيزى نازل نكرده، و شما در گمراهى بزرگى هستيد.»(9)

10 وَ قالُوا لَوْ كُنّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ ما كُنّا فِي أَصْحابِ السَّعِيرِ

و مى گويند: «اگر ما گوش شنوا داشتيم يا تعقل مى كرديم، در ميان دوزخيان نبوديم.»(10)

11 فَاعْتَرَفُوا بِذَنْبِهِمْ فَسُحْقاً لاَِصْحابِ السَّعِيرِ

اين جاست كه به گناه خود اعتراف مى كنند; دور باشند دوزخيان (از رحمت خدا)!(11)

12 إِنَّ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَيْبِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ أَجْرٌ كَبِيرٌ

به يقين كسانى كه از پروردگارشان در نهان مى ترسند، آمرزش و پاداش بزرگى دارند.(12)

13 وَ أَسِرُّوا قَوْلَكُمْ أَوِ اجْهَرُوا بِهِ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ

گفتار خود را پنهان كنيد يا آشكار (تفاوتى نمى كند)، زيرا او به آنچه در درون سينه هاست آگاه است.(13)

14 أَ لايَعْلَمُ مَنْ خَلَقَ وَ هُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ

آيا آن كسى كه موجودات را آفريده از حال آنها آگاه نيست؟! در حالى كه او(از اسرار دقيق) باخبر و آگاه است.(14)

15 هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الاْ َرْضَ ذَلُولاً فَامْشُوا فِي مَناكِبِها وَ كُلُوا مِنْ رِزْقِهِ وَ إِلَيْهِ النُّشُورُ

او كسى است كه زمين را براى شما رام كرد، بر پشت آن راه برويد و از روزى خداوند بخوريد; و (بازگشت و) اجتماع همه تنها به سوى اوست.(15)

16 أَ أَمِنْتُمْ مَنْ فِي السَّماءِ أَنْ يَخْسِفَ بِكُمُ الاْ َرْضَ فَإِذا هِيَ تَمُورُ

آيا از اين ايمن هستيد كه خداوند حاكم بر آسمان شما را در زمين فرو برد و همچنان به لرزش خود ادامه دهد؟!(16)

17 أَمْ أَمِنْتُمْ مَنْ فِي السَّماءِ أَنْ يُرْسِلَ عَلَيْكُمْ حاصِباً فَسَتَعْلَمُونَ كَيْفَ نَذِيرِ

يا ايمن هستيد از اينكه خداوندِ حاكم بر آسمان طوفانى از شن بر شما فرستد؟! و بزودى خواهيد دانست تهديدهاى من چگونه است!(17)

18 وَ لَقَدْ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَكَيْفَ كانَ نَكِيرِ

و كسانى كه پيش از آنان بودند (آيات الهى را) تكذيب كردند، امّا (ببين) مجازات من چگونه بود!(18)

19 أَ وَ لَمْ يَرَوْا إِلَى الطَّيْرِ فَوْقَهُمْ صافّات وَ يَقْبِضْنَ ما يُمْسِكُهُنَّ إِلاَّ الرَّحْمنُ إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْء بَصِيرٌ

آيا به پرندگانى كه بالاى سرشان است، و بالهاى خود را گسترده و جمع مى كنند، نگاه نكردند؟! جز خداوند رحمان كسى آنها را برفراز آسمان نگه نمى دارد، چرا كه او به هر چيز بيناست.(19)

20 أَمَّنْ هذَا الَّذِي هُوَ جُنْدٌ لَكُمْ يَنْصُرُكُمْ مِنْ دُونِ الرَّحْمنِ إِنِ الْكافِرُونَ إِلاّ فِي غُرُور

آيا اين كسى كه لشكر شماست مى تواند شما را در برابر خداوند يارى دهد؟! ولى كافران تنها گرفتار فريبند. (20)

21 أَمَّنْ هذَا الَّذِي يَرْزُقُكُمْ إِنْ أَمْسَكَ رِزْقَهُ بَلْ لَجُّوا فِي عُتُوّ وَ نُفُور

يا اگر (خدا) روزيش را بازدارد كيست آن كس كه شما را روزى دهد؟! ولى آنها در سركشى و فرار از حقيقت لجاجت مى ورزند. (21)

22 أَ فَمَنْ يَمْشِي مُكِبّاً عَلى وَجْهِهِ أَهْدى أَ مَّنْ يَمْشِي سَوِيّاً عَلى صِراط مُسْتَقِيم

آيا كسى كه به رو افتاده راه مى رود به هدايت نزديكتر است يا كسى كه راست قامت در صراط مستقيم گام برمى دارد؟!(22)

23 قُلْ هُوَ الَّذِي أَنْشَأَكُمْ وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الاْ َبْصارَ وَ الاْ َفْئِدَةَ قَلِيلاً ما تَشْكُرُونَ

بگو: «او كسى است كه شما را آفريد و براى شما گوش و چشم و عقل قرارداد; امّا كمتر سپاسگزارى مى كنيد.»(23)

24 قُلْ هُوَ الَّذِي ذَرَأَكُمْ فِي الاْ َرْضِ وَ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

بگو: «او كسى است كه شما را در زمين آفريد و به سوى او محشور مى شويد.»(24)

25 وَ يَقُولُونَ مَتى هذَا الْوَعْدُ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ

آنها مى گويند: «اگر راست مى گوييد اين وعده (قيامت) چه زمانى است؟!»(25)

26 قُلْ إِنَّمَا الْعِلْمُ عِنْدَ اللّهِ وَ إِنَّما أَنَا نَذِيرٌ مُبِينٌ

بگو: «علم آن، تنها نزد خداست; و من فقط بيم دهنده آشكارى هستم.»(26)

27 فَلَمّا رَأَوْهُ زُلْفَةً سِيئَتْ وُجُوهُ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ قِيلَ هذَا الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تَدَّعُونَ

هنگامى كه آن (وعده الهى) را از نزديك مى بينند، صورت كافران زشت و سياه مى گردد، و (به آنها) گفته مى شود: «اين همان چيزى است كه تقاضاى آن را داشتيد!»(27)

28 قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ أَهْلَكَنِيَ اللّهُ وَ مَنْ مَعِيَ أَوْ رَحِمَنا فَمَنْ يُجِيرُ الْكافِرِينَ مِنْ عَذاب أَلِيم

بگو: «به من خبر دهيد اگر خداوند مرا و كسانى را كه با من هستند هلاك كند، يا ما را مورد رحمت قرار دهد، چه كسى كافران را از عذاب دردناك پناه مى دهد؟!»(28)

29 قُلْ هُوَ الرَّحْمنُ آمَنّا بِهِ وَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْنا فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ هُوَ فِي ضَلال مُبِين

بگو: «او خداوند رحمان است، ما به او ايمان آورده و تنها بر او توكّل كرده ايم; و بزودى مى دانيد چه كسى در گمراهى آشكار است!»(29)

30 قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ ماؤُكُمْ غَوْراً فَمَنْ يَأْتِيكُمْ بِماء مَعِين

بگو: «به من خبر دهيد اگر آبهاى (سرزمين) شما در زمين فرو رود، چه كسى آب جارى و گوارا در دسترس شما قرار مى دهد؟!»(30)

▲

[68] سوره قلم

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 ن وَ الْقَلَمِ وَ ما يَسْطُرُونَ

ن، سوگند به قلم و آنچه مى نويسند،(1)

2 ما أَنْتَ بِنِعْمَةِ رَبِّكَ بِمَجْنُون

كه به لطف و نعمت پروردگارت تو مجنون نيستى،(2)

3 وَ إِنَّ لَكَ لاَ َجْراً غَيْرَ مَمْنُون

و براى تو پاداشى بزرگ و هميشگى است.(3)

4 وَ إِنَّكَ لَعَلى خُلُق عَظِيم

و تو اخلاق عظيم و برجسته اى دارى.(4)

5 فَسَتُبْصِرُ وَ يُبْصِرُونَ

و بزودى تو مى بينى و آنان نيز مى بينند،(5)

6 بِأَيِّيكُمُ الْمَفْتُونُ

كه كدام يك از شما مجنونيد!(6)

7 إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ

به يقين پروردگارت بهتر از هر كس مى داند چه كسى از راه او گمراه شده، و نيز از هدايت يافتگان بهتر آگاه است.(7)

8 فَلاتُطِعِ الْمُكَذِّبِينَ

حال كه چنين است از تكذيب كنندگان اطاعت مكن.(8)

9 وَدُّوا لَوْ تُدْهِنُ فَيُدْهِنُونَ

آنها دوست دارند (در مورد انحراف از حق) نرمش نشان دهى تا آنها (هم) نرمش نشان دهند.(9)

10 وَ لاتُطِعْ كُلَّ حَلاّف مَهِين

و از كسى كه سوگند ياد مى كند و پست است اطاعت مكن.(10)

11 هَمّاز مَشّاء بِنَمِيم

كسى كه بسيار عيبجو و سخن چين است،(11)

12 مَنّاع لِلْخَيْرِ مُعْتَد أَثِيم

و بسيار مانع كار خير، و متجاوز و گناهكار است;(12)

13 عُتُلّ بَعْدَ ذالِكَ زَنِيم

علاوه بر اين كينه توز و بدنام است.(13)

14 أَنْ كانَ ذا مال وَ بَنِينَ

مبادا بخاطر مال و فرزندان فراوانش (از او پيروى كنى)!(14)

15 إِذا تُتْلى عَلَيْهِ آياتُنا قالَ أَساطِيرُ الاْ َوَّلِينَ

(در حالى كه) هرگاه كه آيات ما بر او خوانده شود مى گويد: «اينها افسانه هاى پيشينيان است.»(15)

16 سَنَسِمُهُ عَلَى الْخُرْطُومِ

ولى ما بزودى بر بينى او داغ (ننگ) مى نهيم.(16)

17 إِنّا بَلَوْناهُمْ كَما بَلَوْنا أَصْحابَ الْجَنَّةِ إِذْ أَقْسَمُوا لَيَصْرِمُنَّها مُصْبِحِينَ

ماآنها را آزموديم، همان گونه كه «صاحبان باغ» را آزمايش كرديم، هنگامى كه سوگند خوردند كه ميوه هاى باغ را صبحگاهان (دور از چشم مستمندان) بچينند.(17)

18 وَ لايَسْتَثْنُونَ

وهيچ (كس را) از آن استثنا نكنند; (18)

19 فَطافَ عَلَيْها طائِفٌ مِنْ رَبِّكَ وَ هُمْ نائِمُونَ

امّا عذابى فراگير از سوى پروردگارت (شب هنگام) بر باغ آنها فرود آمد در حالى كه آنان در خواب بودند،(19)

20 فَأَصْبَحَتْ كَالصَّرِيمِ

و آن باغ (سرسبز) همچون شب سياه و ظلمانى شد. (20)

21 فَتَنادَوْا مُصْبِحِينَ

صبحگاهان يكديگر را صدا زدند،(21)

22 أَنِ اغْدُوا عَلى حَرْثِكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صارِمِينَ

كه اكنون به سوى كشتزار و باغ خود حركت كنيد اگر قصد چيدن ميوه ها را داريد.(22)

23 فَانْطَلَقُوا وَ هُمْ يَتَخافَتُونَ

آنها حركت كردند در حالى كه آهسته با هم مى گفتند:(23)

24 أَنْ لايَدْخُلَنَّهَا الْيَوْمَ عَلَيْكُمْ مِسْكِينٌ

«مواظب باشيدامروز حتى يك فقير در آن باغ بر شما وارد نشود.»(24)

25 وَ غَدَوْا عَلى حَرْد قادِرِينَ

(آرى) آنها صبحگاهان تصميم داشتند كه با قدرت از مستمندان جلوگيرى كنند.(25)

26 فَلَمّا رَأَوْها قالُوا إِنّا لَضالُّونَ

هنگامى كه (وارد باغ شدند و) آن را ديدند گفتند: «حقاً ما گمراهيم.(26)

27 بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ

بلكه ما محروميم (و همه چيز از دست ما رفته).»(27)

28 قالَ أَوْسَطُهُمْ أَ لَمْ أَقُلْ لَكُمْ لَوْ لا تُسَبِّحُونَ

آنكه از همه آنها عاقلتر بود گفت: «آيا به شما نگفتم چرا تسبيح خدا نمى گوييد؟!» (28)

29 قالُوا سُبْحانَ رَبِّنا إِنّا كُنّا ظالِمِينَ

گفتند: «منزّه است پروردگار ما، به يقين ما ستمكار بوديم.»(29)

30 فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلى بَعْض يَتَلاوَمُونَ

سپس رو به يكديگر كرده به سرزنش هم پرداختند،(30)

31 قالُوا يا وَيْلَنا إِنّا كُنّا طاغِينَ

(وفريادشان بلند شد) گفتند: «واى بر ما كه طغيانگر بوديم!(31)

32 عَسى رَبُّنا أَنْ يُبْدِلَنا خَيْراً مِنْها إِنّا إِلى رَبِّنا راغِبُونَ

اميدواريم پروردگارمان(مارا ببخشد و)بهتر ازآن به جاى آن به ما بدهد، چرا كه ما به سوى پروردگارمان روى آورديم.»(32)

33 كَذالِكَ الْعَذابُ وَ لَعَذابُ الاْ خِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ

اين گونه است عذاب (خداوند در دنيا)، و عذاب آخرت از آن بزرگتر است اگر مى دانستند. (33)

34 إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنّاتِ النَّعِيمِ

به يقين براى پرهيزگاران نزد پروردگارشان باغهاى پرنعمت بهشتى است. (34)

35 أَ فَنَجْعَلُ الْمُسْلِمِينَ كَالْمُجْرِمِينَ

آيا مؤمنان را همچون مجرمان قرار دهيم؟!(35)

36 ما لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ

شما را چه مى شود؟! چگونه داورى مى كنيد؟!(36)

37 أَمْ لَكُمْ كِتابٌ فِيهِ تَدْرُسُونَ

آيا كتابى داريد كه از آن درس مى گيريد،(37)

38 إِنَّ لَكُمْ فِيهِ لَما تَخَيَّرُونَ

كه در آن آمده است هر چه را بخواهيد مى توانيد انتخاب كنيد؟!(38)

39 أَمْ لَكُمْ أَيْمانٌ عَلَيْنا بالِغَةٌ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ إِنَّ لَكُمْ لَما تَحْكُمُونَ

يا اين كه عهد مستمرى تا روز قيامت بر ما داريد كه هرچه را حكم كنيد براى شما باشد؟!(39)

40 سَلْهُمْ أَيُّهُمْ بِذالِكَ زَعِيمٌ

از آنها بپرس كدامشان چنين چيزى را تضمين مى كند؟!(40)

41 أَمْ لَهُمْ شُرَكاءُ فَلْيَأْتُوا بِشُرَكائِهِمْ إِنْ كانُوا صادِقِينَ

يا اين كه معبودانى دارند كه آنها را همتاى خدا قرار داده اند (و براى آنان شفاعت مى كنند)؟! اگر راست مى گويند همتايان خود را بياورند!(41)

42 يَوْمَ يُكْشَفُ عَنْ ساق وَ يُدْعَوْنَ إِلَى السُّجُودِ فَلايَسْتَطِيعُونَ

(به خاطر بياوريد) روزى را كه هول و وحشت به نهايت مى رسد و دعوت به سجود مى شوند، امّا نمى توانند (سجده كنند).(42)

43 خاشِعَةً أَبْصارُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ وَ قَدْ كانُوا يُدْعَوْنَ إِلَى السُّجُودِ وَهُمْ سالِمُونَ

اين در حالى است كه چشمهايشان (از شدّت شرمسارى) به زير افتاده، و ذلّت خوارى وجودشان را فرا مى گيرد; آنها پيش از اين دعوت به سجود مى شدند در حالى كه سالم بودند. (ولى امروز ديگر توانايى آن راندارند)(43)

44 فَذَرْنِي وَ مَنْ يُكَذِّبُ بِهذَا الْحَدِيثِ سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لايَعْلَمُونَ

اكنون مرا با آنها كه اين سخن را تكذيب مى كنند واگذار! ما آنان را از آن جا كه نمى دانند بتدريج به سوى عذاب پيش مى بريم.(44)

45 وَ أُمْلِي لَهُمْ إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ

و به آنها مهلت مى دهم; چرا كه نقشه و تدبير من محكم و متين است. (45)

46 أَمْ تَسْئَلُهُمْ أَجْراً فَهُمْ مِنْ مَغْرَم مُثْقَلُونَ

آيا تو از آنها مزدى مى طلبى كه پرداختش براى آنها سنگين است؟!(46)

47 أَمْ عِنْدَهُمُ الْغَيْبُ فَهُمْ يَكْتُبُونَ

يا اسرار غيب نزد آنهاست و آن را مى نويسند (و به يكديگر مى دهند)؟!(47)

48 فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَ لاتَكُنْ كَصاحِبِ الْحُوتِ إِذْ نادى وَ هُوَ مَكْظُومٌ

پس در ابلاغ حكم پروردگارت شكيبا باش، و مانند صاحب ماهى [= يونس] مَباش (كه در ابلاغ حكم خدا شتاب كرد و گرفتار كيفر ترك اولى شد) در آن زمان كه با نهايت اندوه خدا را خواند.(48)

49 لَوْ لا أَنْ تَدارَكَهُ نِعْمَةٌ مِنْ رَبِّهِ لَنُبِذَ بِالْعَراءِ وَ هُوَ مَذْمُومٌ

و اگر رحمت پروردگارش به ياريش نيامده بود، (از شكم ماهى) بيرون افكنده مى شد در حالى كه نكوهيده بود. (49)

50 فَاجْتَباهُ رَبُّهُ فَجَعَلَهُ مِنَ الصّالِحِينَ

ولى پروردگارش او را برگزيد و از صالحان قرار داد.(50)

51 وَ إِنْ يَكادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصارِهِمْ لَمّا سَمِعُوا الذِّكْرَ وَ يَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ

نزديك است كافران هنگامى كه آيات قرآن را مى شنوند با چشم زخم خود تو را نابود سازند، و مى گويند: «او به يقين ديوانه است.»(51)

52 وَ ما هُوَ إِلاّ ذِكْرٌ لِلْعالَمِينَ

در حالى كه اين (قرآن) جز تذكر (و مايه بيدارى) براى جهانيان نيست.(52)

▲

[69] سوره حاقه

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 اَلْحَاقَّةُ

(روز رستاخيز) روزى است كه به يقين واقع مى شود.(1)

2 مَا الْحَاقَّةُ

چه روز واقع شدنى!(2)

3 وَ ما أَدْراكَ مَا الْحَاقَّةُ

و تو چه مى دانى آن روز واقع شدنى چيست؟! (3)

4 كَذَّبَتْ ثَمُودُ وَ عادٌ بِالْقارِعَةِ

قوم «ثمود» و «عاد» عذاب كوبنده الهى را انكار كردند (و نتيجه شومش را ديدند).(4)

5 فَأَمّا ثَمُودُ فَأُهْلِكُوا بِالطّاغِيَةِ

امّا قوم «ثمود» با عذابى سركش هلاك شدند.(5)

6 وَ أَمّا عادٌ فَأُهْلِكُوا بِرِيح صَرْصَر عاتِيَة

و قوم «عاد» با تندبادى طغيانگر و سرد و پرصدا به هلاكت رسيدند،(6)

7 سَخَّرَها عَلَيْهِمْ سَبْعَ لَيال وَ ثَمانِيَةَ أَيّام حُسُوماً فَتَرَى الْقَوْمَ فِيها صَرْعى كَأَنَّهُمْ أَعْجازُ نَخْل خاوِيَة

(خداوند) اين تند باد (بنيان كن) را هفت شب و هشت روز پى در پى بر آنها مسلّط ساخت، و (اگر آن جا بودى) مى ديدى كه آن قوم مانند تنه هاى پوسيده نخل در ميان اين تندباد روى زمين افتاده اند.(7)

8 فَهَلْ تَرى لَهُمْ مِنْ باقِيَة

آيا كسى از آنها را باقى مى بينى؟!(8)

9 وَ جاءَ فِرْعَوْنُ وَ مَنْ قَبْلَهُ وَ الْمُؤْتَفِكاتُ بِالْخاطِئَةِ

و فرعون و كسانى كه پيش از او بودند و اهل شهرهاى زير و رو شده [= قوم لوط] مرتكب گناهان بزرگ شدند،(9)

10 فَعَصَوْا رَسُولَ رَبِّهِمْ فَأَخَذَهُمْ أَخْذَةً رابِيَةً

از اين رو با فرستاده پروردگارشان مخالفت كردند; و خداوند آنها را به عذاب شديدى گرفتار ساخت.(10)

11 إِنّا لَمّا طَغَى الْماءُ حَمَلْناكُمْ فِي الْجارِيَةِ

و هنگامى كه آب طغيان كرد، شما را سوار بر كشتى كرديم،(11)

12 لِنَجْعَلَها لَكُمْ تَذْكِرَةً وَ تَعِيَها أُذُنٌ واعِيَةٌ

تا آن را وسيله تذكّرى براى شما قرار دهيم و گوشهاى شنوا آن را دريابد (و درك كند).(12)

13 فَإِذا نُفِخَ فِي الصُّورِ نَفْخَةٌ واحِدَةٌ

به محض اين كه نخستين بار در «صور» دميده شود،(13)

14 وَ حُمِلَتِ الاْ َرْضُ وَ الْجِبالُ فَدُكَّتا دَكَّةً واحِدَةً

و زمين و كوهها از جا برداشته شوند و يكباره در هم كوبيده و متلاشى گردند،(14)

15 فَيَوْمَئِذ وَقَعَتِ الْواقِعَةُ

در آن روز واقعه (عظيم قيامت) روى مى دهد،(15)

16 وَ انْشَقَّتِ السَّماءُ فَهِيَ يَوْمَئِذ واهِيَةٌ

و آسمان از هم مى شكافد و آنگاه سست مى گردد (و فرو مى ريزد). (16)

17 وَ الْمَلَكُ عَلى أَرْجائِها وَ يَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذ ثَمانِيَةٌ

فرشتگان در اطراف آسمان قرار مى گيرند (و براى انجام مأموريتها آماده مى شوند) و آن روز عرش (قدرت) پروردگارت را هشت فرشته برفراز همه آنها حمل مى كنند.(17)

18 يَوْمَئِذ تُعْرَضُونَ لاتَخْفى مِنْكُمْ خافِيَةٌ

در آن روز همگى (به پيشگاه خدا) عرضه مى شويد و چيزى از كارهاى مخفى شما پنهان نمى ماند.(18)

19 فَأَمّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ بِيَمِينِهِ فَيَقُولُ هاؤُمُ اقْرَؤُا كِتابِيَهْ

امّا كسى كه نامه اعمالش را به دست راستش دهند (از شدّت شادى) فرياد مى زند كه: (اى اهل محشر!) «نامه اعمال مرا بگيريد و بخوانيد!(19)

20 إِنِّي ظَنَنْتُ أَنِّي مُلاق حِسابِيَهْ

من يقين داشتم كه (قيامتى در كار است و) به حساب اعمالم مى رسم.»(20)

21 فَهُوَ فِي عِيشَة راضِيَة

او در يك زندگى كاملا رضايتبخش قرار خواهد داشت،(21)

22 فِي جَنَّة عالِيَة

در بهشتى عالى،(22)

23 قُطُوفُها دانِيَةٌ

كه ميوه هايش در دسترس است.(23)

24 كُلُوا وَ اشْرَبُوا هَنِيئاً بِما أَسْلَفْتُمْ فِي الاْ َيّامِ الْخالِيَةِ

(و به آنان گفته مى شود:) بخوريد و بياشاميد گوارا باد بر شما، اينها در برابر اعمالى است كه در ايام گذشته انجام داديد!(24)

25 وَ أَمّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ بِشِمالِهِ فَيَقُولُ يا لَيْتَنِي لَمْ أُوتَ كِتابِيَهْ

امّا كسى كه نامه اعمالش را به دست چپش بدهند مى گويد: «اى كاش هرگز نامه اعمالم رابه من نمى دادند.(25)

26 وَ لَمْ أَدْرِ ما حِسابِيَهْ

و نمى دانستم حساب من چيست!(26)

27 يا لَيْتَها كانَتِ الْقاضِيَةَ

اى كاش مرگم فرا مى رسيد!(27)

28 ما أَغْنى عَنِّي مالِيَهْ

مال و ثروتم هرگز مرا بى نياز نكرد،(28)

29 هَلَكَ عَنِّي سُلْطانِيَهْ

قدرت من نيز از دست رفت!»(29)

30 خُذُوهُ فَغُلُّوهُ

(فرمان مى رسد:) او را بگيريد و دربند و زنجيرش كنيد!(30)

31 ثُمَّ الْجَحِيمَ صَلُّوهُ

سپس او را در دوزخ بيفكنيد!(31)

32 ثُمَّ فِي سِلْسِلَة ذَرْعُها سَبْعُونَ ذِراعاً فَاسْلُكُوهُ

بعد او را به زنجيرى كه هفتاد ذراع است ببنديد;(32)

33 إِنَّهُ كانَ لايُؤْمِنُ بِاللّهِ الْعَظِيمِ

چرا كه او (با ديدن دلايل روشن) هرگز به خداوند بزرگ ايمان نمى آورد،(33)

34 وَ لايَحُضُّ عَلى طَعامِ الْمِسْكِينِ

و هرگز بر اطعام مستمندان تشويق نمى نمود;(34)

35 فَلَيْسَ لَهُ الْيَوْمَ هاهُنا حَمِيمٌ

از اين رو امروز هم در اين جا دوستى صميمى ندارد،(35)

36 وَ لا طَعامٌ إِلاّ مِنْ غِسْلِين

و نه طعامى، جز از چرك و خون.(36)

37 لايَأْكُلُهُ إِلاَّ الْخاطِئؤُنَ

طعامى كه جز خطاكاران آن را نمى خورند.(37)

38 فَلا أُقْسِمُ بِما تُبْصِرُونَ

سوگند به آنچه مى بينيد، (38)

39 وَ ما لا تُبْصِرُونَ

و آنچه نمى بينيد،(39)

40 إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُول كَرِيم

كه اين قرآن گفتار رسول بزرگوارى است،(40)

41 وَ ما هُوَ بِقَوْلِ شاعِر قَلِيلاً ما تُؤْمِنُونَ

و گفته شاعرى نيست، امّا كمتر ايمان مى آوريد!(41)

42 وَ لا بِقَوْلِ كاهِن قَلِيلاً ما تَذَكَّرُونَ

و نه گفته كاهنى، اما كمتر متذكّر مى شويد.(42)

43 تَنْزِيلٌ مِنْ رَبِّ الْعالَمِينَ

كلامى است كه از سوى پروردگار جهانيان نازل شده است.(43)

44 وَ لَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنا بَعْضَ الاْ َقاوِيلِ

و اگر او سخنى دروغ بر ما مى بست،(44)

45 لاَ َخَذْنا مِنْهُ بِالْيَمِينِ

ما او را با قدرت مى گرفتيم،(45)

46 ثُمَّ لَقَطَعْنا مِنْهُ الْوَتِينَ

سپس رگ قلبش را قطع مى كرديم،(46)

47 فَما مِنْكُمْ مِنْ أَحَد عَنْهُ حاجِزِينَ

و هيچ كس از شما نمى توانست از (مجازات)او مانع شود.(47)

48 وَ إِنَّهُ لَتَذْكِرَةٌ لِلْمُتَّقِينَ

و به يقين اين قرآن، تذكّرى براى پرهيزگاران است.(48)

49 وَ إِنّا لَنَعْلَمُ أَنَّ مِنْكُمْ مُكَذِّبِينَ

و ما مى دانيم كه بعضى از شما (آن را) تكذيب مى كنيد.(49)

50 وَ إِنَّهُ لَحَسْرَةٌ عَلَى الْكافِرِينَ

و آن مايه حسرت كافران است.(50)

51 وَ إِنَّهُ لَحَقُّ الْيَقِينِ

و آن يقين خالص است.(51)

52 فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ

حال كه چنين است به نام پروردگار بزرگت تسبيح گوى.(52)

▲

[70] سوره معراج

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 سَأَلَ سائلُ بِعَذَاب وَاقِع

تقاضا كننده اى تقاضاى عذابى كرد كه انجام مى گيرد.(1)

2 لِّلْكفِرِينَ لَيْس لَهُ دَافِعٌ

(اين عذاب) براى كافران است، و هيچ كس نمى تواند آن را دفع كند، (2)

3 مِّنَ اللَّهِ ذِى الْمَعَارِجِ

از سوى خداوندى كه فرشتگانش بر آسمانها صعود مى كنند (3)

4 تَعْرُجُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ إِلَيْهِ فِي يَوْم كانَ مِقْدارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَة

فرشتگان و روح (آن فرشته مقرّب خداوند) به سوى او عروج مى كنند در روزى كه مقدارش پنجاه هزار سال است.(4)

5 فَاصْبِرْ صَبْراً جَمِيلاً

پس صبر جميل پيشه كن،(5)

6 إِنَّهُمْ يَرَوْنَهُ بَعِيداً

زيرا آنها آن روز را دور مى بينند،(6)

7 وَ نَراهُ قَرِيباً

و ما آن رانزديك مى بينيم.(7)

8 يَوْمَ تَكُونُ السَّماءُ كَالْمُهْلِ

 همان روزى كه آسمان همچون فلز گداخته مى شود،(8)

9 وَ تَكُونُ الْجِبالُ كَالْعِهْنِ

و كوهها مانند پشم رنگين (درفضا)متلاشى خواهدبود،(9)

10 وَ لا يَسْئَلُ حَمِيمٌ حَمِيماً

وهيچ دوستى صميمى سراغ دوستش رانمى گيرد!(10)

11 يُبَصَّرُونَهُمْ يَوَدُّ الْمُجْرِمُ لَوْ يَفْتَدِي مِنْ عَذابِ يَوْمِئِذ بِبَنِيهِ

آنها را به يكديگر نشان مى دهند (ولى هر كس گرفتار كار خويشتن است آن چنانكه) گنهكار دوست مى دارد فرزندان خود را در برابر عذاب آن روز فدا كند، (11)

12 وَ صاحِبَتِهِ وَ أَخِيهِ

و همسر و برادرش را،(12)

13 وَ فَصِيلَتِهِ الَّتِي تُؤْوِيهِ

و قبيله اش را كه از او حمايت مى كرد،(13)

14 وَ مَنْ فِي الأَرْضِ جَمِيعاً ثُمَّ يُنْجِيهِ

و همه مردم روى زمين را تا مايه نجاتش گردند;(14)

15 كَلاّ إِنَّها لَظى

هرگز چنين نيست (كه با اينها بتوان نجات يافت، آرى) تنها شعله هاى سوزان آتش است،(15)

16 نَزّاعَةً لِلشَّوى

كه پوست بدن را مى كند و مى بَرد.(16)

17 تَدْعُوا مَنْ أَدْبَرَ وَ تَوَلّى

و كسانى را كه (به فرمان خدا) پشت كردند (به سوى خود) مى خواند.(17)

18 وَ جَمَعَ فَأَوْعى

و (آنها كه اموال را) جمع و ذخيره كردند.(18)

19 إِنَّ الإِنْسانَ خُلِقَ هَلُوعاً

به يقين انسان حريص و كم طاقت آفريده شده است،(19)

20 إِذا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعاً

هنگامى كه بدى به او رسد بى تابى مى كند،(20)

21 وَ إِذا مَسَّهُ الْخَيْرُ مَنُوعاً

و هنگامى كه خوبى به او رسد مانع ديگران مى شود (و بخل مىورزد)، (21)

22 إِلاَّ الْمُصَلِّينَ

مگر نمازگزاران،(22)

23 الَّذِينَ هُمْ عَلى صَلاتِهِمْ دائِمُونَ

كسانى كه نمازهايشان را دائماً به جا مى آورند، (23)

24 وَ الَّذِينَ فِي أَمْوالِهِمْ حَقٌّ مَعْلُومٌ

و كسانى كه در اموالشان حق معيّنى است،(24)

25 لِلسّائِلِ وَ الْمَحْرُومِ

براى سائل و محروم،(25)

26 وَ الَّذِينَ يُصَدِّقُونَ بِيَوْمِ الدِّينِ

و آنها كه به روز جزا ايمان دارند،(26)

27 وَ الَّذِينَ هُمْ مِنْ عَذابِ رَبِّهِمْ مُشْفِقُونَ

و آنها كه از عذاب پروردگارشان بيمناكند،(27)

28 إِنَّ عَذابَ رَبِّهِمْ غَيْرُ مَأْمُون

چرا كه هيچ كس از عذاب پروردگارش در امان نيست،(28)

29 وَ الَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حافِظُونَ

و آنها كه دامان خويش را (از بى عفتى) حفظ مى كنند،(29)

30 إِلاّ عَلى أَزْواجِهِمْ أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ

جز با همسران و كنيزان (كه در حكم همسرند آميزش ندارند)، به يقين چنين كسانى مورد سرزنش نخواهند بود. (30)

31 فَمَنِ ابْتَغى وَراءَ ذالِكَ فَأُولئِكَ هُمُ العادُونَ

و هر كس جز اينها را طلب كند، متجاوز است.(31)

32 وَ الَّذِينَ هُمْ لاِ َماناتِهِمْ وَ عَهْدِهِمْ راعُونَ

و آنها كه امانتها و پيمان خود را رعايت مى كنند،(32)

33 وَ الَّذِينَ هُمْ بِشَهاداتِهِمْ قائِمُونَ

و آنها كه به اداى شهادتشان قيام مى نمايند، (33)

34 وَ الَّذِينَ هُمْ عَلى صَلاتِهِمْ يُحافِظُونَ

و آنها كه بر نمازشان مواظبت دارند،(34)

35 أُولئِكَ فِي جَنّات مُكْرَمُونَ

آنان (كه چنين اوصافى دارند) در باغهاى بهشتى گرامى داشته مى شوند.(35)

36 فَما لِ الَّذِينَ كَفَرُوا قِبَلَكَ مُهْطِعِينَ

پس كافران را چه مى شود كه با سرعت نزد تو مى آيند،(36)

37 عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ عِزِينَ

از راست و چپ، گروه گروه (و آرزوى بهشت دارند)؟!(37)

38 أَ يَطْمَعُ كُلُّ امْرِئ مِنْهُمْ أَنْ يُدْخَلَ جَنَّةَ نَعِيم

آيا هر يك از آنها (با اين اعمال زشتش) طمع دارد كه او را در بهشت پرنعمت الهى وارد كنند؟!(38)

39 كَلاّ إِنّا خَلَقْناهُمْ مِمّا يَعْلَمُونَ

هرگز چنين نيست; ما آنها را از آنچه خودشان مى دانند آفريده ايم.(39)

40 فَلا أُقْسِمُ بِرَبِّ الْمَشارِقِ وَ الْمَغارِبِ إِنّا لَقادِرُونَ

سوگند به پروردگار مشرقها و مغربها كه ما قادريم،(40)

41 عَلى أَنْ نُبَدِّلَ خَيْراً مِنْهُمْ وَ ما نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ

كه جاى آنان را به كسانى بدهيم كه از آنها بهترند; و ما هرگز مغلوب نخواهيم شد.(41)

42 فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَ يَلْعَبُوا حَتّى يُلاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي يُوعَدُونَ

آنان را به حال خود واگذار تا در باطل فرو روند و بازى كنند تا روز موعود خود را ملاقات نمايند.(42)

43 يَوْمَ يَخْرُجُونَ مِنَ الأَجْداثِ سِراعاً كَأَنَّهُمْ إِلى نُصُب يُوفِضُونَ

همان روز كه از قبرها بسرعت خارج مى شوند، گويى به سوى بتها مى دوند;(43)

44 خاشِعَةً أَبْصارُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ ذالِكَ الْيَوْمُ الَّذِي كانُوا يُوعَدُونَ

در حالى كه چشمهايشان (از شرم و وحشت) به زير افتاده، و (پرده اى از) ذلّت و خوارى آنها را پوشانده است. اين همان روزى است كه به آنها وعده داده مى شد.(44)

▲

[71] سوره نوح

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 إِنّا أَرْسَلْنا نُوحاً إِلى قَوْمِهِ أَنْ أَنْذِرْ قَوْمَكَ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ

ما نوح را به سوى قومش فرستاديم و گفتيم: «قوم خود را انذار كن پيش از آن كه عذاب دردناكى به سراغشان آيد.»(1)

2 قالَ يا قَوْمِ إِنِّي لَكُمْ نَذِيرٌ مُبِينٌ

گفت: «اى قوم من! به يقين من براى شما انذار كننده آشكارى هستم،(2)

3 أَنِ اعْبُدُوا اللّهَ وَ اتَّقُوهُ وَ أَطِيعُونِ

كه خدا را پرستش كنيد و از مخالفت او بپرهيزيد و مرا اطاعت نماييد،(3)

4 يَغْفِرْ لَكُمْ مِنْ ذُنُوبِكُمْ وَ يُؤَخِّرْكُمْ إِلى أَجَل مُسَمّىً إِنَّ أَجَلَ اللّهِ إِذا جاءَ لا يُؤَخَّرُ لَوْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

تا خدا گناهانتان را بيامرزد و تا زمان معيّنى شما را عمر دهد; زيرا هنگامى كه اجل الهى فرا رسد، تأخيرى نخواهد داشت اگر مى دانستيد.»(4)

5 قالَ رَبِّ إِنِّي دَعَوْتُ قَوْمِي لَيْلاً وَ نَهاراً

(نوح) گفت: «پروردگارا! من قوم خود را شب و روز (به سوى تو) دعوت كردم،(5)

6 فَلَمْ يَزِدْهُمْ دُعائِي إِلاّ فِراراً

امّا دعوت من چيزى جز فرار (از حق) بر آنان نيفزود.(6)

7 وَ إِنِّي كُلَّما دَعَوْتُهُمْ لِتَغْفِرَ لَهُمْ جَعَلُوا أَصابِعَهُمْ فِي آذانِهِمْ وَ اسْتَغْشَوْا ثِيابَهُمْ وَ أَصَرُّوا وَ اسْتَكْبَرُوا اسْتِكْباراً

و من هر زمان آنها را دعوت كردم (كه ايمان بياورند) تا تو آنها را بيامرزى، انگشتان خويش را در گوشهايشان قرارداده و لباسهايشان را بر خود پيچيدند، و در مخالفت اصرار ورزيدند و بشدّت استكبار كردند.(7)

8 ثُمَّ إِنِّي دَعَوْتُهُمْ جِهاراً

سپس من آنها را با صداى بلند(به اطاعت فرمان تو) دعوت كردم،(8)

9 ثُمَّ إِنِّي أَعْلَنْتُ لَهُمْ وَ أَسْرَرْتُ لَهُمْ إِسْراراً

سپس آشكارا و نهان (حقيقت توحيد و ايمان را) براى آنان بيان داشتم.(9)

10 فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كانَ غَفّاراً

و گفتم: «از پروردگار خويش آمرزش بطلبيد كه او بسيار آمرزنده است،(10)

11 يُرْسِلِ السَّماءَ عَلَيْكُمْ مِدْراراً

تا بارانهاى پربركت آسمان را پى در پى بر شما فرو فرستد،(11)

12 وَ يُمْدِدْكُمْ بِأَمْوال وَ بَنِينَ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ جَنّات وَ يَجْعَلْ لَكُمْ أَنْهاراً

و شما را با اموال و فرزندان فراوان كمك كند و باغهاى سرسبز و نهرهاى جارى در اختيارتان قرار دهد.(12)

13 ما لَكُمْ لا تَرْجُونَ لِلّهِ وَقاراً

چرا شما براى خدا عظمت قائل نيستيد؟!(13)

14 وَ قَدْ خَلَقَكُمْ أَطْواراً

در حالى كه شما را در مراحل مختلف آفريد (تا از نطفه به صورت انسان كامل رسيديد). (14)

15 أَ لَمْ تَرَوْا كَيْفَ خَلَقَ اللّهُ سَبْعَ سَماوات طِباقاً

آيا نمى دانيد چگونه خداوند هفت آسمان را برفراز يكديگر آفريده است، (15)

16 وَ جَعَلَ الْقَمَرَ فِيهِنَّ نُوراً وَ جَعَلَ الشَّمْسَ سِراجاً

و ماه را در ميان آن ها مايه روشنايى، و خورشيد را چراغ فروزانى قرارداده است؟!(16)

17 وَ اللّهُ أَنْبَتَكُمْ مِنَ الأَرْضِ نَباتاً

و خداوندشما را همچون گياهى از زمين رويانيد،(17)

18 ثُمَّ يُعِيدُكُمْ فِيها وَ يُخْرِجُكُمْ إِخْراجاً

سپس شما را به زمين باز مى گرداند، و بار ديگر شما را خارج مى سازد.(18)

19 وَ اللّهُ جَعَلَ لَكُمُ الأَرْضَ بِساطاً

و خداوند زمين را براى شما فرش گسترده اى قرار داد،(19)

20 لِتَسْلُكُوا مِنْها سُبُلاً فِجاجاً

تا از راههاى وسيع و درّه هاى آن بگذريد (و به هر جا مى خواهيد برويد).»(20)

21 قالَ نُوحٌ رَبِّ إِنَّهُمْ عَصَوْنِي وَ اتَّبَعُوا مَنْ لَمْ يَزِدْهُ مالُهُ وَ وَلَدُهُ إِلاّ خَساراً

نوح (بعد از نوميدى از هدايت آنان) گفت: «پروردگارا! آنها نافرمانى من كردند و از كسانى پيروى نمودند كه اموال و فرزندانشان چيزى جز زيانكارى بر آنها نيفزوده است.(21)

22 وَ مَكَرُوا مَكْراً كُبّاراً

و (اين رهبران گمراه) مكر عظيمى به كار بردند،(22)

23 وَ قالُوا لا تَذَرُنَّ آلِهَتَكُمْ وَ لا تَذَرُنَّ وَدّاً وَ لا سُواعاً وَ لا يَغُوثَ وَ يَعُوقَ وَ نَسْراً

و گفتند: دست از معبودان خود برنداريد (بخصوص) بتهاى «ودّ»، «سُواع»، «يَغُوث»، «يعوق» و «نسر» را رها نكنيد. (23)

24 وَ قَدْ أَضَلُّوا كَثِيراً وَ لا تَزِدِ الظّالِمِينَ إِلاّ ضَلالاً

و آنها بسيارى را گمراه كردند. خداوندا، ستمكاران را جز گمراهى ميفزا!» (24)

25 مِمّا خَطِيئاتِهِمْ أُغْرِقُوا فَأُدْخِلُوا ناراً فَلَمْ يَجِدُوا لَهُمْ مِنْ دُونِ اللّهِ أَنْصاراً

(آرى، سرانجام) همگى بخاطر گناهانشان غرق شدند و در آتش دوزخ وارد گشتند، و جز خدا ياورانى براى خود نيافتند.(25)

26 وَ قالَ نُوحٌ رَبِّ لا تَذَرْ عَلَى الأَرْضِ مِنَ الْكافِرِينَ دَيّاراً

نوح گفت: «پروردگارا! هيچ كس از كافران را بر روى زمين باقى مگذار!(26)

27 إِنَّكَ إِنْ تَذَرْهُمْ يُضِلُّوا عِبادَكَ وَ لا يَلِدُوا إِلاّ فاجِراً كَفّاراً

چرا كه اگر آنها را باقى بگذارى، بندگانت را گمراه مى كنند و جز نسلى فاجر و كافر به دنيا نمى آورند.(27)

28 رَبِّ اغْفِرْ لِي وَ لِوالِدَيَّ وَ لِمَنْ دَخَلَ بَيْتِيَ مُؤْمِناً وَ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ وَ لا تَزِدِ الظّالِمِينَ إِلاّ تَباراً

پروردگارا! مرا، و پدر و مادرم و همه كسانى را كه با ايمان وارد خانه من شدند، و جميع مردان و زنان با ايمان را بيامرز; و ستمكاران را جز هلاكت ميفزا!»(28)

▲

[72] سوره جن

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 قُلْ أُوحِيَ إِلَيَّ أَنَّهُ اسْتَمَعَ نَفَرٌ مِنَ الْجِنِّ فَقالُوا إِنّا سَمِعْنا قُرْآناً عَجَباً

بگو: به من وحى شده است كه جمعى از جنّ به سخنانم گوش فرا داده اند، سپس گفته اند: «ما قرآن عجيبى شنيده ايم،(1)

2 يَهْدِي إِلَى الرُّشْدِ فَآمَنّا بِهِ وَ لَنْ نُشْرِكَ بِرَبِّنا أَحَداً

كه به راه راست هدايت مى كند، پس ما به آن ايمان آورده ايم و هرگز كسى را همتاى پروردگارمان قرار نمى دهيم،(2)

3 وَ أَنَّهُ تَعالى جَدُّ رَبِّنا مَا اتَّخَذَ صاحِبَةً وَ لا وَلَداً

و اين كه والا است مقام با عظمت پروردگار ما، و او هرگز براى خود همسر و فرزندى انتخاب نكرده است،(3)

4 وَ أَنَّهُ كانَ يَقُولُ سَفِيهُنا عَلَى اللّهِ شَطَطاً

و اين كه سفيه ما (ابليس) درباره خداوند سخنان ناروا مى گفت، (4)

5 وَ أَنّا ظَنَنّا أَنْ لَنْ تَقُولَ الإِنْسُ وَ الْجِنُّ عَلَى اللّهِ كَذِباً

و اين كه ما گمان مى كرديم كه انس و جنّ هرگز بر خدا دروغ نمى بندند،(5)

6 وَ أَنَّهُ كانَ رِجالٌ مِنَ الإِنْسِ يَعُوذُونَ بِرِجال مِنَ الْجِنِّ فَزادُوهُمْ رَهَقاً

و اين كه مردانى از بشر به مردانى از جنّ پناه مى بردند، و بر گمراهى و طغيان آنان مى افزودند،(6)

7 وَ أَنَّهُمْ ظَنُّوا كَما ظَنَنْتُمْ أَنْ لَنْ يَبْعَثَ اللّهُ أَحَداً

و اين كه آنها گمان كردند ـ همان گونه كه شما گمان مى كرديد كه خداوند هرگز كسى را (به نبوت) مبعوث نمى كند،(7)

8 وَ أَنّا لَمَسْنَا السَّماءَ فَوَجَدْناها مُلِئَتْ حَرَساً شَدِيداً وَ شُهُباً

و اين كه ما آسمان را جستجو كرديم و آن را پر از محافظان قوى و تيرهاى شهاب يافتيم،(8)

9 وَ أَنّا كُنّا نَقْعُدُ مِنْها مَقاعِدَ لِلسَّمْعِ فَمَنْ يَسْتَمِعِ الْآنَ يَجِدْ لَهُ شِهاباً رَصَداً

و اين كه ما پيش از اين به استراق سمع در آسمانها مى نشستيم; امّا اكنون هركس بخواهد استراق سمع كند، شهابى را در كمين خود مى يابد،(9)

10 وَ أَنّا لا نَدْرِي أَ شَرٌّ أُرِيدَ بِمَنْ فِي الأَرْضِ أَمْ أَرادَ بِهِمْ رَبُّهُمْ رَشَداً

و اين كه (با اين اوضاع) ما نمى دانيم آيا اراده شرّى درباره اهل زمين شده يا پروردگارشان خواسته است آنان را هدايت كند؟!(10)

11 وَ أَنّا مِنَّا الصّالِحُونَ وَ مِنّا دُونَ ذالِكَ كُنّا طَرائِقَ قِدَداً

و اين كه در ميان ما، افرادى صالح و افرادى غيرصالحند;و ما گروههاى متفاوتى هستيم،(11)

12 وَ أَنّا ظَنَنّا أَنْ لَنْ نُعْجِزَ اللّهَ فِي الأَرْضِ وَ لَنْ نُعْجِزَهُ هَرَباً

و اين كه ما يقين داريم هرگز نمى توانيم بر اراده خداوند در زمين غالب شويم و نمى توانيم از (پنجه قدرت) او بگريزيم،(12)

13 وَ أَنّا لَمّا سَمِعْنَا الْهُدى آمَنّا بِهِ فَمَنْ يُؤْمِنْ بِرَبِّهِ فَلا يَخافُ بَخْساً وَ لا رَهَقاً

و اين كه ما هنگامى كه هدايت (قرآن) را شنيديم به آن ايمان آورديم; و هركس به پروردگارش ايمان بياورد، نه از نقصان (در پاداش) مى ترسد و نه از ستم (در مجازات).(13)

14 وَ أَنّا مِنَّا الْمُسْلِمُونَ وَ مِنَّا الْقاسِطُونَ فَمَنْ أَسْلَمَ فَأُولئِكَ تَحَرَّوْا رَشَداً

و اين كه گروهى از ما مسلمان و گروهى ستمكارند; هركس اسلام را اختيار كند راه راست را برگزيده است،(14)

15 وَ أَمَّا الْقاسِطُونَ فَكانُوا لِجَهَنَّمَ حَطَباً

و امّا ستمكاران آتشگيره و هيزم دوزخند.(15)

16 وَ أ لَّوِ اسْتَقامُوا عَلَى الطَّرِيقَةِ لاَ َسْقَيْناهُمْ ماءً غَدَقاً

و اين كه اگر آنها [= جنّ و انس] در راه (ايمان) استقامت ورزند، با آب فراوان (باران) سيرابشان مى كنيم.(16)

17 لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ وَ مَنْ يُعْرِضْ عَنْ ذِكْرِ رَبِّهِ يَسْلُكْهُ عَذاباً صَعَداً

تا آنها را با اين نعمت فراوان بيازماييم; و هركس از ياد پروردگارش روى گرداند، او را به عذاب فزاينده اى گرفتار مى سازد!(17)

18 وَ أَنَّ الْمَساجِدَ لِلّهِ فَلا تَدْعُوا مَعَ اللّهِ أَحَداً

و اين كه مساجد از آنِ خداست، پس هيچ كس را با خدا نخوانيد.(18)

19 وَ أَنَّهُ لَمّا قامَ عَبْدُ اللّهِ يَدْعُوهُ كادُوا يَكُونُونَ عَلَيْهِ لِبَداً

و اين كه هنگامى كه بنده خدا [= محمد] به عبادت برمى خاست و او را مى خواند، گروهى پيرامون او بشدت ازدحام مى كردند.» (19)

20 قُلْ إِنَّما أَدْعُوا رَبِّي وَ لا أُشْرِكُ بِهِ أَحَداً

بگو: «من تنها پروردگارم را مى خوانم و هيچ كس را همتاى او قرار نمى دهم.»(20)

21 قُلْ إِنِّي لا أَمْلِكُ لَكُمْ ضَرّاً وَ لا رَشَداً

بگو: «من مالك زيان و هدايتى براى شما نيستم.» (21)

22 قُلْ إِنِّي لَنْ يُجِيرَنِي مِنَ اللّهِ أَحَدٌ وَ لَنْ أَجِدَ مِنْ دُونِهِ مُلْتَحَداً

بگو: «(اگر من نيز برخلاف فرمانش رفتار كنم) هيچ كس مرا در برابر خداوند حمايت نمى كند و پناهگاهى جز او نمى يابم;(22)

23 إِلاّ بَلاغاً مِنَ اللّهِ وَ رِسالاتِهِ وَ مَنْ يَعْصِ اللّهَ وَ رَسُولَهُ فَإِنَّ لَهُ نارَ جَهَنَّمَ خالِدِينَ فِيها أَبَداً

تنها وظيفه من ابلاغ ازسوى خدا و رساندن رسالات اوست; و كسانى كه نافرمانى خدا و پيامبرش كنند، آتش دوزخ از آن آنهاست و جاودانه در آن مى مانند.»(23)

24 حَتّى إِذا رَأَوْا ما يُوعَدُونَ فَسَيَعْلَمُونَ مَنْ أَضْعَفُ ناصِراً وَ أَقَلُّ عَدَداً

(اين كارشكنى كفّار همچنان ادامه مى يابد) تا هنگامى كه آنچه را به آنها وعده داده شده ببينند; آنگاه مى دانند چه كسى ياورش ضعيف تر و جمعيّتش كمتر است!(24)

25 قُلْ إِنْ أَدْرِي أَ قَرِيبٌ ما تُوعَدُونَ أَمْ يَجْعَلُ لَهُ رَبِّي أَمَداً

بگو: «من نمى دانم آنچه به شما وعده داده شده نزديك است يا پروردگارم زمانى براى آن قرار مى دهد؟!(25)

26 عالِمُ الْغَيْبِ فَلا يُظْهِرُ عَلى غَيْبِهِ أَحَداً

داناى غيب اوست و هيچ كس را بر اسرار غيبش آگاه نمى سازد، (26)

27 إِلاّ مَنِ ارْتَضى مِنْ رَسُول فَإِنَّهُ يَسْلُكُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ رَصَداً

مگر پيامبرانى كه (آنان را برگزيده و) از آنها راضى است و مراقبينى از پيش رو و پشت سر براى آنها قرار مى دهد،(27)

28 لِيَعْلَمَ أَنْ قَدْ أَبْلَغُوا رِسالاتِ رَبِّهِمْ وَ أَحاطَ بِما لَدَيْهِمْ وَ أَحْصى كُلَّ شَيْء عَدَداً

تا معلوم شود پيامبرانش رسالتهاى پروردگارشان را ابلاغ كرده اند; و او به آنچه نزد آنهاست احاطه دارد و همه چيز را احصا كرده است.»(28)

▲

[73] سوره مزمل

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 يا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ

اى جامه به خود پيچيده!(1)

2 قُمِ اللَّيْلَ إِلاّ قَلِيلاً

شب را، جز كمى، به پاخيز.(2)

3 نِصْفَهُ أَوِ انْقُصْ مِنْهُ قَلِيلاً

نيمى از شب را، يا كمى از آن كم كن،(3)

4 أَوْ زِدْ عَلَيْهِ وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلاً

يا بر نصف آن بيفزا، وقرآن را با تامّل و دقت بخوان.(4)

5 إنّا سَنُلْقى عَلَيْكَ قَوْلاً ثَقيلا

چرا كه ما بزودى سخنى سنگين به تو القا خواهيم كرد.(5)

6 إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْئاً وَ أَقْوَمُ قِيلاً

به يقين نماز و عبادت شبانه گامى استوارتر و گفتارى پايدارتر است.(6)

7 إِنَّ لَكَ فِي النَّهارِ سَبْحاً طَوِيلاً

زيرا تو در روز تلاش مستمر و طولانى خواهى داشت (و عبادت شبانه به تو نيرو مى بخشد).(7)

8 وَ اذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ وَ تَبَتَّلْ إِلَيْهِ تَبْتِيلاً

نام پروردگارت را ياد كن و تنها به او دل ببند.(8)

9 رَبُّ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ فَاتَّخِذْهُ وَكِيلاً

اوست پروردگار مشرق و مغرب كه معبودى جز او نيست، پس او را تكيه گاه خود انتخاب كن،(9)

10 وَ اصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ وَ اهْجُرْهُمْ هَجْراً جَمِيلاً

و در برابر آنچه (دشمنان) مى گويند شكيبا باش و به طرزى شايسته از آنان دورى گزين.(10)

11 وَ ذَرْنِي وَ الْمُكَذِّبِينَ أُولِي النَّعْمَةِ وَ مَهِّلْهُمْ قَلِيلاً

و مرا با تكذيب كنندگان صاحب نعمت واگذار، و آنها را كمى مهلت ده،(11)

12 إِنَّ لَدَيْنا أَنْكالاً وَ جَحِيماً

كه (براى آنها) نزد ما غل و زنجيرها و (آتش) دوزخ است،(12)

13 وَ طَعاماً ذا غُصَّة وَ عَذاباً أَلِيماً

و غذايى گلوگير، و عذابى دردناك،(13)

14 يَوْمَ تَرْجُفُ الأَرْضُ وَ الْجِبالُ وَ كانَتِ الْجِبالُ كَثِيباً مَهِيلاً

در آن روز كه زمين و كوهها سخت به لرزه درمى آيد، و كوهها (چنان درهم كوبيده مى شود كه) به شكل توده هايى از شن نرم در مى آيد.(14)

15 إِنّا أَرْسَلْنا إِلَيْكُمْ رَسُولاً شاهِداً عَلَيْكُمْ كَما أَرْسَلْنا إِلى فِرْعَوْنَ رَسُولاً

ما پيامبرى به سوى شما فرستاديم كه گواه بر شماست، همان گونه كه به سوى فرعون پيامبرى فرستاديم.(15)

16 فَعَصى فِرْعَوْنُ الرَّسُولَ فَأَخَذْناهُ أَخْذاً وَبِيلاً

(ولى) فرعون به مخالفت و نافرمانى آن پيامبر برخاست، و ما او را سخت مجازات كرديم.(16)

17 فَكَيْفَ تَتَّقُونَ إِنْ كَفَرْتُمْ يَوْماً يَجْعَلُ الْوِلْدانَ شِيباً

شما (نيز) اگر كافر شويد، چگونه خود را (از عذاب) روزى كه كودكان را پير مى كند بركنار مى داريد؟!(17)

18 السَّماءُ مُنْفَطِرٌ بِهِ كانَ وَعْدُهُ مَفْعُولاً

و در آن روز آسمان از هم شكافته مى شود، و وعده الهى، انجام شدنى است.(18)

19 إِنَّ هذِهِ تَذْكِرَةٌ فَمَنْ شاءَ اتَّخَذَ إِلى رَبِّهِ سَبِيلاً

اين هشدار و تذكّرى است، پس هركس بخواهد راهى به سوى پروردگارش برمى گزيند.(19)

20 إِنَّ رَبَّكَ يَعْلَمُ أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنى مِنْ ثُلُثَيِ اللَّيْلِ وَ نِصْفَهُ وَ ثُلُثَهُ وَ طائِفَةٌ مِنَ الَّذِينَ مَعَكَ وَ اللّهُ يُقَدِّرُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ عَلِمَ أَنْ لَنْ تُحْصُوهُ فَتابَ عَلَيْكُمْ فَاقْرَؤُا ما تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ عَلِمَ أَنْ سَيَكُونُ مِنْكُمْ مَرْضى وَ آخَرُونَ يَضْرِبُونَ فِي الأَرْضِ يَبْتَغُونَ مِنْ فَضْلِ اللّهِ وَ آخَرُونَ يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللّهِ فَاقْرَؤُا ما تَيَسَّرَ مِنْهُ وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ وَ أَقْرِضُوا اللّهَ قَرْضاً حَسَناً وَ ما تُقَدِّمُوا لاِ َنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْر تَجِدُوهُ عِنْدَ اللّهِ هُوَ خَيْراً وَ أَعْظَمَ أَجْراً وَ اسْتَغْفِرُوا اللّهَ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

پروردگارت مى داند كه تو و گروهى از آنها كه با تو هستند نزديك دو ثلث از شب يا نصف يا ثلث آن را به پا مى خيزيد; (و به عبادت و تلاوت قرآن مى پردازيد) خداوند شب و روز را اندازه گيرى مى كند; او مى داند كه شما نمى توانيد مقدار آن را (به دقت براى عبادت كردن) اندازه گيرى كنيد، پس شما را بخشيد; اكنون آنچه براى شما ميسّر است قرآن بخوانيد. او مى داند بزودى گروهى از شما بيمار مى شوند، و گروهى ديگر براى به دست آوردن فضل الهى (و كسب روزى) به سفر مى روند، و گروهى ديگر در راه خدا جهاد مى كنند (و از تلاوت قرآن باز مى مانند)، پس آنچه براى شما ممكن است از آن تلاوت كنيد و نماز را برپا داريد و زكات بپردازيد و به خدا «قرض الحسنه» دهيد (در راه او انفاق نماييد) و (بدانيد) آنچه از كارهاى نيك براى خود از پيش مى فرستيد آن را نزد خدا به بهترين وجه و بزرگترين پاداش خواهيد يافت; و از خدا آمرزش بطلبيد كه خداوند آمرزنده و مهربان است. (20)

▲

[74] سوره مدثر

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 يا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ

اى جامه خواب به خود پيچيده (و در بستر آرميده)!(1)

2 قُمْ فَأَنْذِرْ

برخيز و انذار كن، (و جهانيان را بيم ده)(2)

3 وَ رَبَّكَ فَكَبِّرْ

و پروردگارت را بزرگ بشمار(3)

4 وَ ثِيابَكَ فَطَهِّرْ

و لباست را پاكيزه دار،(4)

5 وَ الرُّجْزَ فَاهْجُرْ

و از پليدى دورى كن،(5)

6 وَ لا تَمْنُنْ تَسْتَكْثِرُ

و منّت مگذار و عملت را بزرگ مشمار،(6)

7 وَ لِرَبِّكَ فَاصْبِرْ

و بخاطر پروردگارت شكيبايى كن.(7)

8 فَإِذا نُقِرَ فِي النّاقُورِ

و (بدانيد) هنگامى كه در «صور» دميده شود،(8)

9 فَذالِكَ يَوْمَئِذ يَوْمٌ عَسِيرٌ

آن روز، روز سختى است،(9)

10 عَلَى الْكافِرِينَ غَيْرُ يَسِير

كه براى كافران آسان نيست!(10)

11 ذَرْنِي وَ مَنْ خَلَقْتُ وَحِيداً

مرا با كسى كه او را به تنهايى آفريده ام واگذار! (11)

12 وَ جَعَلْتُ لَهُ مالاً مَمْدُوداً

همان كس كه براى او مال گسترده اى قرار دادم،(12)

13 وَ بَنِينَ شُهُوداً

و فرزندان فراوانى كه همواره در كنار او (و در خدمت او) هستند،(13)

14 وَ مَهَّدْتُ لَهُ تَمْهِيداً

و وسايل زندگى را (از هر نظر) برايش فراهم ساختم!(14)

15 ثُمَّ يَطْمَعُ أَنْ أَزِيدَ

باز طمع دارد كه (به آن) بيفزايم.(15)

16 كَلاّ إِنَّهُ كانَ لاِياتِنا عَنِيداً

هرگز. چنين نخواهد شد; چرا كه او نسبت به آيات ما دشمنى مىورزد.(16)

17 سَأُرْهِقُهُ صَعُوداً

و بزودى او را مجبور مى كنم كه از قله زندگى بالا رود. (پس او را به زير مى افكنم)!(17)

18 إِنَّهُ فَكَّرَ وَ قَدَّرَ

او (براى مبارزه با قرآن) انديشه كرد و نقشه اى (شيطانى) كشيد!(18)

19 فَقُتِلَ كَيْفَ قَدَّرَ

مرگ بر او! چگونه نقشه اى كشيد؟!(19)

20 ثُمَّ قُتِلَ كَيْفَ قَدَّرَ

باز هم مرگ بر او، چگونه نقشه كشيد؟!(20)

21 ثُمَّ نَظَرَ

پس نگاهى كرد،(21)

22 ثُمَّ عَبَسَ وَ بَسَرَ

و چهره درهم كشيد و عجولانه دست به كار شد;(22)

23 ثُمَّ أَدْبَرَ وَ اسْتَكْبَرَ

سپس پشت كرد و تكبّر ورزيد،(23)

24 فَقالَ إِنْ هذا إِلاّ سِحْرٌ يُؤْثَرُ

و سرانجام گفت: «اين (قرآن) چيزى جز سحر پيشينيان نيست!(24)

25 إِنْ هذا إِلاّ قَوْلُ الْبَشَرِ

اين فقط سخن انسان است.»(25)

26 سَأُصْلِيهِ سَقَرَ

(امّا) بزودى او را وارد سَقَر [=دوزخ] مى كنم!(26)

27 وَ ما أَدْراكَ ما سَقَرُ

و توچه مى دانى «سَقَر» چيست!(27)

28 لا تُبْقِي وَ لا تَذَرُ

(آتشى است كه) نه چيزى را باقى مى گذارد و نه رها مى سازد.(28)

29 لَوّاحَةٌ لِلْبَشَرِ

پوست را دگرگون مى كند.(29)

30 عَلَيْها تِسْعَةَ عَشَرَ

نوزده (نگهبان) بر آن گمارده شده اند!(30)

31 وَ ما جَعَلْنا أَصْحابَ النّارِ إِلاّ مَلائِكَةً وَ ما جَعَلْنا عِدَّتَهُمْ إِلاّ فِتْنَةً لِلَّذِينَ كَفَرُوا لِيَسْتَيْقِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ وَ يَزْدادَ الَّذِينَ آمَنُوا إِيماناً وَ لا يَرْتابَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ لِيَقُولَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَ الْكافِرُونَ ما ذا أَرادَ اللّهُ بِهذا مَثَلاً كَذالِكَ يُضِلُّ اللّهُ مَنْ يَشاءُ وَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ وَ ما يَعْلَمُ جُنُودَ رَبِّكَ إِلاّ هُوَ وَ ما هِيَ إِلاّ ذِكْرى لِلْبَشَرِ

نگهبانان دوزخ را فقط فرشتگان (عذاب) قرار داديم، و تعداد آنها را جز براى آزمايش كافران معين نكرديم تااهل كتاب [= يهود و نصارى] يقين پيدا كنند و بر ايمان مؤمنان بيفزايد، و اهل كتاب و مؤمنان (در حقّانيت اين كتاب آسمانى) ترديد به خود راه ندهند، و بيماردلان و كافران بگويند: «خدا از اين سخن چه منظورى دارد؟!» (آرى) اين گونه خداوند هركس را بخواهد گمراه مى سازد و هركس را بخواهد هدايت مى كند. و لشكريان پروردگارت را جز او كسى نمى داند، و اين جز هشدار و تذكرى براى انسانها نيست!(31)

32 كَلاّ وَ الْقَمَرِ

هرگز چنين نيست سوگند به ماه،(32)

33 وَ اللَّيْلِ إِذْ أَدْبَرَ

و به شب، هنگامى كه (دامن برچينيد و) پشت كند،(33)

34 وَ الصُّبْحِ إِذا أَسْفَرَ

و به صبح هنگامى كه چهره بگشايد،(34)

35 إِنَّها لاَِحْدَى الْكُبَرِ

كه آن (حوادث هولناك قيامت) از مسائل مهم است!(35)

36 نَذِيراً لِلْبَشَرِ

هشدارى است براى همه انسانها،(36)

37 لِمَنْ شاءَ مِنْكُمْ أَنْ يَتَقَدَّمَ أَوْ يَتَأَخَّرَ

براى كسانى از شما كه مى خواهند (به سوى هدايت) پيش روند يا عقب بمانند(37)

38 كُلُّ نَفْس بِما كَسَبَتْ رَهِينَةٌ

(آرى) هركس در گرو اعمال خويش است،(38)

39 إِلاّ أَصْحابَ الْيَمِينِ

مگر «اصحاب يمين» (كه نامه اعمالشان را به دست راستشان مى دهند)!(39)

40 فِي جَنّات يَتَساءَلُونَ

آنها در باغهاى بهشتى اند، و سؤال مى كنند،(40)

41 عَنِ الْمُجْرِمِينَ

از مجرمان:(41)

42 ما سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ

«چه چيز شما را به دوزخ وارد ساخت؟!»(42)

43 قالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ

مى گويند: «ما از نمازگزاران نبوديم،(43)

44 وَ لَمْ نَكُ نُطْعِمُ الْمِسْكِينَ

و اطعام مستمند نمى كرديم،(44)

45 وَ كُنّا نَخُوضُ مَعَ الْخائِضِينَ

و پيوسته با اهل باطل همنشين و همصدا بوديم،(45)

46 وَ كُنّا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ الدِّينِ

و همواره روز جزا را انكار مى كرديم،(46)

47 حَتّى أَتانَا الْيَقِينُ

تا زمانى كه مرگ ما فرا رسيد!»(47)

48 فَما تَنْفَعُهُمْ شَفاعَةُ الشّافِعِينَ

از اين رو شفاعت شفاعت كنندگان به حال آنها سودى نمى بخشد.(48)

49 فَما لَهُمْ عَنِ التَّذْكِرَةِ مُعْرِضِينَ

چرا آنها از تذكّر روى گردانند؟!(49)

50 كَأَنَّهُمْ حُمُرٌ مُسْتَنْفِرَةٌ

گويى گورخرانى رميده اند،(50)

51 فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَة

كه از (مقابل) شيرى فرار كرده اند!(51)

52 بَلْ يُرِيدُ كُلُّ امْرِئ مِنْهُمْ أَنْ يُؤْتى صُحُفاً مُنَشَّرَةً

بلكه هر كدام از آنها انتظار دارد نامه جداگانه اى (از سوى خدا) به او داده شود.(52)

53 كَلاّ بَلْ لا يَخافُونَ الآخِرَةَ

هرگز چنين نيست (كه آنان مى گويند،)بلكه آنها از آخرت نمى ترسند.(53)

54 كَلاّ إِنَّهُ تَذْكِرَةٌ

 هرگز چنين نيست (كه آنها مى گويند) آن (قرآن) يك تذكر و يادآورى است.(54)

55 فَمَنْ شاءَ ذَكَرَهُ

و كسانى كه بخواهند از آن پند مى گيرند;(55)

56 وَ ما يَذْكُرُونَ إِلاّ أَنْ يَشاءَ اللّهُ هُوَ أَهْلُ التَّقْوى وَ أَهْلُ الْمَغْفِرَةِ

و آنها پند نمى گيرند مگر اين كه خدا بخواهد; او اهل تقوا و اهل آمرزش است (و به هر كس آنچه لايق باشد مى دهد).(56)

▲

[75] سوره قيامه

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 لا أُقْسِمُ بِيَوْمِ الْقِيامَةِ

سوگند به روز قيامت،(1)

2 وَ لا أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوّامَةِ

و سوگند به نفس ملامتگر (و وجدان بيدار كه رستاخيز حق است)!(2)

3 أَ يَحْسَبُ الإِنْسانُ أَلَّنْ نَجْمَعَ عِظامَهُ

آيا انسان مى پندارد كه هرگز استخوانهاى او را جمع نخواهيم كرد؟! (3)

4 بَلى قادِرِينَ عَلى أَنْ نُسَوِّيَ بَنانَهُ

آرى قادريم كه (حتى خطوط سر) انگشتان او را موزون و مرتب كنيم.(4)

5 بَلْ يُرِيدُ الإِنْسانُ لِيَفْجُرَ أَمامَهُ

(انسان شك در معاد ندارد) بلكه او مى خواهد (آزادانه) در تمام عمر گناه كند.(5)

6 يَسْئَلُ أَيّانَ يَوْمُ الْقِيامَةِ

(از اين رو) مى پرسد: «روز قيامت كى خواهد بود»؟!(6)

7 فَإِذا بَرِقَ الْبَصَرُ

(بگو:) در آن هنگام كه چشمها از شدّت وحشت خيره گردد، (7)

8 وَ خَسَفَ الْقَمَرُ

و ماه بى نور شود،(8)

9 وَ جُمِعَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ

و خورشيد و ماه با هم جمع شوند،(9)

10 يَقُولُ الإِنْسانُ يَوْمَئِذ أَيْنَ الْمَفَرُّ

آن روز انسان مى گويد: «راه فرار كجاست؟!»(10)

11 كَلاّ لا وَزَرَ

هرگز چنين نيست، (راه فرار و) پناهگاهى وجود ندارد!(11)

12 إِلى رَبِّكَ يَوْمَئِذ الْمُسْتَقَرُّ

آن روز قرارگاه نهايى تنها به سوى پروردگار تو است;(12)

13 يُنَبَّؤُا الإِنْسانُ يَوْمَئِذ بِما قَدَّمَ وَ أَخَّرَ

و در آن روز انسان را از آنچه كه از پيش و پشت سر فرستاده آگاه مى كنند.(13)

14 بَلِ الإِنْسانُ عَلى نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ

بلكه انسان از وضع خويش آگاه است،(14)

15 وَ لَوْ أَلْقى مَعاذِيرَهُ

هرچند (در ظاهر) براى خود عذرهايى بتراشد. (15)

16 لا تُحَرِّكْ بِهِ لِسانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ

(هنگام نزول وحى) زبانت را بخاطر عجله براى خواندن آن حركت مده، (16)

17 إِنَّ عَلَيْنا جَمْعَهُ وَ قُرْآنَهُ

چرا كه جمع كردن و خواندن آن بر عهده ماست.(17)

18 فَإِذا قَرَأْناهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ

پس هر گاه آن را خوانديم، از خواندن آن پيروى كن.(18)

19 ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنا بَيانَهُ

سپس بيان (و توضيح) آن (نيز) بر عهده ماست.(19)

20 كَلاّ بَلْ تُحِبُّونَ الْعاجِلَةَ

هرگز چنين نيست (كه شما مى پنداريد!) بلكه شما دنياى زودگذر را دوست داريد(20)

21 وَ تَذَرُونَ الآخِرَةَ

وآخرت را رها مى كنيد.(21)

22 وُجُوهٌ يَوْمَئِذ ناضِرَةٌ

(آرى) در آن روز صورتهايى شاداب و مسرور است،(22)

23 إِلى رَبِّها ناظِرَةٌ

و به (الطاف) پروردگارشان مى نگرند.(23)

24 وَ وُجُوهٌ يَوْمَئِذ باسِرَةٌ

و در آن روز صورتهايى عبوس و درهم كشيده است،(24)

25 تَظُنُّ أَنْ يُفْعَلَ بِها فاقِرَةٌ

(زيرا) مى دانند عذابى كمرشكن در پيش دارند!(25)

26 كَلاّ إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ

هرگز چنين نيست (او ايمان نمى آورد) تا موقعى كه جان به گلوگاهش رسد،(26)

27 وَ قِيلَ مَنْ راق

و گفته شود: «آيا كسى هست كه (اين بيمار را از مرگ) نجات دهد؟!»(27)

28 وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ

(در اين هنگام) او به جدايى از دنيا يقين پيدا مى كند،(28)

29 وَ الْتَفَّتِ السّاقُ بِالسّاقِ

و ساق پاها (از سختى جان دادن) به هم مى پيچد!(29)

30 إِلى رَبِّكَ يَوْمَئِذ الْمَساقُ

در آن روز مسير همه به سوى (دادگاه) پروردگارت خواهد بود.(30)

31 فَلا صَدَّقَ وَ لا صَلّى

(در آن روز گفته مى شود:) او ايمان نياورد و نماز نخواند،(31)

32 وَ لكِنْ كَذَّبَ وَ تَوَلّى

بلكه تكذيب كرد و روى گردان شد،(32)

33 ثُمَّ ذَهَبَ إِلى أَهْلِهِ يَتَمَطّى

سپس به سوى خانواده خود بازگشت در حالى كه متكبرانه قدم بر مى داشت.(33)

34 أَوْلى لَكَ فَأَوْلى

(با اين اعمال) عذاب الهى براى تو شايسته تر است، شايسته تر! (34)

35 ثُمَّ أَوْلى لَكَ فَأَوْلى

باز هم عذاب براى تو شايسته تر است، شايسته تر!(35)

36 أَ يَحْسَبُ الإِنْسانُ أَنْ يُتْرَكَ سُدىً

آيا انسان گمان مى كند بى هدف رها مى شود؟!(36)

37 أَ لَمْ يَكُ نُطْفَةً مِنْ مَنِيّ يُمْنى

آيا او نطفه اى از منى كه در رحم ريخته مى شود نبود؟! (37)

38 ثُمَّ كانَ عَلَقَةً فَخَلَقَ فَسَوّى

سپس بصورت خون بسته درآمد، و خداوند او را آفريد و موزون ساخت،(38)

39 فَجَعَلَ مِنْهُ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَ الأُنْثى

و از آن، دو زوج مرد و زن آفريد.(39)

40 أَ لَيْسَ ذالِكَ بِقادِر عَلى أَنْ يُحْيِيَ الْمَوْتى

آيا چنين كسى قادر نيست كه مردگان را زنده كند؟!(40)

▲

[76] سوره انسان

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 هَلْ أَتى عَلَى الإِنْسانِ حِينٌ مِنَ الدَّهْرِ لَمْ يَكُنْ شَيْئاً مَذْكُوراً

آيا اين گونه نيست كه زمانى طولانى از روزگار بر انسان گذشت كه چيز قابل ذكرى نبود؟!(1)

2 إِنّا خَلَقْنَا الإِنْسانَ مِنْ نُطْفَة أَمْشاج نَبْتَلِيهِ فَجَعَلْناهُ سَمِيعاً بَصِيراً

ما انسان را از نطفه به هم آميخته اى آفريديم، و او را مى آزماييم; (بدين جهت) او را شنوا و بينا قرار داديم.(2)

3 إِنّا هَدَيْناهُ السَّبِيلَ إِمّا شاكِراً وَ إِمّا كَفُوراً

ما راه را به او نشان داديم، خواه شاكر باشد (و پذيرا گردد) يا ناسپاس.(3)

4 إِنّا أَعْتَدْنا لِلْكافِرِينَ سَلاسِلاْ وَ أَغْلالاً وَ سَعِيراً

ما براى كافران،زنجيرها و غلها و شعله هاى سوزان آتش آماده كرده ايم!(4)

5 إِنَّ الأَبْرارَ يَشْرَبُونَ مِنْ كَأْس كانَ مِزاجُها كافُوراً

به يقين ابرار (و نيكان) از جامى مى نوشند كه با عطر خوشى آميخته است،(5)

6 عَيْناً يَشْرَبُ بِها عِبادُ اللّهِ يُفَجِّرُونَها تَفْجِيراً

از چشمه اى كه بندگان خاصّ خدا از آن مى نوشند، و (از هر جا بخواهند) آن را جارى مى سازند.(6)

7 يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَ يَخافُونَ يَوْماً كانَ شَرُّهُ مُسْتَطِيراً

آنها به نذر خود وفا مى كنند، و از روزى كه شرّ و عذابش گسترده است مى ترسند،(7)

8 وَ يُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى حُبِّهِ مِسْكِيناً وَ يَتِيماً وَ أَسِيراً

و غذاى (خود) را با اين كه به آن علاقه (و نياز) دارند، به «مستمند» و «يتيم» و «اسير» اطعام مى كنند.(8)

9 إِنَّما نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللّهِ لا نُرِيدُ مِنْكُمْ جَزاءً وَ لا شُكُوراً

(و مى گويند:) ما شما را بخاطر خدا اطعام مى كنيم، وهيچ پاداش و سپاسى از شما نمى خواهيم.(9)

10 إِنّا نَخافُ مِنْ رَبِّنا يَوْماً عَبُوساً قَمْطَرِيراً

ما از پروردگارمان خائفيم در آن روزى كه عبوس و سخت است.(10)

11 فَوَقاهُمُ اللّهُ شَرَّ ذالِكَ الْيَوْمِ وَ لَقّاهُمْ نَضْرَةً وَ سُرُوراً

(بخاطر اين عقيده و عمل)خداوند آنان را از شرّ آن روز نگه مى دارد و از آنها استقبال مى كند درحالى كه شادمان و مسرورند.(11)

12 وَ جَزاهُمْ بِما صَبَرُوا جَنَّةً وَ حَرِيراً

و در برابر صبرشان، بهشت و لباسهاى حرير (بهشتى) را به آنها پاداش مى دهد. (12)

13 مُتَّكِئِينَ فِيها عَلَى الأَرائِكِ لا يَرَوْنَ فِيها شَمْساً وَ لا زَمْهَرِيراً

در آنجا بر تختهاى زيبا تكيه كرده اند، نه آفتاب (سوزان) را در آن جا مى بينند و نه سرما را.(13)

14 وَ دانِيَةً عَلَيْهِمْ ظِلالُها وَ ذُلِّلَتْ قُطُوفُها تَذْلِيلاً

و در حالى است كه سايه هاى آن (درختان بهشتى) بر آنها فرو افتاده و چيدن ميوه هايش بسيار آسان است.(14)

15 وَ يُطافُ عَلَيْهِمْ بِآنِيَة مِنْ فِضَّة وَ أَكْواب كانَتْ قَوارِيرَا

و در گردا گرد آنها ظرفهايى سيمين و قدحهايى بلورين مى گردانند، (پر از بهترين غذاها و نوشيدنيها)(15)

16 قَوارِيرَا مِنْ فِضَّة قَدَّرُوها تَقْدِيراً

ظرفهاى بلورينى از نقره (شفاف)، كه آنها را به اندازه مناسب آماده كرده اند.(16)

17 وَ يُسْقَوْنَ فِيها كَأْساً كانَ مِزاجُها زَنْجَبِيلاً

و در آن جا از جامهايى سيراب مى شوند لبريز (از شراب طهورى) كه آميخته با زنجبيل است، (17)

18 عَيْناً فِيها تُسَمّى سَلْسَبِيلاً

از چشمه اى در آنجا كه نامش سلسبيل است.(18)

19 وَ يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدانٌ مُخَلَّدُونَ إِذا رَأَيْتَهُمْ حَسِبْتَهُمْ لُؤْلُؤاً مَنْثُوراً

و بر گردشان (براى پذيرايى) نوجوانانى جاودانى مى گردند كه هرگاه آنها را ببينى گمان مى كنى مرواريد پراكنده اند.(19)

20 وَ إِذا رَأَيْتَ ثَمَّ رَأَيْتَ نَعِيماً وَ مُلْكاً كَبِيراً

و هنگامى كه آن جا را ببينى نعمت و ملك عظيمى را مى بينى!(20)

21 عالِيَهُمْ ثِيابُ سُندُس خُضْرٌ وَ إِسْتَبْرَقٌ وَ حُلُّوا أَساوِرَ مِنْ فِضَّة وَ سَقاهُمْ رَبُّهُمْ شَراباً طَهُوراً

بر اندام آنها [= بهشتيان] لباسهايى است از حرير نازك سبز رنگ، و از ديباى ضخيم، و با دستبندهايى از نقره آراسته شده اند، و پروردگارشان شراب طهور به آنان مى نوشاند.(21)

22 إِنَّ هذا كانَ لَكُمْ جَزاءً وَ كانَ سَعْيُكُمْ مَشْكُوراً

اين پاداش شماست، و سعى و تلاش شما مورد قدردانى است.(22)

23 إِنّا نَحْنُ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ تَنْزِيلاً

به يقين قرآن را ما بر تو نازل كرديم.(23)

24 فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَ لا تُطِعْ مِنْهُمْ آثِماً أَوْ كَفُوراً

پس در (تبليغ و اجراى) حكم پروردگارت شكيبا و با استقامت باش، و از هيچ گنهكار يا كافرى از آنان اطاعت مكن.(24)

25 وَ اذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ بُكْرَةً وَ أَصِيلاً

و نام پروردگارت را هر صبح و شام ياد كن.(25)

26 وَ مِنَ اللَّيْلِ فَاسْجُدْ لَهُ وَ سَبِّحْهُ لَيْلاً طَوِيلاً

و پاسى از شب را براى او سجده كن، و مقدارى طولانى از شب، او را تسبيح گوى. (26)

27 إِنَّ هؤُلاءِ يُحِبُّونَ الْعاجِلَةَ وَ يَذَرُونَ وَراءَهُمْ يَوْماً ثَقِيلاً

آنها زندگى زودگذر دنيا را دوست دارند، در حالى كه روز سختى را پشت سر خودرها مى كنند.(27)

28 نَحْنُ خَلَقْناهُمْ وَ شَدَدْنا أَسْرَهُمْ وَ إِذا شِئْنا بَدَّلْنا أَمْثالَهُمْ تَبْدِيلاً

ما آنها را آفريديم و پيوندهاى وجودشان را محكم كرديم، و هر زمان بخواهيم جاى آنان را به گروهى همانند آنان مى دهيم.(28)

29 إِنَّ هذِهِ تَذْكِرَةٌ فَمَنْ شاءَ اتَّخَذَ إِلى رَبِّهِ سَبِيلاً

اين يك تذكّر و يادآورى است، و هركس بخواهد (با استفاده از آن) راهى به سوى پروردگارش برمى گزيند.(29)

30 وَ ما تَشاؤُنَ إِلاّ أَنْ يَشاءَ اللّهُ إِنَّ اللّهَ كانَ عَلِيماً حَكِيماً

و شما (چيزى را) نمى خواهيد مگر اين كه خدا بخواهد،خداوند دانا و حكيم بوده و هست.(30)

31يُدْخِلُ مَنْ يَشاءُ فِي رَحْمَتِهِ وَ الظّالِمِينَ أَعَدَّ لَهُمْ عَذاباً أَلِيماً

هركس را بخواهد (و شايسته باشد) در رحمت (وسيع) خود وارد مى كند، و براى ستمكاران عذاب دردناكى آماده ساخته است!(31)

▲

[77] سوره مرسلات

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 وَ الْمُرْسَلاتِ عُرْفاً

سوگند به فرشتگانى كه پى در پى فرستاده مى شوند،(1)

2 فَالْعاصِفاتِ عَصْفاً

و آنها كه همچون تندباد حركت مى كنند،(2)

3 وَ النّاشِراتِ نَشْراً

و سوگند به آنها كه (ابرها را) مى گسترانند،(3)

4 فَالْفارِقاتِ فَرْقاً

و آنها كه جدا مى كنند،(4)

5 فَالْمُلْقِياتِ ذِكْراً

و سوگند به آنها كه آيات بيدارگر (الهى) را (به انبيا) القا مى نمايند،(5)

6 عُذْراً أَوْ نُذْراً

براى اتمام حجّت يا انذار، (6)

7 إِنَّما تُوعَدُونَ لَواقِعٌ

(سوگند به همه اين امور) كه آنچه به شما (درباره قيامت) وعده داده مى شود، واقع شدنى است!(7)

8 فَإِذَا النُّجُومُ طُمِسَتْ

در آن هنگام كه ستارگان محو و تاريك شوند (8)

9 وَ إِذَا السَّماءُ فُرِجَتْ

و (كرات) آسمان از هم بشكافند،(9)

10 وَ إِذَا الْجِبالُ نُسِفَتْ

و آنگاه كه كوهها از جا كنده و متلاشى شوند،(10)

11 وَ إِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ

و در آن هنگام كه براى پيامبران (به منظور اداى شهادت) تعيين وقت شود.(11)

12 لاَِيِّ يَوْم أُجِّلَتْ

(اين شهادت) براى چه روزى به تأخير افتاده؟!(12)

13 لِيَوْمِ الْفَصْلِ

براى روزجدايى (حق از باطل).(13)

14 وَ ما أَدْراكَ ما يَوْمُ الْفَصْلِ

تو چه مى دانى روز جدايى چيست؟!(14)

15 وَيْلٌ يَوْمَئِذ لِلْمُكَذِّبِينَ

واى در آن روز بر تكذيب كنندگان.(15)

16 أَ لَمْ نُهْلِكِ الأَوَّلِينَ

آيا ما اقوام (مجرم) نخستين را هلاك نكرديم؟!(16)

17 ثُمَّ نُتْبِعُهُمُ الآخِرِينَ

سپس ديگران را به دنبال آنها مى فرستيم.(17)

18 كَذالِكَ نَفْعَلُ بِالْمُجْرِمِينَ

(آرى) اين گونه با مجرمان رفتار مى كنيم.(18)

19 وَيْلٌ يَوْمَئِذ لِلْمُكَذِّبِينَ

واى در آن روز بر تكذيب كنندگان!(19)

20 أَ لَمْ نَخْلُقْكُمْ مِنْ ماء مَهِين

آيا شما را از آبى پست و ناچيز نيافريديم،(20)

21 فَجَعَلْناهُ فِي قَرار مَكِين

سپس آن را در قرارگاهى مطمئن و آماده [= رحم] قرار داديم،(21)

22 إِلى قَدَر مَعْلُوم

تا مدّتى معيّن؟!(22)

23 فَقَدَرْنا فَنِعْمَ الْقادِرُونَ

ما توانايى بر اين كار داشتيم، پس ما چه تواناى خوبى هستيم (و امر معاد براى ما آسان است).(23)

24 وَيْلٌ يَوْمَئِذ لِلْمُكَذِّبِينَ

واى در آن روز بر تكذيب كنندگان!(24)

25 أَ لَمْ نَجْعَلِ الأَرْضَ كِفاتاً

آيا زمين را مركز اجتماع (شما) قرار نداديم،(25)

26 أَحْياءً وَ أَمْواتاً

براى زندگان و مردگان (شما)؟!(26)

27 وَ جَعَلْنا فِيها رَواسِيَ شامِخات وَ أَسْقَيْناكُمْ ماءً فُراتاً

و در آن كوههاى استوار و بلندى قرار داديم، و آبى گوارا به شما نوشانديم.(27)

28 وَيْلٌ يَوْمَئِذ لِلْمُكَذِّبِينَ

واى در آن روز بر تكذيب كنندگان! (28)

29 انْطَلِقُوا إِلى ما كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ

(در آن روز به آنها گفته مى شود:) بى درنگ،به سوى همان چيزى كه پيوسته آن را تكذيب مى كرديد برويد. (29)

30 انْطَلِقُوا إِلى ظِلّ ذِي ثَلاثِ شُعَب

برويد به سوى سايه اى سه شاخه (از دودهاى خفقان بار و آتش زا)!(30)

31 لا ظَلِيل وَ لا يُغْنِي مِنَ اللَّهَبِ

سايه اى كه نه آرام بخش است و نه ازشعله هاى آتش جلوگيرى مى كند!(31)

32 إِنَّها تَرْمِي بِشَرَر كَالْقَصْرِ

شراره هايى (از خود) پرتاب مى كند به بزرگى يك كاخ!(32)

33 كَأَنَّهُ جِمالَتٌ صُفْرٌ

گويى (در سرعت و كثرت) همچون شتران زرد رنگى هستند (كه به هر سو پراكنده مى شوند)!(33)

34 وَيْلٌ يَوْمَئِذ لِلْمُكَذِّبِينَ

واى در آن روز بر تكذيب كنندگان!(34)

35 هذا يَوْمُ لا يَنْطِقُونَ

امروز روزى است كه سخن نمى گويند (و قادر بر دفاع از خويشتن نيستند)،(35)

36 وَ لا يُؤْذَنُ لَهُمْ فَيَعْتَذِرُونَ

و به آنها اجازه داده نمى شود تا عذرخواهى كنند.(36)

37 وَيْلٌ يَوْمَئِذ لِلْمُكَذِّبِينَ

واى در آن روز بر تكذيب كنندگان!(37)

38 هذا يَوْمُ الْفَصْلِ جَمَعْناكُمْ وَ الأَوَّلِينَ

(و به آنها گفته مى شود:) امروز، روز جدايى (حق از باطل) است كه شما و پيشينيان را در آن جمع كرده ايم.(38)

39 فَإِنْ كانَ لَكُمْ كَيْدٌ فَكِيدُونِ

اگر چاره اى در برابر من (براى فرار از چنگال مجازات) داريد انجام دهيد!(39)

40 وَيْلٌ يَوْمَئِذ لِلْمُكَذِّبِينَ

واى در آن روز بر تكذيب كنندگان!(40)

41 إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي ظِلال وَ عُيُون

(در آن روز) پرهيزگاران در سايه هاى (درختان بهشتى) و در ميان چشمه ها قرار دارند،(41)

42 وَ فَواكِهَ مِمّا يَشْتَهُونَ

و ميوه هايى از آنچه مايل باشند.(42)

43 كُلُوا وَ اشْرَبُوا هَنِيئاً بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

بخوريد و بنوشيد گوارا باد بر شما، اينها در برابراعمالى است كه انجام مى داديد!(43)

44 إِنّا كَذالِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ

ما اين گونه نيكوكاران را پاداش مى دهيم.(44)

45 وَيْلٌ يَوْمَئِذ لِلْمُكَذِّبِينَ

واى در آن روز بر تكذيب كنندگان!(45)

46 كُلُوا وَ تَمَتَّعُوا قَلِيلاً إِنَّكُمْ مُجْرِمُونَ

(و به مجرمان بگو:) بخوريد و اندكى (از زندگى دنيا) بهره گيريد (ولى بدانيد عذاب الهى در انتظار شماست) چرا كه شما مجرميد.(46)

47 وَيْلٌ يَوْمَئِذ لِلْمُكَذِّبِينَ

واى در آن روز بر تكذيب كنندگان!(47)

48 وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ ارْكَعُوا لا يَرْكَعُونَ

و هنگامى كه به آنها گفته شود ركوع كنيد ركوع نمى كنند.(48)

49 وَيْلٌ يَوْمَئِذ لِلْمُكَذِّبِينَ

واى در آن روز بر تكذيب كنندگان!(49)

50 فَبِأَيِّ حَدِيث بَعْدَهُ يُؤْمِنُونَ

(و اگر آنها به اين قرآن ايمان نمى آورند) پس به كدام سخن بعد از آن ايمان مى آورند؟!(50)

▲

[78] سوره نبا

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 عَمَّ يَتَساءَلُونَ

آنها از چه چيز از يكديگر سؤال مى كنند؟!(1)

2 عَنِ النَّبَإِ الْعَظِيمِ

از خبر بزرگ و پر اهميّت (رستاخيز)! (2)

3 الَّذِي هُمْ فِيهِ مُخْتَلِفُونَ

كه پيوسته در آن اختلاف دارند.(3)

4 كَلاّ سَيَعْلَمُونَ

چنين نيست (كه آنها فكر مى كنند)، بزودى خواهند دانست.(4)

5 ثُمَّ كَلاّ سَيَعْلَمُونَ

باز هم چنين نيست (كه آنها مى پندارند)، بزودى مى دانند (كه قيامت حق است)!(5)

6 أَ لَمْ نَجْعَلِ الاْ َرْضَ مِهاداً

آيا زمين را محل آرامش (شما) قرار نداديم؟!(6)

7 وَ الْجِبالَ أَوْتاداً

و كوهها را ميخهايى (براى زمين)؟!(7)

8 وَ خَلَقْناكُمْ أَزْواجاً

و شما را بصورت زوجها آفريديم!(8)

9 وَ جَعَلْنا نَوْمَكُمْ سُباتاً

و خواب شما را مايه آرامشتان قرار داديم، (9)

10 وَ جَعَلْنَا اللَّيْلَ لِباساً

و شب را پوششى (براى شما)،(10)

11 وَ جَعَلْنَا النَّهارَ مَعاشاً

و روز را وسيله اى براى زندگى و معاش.(11)

12 وَ بَنَيْنا فَوْقَكُمْ سَبْعاً شِداداً

و بر فراز شما هفت (آسمان) محكم بنا كرديم.(12)

13 وَ جَعَلْنا سِراجاً وَهّاجاً

و چراغى روشن و حرارت بخش آفريديم!(13)

14 وَ أَنْزَلْنا مِنَ الْمُعْصِراتِ ماءً ثَجّاجاً

و از ابرهاى باران زا آبى فراوان نازل كرديم.(14)

15 لِنُخْرِجَ بِهِ حَبّاً وَ نَباتاً

تا بوسيله آن دانه و گياه بسيار برويانيم،(15)

16 وَ جَنّات أَلْفافاً

و باغهايى پر درخت. (16)

17 إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كانَ مِيقاتاً

(آرى) روز جدايى (حق از باطل)، ميعاد همگان است!(17)

18 يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْواجاً

روزى كه در «صور» دميده مى شود و شما فوج فوج (به محشر) مى آييد. (18)

19 وَ فُتِحَتِ السَّماءُ فَكانَتْ أَبْواباً

و آسمان گشوده مى شود و بصورت درهاى متعددى در مى آيد.(19)

20 وَ سُيِّرَتِ الْجِبالُ فَكانَتْ سَراباً

و كوهها به حركت درمى آيد (و متلاشى مى شود) و بصورت سرابى خواهد شد.(20)

21 إِنَّ جَهَنَّمَ كانَتْ مِرْصاداً

به يقين (در آن روز) جهنم كمينگاهى است بزرگ،(21)

22 لِلطّاغِينَ مَآباً

و محل بازگشتى براى طغيانگران.(22)

23 لابِثِينَ فِيها أَحْقاباً

مدتهاى طولانى در آن مى مانند. (23)

24 لايَذُوقُونَ فِيها بَرْداً وَ لا شَراباً

در آن جا نه چيز خنكى مى چشند و نه نوشيدنى گوارايى،(24)

25 إِلاّ حَمِيماً وَ غَسّاقاً

جز آبى سوزان و مايعى از چرك و خون.(25)

26 جَزاءً وِفاقاً

اين مجازاتى است موافق و مناسب (اعمالشان).(26)

27 إِنَّهُمْ كانُوا لايَرْجُونَ حِساباً

چرا كه آنها هيچ اميدى به حساب نداشتند،(27)

28 وَ كَذَّبُوا بِآياتِنا كِذّاباً

و آيات ما را به طور كامل تكذيب كردند.(28)

29 وَ كُلَّ شَيْء أَحْصَيْناهُ كِتاباً

و ما همه چيز را در كتابى شمارش و ثبت كرده ايم.(29)

30 فَذُوقُوا فَلَنْ نَزِيدَكُمْ إِلاّ عَذاباً

پس (به آنان گفته مى شود:) بچشيد كه چيزى جز عذاب بر شما نمى افزاييم!(30)

31 إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ مَفازاً

به يقين براى پرهيزگاران نجات و رستگارى بزرگى است:(31)

32 حَدائِقَ وَ أَعْناباً

باغهايى سرسبز، و انواع انگورها،(32)

33 وَ كَواعِبَ أَتْراباً

و حوريانى بسيار جوان و همسن و سال،(33)

34 وَ كَأْساً دِهاقاً

و جامهايى لبريز و پياپى (از شراب طهور).(34)

35 لايَسْمَعُونَ فِيها لَغْواً وَ لا كِذّاباً

در آن جا نه سخن لغو و بيهوده اى مى شنوند و نه دروغى.(35)

36 جَزاءً مِنْ رَبِّكَ عَطاءً حِساباً

اين پاداشى است از سوى پروردگارت و عطيه اى است مطابق (اعمالشان).(36)

37 رَبِّ السَّماواتِ وَ الاْ َرْضِ وَ ما بَيْنَهُمَا الرَّحْمنِ لايَمْلِكُونَ مِنْهُ خِطاباً

همان پروردگار آسمانها و زمين و آنچه در ميان آن دو است، همان پروردگار رحمان;و (در آن روز) هيچ كس حق ندارد بى اجازه او سخنى بگويد (يا شفاعتى كند).(37)

38 يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَ الْمَلائِكَةُ صَفّاً لايَتَكَلَّمُونَ إِلاّ مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمنُوَ قالَ صَواباً

روزى كه «روح» و «ملائكه» به صف مى ايستند و هيچ يك، جز به اذن خداوند رحمان، سخن نمى گويند، و (آنگاه كه مى گويند) درست مى گويند.(38)

39 ذالِكَ الْيَوْمُ الْحَقُّ فَمَنْ شاءَ اتَّخَذَ إِلى رَبِّهِ مَآباً

آن روز حق است; هر كس بخواهد (اكنون) راه بازگشتى به سوى پروردگارش برمى گزيند. (39)

40 إِنّا أَنْذَرْناكُمْ عَذاباً قَرِيباً يَوْمَ يَنْظُرُ الْمَرْءُ ما قَدَّمَتْ يَداهُ وَ يَقُولُالْكافِرُ يا لَيْتَنِي كُنْتُ تُراباً

و ما شما را از عذاب نزديكى بيم داديم; در روزى كه انسان آنچه را از قبل با دستهاى خود فرستاده مى بيند، و كافر مى گويد: «اى كاش خاك بودم (و گرفتار عذاب نمى شدم)!»(40)

▲

[79] سوره نازعات

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 وَ النّازِعاتِ غَرْقاً

سوگند به فرشتگانى كه (روح مجرمان را از بدن هايشان) به شدت بر مى كشند،(1)

2 وَ النّاشِطاتِ نَشْطاً

و فرشتگانى كه (روح مؤمنان را) با مدارا و نشاط مى گيرند،(2)

3 وَ السّابِحاتِ سَبْحاً

و سوگند به فرشتگانى كه (در اجراى فرمان الهى) با سرعت حركت مى كنند،(3)

4 فَالسّابِقاتِ سَبْقاً

و بر يكديگر سبقت مى گيرند،(4)

5 فَالْمُدَبِّراتِ أَمْراً

و آنها كه امور را تدبير مى كنند!(5)

6 يَوْمَ تَرْجُفُ الرّاجِفَةُ

آن روز كه آن زلزله وحشتناك (همه چيز را) به لرزه در مى آورد، (6)

7 تَتْبَعُهَا الرّادِفَةُ

و از پى آن، حادثه دومين [= صيحه عظيم محشر] رخ مى دهد، (7)

8 قُلُوبٌ يَوْمَئِذ واجِفَةٌ

دلهايى در آن روز سخت مضطرب است،(8)

9 أَبْصارُها خاشِعَةٌ

و چشمهاى آنان (از شدت ترس) فرو افتاده است.(9)

10 يَقُولُونَ أَ إِنّا لَمَرْدُودُونَ فِي الْحافِرَةِ

مى گويند: «آيا ما به زندگى مجدد باز مى گرديم؟!(10)

11 أَ إِذا كُنّا عِظاماً نَخِرَةً

آيا هنگامى كه استخوانهاى پوسيده اى شديم (ممكن است زنده شويم)؟!»(11)

12 قالُوا تِلْكَ إِذاً كَرَّةٌ خاسِرَةٌ

مى گويند: «اگر اينگونه، بازگشتى است زيانبار!»(12)

13 فَإِنَّما هِيَ زَجْرَةٌ واحِدَةٌ

ولى (بدانيد) اين بازگشت تنها با يك صيحه عظيم است!(13)

14 فَإِذا هُمْ بِالسّاهِرَةِ

ناگهان همگى بر عرصه زمين ظاهر مى گردند!(14)

15 هَلْ أَتاكَ حَدِيثُ مُوسى

آيا سرگذشت موسى به تو رسيده است؟!(15)

16 إِذْ ناداهُ رَبُّهُ بِالْوادِ الْمُقَدَّسِ طُوىً

در آن هنگام كه پروردگارش او را در سرزمين مقدس «طوى» ندا داد (و گفت):(16)

17 اِذْهَبْ إِلى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغى

به سوى فرعون برو كه طغيان كرده است.(17)

18 فَقُلْ هَلْ لَكَ إِلى أَنْ تَزَكّى

و به او بگو: «آيا مى خواهى پاكيزه شوى؟! (18)

19 وَ أَهْدِيَكَ إِلى رَبِّكَ فَتَخْشى

و من تو را به سوى پروردگارت هدايت كنم تا (از نافرمانى او) بترسى؟!»(19)

20 فَأَراهُ الآيَةَ الْكُبْرى

 سپس موسى بزرگترين معجزه را به او نشان داد.(20)

21 فَكَذَّبَ وَ عَصى

امّا او تكذيب و عصيان كرد.(21)

22 ثُمَّ أَدْبَرَ يَسْعى

سپس روى گردان شد و (براى محو آيين حق) تلاش نمود!(22)

23 فَحَشَرَ فَنادى

و (ساحران را) جمع كرد و (مردم را) دعوت نمود.(23)

24 فَقالَ أَنَا رَبُّكُمُ الاْ َعْلى

و گفت: «من پروردگار برتر شما هستم.» (24)

25 فَأَخَذَهُ اللّهُ نَكالَ الآخِرَةِ وَ الاْ ُولى

از اين رو خداوند او را به عذاب آخرت و دنيا گرفتار ساخت.(25)

26 إِنَّ فِي ذالِكَ لَعِبْرَةً لِمَنْ يَخْشى

به يقين در اين عبرتى است براى كسى كه (از نافرمانى خدا) بترسد. (26)

27 أَ أَنْتُمْ أَشَدُّ خَلْقاً أَمِ السَّماءُ بَناها

آيا آفرينش شما (بعد از مرگ) مشكل تر است يا آفرينش آسمان كه خداوند آن را بنا نهاد؟!(27)

28 رَفَعَ سَمْكَها فَسَوّاها

سقف آن رابرافراشت و آن را نظام بخشيد،(28)

29 وَ أَغْطَشَ لَيْلَها وَ أَخْرَجَ ضُحاها

و شبش را تاريك و روزش را آشكار نمود.(29)

30 وَ الاْ َرْضَ بَعْدَ ذالِكَ دَحاها

و زمين را بعد از آن گسترش داد،(30)

31 أَخْرَجَ مِنْها ماءَها وَ مَرْعاها

و از آن آب و گياهش را بيرون آورد،(31)

32 وَ الْجِبالَ أَرْساها

و كوهها را استوار ساخت.(32)

33 مَتاعاً لَكُمْ وَ لاَِنْعامِكُمْ

همه اينها براى بهره گيرى شما و چهارپايانتان است.(33)

34 فَإِذا جاءَتِ الطَّامَّةُ الْكُبْرى

هنگامى كه آن حادثه وحشتناك بزرگ رخ دهد،(34)

35 يَوْمَ يَتَذَكَّرُ الاِْنْسانُ ما سَعى

در آن روز انسان به ياد كوششهايش مى افتد،(35)

36 وَ بُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِمَنْ يَرى

و دوزخ براى هر بيننده اى آشكار مى گردد.(36)

37 فَأَمّا مَنْ طَغى

امّا آن كسى كه طغيان كرده،(37)

38 وَ آثَرَ الْحَياةَ الدُّنْيا

و زندگى دنيا را (بر آخرت) مقدّم داشته،(38)

39 فَإِنَّ الْجَحِيمَ هِيَ الْمَأْوى

به يقين دوزخ جايگاه اوست.(39)

40 وَ أَمّا مَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ وَ نَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوى

و آن كس كه از مقام پروردگارش ترسان باشد و نفس را از هوا باز دارد،(40)

41 فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوى

به يقين بهشت جايگاه اوست.(41)

42 يَسْئَلُونَكَ عَنِ السّاعَةِ أَيّانَ مُرْساها

و از تو درباره قيامت مى پرسند كه در چه زمانى واقع مى شود؟(42)

43 فِيمَ أَنْتَ مِنْ ذِكْراها

تو را با يادآورى زمان آن چه كار؟!(43)

44 إِلى رَبِّكَ مُنْتَهاها

نهايت آن به سوى پروردگارتواست. (و هيچ كس جز خدا از زمانش آگاه نيست).(44)

45 إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرُ مَنْ يَخْشاها

تو فقط بيم دهنده كسانى هستى كه از آن مى ترسند (و آمادگى پذيرش دارند).(45)

46 كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَها لَمْ يَلْبَثُوا إِلاّ عَشِيَّةً أَوْ ضُحاها

در آن روز كه قيامت را مى بينند احساس مى كنند كه گويا توقّفشان (در دنيا و برزخ) جز شامگاهى يا صبحگاهى بيشتر نبوده است.(46)

▲

[80] سوره عبس

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 عَبَسَ وَ تَوَلّى

چهره درهم كشيد و روى بر تافت،(1)

2 أَنْ جاءَهُ الاْ َعْمى

از اين كه نابينايى به سراغ او آمد.(2)

3 وَ ما يُدْرِيكَ لَعَلَّهُ يَزَّكّى

تو چه مى دانى شايد او تقوا پيشه كند،(3)

4 أَوْ يَذَّكَّرُ فَتَنْفَعَهُ الذِّكْرى

يا متذكّر گردد و اين تذكّر به حال او مفيد باشد.(4)

5 أَمّا مَنِ اسْتَغْنى

امّا آن كس كه خود را توانگر مى بيند، (5)

6 فَأَنْتَ لَهُ تَصَدّى

تو به او روى مى آورى،(6)

7 وَ ما عَلَيْكَ أَلاّ يَزَّكّى

در حالى كه اگر او تقوا پيشه نكند چيزى بر تو نيست.(7)

8 وَ أَمّا مَنْ جاءَكَ يَسْعى

اما كسى كه به سراغ تو مى آيد و كوشش مى كند،(8)

9 وَ هُوَ يَخْشى

و (از خدا) ترسان است،(9)

10 فَأَنْتَ عَنْهُ تَلَهّى

تو از او غافل مى شوى! (10)

11 كَلاّ إِنَّها تَذْكِرَةٌ

هرگز چنين نيست (كه آنها مى پندارند); اين (قرآن براى همه) تذكر ويادآورى است،(11)

12 فَمَنْ شاءَ ذَكَرَهُ

و هر كس بخواهد از آن پند مى گيرد.(12)

13 فِي صُحُف مُكَرَّمَة

در الواح پرارزشى(13)

14 مَرْفُوعَة مُطَهَّرَة

والا قدر و پاكيزه،(14)

15 بِأَيْدِي سَفَرَة

به دست سفيرانى (15)

16 كِرام بَرَرَة

والا مقام (و فرمانبردار) و نيكوكار!(16)

17 قُتِلَ الاِْنْسانُ ما أَكْفَرَهُ

مرگ بر اين انسان، چقدر ناسپاس است!(17)

18 مِنْ أَيِّ شَيْء خَلَقَهُ

مگر (خداوند) او را از چه چيز آفريده است؟! (18)

19 مِنْ نُطْفَة خَلَقَهُ فَقَدَّرَهُ

او را از نطفه ناچيزى آفريد، سپس اندازه گيرى كرد و موزون ساخت،(19)

20 ثُمَّ السَّبِيلَ يَسَّرَهُ

سپس راه (سعادت) را براى او آسان كرد(20)

21 ثُمَّ أَماتَهُ فَأَقْبَرَهُ

بعد او را ميراند و در قبر نهاد،(21)

22 ثُمَّ إِذا شاءَ أَنْشَرَهُ

پس هرگاه بخواهد او را زنده مى كند.(22)

23 كَلاّ لَمّا يَقْضِ ما أَمَرَهُ

هرگز چنين نيست (كه او مى پندارد); او هنوز آنچه را (خدا) فرمان داده، اطاعت نكرده است.(23)

24 فَلْيَنْظُرِ الاِْنْسانُ إِلى طَعامِهِ

انسان بايد به غذاى خويش (و آفرينش آن) بنگرد! (24)

25 أَنّا صَبَبْنَا الْماءَ صَبّاً

ما آب فراوان از آسمان فرو ريختيم،(25)

26 ثُمَّ شَقَقْنَا الاْ َرْضَ شَقّاً

سپس زمين را از هم شكافتيم،(26)

27 فَأَنْبَتْنا فِيها حَبّاً

و در آن دانه هاى فراوانى رويانديم،(27)

28 وَ عِنَباً وَ قَضْباً

و انگور و سبزى بسيار،(28)

29 وَ زَيْتُوناً وَ نَخْلاً

و زيتون و نخل فراوان،(29)

30 وَ حَدائِقَ غُلْباً

و باغ هاى پردرخت،(30)

31 وَ فاكِهَةً وَ أَبّاً

و ميوه و چراگاه(31)

32 مَتاعاً لَكُمْ وَ لاَِنْعامِكُمْ

تا وسيله اى براى بهره گيرى شما و چهارپايانتان باشد. (32)

33 فَإِذا جاءَتِ الصَّاخَّةُ

هنگامى كه صيحه رستاخيز بيايد، (33)

34 يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِيهِ

در آن روز انسان از برادر خود مى گريزد،(34)

35 وَ أُمِّهِ وَ أَبِيهِ

و از مادر و پدرش،(35)

36 وَ صاحِبَتِهِ وَ بَنِيهِ

و همسرو فرزندانش;(36)

37 لِكُلِّ امْرِئ مِنْهُمْ يَوْمَئِذ شَأْنٌ يُغْنِيهِ

آن روز هر كدام از آنها وضعى دارد كه او را كاملاً به خود مشغول مى سازد.(37)

38 وُجُوهٌ يَوْمَئِذ مُسْفِرَةٌ

چهره هايى در آن روز گشاده و نورانى است(38)

39 ضاحِكَةٌ مُسْتَبْشِرَةٌ

خندان و مسرور است; (39)

40 وَ وُجُوهٌ يَوْمَئِذ عَلَيْها غَبَرَةٌ

و صورتهايى در آن روز غبارآلود است،(40)

41 تَرْهَقُها قَتَرَةٌ

و دود تاريكى آنها را پوشانده است،(41)

42 أُولئِكَ هُمُ الْكَفَرَةُ الْفَجَرَةُ

آنان همان كافران و فاجرانند.(42)

▲

[81] سوره تكوير

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ

در آن هنگام كه خورشيد درهم پيچيده شود، (1)

2 وَ إِذَا النُّجُومُ انْكَدَرَتْ

و ستارگان بى فروغ شوند،(2)

3 وَ إِذَا الْجِبالُ سُيِّرَتْ

و كوهها به حركت درآيند،(3)

4 وَ إِذَا الْعِشارُ عُطِّلَتْ

و با ارزش ترين اموال به دست فراموشى سپرده شود،(4)

5 وَ إِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ

و در آن هنگام كه وحوش جمع شوند، (5)

6 وَ إِذَا الْبِحارُ سُجِّرَتْ

و درياها برافروخته شوند،(6)

7 وَ إِذَا النُّفُوسُ زُوِّجَتْ

و هر كس با همسان خود قرين گردد، (7)

8 وَ إِذَا الْمَوْئوُدَةُ سُئِلَتْ

و آن هنگام كه از دختران زنده به گور شده سؤال شود:(8)

9 بِأَيِّ ذَنْب قُتِلَتْ

به كدامين گناه كشته شدند؟!(9)

10 وَ إِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ

و آن هنگام كه نامه هاى اعمال گشوده شود،(10)

11 وَ إِذَا السَّماءُ كُشِطَتْ

و پرده از روى (اسرار) آسمان برگيرند،(11)

12 وَ إِذَا الْجَحِيمُ سُعِّرَتْ

و در آن هنگام كه دوزخ شعلهور گردد،(12)

13 وَ إِذَا الْجَنَّةُ أُزْلِفَتْ

و بهشت نزديك شود،(13)

14 عَلِمَتْ نَفْسٌ ما أَحْضَرَتْ

(آرى در آن هنگام) هر كس مى داند چه چيزى را مهيا ساخته است.(14)

15 فَلا أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ

سوگند به ستارگانى كه باز مى گردند، (15)

16 الْجَوارِ الْكُنَّسِ

حركت مى كنند و (از ديده ها) پنهان مى شوند،(16)

17 وَ اللَّيْلِ إِذا عَسْعَسَ

و سوگند به شب، هنگامى كه پشت كند و به آخر رسد،(17)

18 وَ الصُّبْحِ إِذا تَنَفَّسَ

و به صبح، هنگامى كه بدمد،(18)

19 إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُول كَرِيم

كه اين (قرآن) كلام فرستاده بزرگوارى است [= جبرئيل امين](19)

20 ذِي قُوَّة عِنْدَ ذِي الْعَرْشِ مَكِين

كه صاحب قدرت است و نزد (خداوند) صاحب عرش، مقام والايى دارد!(20)

21 مُطاع ثَمَّ أَمِين

در آنجا فرمانروا و امين است!(21)

22 وَ ما صاحِبُكُمْ بِمَجْنُون

و همنشين شما [=پيامبر] ديوانه نيست.(22)

23 وَ لَقَدْ رَآهُ بِالاْ ُفُقِ الْمُبِينِ

به يقين او (جبرئيل) را در افق روشن ديده است. (23)

24 وَ ما هُوَ عَلَى الْغَيْبِ بِضَنِين

و او نسبت به آنچه از طريق وحى دريافت داشته بخل ندارد.(24)

25 وَ ما هُوَ بِقَوْلِ شَيْطان رَجِيم

اين (قرآن) گفته شيطان رانده شده (از درگاه خدا) نيست!(25)

26 فَأَيْنَ تَذْهَبُونَ

پس به كجا مى رويد؟!(26)

27 إِنْ هُوَ إِلاّ ذِكْرٌ لِلْعالَمِينَ

اين (قرآن) چيزى جز تذكّرى براى جهانيان نيست،(27)

28 لِمَنْ شاءَ مِنْكُمْ أَنْ يَسْتَقِيمَ

براى كسى از شما كه بخواهد راه مستقيم در پيش گيرد!(28)

29 وَ ما تَشاؤُنَ إِلاّ أَنْ يَشاءَ اللّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ

و شما اراده نمى كنيد مگر اين كه خداوندى كه پروردگار جهانيان است، اراده كند!(29)

▲

[82] سوره انفطار

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 إِذَا السَّماءُ انْفَطَرَتْ

آن زمان كه (كرات) آسمان از هم شكافته شود، (1)

2 وَ إِذَا الْكَواكِبُ انْتَثَرَتْ

و آن زمان كه ستارگان پراكنده شوند و فرو ريزند،(2)

3 وَ إِذَا الْبِحارُ فُجِّرَتْ

و آن زمان كه درياها به هم بپيوندند،(3)

4 وَ إِذَا الْقُبُورُ بُعْثِرَتْ

و آن زمان كه قبرها زير و رو گردد، (و مردگان خارج شوند) (4)

5 عَلِمَتْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ وَ أَخَّرَتْ

(در آن زمان) هر كس آنچه را از پيش و پشت سر فرستاده مى داند. (5)

6 يا أَيُّهَا الاِْنْسانُ ما غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ

اى انسان! چه چيز تو رادربرابرپروردگاركريمت مغرور ساخته است؟!(6)

7 الَّذِي خَلَقَكَ فَسَوّاكَ فَعَدَلَكَ

همان كسى كه تو را آفريد و منظم ساخت و اعتدال بخشيد،(7)

8 فِي أَىِّ صُورَة ما شاءَ رَكَّبَكَ

و در هر صورتى كه خواست تو را تركيب نمود.(8)

9 كَلاّ بَلْ تُكَذِّبُونَ بِالدِّينِ

(آرى) هرگز آن گونه (كه شما مى پنداريد) نيست; بلكه شما روز جزا را منكريد.(9)

10 وَ إِنَّ عَلَيْكُمْ لَحافِظِينَ

و به يقين نگاهبانانى بر شما گمارده شده،(10)

11 كِراماً كاتِبِينَ

والا مقام و نويسنده (اعمال نيك و بد شما)،(11)

12 يَعْلَمُونَ ما تَفْعَلُونَ

كه مى دانند شما چه مى كنيد.(12)

13 إِنَّ الاْ َبْرارَ لَفِي نَعِيم

به يقين (در آن روز) نيكان در بهشت پر نعمتند.(13)

14 وَ إِنَّ الْفُجّارَ لَفِي جَحِيم

و بدكاران در دوزخند،(14)

15 يَصْلَوْنَها يَوْمَ الدِّينِ

روز جزا وارد آن مى شوند و مى سوزند،(15)

16 وَ ما هُمْ عَنْها بِغائِبِينَ

و آنان هرگز از آن غايب (و دور) نيستند!(16)

17 وَ ما أَدْراكَ ما يَوْمُ الدِّينِ

تو چه مى دانى روزجزا چيست؟!(17)

18 ثُمَّ ما أَدْراكَ ما يَوْمُ الدِّينِ

باز چه مى دانى روز جزا چيست؟!(18)

19 يَوْمَ لاتَمْلِكُ نَفْسٌ لِنَفْس شَيْئاً وَ الاْ َمْرُ يَوْمَئِذ لِلّهِ

روزى است كه هيچ كس قادر بر انجام كارى به سود ديگرى نيست، و همه امور در آن روز از آنِ خداست!(19)

▲

[83] سوره مطففين

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ

واى بر كم فروشان!(1)

2 الَّذِينَ إِذَا اكْتالُوا عَلَى النّاسِ يَسْتَوْفُونَ

آنان كه وقتى براى خود چيزى از مردم با پيمانه مى گيرند، (حق خود را) بطور كامل دريافت مى دارند; (2)

3 وَ إِذا كالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ

ولى هنگامى كه براى ديگران پيمانه يا وزن مى كنند، كم مى گذارند.(3)

4 أَ لا يَظُنُّ أُولئِكَ أَنَّهُمْ مَبْعُوثُونَ

آيا آنها گمان نمى كنند كه برانگيخته مى شوند،(4)

5 لِيَوْم عَظِيم

در روزى بزرگ؟!(5)

6 يَوْمَ يَقُومُ النّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ

روزى كه مردم در پيشگاه پروردگار جهانيان مى ايستند.(6)

7 كَلاّ إِنَّ كِتابَ الفُجّارِ لَفِي سِجِّين

هرگز چنين نيست (كه آنها درباره قيامت مى پندارند)، به يقين نامه اعمال بدكاران در «سجّين» است.(7)

8 وَ ما أَدْراكَ ما سِجِّينٌ

تو چه مى دانى «سجّين» چيست؟!(8)

9 كِتابٌ مَرْقُومٌ

نامه اى است رقم زده شده (و حكمى است حتمى).(9)

10 وَيْلٌ يَوْمَئِذ لِلْمُكَّذِّبِينَ

واى در آن روز بر تكذيب كنندگان!(10)

11 الَّذِينَ يُكَذِّبُونَ بِيَوْمِ الدِّينِ

همان كسانى كه روز جزا را انكار مى كنند.(11)

12 وَ ما يُكَذِّبُ بِهِ إِلاّ كُلُّ مُعْتَد أَثِيم

و تنها كسى آن را انكار مى كند كه متجاوز و گنهكار است.(12)

13 إِذا تُتْلى عَلَيْهِ آياتُنا قالَ أَساطِيرُ الاْ َوَّلِينَ

(همان كسانى كه) وقتى آيات ما بر آنها خوانده مى شود مى گويند: «اين افسانه هاى پيشينيان است.»(13)

14 كَلاّ بَلْ رانَ عَلى قُلُوبِهِمْ ما كانُوا يَكْسِبُونَ

چنين نيست (كه آنها مى پندارند)، بلكه اعمالشان چون زنگارى بر دلهايشان نشسته است.(14)

15 كَلاّ إِنَّهُمْ عَنْ رَبِّهِمْ يَوْمَئِذ لَمَحْجُوبُونَ

چنين نيست (كه مى پندارند)، بلكه آنها در آن روز از (لقاى) پروردگارشان محجوبند.(15)

16ثُمَّ إِنَّهُمْ لَصالُوا الْجَحِيمِ

سپس آنها به يقين وارد دوزخ مى شوند.(16)

17 ثُمَّ يُقالُ هذَا الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ

بعد به آنها گفته مى شود: «اين همان چيزى است كه آن را انكار مى كرديد!»(17)

18 كَلاّ إِنَّ كِتابَ الاْ َبْرارِ لَفِي عِلِّيِّينَ

چنان نيست (كه آنها درباره معاد مى پندارند) بلكه نامه اعمال نيكان در «عليّين» است.(18)

19 وَ ما أَدْراكَ ما عِلِّيُّونَ

و تو چه مى دانى «عليّين» چيست؟!(19)

20 كِتابٌ مَرْقُومٌ

نامه اى است رقم خورده (و حكمى است قطعى)،(20)

21 يَشْهَدُهُ الْمُقَرَّبُونَ

كه مقرّبان شاهد آنند.(21)

22 إِنَّ الاْ َبْرارَ لَفِي نَعِيم

مسلّماً نيكان در بهشت پرنعمتند:(22)

23 عَلَى الاْ َرائِكِ يَنْظُرُونَ

بر تختهاى زيباى بهشتى تكيه كرده و (به زيباييهاى بهشت) مى نگرند.(23)

24 تَعْرِفُ فِي وُجُوهِهِمْ نَضْرَةَ النَّعِيمِ

طراوت و نشاط فزونى نعمت را در چهره هايشان مى بينى و. (24)

25 يُسْقَوْنَ مِنْ رَحِيق مَخْتُوم

آنها از شراب طهور دست نخورده و مهر شده اى سيراب مى شوند.(25)

26 خِتامُهُ مِسْكٌ وَ فِي ذالِكَ فَلْيَتَنافَسِ الْمُتَنافِسُونَ

مُهرى كه بر آن نهاده شده از مشك است; و مشتاقان بايد براى اين (نعمتهاى بهشتى) بر يكديگر پيشى گيرند.(26)

27 وَ مِزاجُهُ مِنْ تَسْنِيم

اين شراب (طهور) آميخته با «تسنيم» است،(27)

28 عَيْناً يَشْرَبُ بِهَا الْمُقَرَّبُونَ

همان چشمه اى كه مقرّبان از آن مى نوشند.(28)

29 إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا كانُوا مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا يَضْحَكُونَ

(آرى) بدكاران (در دنيا) پيوسته به مؤمنان مى خنديدند،(29)

30 وَ إِذا مَرُّوا بِهِمْ يَتَغامَزُونَ

و هنگامى كه از كنارشان مى گذشتند آنان را با اشاره تمسخر مى كردند،(30)

31 وَ إِذَا انْقَلَبُوا إِلى أَهْلِهِمُ انْقَلَبُوا فَكِهِينَ

و چون به سوى خانواده خود باز مى گشتند مسرور و خندان بودند،(31)

32 وَ إِذا رَأَوْهُمْ قالُوا إِنَّ هؤُلاءِ لَضالُّونَ

و هنگامى كه آنها را مى ديدند مى گفتند: «به يقين اينها گمراهانند.»(32)

33 وَ ما أُرْسِلُوا عَلَيْهِمْ حافِظِينَ

در حالى كه آنها مأموريت مراقبت مؤمنان را نداشتند.(33)

34 فَالْيَوْمَ الَّذِينَ آمَنُوا مِنَ الْكُفّارِ يَضْحَكُونَ

ولى امروز مؤمنان به كافران مى خندند،(34)

35 عَلَى الاْ َرائِكِ يَنْظُرُونَ

در حالى كه بر تختهاى بهشتى نشسته و (به سرنوشت شوم آنها) مى نگرند!(35)

36 هَلْ ثُوِّبَ الْكُفّارُ ما كانُوا يَفْعَلُونَ

آيا (با اين حال) كافران پاداشى بر اعمال خود گرفته اند؟!(36)

▲

[84] سوره انشقاق

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 إِذَا السَّماءُ انْشَقَّتْ

آن هنگام كه (كرات) آسمان شكافته شود،(1)

2 وَ أَذِنَتْ لِرَبِّها وَ حُقَّتْ

و تسليم فرمان پروردگارش شود ـ و سزاوار است كه چنين باشد ـ (2)

3 وَ إِذَا الاْ َرْضُ مُدَّتْ

و آنگاه كه زمين گسترده شود،(3)

4 وَ أَلْقَتْ ما فِيها وَ تَخَلَّتْ

و آنچه در درون دارد بيرون افكند و خالى شود،(4)

5 وَ أَذِنَتْ لِرَبِّها وَ حُقَّتْ

و تسليم فرمان پروردگارش گردد ـ و شايسته است كه چنين باشد ـ  (5)

6 يا أَيُّهَا الاِْنْسانُ إِنَّكَ كادِحٌ إِلى رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاقِيهِ

اى انسان! تو با تلاش و رنج به سوى پروردگارت مى روى و او را ملاقات خواهى كرد.(6)

7 فَأَمّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ بِيَمِينِهِ

امّا كسى كه نامه اعمالش به دست راستش داده شود، (7)

8 فَسَوْفَ يُحاسَبُ حِساباً يَسِيراً

بزودى به آسانى به حساب او رسيدگى مى شود،(8)

9 وَ يَنْقَلِبُ إِلى أَهْلِهِ مَسْرُوراً

و خوشحال به سوى خانواده اش باز مى گردد.(9)

10 وَ أَمّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ وَراءَ ظَهْرِهِ

و امّا كسى كه نامه اعمالش به پشت سرش داده شود،(10)

11 فَسَوْفَ يَدْعُوا ثُبُوراً

بزودى فرياد مى زند واى بر من كه هلاك شدم!(11)

12 وَ يَصْلى سَعِيراً

و در شعله هاى سوزان آتش مى سوزد.(12)

13 إِنَّهُ كانَ فِي أَهْلِهِ مَسْرُوراً

چرا كه او در ميان خانواده اش پيوسته (از كفر و گناه خود) مسرور بود.(13)

14 إِنَّهُ ظَنَّ أَنْ لَنْ يَحُورَ

او گمان مى كرد هرگز (به زندگى جهان ديگر) باز نخواهد گشت.(14)

15 بَلى إِنَّ رَبَّهُ كانَ بِهِ بَصِيراً

آرى، پروردگارش نسبت به او بينا بود (و اعمالش را براى حساب ثبت كرد)!(15)

16 فَلا أُقْسِمُ بِالشَّفَقِ

سوگند به شفق،(16)

17 وَ اللَّيْلِ وَ ما وَسَقَ

و سوگند به شب و آنچه گرد مى آورد،(17)

18 وَ الْقَمَرِ إِذَا اتَّسَقَ

و سوگند به ماه آنگاه كه بدر كامل مى شود،(18)

19 لَتَرْكَبُنَّ طَبَقاً عَنْ طَبَق

كه همه شما پيوسته از حالى به حال ديگر منتقل مى شويد (تا به كمال برسيد.)(19)

20 فَما لَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ

پس چرا آنان ايمان نمى آورند؟!(20)

21 وَ إِذا قُرِئَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنُ لايَسْجُدُونَ

و هنگامى كه قرآن بر آنها خوانده مى شود سجده نمى كنند؟!(21)

22 بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا يُكَذِّبُونَ

بلكه كافران پيوسته (آيات الهى را) انكار مى كنند. (22)

23 وَ اللّهُ أَعْلَمُ بِما يُوعُونَ

و خداوند آنچه را (در دل) پنهان مى دارند بخوبى مى داند.(23)

24 فَبَشِّرْهُمْ بِعَذاب أَلِيم

پس آنها را به عذابى دردناك بشارت ده!(24)

25 إِلاَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ لَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُون

مگر كسانى كه ايمان آورده و اعمال صالح انجام داده اند، كه براى آنان پاداشى است دائمى!(25)

▲

[85] سوره بروج

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 وَ السَّماءِ ذاتِ الْبُرُوجِ

سوگند به آسمان كه داراى برجهاى [= صورت هاى فلكى] بسيار است،(1)

2 وَ الْيَوْمِ الْمَوْعُودِ

و سوگند به آن روز موعود،(2)

3 وَ شاهِد وَ مَشْهُود

و سوگند به «شاهد» و «مشهود»! [= پيامبر و اعمال امّت] (3)

4 قُتِلَ أَصْحابُ الاْ ُخْدُودِ

مرگ بر (شكنجه گرانو) صاحبان حفره هاى (آتش)،(4)

5 النّارِ ذاتِ الْوَقُودِ

آتشى عظيم وشعلهور! (5)

6 إِذْ هُمْ عَلَيْها قُعُودٌ

هنگامى كه در كنار آن نشسته بودند،(6)

7 وَ هُمْ عَلى ما يَفْعَلُونَ بِالْمُؤْمِنِينَ شُهُودٌ

و آنچه را با مؤمنان انجام مى دادند (با خونسردى و قساوت) تماشا مى كردند!(7)

8 وَ ما نَقَمُوا مِنْهُمْ إِلاّ أَنْ يُؤْمِنُوا بِاللّهِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ

آنها هيچ ايرادى بر مؤمنان نداشتند جز اين كه به خداوند توانا و شايسته ستايش ايمان آورده بودند;(8)

9 الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الاْ َرْضِ وَ اللّهُ عَلى كُلِّ شَيْء شَهِيدٌ

همان كسى كه حكومت آسمانها و زمين از آن اوست و خداوند بر همه چيز گواه است.(9)

10 إِنَّ الَّذِينَ فَتَنُوا الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ ثُمَّ لَمْ يَتُوبُوا فَلَهُمْ عَذابُ جَهَنَّمَ وَ لَهُمْ عَذابُ الْحَرِيقِ

كسانى كه مردان و زنان با ايمان را شكنجه دادند سپس توبه نكردند، براى آنها عذاب دوزخ و عذاب آتش سوزان است!(10)

11 إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ لَهُمْ جَنّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الاْ َنْهارُ ذالِكَ الْفَوْزُ الْكَبِيرُ

و براى كسانى كه ايمان آوردند و اعمال شايسته انجام دادند، باغهايى بهشتى است كه نهرها از پاى درختانش جارى است; و اين رستگارى و پيروزى بزرگ است.(11)

12 إِنَّ بَطْشَ رَبِّكَ لَشَدِيدٌ

به يقين مجازات قهرآميز پروردگارت بسيار شديد است! (12)

13 إِنَّهُ هُوَ يُبْدِئُ وَ يُعِيدُ

اوست كه آفرينش را آغاز مى كند و باز مى گرداند،(13)

14 وَ هُوَ الْغَفُورُ الْوَدُودُ

و او آمرزنده و دوستدار (مؤمنان) است،(14)

15 ذُو الْعَرْشِ الْمَجِيدُ

صاحب تخت قدرت و داراى مجد و عظمت است، (15)

16 فَعّالٌ لِما يُرِيدُ

و آنچه را اراده كند انجام مى دهد.(16)

17 هَلْ أَتاكَ حَدِيثُ الْجُنُودِ

آيا سرگذشت آن لشكرها به تو رسيده است،(17)

18 فِرْعَوْنَ وَ ثَمُودَ

لشكريان فرعون و ثمود؟!(18)

19 بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي تَكْذِيب

ولى كافران پيوسته در حال تكذيب حقّند،(19)

20 وَ اللّهُ مِنْ وَرائِهِمْ مُحِيطٌ

و خداوند به همه آنها احاطه دارد.(20)

21 بَلْ هُوَ قُرْآنٌ مَجِيدٌ

(اين آيات، سحر نيست،) بلكه قرآن با عظمت است،(21)

22 فِي لَوْح مَحْفُوظ

كه در لوح محفوظ جاى دارد.(22)

▲

[86] سوره طارق

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 وَ السَّماءِ وَ الطّارِقِ

سوگند به آسمان و كوبنده شب!(1)

2 وَ ما أَدْراكَ مَا الطّارِقُ

و تو چه مى دانى كوبنده شب چيست؟!(2)

3 النَّجْمُ الثّاقِبُ

همان ستاره درخشان و شكافنده تاريكيهاست!(3)

4 إِنْ كُلُّ نَفْس لَمّا عَلَيْها حافِظٌ

(به اين آيات بزرگ الهى سوگند) كه هر كس مراقب و محافظى دارد!(4)

5 فَلْيَنْظُرِ الاِْنْسانُ مِمَّ خُلِقَ

انسان بايد بنگرد كه از چه چيز آفريده شده است؟!(5)

6 خُلِقَ مِنْ ماء دافِق

از آبى جهنده آفريده شده است،(6)

7 يَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ الصُّلْبِ وَ التَّرائِبِ

آبى كه از ميان پشت و سينه ها خارج مى شود!(7)

8 إِنَّهُ عَلى رَجْعِهِ لَقادِرٌ

به يقين او (كه انسان را در آغاز اينگونه آفريد) مى تواند او را بازگرداند.(8)

9 يَوْمَ تُبْلَى السَّرائِرُ

در آن روز كه اسرار نهان (انسان) آشكار مى شود،(9)

10 فَما لَهُ مِنْ قُوَّة وَ لا ناصِر

و براى او هيچ نيرو و ياورى نيست. (10)

11 وَ السَّماءِ ذاتِ الرَّجْعِ

سوگندبه آسمان پرباران،(11)

12 وَ الاْ َرْضِ ذاتِ الصَّدْعِ

و سوگند به زمين پرشكاف (كه گياهان از آن مى رويند)،(12)

13 إِنَّهُ لَقَوْلٌ فَصْلٌ

كه اين (قرآن) سخنى است كه (حق را از باطل) جدا مى كند،(13)

14 وَ ما هُوَ بِالْهَزْلِ

و هرگز شوخى نيست.(14)

15 إِنَّهُمْ يَكِيدُونَ كَيْداً

آنها پيوسته نقشه اى (شيطانى) مى كشند، (15)

16 وَ أَكِيدُ كَيْداً

و من هم در برابر آنها تدبير مى كنم.(16)

17 فَمَهِّلِ الْكافِرِينَ أَمْهِلْهُمْ رُوَيْداً

حال كه چنين است كافران را (فقط) اندكى مهلت ده (تا سزاى اعمالشان را ببينند)!(17)

▲

[87] سوره اعلى

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الاْ َعْلَى

منزّه شمار نام پروردگار بلند مرتبه ات را!(1)

2 الَّذِي خَلَقَ فَسَوّى

همان خداوندى كه آفريد و موزون ساخت،(2)

3 وَ الَّذِي قَدَّرَ فَهَدى

و همان كس كه اندازه گيرى كرد و هدايت نمود،(3)

4 وَ الَّذِي أَخْرَجَ الْمَرْعى

و آن كس كه چراگاه را به وجود آورد،(4)

5 فَجَعَلَهُ غُثاءً أَحْوى

سپس آن را تيره و خشكيده ساخت.(5)

6 سَنُقْرِئُكَ فَلا تَنْسى

ما بزودى (قرآن را) بر تو مى خوانيم و هرگز فراموش نخواهى كرد،(6)

7 إِلاّ ما شاءَ اللّهُ إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ وَ ما يَخْفى

مگر آنچه را خدا بخواهد، كه او آشكار و نهان را مى داند.(7)

8 وَ نُيَسِّرُكَ لِلْيُسْرى

و ما انجام كار خير را براى تو آسان مى سازيم.(8)

9 فَذَكِّرْ إِنْ نَفَعَتِ الذِّكْرى

پس تذكر ده به يقين تذكّر مفيد خواهد بود.(9)

10 سَيَذَّكَّرُ مَنْ يَخْشى

بزودى آن كه از خدا مى ترسد متذكّر مى شود. (10)

11 وَ يَتَجَنَّبُهَا الاْ َشْقَى

امّا بدبخت ترين افراد از آن دورى مى گزيند،(11)

12 الَّذِي يَصْلَى النّارَ الْكُبْرى

همان كسى كه در آتش عظيم (دوزخ) وارد مى شود، (12)

13 ثُمَّ لايَمُوتُ فِيها وَ لايَحْيى

سپس در آن آتش نه مى ميرد و نه زنده مى شود.(13)

14 قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَكّى

به يقين كسى كه خود را پاكيزه ساخت، رستگار شد.(14)

15 وَ ذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلّى

و (آن كس كه) نام پروردگارش را ياد كرد و نماز خواند.(15)

16 بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَياةَ الدُّنْيا

ولى شما زندگى دنيا را مقدّم مى داريد،(16)

17 وَ الآخِرَةُ خَيْرٌ وَ أَبْقى

در حالى كه آخرت بهتر و پايدارتر است.(17)

18 إِنَّ هذا لَفِي الصُّحُفِ الأُولى

اين (دستورها) در كتب آسمانى پيشين (نيز) آمده است،(18)

19 صُحُفِ إِبْراهِيمَ وَ مُوسى

در كتب ابراهيم و موسى.(19)

▲

[88] سوره غاشيه

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 هَلْ أَتاكَ حَدِيثُ الْغاشِيَةِ

آيا داستان غاشيه [= روزى كه وحشت آن همه را فرا مى گيرد] به تو رسيده است؟!(1)

2 وُجُوهٌ يَوْمَئِذ خاشِعَةٌ

چهره هايى در آن روز خاشع ذلّت بارند، (2)

3 عامِلَةٌ ناصِبَةٌ

پيوسته عمل كرده و خسته شده اند (و نتيجه اى نگرفته اند)،(3)

4 تَصْلى ناراً حامِيَةً

آنها در آتش سوزان وارد مى گردند;(4)

5 تُسْقى مِنْ عَيْن آنِيَة

از چشمه اى بسيار داغ به آنان مى نوشانند; (5)

6 لَيْسَ لَهُمْ طَعامٌ إِلاّ مِنْ ضَرِيع

غذايى جز از ضريع [= گياهى نامطبوع ] ندارند;(6)

7 لايُسْمِنُ وَ لايُغْنِي مِنْ جُوع

كه نه آنها را فربه مى كند و نه از گرسنگى مى رهاند. (7)

8 وُجُوهٌ يَوْمَئِذ ناعِمَةٌ

چهره هايى در آن روز شادابند،(8)

9 لِسَعْيِها راضِيَةٌ

و از سعى و تلاش خود خشنودند،(9)

10 فِي جَنَّة عالِيَة

در بهشتى عالى جاى دارند،(10)

11 لاتَسْمَعُ فِيها لاغِيَةً

كه در آن سخن بيهوده اى نمى شنوند.(11)

12 فِيها عَيْنٌ جارِيَةٌ

در آن چشمه اى جارى است،(12)

13 فِيها سُرُرٌ مَرْفُوعَةٌ

در آن تختهاى زيباى بلندى است،(13)

14 وَ أَكْوابٌ مَوْضُوعَةٌ

و قدحهايى (از شراب طهور) نهاده شده،(14)

15 وَ نَمارِقُ مَصْفُوفَةٌ

و بالشها و پشتيهايى كه در كنار هم چيده شده،(15)

16 وَ زَرابِيُّ مَبْثُوثَةٌ

و فرشهاى فاخر گسترده.(16)

17 أَ فَلا يَنْظُرُونَ إِلَى الاِْبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْ

آيا آنان به شتر نمى نگرند كه چگونه آفريده شده است؟!(17)

18 وَ إِلَى السَّماءِ كَيْفَ رُفِعَتْ

و به آسمان كه چگونه برافراشته شده؟!(18)

19 وَ إِلَى الْجِبالِ كَيْفَ نُصِبَتْ

و به كوهها كه چگونه در جاى خود نصب گرديده؟!(19)

20 وَ إِلَى الأَرْضِ كَيْفَ سُطِحَتْ

و به زمين كه چگونه گسترده و هموار گشته است؟! (20)

21 فَذَكِّرْ إِنَّما أَنْتَ مُذَكِّرٌ

پس تذكّر ده كه تو فقط تذكّردهنده اى!(21)

22 لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُصَيْطِر

تو بر آنان سلطه ندارى كه مجبورشان به ايمان كنى،(22)

23 إِلاّ مَنْ تَوَلّى وَ كَفَرَ

(و تذكر براى همه سود بخش است) مگر كسى كه پشت كند و كافر شود،(23)

24 فَيُعَذِّبُهُ اللّهُ الْعَذابَ الأَكْبَرَ

كه خداوند او را به بزرگترين عذاب، مجازات مى كند!(24)

25 إِنَّ إِلَيْنا إِيابَهُمْ

به يقين بازگشت (همه) آنان به سوى ماست،(25)

26 ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنا حِسابَهُمْ

و به يقين حسابشان (نيز) با ماست.(26)

▲

[89] سوره فجر

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 وَ الْفَجْرِ

به سپيده دم سوگند،(1)

2 وَ لَيال عَشْر

و به شبهاى دهگانه، (2)

3 وَ الشَّفْعِ وَ الْوَتْرِ

و به زوج و فرد،(3)

4 وَ اللَّيْلِ إِذا يَسْرِ

و به شب، هنگامى كه (به سوى روشنايى روز) حركت مى كند (كه پروردگارت در كمين ستمكاران است)!(4)

5 هَلْ فِي ذالِكَ قَسَمٌ لِذِي حِجْر

آيا در اين سوگندها، سوگند مهمّى براى صاحب خردى نيست؟!(5)

6 أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعاد

آيا نديدى پروردگارت با قوم «عاد» چه كرد؟!(6)

7 إِرَمَ ذاتِ الْعِمادِ

و با آن شهر با عظمت «اِرَم»، (7)

8 الَّتِي لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُها فِي الْبِلادِ

كه مانندش در شهرها آفريده نشده بود!(8)

9 وَ ثَمُودَ الَّذِينَ جابُوا الصَّخْرَ بِالْوادِ

و قوم «ثمود» كه صخره هاى عظيم را از (كنار) دره مى بريدند (و از آن خانه و كاخ مى ساختند).(9)

10 وَ فِرْعَوْنَ ذِي الأَوْتادِ

و فرعونى كه قدرتمند و شكنجه گر بود،(10)

11 الَّذِينَ طَغَوْا فِي الْبِلادِ

همان كسانى كه در شهرها طغيان كردند،(11)

12 فَأَكْثَرُوا فِيهَا الْفَسادَ

و فساد فراوان در آنها به بار آوردند;(12)

13 فَصَبَّ عَلَيْهِمْ رَبُّكَ سَوْطَ عَذاب

به همين سبب پرورگارت تازيانه عذاب را بر آنان نواخت! (13)

14 إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصادِ

به يقين پروردگار تو در كمينگاه (ستمگران) است.(14)

15 فَأَمَّا الاِْنْسانُ إِذا مَا ابْتَلاهُ رَبُّهُ فَأَكْرَمَهُ وَ نَعَّمَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَكْرَمَنِ

امّا انسان هنگامى كه پروردگارش او را براى آزمايش، گرامى مى دارد و نعمت مى بخشد (مغرور مى شود و) مى گويد: «پروردگارم مرا گرامى داشته است!»(15)

16 وَ أَمّا إِذا مَا ابْتَلاهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَهانَنِ

و امّا هنگامى كه براى امتحان، روزيش را بر او تنگ مى گيرد (مأيوس مى شود و)مى گويد: «پروردگارم مرا خوار كرده است!»(16)

17 كَلاّ بَلْ لاتُكْرِمُونَ الْيَتِيمَ

چنان نيست; (كه شما مى پنداريد); شما يتيمان را گرامى نمى داريد،(17)

18 وَ لاتَحَاضُّونَ عَلى طَعامِ الْمِسْكِينِ

 و يكديگر را بر اطعام مستمندان تشويق نمى كنيد،(18)

19 وَ تَأْكُلُونَ التُّراثَ أَكْلاً لَمّاً

و ميراث را (از راه مشروع و نامشروع) جمع كرده مى خوريد،(19)

20 وَ تُحِبُّونَ الْمالَ حُبّاً جَمّاً

و مال و ثروت را بسيار دوست داريد (و بخاطر آن گناهان زيادى مرتكب مى شويد).(20)

21 كَلاّ إِذا دُكَّتِ الأَرْضُ دَكّاً دَكّاً

چنان نيست (كه آنها مى پندارند!)، در آن هنگام كه زمين سخت درهم كوبيده شود،(21)

22 وَ جاءَ رَبُّكَ وَ الْمَلَكُ صَفّاً صَفّاً

و فرمان پروردگارت فرا رسد و فرشتگان صف در صف حاضر شوند،(22)

23 وَ جِيءَ يَوْمَئِذ بِجَهَنَّمَ يَوْمَئِذ يَتَذَكَّرُ الاِْنْسانُ وَ أَنّى لَهُ الذِّكْرى

و در آن روز جهنم را حاضر مى كنند; آن روز است كه انسان متذكّر مى شود; امّا اين تذكّر چه سودى براى او دارد؟!(23)

24 يَقُولُ يا لَيْتَنِي قَدَّمْتُ لِحَياتِي

مى گويد:«اى كاش براى (اين) زندگيم چيزى از پيش فرستاده بودم!»(24)

25 فَيَوْمَئِذ لايُعَذِّبُ عَذابَهُ أَحَدٌ

در آن روز هيچ كس مانند او عذاب نمى كند،(25)

26 وَ لايُوثِقُ وَثاقَهُ أَحَدٌ

و هيچ كس همچون او كسى را به بند نمى كشد. (26)

27 يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ

تو اى نفس مطمئن!(27)

28 ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً

به سوى پروردگارت بازگرد در حالى كه هم تو از او خشنودى و هم او از تو خشنود است،(28)

29 فَادْخُلِي فِي عِبادِي

پس در سلك بندگان (خالص) من در آى، (29)

30 وَ ادْخُلِي جَنَّتِي

و در بهشتم وارد شو!(30)

▲

[90] سوره بلد

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 لا أُقْسِمُ بِهذَا الْبَلَدِ

قسم به اين شهر مقدس (مكّه)،(1)

2 وَ أَنْتَ حِلٌّ بِهذَا الْبَلَدِ

شهرى كه تو در آن ساكنى،(2)

3 وَ والِد وَ ما وَلَدَ

و سوگند به پدر و فرزندش [= ابراهيم خليل و فرزندش اسماعيل ذبيح]،(3)

4 لَقَدْ خَلَقْنَا الإِنْسانَ في كَبَد

كه ما انسان را در رنج آفريديم (و زندگى او پر از سختى است).(4)

5 أَ يَحْسَبُ أَنْ لَنْ يَقْدِرَ عَلَيْهِ أَحَدٌ

آيا او مى پندارد هيچ كس نمى تواند بر او دست يابد؟!(5)

6 يَقُولُ أَهْلَكْتُ مالاً لُبَداً

(به دروغ) مى گويد: «مال زيادى را (در كارهاى خير) نابود كرده ام!» (6)

7 أَ يَحْسَبُ أَنْ لَمْ يَرَهُ أَحَدٌ

آيا گمان مى كند هيچ كس او را نديده (كه عمل خيرى انجام نداده) است؟! (7)

8 أَ لَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَيْنَيْنِ

آيا براى او دو چشم قرار نداديم،(8)

9 وَ لِساناً وَ شَفَتَيْنِ

و يك زبان و دو لب؟!(9)

10 وَ هَدَيْناهُ النَّجْدَيْنِ

و او را به راه خير و شر هدايت كرديم.(10)

11 فَلاَ اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ

ولى او از آن گردنه مهم نگذشت.(11)

12 وَ ما أَدْراكَ مَا الْعَقَبَةُ

و تو چه مى دانى آن گردنه چيست؟!(12)

13 فَكُّ رَقَبَة

آزاد كردن برده اى،(13)

14 أَوْ إِطْعامٌ في يَوْم ذي مَسْغَبَة

يا غذا دادن در روز گرسنگى،(14)

15 يَتيماً ذا مَقْرَبَة

يتيمى از خويشاوندان،(15)

16 أَوْ مِسْكيناً ذا مَتْرَبَة

يا مستمندى خاك نشين را،(16)

17 ثُمَّ كانَ مِنَ الَّذينَ آمَنُوا وَ تَواصَوْا بِالصَّبْرِ وَ تَواصَوْا بِالْمَرْحَمَةِ

سپس از كسانى باشد كه ايمان آورده اند و يكديگر را به شكيبايى و مهربانى توصيه مى كنند.(17)

18 أُولئِكَ أَصْحابُ الْمَيْمَنَةِ

آنها اصحاب يمين و سعادتمندانند.(18)

19وَ الَّذينَ كَفَرُوا بِآياتِنا هُمْ أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ

و كسانى كه آيات ما را انكار كرده اند افرادى شومند.(19)

20 عَلَيْهِمْ نارٌ مُؤْصَدَةٌ

بر آنها آتشى است فرو بسته (كه راه فرارى از آن نيست)!(20)

▲

[91] سوره شمس

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 وَ الشَّمْسِ وَ ضُحاها

به خورشيد و گسترش نور آن در صبحگاهان سوگند،(1)

2 وَ الْقَمَرِ إِذا تَلاها

و به ماه هنگامى كه از پى آن در آيد،(2)

3 وَ النَّهارِ إِذا جَلاّها

و به روز هنگامى كه خورشيد را آشكار سازد،(3)

4 وَ اللَّيْلِ إِذا يَغْشاها

و به شب آن هنگام كه آن را بپوشاند،(4)

5وَ السَّماءِ وَ ما بَناها

و سوگند به آسمان و كسى كه آن را بنا كرده،(5)

6 وَ الأَرْضِ وَ ما طَحاها

و به زمين و كسى كه آن را گسترانيده،(6)

7 وَ نَفْس وَ ما سَوّاها

و سوگند به روح آدمى و آن كس كه آن را (آفريده و) موزون ساخته،(7)

8 فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها

سپس فجور و تقوايش ]= شر و خيرش [را به او الهام كرده است، (8)

9قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكّاها

كه هر كس نفس خود را پاك و تزكيه كرده، رستگار شده;(9)

10 وَ قَدْ خابَ مَنْ دَسّاها

و آن كه نفس خويش را با معصيت و گناه آلوده ساخته، نوميد و محروم گشته است!(10)

11 كَذَّبَتْ ثَمُودُ بِطَغْواها

قوم «ثمود» بر اثر طغيانشان، (پيامبر خود را) تكذيب كردند،(11)

12 إِذِ انْبَعَثَ أَشْقاها

آنگاه كه شقى ترين آنها به پاخاست;(12)

13 فَقالَ لَهُمْ رَسُولُ اللّهِ ناقَةَ اللّهِ وَ سُقْياها

و پيامبر خدا (صالح) به آنان گفت: «ناقه (و معجزه) خداوند را با آبشخورش واگذاريد (و مزاحم آن نشويد).»(13)

14 فَكَذَّبُوهُ فَعَقَرُوها فَدَمْدَمَ عَلَيْهِمْ رَبُّهُمْ بِذَنْبِهِمْ فَسَوّاها

ولى آنها او را تكذيب و ناقه را پى كردند (و به هلاكت رساندند); از اين رو پروردگارشان آنها (و سرزمينشان) را بخاطر گناهشان درهم كوبيد و با خاك يكسان كرد.(14)

15 وَ لا يَخافُ عُقْباها

و او هرگز از فرجام مجازات ستمگران، باك ندارد.(15)

▲

[92] سوره ليل

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 وَ اللَّيْلِ إِذا يَغْشى

سوگند به شب در آن هنگام كه (جهان را) بپوشاند،(1)

2 وَ النَّهارِ إِذا تَجَلّى

و سوگند به روز هنگامى كه جلوه گر شود،(2)

3وَ ما خَلَقَ الذَّكَرَ وَ الأُنْثى

و سوگند به آن كس كه جنس مذكّر و مونث را آفريد،(3)

4 إِنَّ سَعْيَكُمْ لَشَتّى

كه سعى و تلاش شما گوناگون است:(4)

5 فَأَمّا مَنْ أَعْطى وَ اتَّقى

امّا آن كس كه (در راه خدا) انفاق كند و پرهيزگارى پيش گيرد،(5)

6 وَ صَدَّقَ بِالْحُسْنى

و جزاى نيك (الهى) را تصديق كند،(6)

7 فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرى

ما او را در مسير آسانى قرار مى دهيم.(7)

8 وَ أَمّا مَنْ بَخِلَ وَ اسْتَغْنى

امّا كسى كه بخل ورزد و (از اين راه) بى نيازى طلبد،(8)

9 وَ كَذَّبَ بِالْحُسْنى

و پاداش نيك را انكار كند،(9)

10فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرى

او را در مسير دشوارى قرار مى دهيم;(10)

11 وَ ما يُغْني عَنْهُ مالُهُ إِذا تَرَدّى

و در آن هنگام كه (در جهنم) سقوط مى كند، اموالش به حال او سودى نخواهد داشت.(11)

12 إِنَّ عَلَيْنا لَلْهُدى

به يقين هدايت كردن بر ماست،(12)

13 وَ إِنَّ لَنا لَلآْخِرَةَ وَ الأُولى

و آخرت و دنيا (نيز) تنها از آن ماست،(13)

14فَأَنْذَرْتُكُمْ ناراً تَلَظّى

و من شما را از آتشى كه زبانه مى كشد بيم مى دهم،(14)

15 لا يَصْلاها إِلاَّ الأَشْقَى

جز بدبخت ترين مردم وارد آن نمى شود;(15)

16الَّذي كَذَّبَ وَ تَوَلّى

همان كس كه (آيات خدا را) تكذيب كرد و رويگردان شد.(16)

17 وَ سَيُجَنَّبُهَا الأَتْقَى

و با تقواترين مردم از آن دور داشته خواهد شد،(17)

18 الَّذي يُؤْتي مالَهُ يَتَزَكّى

همان كس كه مال خودرا (در راه خدا) مى بخشد تا پاك شود.(18)

19 وَ ما لاَِحَد عِنْدَهُ مِنْ نِعْمَة تُجْزى

و هيچ كس را نزد او حق نعمتى نيست تا بخواهد (به اين وسيله) او را پاداش دهد،(19)

20إِلاَّ ابْتِغاءَ وَجْهِ رَبِّهِ الأَعْلى

بلكه هدفش تنها جلب رضاى پروردگار والايش مى باشد;(20)

21 وَ لَسَوْفَ يَرْضى

وبزودى (از مواهب فراوان الهى) راضى مى شود!(21)

▲

[93] سوره ضحى

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 وَ الضُّحى

سوگند به روز در آن هنگام كه آفتاب برآيد و گسترده شود،(1)

2 وَ اللَّيْلِ إِذا سَجى

و سوگند به شب هنگامى كه آرام گيرد،(2)

3 ما وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَ ما قَلى

كه پروردگارت هرگز تو را وانگذاشته و مورد خشم قرار نداده.(3)

4 وَ لَلآْخِرَةُ خَيْرٌ لَكَ مِنَ الأُولى

و به يقين آخرت براى تو از دنيا بهتر است.(4)

5 وَ لَسَوْفَ يُعْطيكَ رَبُّكَ فَتَرْضى

و بزودى پروردگارت آن قدر به تو عطا خواهد كرد كه راضى شوى. (5)

6 أَ لَمْ يَجِدْكَ يَتيماً فَآوى

آيا او تو را يتيم نيافت و پناه داد؟!(6)

7 وَ وَجَدَكَ ضَالاًّ فَهَدى

و تو را گمشده يافت و هدايت كرد، (7)

8 وَ وَجَدَكَ عائِلاً فَأَغْنى

و تو را نيازمند يافت و بى نياز نمود،(8)

9 فَأَمَّا الْيَتيمَ فَلا تَقْهَرْ

حال كه چنين است يتيم را تحقير مكن،(9)

10 وَ أَمَّا السّائِلَ فَلا تَنْهَرْ

و سائل را از خود مران،(10)

11 وَ أَمّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ

و نعمتهاى پروردگارت را بازگو كن!(11)

▲

[94] سوره شرح

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 أَ لَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ

آيا ما سينه تو را گشاده نساختيم،(1)

2 وَ وَضَعْنا عَنْكَ وِزْرَكَ

و بار سنگينت را از (دوش) تو برنداشتيم؟!(2)

3 الَّذي أَنْقَضَ ظَهْرَكَ

 همان بارى كه سخت بر پشت تو سنگينى مى كرد.(3)

4وَ رَفَعْنا لَكَ ذِكْرَكَ

و آوازه تو را بلند ساختيم. (4)

5 فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً

(آرى) به يقين با سختى آسانى است.(5)

6 إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً

مسلّماً با سختى آسانى است،(6)

7فَإِذا فَرَغْتَ فَانْصَبْ

پس هنگامى كه از مهمّى فارغ مى شوى به مهمّ ديگرى پرداز،(7)

8 وَ إِلى رَبِّكَ فَارْغَبْ

و به سوى پروردگارت توجّه كن.(8)

▲

[95] سوره تين

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 وَ التِّينِ وَ الزَّيْتُونِ

سوگند به انجير و زيتون [= يا: سوگند به سرزمين شام و بيت المقدس]،(1)

2وَ طُورِ سينينَ

و سوگند به «طور سينا»،(2)

3 وَ هذَا الْبَلَدِ الأَمينِ

و سوگند به اين شهر امن (مكّه)،(3)

4 لَقَدْ خَلَقْنَا الإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْويم

كه ما انسان را در بهترين صورت و نظام آفريديم،(4)

5 ثُمَّ رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلينَ

سپس او را به پايين ترين مرحله بازگردانديم،(5)

6 إِلاَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُون

مگر كسانى كه ايمان آورده و اعمال صالح انجام داده اند كه براى آنها پاداشى تمام نشدنى است!(6)

7 فَما يُكَذِّبُكَ بَعْدُ بِالدِّينِ

پس (اى انسان) چه چيز سبب مى شود كه بعد از اين (دلايل روشن) روز جزا را انكار كنى؟! (7)

8 أَ لَيْسَ اللّهُ بِأَحْكَمِ الْحاكِمينَ

آيا خداوند بهترين حاكمان نيست؟!(8)

▲

[96] سوره علق

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 اِقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذي خَلَقَ

بخوان به نام پروردگارت كه (جهان را) آفريد، (1)

2 خَلَقَ الإِنْسانَ مِنْ عَلَق

و انسان را از خون بسته اى خلق كرد.(2)

3 اِقْرَأْ وَ رَبُّكَ الأَكْرَمُ

بخوان كه پروردگارت (از همه) والاتر است،(3)

4 الَّذي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ

همان كسى كه بوسيله قلم تعليم نمود،(4)

5 عَلَّمَ الإِنْسانَ ما لَمْ يَعْلَمْ

و به انسان آنچه را نمى دانست آموخت.(5)

6 كَلاّ إِنَّ الإِنْسانَ لَيَطْغى

چنين نيست (كه شما مى پنداريد) به يقين انسان طغيان مى كند،(6)

7 أَنْ رَآهُ اسْتَغْنى

از اين كه خود را بى نياز ببيند.(7)

8 إِنَّ إِلى رَبِّكَ الرُّجْعى

و به يقين بازگشت (همه) به سوى پروردگار توست.(8)

9 أَ رَأَيْتَ الَّذي يَنْهى

به من خبر ده كسى كه نهى مى كند،(9)

10 عَبْداً إِذا صَلّى

بنده اى را هنگامى كه نماز مى خواند (آيا مستحق عذاب الهى نيست) (10)

11أَ رَأَيْتَ إِنْ كانَ عَلَى الْهُدى

به من خبر ده اگر اين بنده بر طريق هدايت باشد،(11)

12 أَوْ أَمَرَ بِالتَّقْوى

يا مردم را به تقوا فرمان دهد (آيا نهى كردن او سزاوار است)؟!(12)

13 أَ رَأَيْتَ إِنْ كَذَّبَ وَ تَوَلّى

به من خبر ده اگر (اين طغيانگر) حق را انكار كند و از آن روى گردان شود (آيا مستحق مجازات الهى نيست)؟!(13)

14 أَ لَمْ يَعْلَمْ بِأَنَّ اللّهَ يَرى

آيا او ندانست كه خداوند (همه اعمالش را) مى بيند؟!(14)

15 كَلاّ لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ لَنَسْفَعاً بِالنّاصِيَةِ

چنان نيست (كه او مى پندارد)، اگر دست از كار خود برندارد، ناصيه اش [= موى پيش سرش] را گرفته، (و به سوى عذاب) مى كشانيم. (15)

16 ناصِيَة كاذِبَة خاطِئَة

همان ناصيه دروغگوى خطاكار را!(16)

17 فَلْيَدْعُ نادِيَهُ

سپس يارانش را صدا زند (تا ياريش كنند).(17)

18 سَنَدْعُ الزَّبانِيَةَ

ما هم بزودى مأموران دوزخ را صدا مى زنيم (تا او را به دوزخ افكنند)!(18)

19 كَلاّ لا تُطِعْهُ وَ اسْجُدْ وَ اقْتَرِبْ

چنين نيست (كه او مى پندارد) او را اطاعت مكن، و سجده نما و به قرب (خداوند) درآى!(19)

▲

[97] سوره قدر

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 إِنّا أَنْزَلْناهُ في لَيْلَةِ الْقَدْرِ

به يقين ما آن (قرآن) را در شب قدر نازل كرديم. (1)

2 وَ ما أَدْراكَ ما لَيْلَةُ الْقَدْرِ

و تو چه مى دانى شب قدر چيست؟!(2)

3 لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْر

شب قدر بهتر از هزار ماه است. (3)

4 تَنَزَّلُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ فيها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْر

فرشتگان و «روح» در آن شب به اذن پروردگارشان براى (تقدير) هر امرى نازل مى شوند.(4)

5 سَلامٌ هِيَ حَتّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ

شبى است سرشار از سلامت (و بركت و رحمت) تا طلوع سپيده.(5)

▲

[98] سوره بينه

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 لَمْ يَكُنِ الَّذينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ وَ الْمُشْرِكينَ مُنْفَكِّينَ حَتّى تَأْتِيَهُمُ الْبَيِّنَةُ

كافران از اهل كتاب و مشركان (مى گفتند:) دست از آيين خود بر نمى دارند تا دليل روشنى براى آنها بيايد،(1)

2 رَسُولٌ مِنَ اللّهِ يَتْلُوا صُحُفاً مُطَهَّرَةً

پيامبرى از سوى خدا (بيايد) كه كتب پاك (آسمانى) را (بر آنها) بخواند،(2)

3 فيها كُتُبٌ قَيِّمَةٌ

كه در آن نوشته هاى پرارزشى باشد. (ولى هنگامى كه آمد ايمان نياوردند).(3)

4 وَ ما تَفَرَّقَ الَّذينَ أُوتُوا الْكِتابَ إِلاّ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ الْبَيِّنَةُ

اهل كتاب (نيز پيش از اين در دين خدا) اختلاف نكردند مگربعد از آن كه دليل روشن براى آنان آمد. (4)

5 وَ ما أُمِرُوا إِلاّ لِيَعْبُدُوا اللّهَ مُخْلِصينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفاءَ وَ يُقيمُوا الصَّلاةَ وَ يُؤْتُوا الزَّكاةَ وَ ذالِكَ دينُ الْقَيِّمَةِ

و به آنها دستورى داده نشده بود جز اين كه خدا را بپرستند و دين خود را براى او خالص كنند و به توحيد بازگردند،و نماز را برپا دارند و زكات را بپردازند; و اين است دين پايدار.(5)

6 إِنَّ الَّذينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ وَ الْمُشْرِكينَ في نارِ جَهَنَّمَ خالِدينَ فيها أُولئِكَ هُمْ شَرُّ الْبَرِيَّةِ

كافران از اهل كتاب و مشركان در آتش دوزخند، جاودانه در آن مى مانند; آنها بدترين خلق (خدا) هستند.(6)

7 إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ أُولئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ

(امّا) كسانى كه ايمان آوردند واعمال صالح انجام دادند، بهترين خلق (خدا) هستند.(7)

8 جَزاؤُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنّاتُ عَدْن تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ خالِدينَفيها أَبَداً رَضِيَ اللّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ ذالِكَ لِمَنْ خَشِيَ رَبَّهُ

پاداش آنها نزد پروردگارشان باغهاى جاويدان بهشتى است كه نهرها از پاى درختانش جارى است; هميشه در آن مى مانند; (هم) خدا از آنها خشنود است و (هم) آنها از او; و اين (مقام والا) براى كسى است كه از (مخالفت) پروردگارش بترسد.(8)

▲

[99] سوره زلزله

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 إِذا زُلْزِلَتِ الأَرْضُ زِلْزالَها

هنگامى كه زمين شديداً به لرزه درآيد،(1)

2 وَ أَخْرَجَتِ الأَرْضُ أَثْقالَها

و زمين بارهاى سنگينش را خارج سازد. (2)

3 وَ قالَ الإِنْسانُ ما لَها

و انسان مى گويد: «زمين را چه مى شود (كه اين گونه مى لرزد)»؟!(3)

4 يَوْمَئِذ تُحَدِّثُ أَخْبارَها

در آن روز زمين تمام خبرهايش را بازگو مى كند; (4)

5 بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحى لَها

چرا كه پروردگارت به آن وحى كرده است.(5)

6 يَوْمَئِذ يَصْدُرُ النّاسُ أَشْتاتاً لِيُرَوْا أَعْمالَهُمْ

در آن روز مردم بصورت گروههاى پراكنده (از قبرها) خارج مى شوند تا اعمالشان به آنها نشان داده شود.(6)

7 فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّة خَيْراً يَرَهُ

پس هر كس هموزن ذرّه اى كار خير انجام دهد آن را مى بيند.(7)

8 وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّة شَرّاً يَرَهُ

و هر كس هموزن ذرّه اى كار بد كرده آن را (نيز) مى بيند.(8)

▲

[100] سوره عاديات

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 وَ الْعادِياتِ ضَبْحاً

سوگند به اسبان دونده (مجاهدان) در حالى كه نفس زنان به پيش مى تاختند،(1)

2 فَالْمُورِياتِ قَدْحاً

و سوگند به افروزندگان جرقه آتش در برخورد سمهايشان (با سنگهاى بيابان)،(2)

3 فَالْمُغيراتِ صُبْحاً

و سوگند به هجوم آوران در سپيده دم، (3)

4 فَأَثَرْنَ بِهِ نَقْعاً

كه گرد و غبار به هر سو پراكندند،(4)

5 فَوَسَطْنَ بِهِ جَمْعاً

و (ناگهان) در ميان جمع (دشمن) ظاهر شدند،(5)

6 إِنَّ الإِنْسانَ لِرَبِّهِ لَكَنُودٌ

كه انسان در برابر نعمتهاى پروردگارش بسيار ناسپاس و بخيل است;(6)

7 وَ إِنَّهُ عَلى ذالِكَ لَشَهيدٌ

و او خود (نيز) بر اين گواه است;(7)

8 وَ إِنَّهُ لِحُبِّ الْخَيْرِ لَشَديدٌ

و به يقين او علاقه شديد به مال دارد.(8)

9 أَ فَلا يَعْلَمُ إِذا بُعْثِرَ ما فِي الْقُبُورِ

آيا نمى داند در آن زمان كه تمام كسانى كه در قبرها هستند برانگيخته مى شوند،(9)

10 وَ حُصِّلَ ما فِي الصُّدُورِ

و آنچه در درون سينه هاست آشكار مى گردد،(10)

11 إِنَّ رَبَّهُمْ بِهِمْ يَوْمَئِذ لَخَبيرٌ

در آن روز پروردگارشان از آنها كاملاً آگاه است؟!(11)

▲

[101] سوره قارعه

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 اَلْقارِعَةُ

آن حادثه كوبنده،(1)

2 مَا الْقارِعَةُ

و چه حادثه كوبنده اى! (2)

3 وَ ما أَدْراكَ مَا الْقارِعَةُ

و تو چه مى دانى كه حادثه كوبنده چيست؟! (آن حادثه همان روز قيامت است!)(3)

4 يَوْمَ يَكُونُ النّاسُ كَالْفَراشِ الْمَبْثُوثِ

روزى كه مردم مانند پروانه هاى پراكنده خواهند بود،(4)

5 وَ تَكُونُ الْجِبالُ كَالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ

و كوهها مانند پشم رنگين حلاّجى شده (متلاشى) مى گردد! (5)

6 فَأَمّا مَنْ ثَقُلَتْ مَوازينُهُ

امّا كسى كه (در آن روز) ترازوهاى (اعمال) او سنگين است،(6)

7 فَهُوَ في عيشَة راضِيَة

در يك زندگى كاملاً رضايت بخش خواهد بود.(7)

8 وَ أَمّا مَنْ خَفَّتْ مَوازينُهُ

و امّا كسى كه ترازوهاى (اعمال) او سبك است، (8)

9 فَأُمُّهُ هاوِيَةٌ

پناهگاهش «هاويه» [= دوزخ] است.(9)

10 وَ ما أَدْراكَ ما هِيَهْ

و تو چه مى دانى «هاويه» چيست؟! (10)

11 نارٌ حامِيَةٌ

آتشى است سوزان!(11)

▲

[102] سوره تكاثر

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

1 أَلْهاكُمُ التَّكاثُرُ

افزون طلبى (و تفاخر) شما را به خود مشغول داشته است.(1)

2 حَتّى زُرْتُمُ الْمَقابِرَ

تا آن جا كه به ديدار قبرها رفتيد (و به فزونى قبور مردگانتان افتخار كرديد).(2)

3 كَلاّ سَوْفَ تَعْلَمُونَ

چنين نيست (كه مى پنداريد) بزودى خواهيد دانست!(3)

4 ثُمَّ كَلاّ سَوْفَ تَعْلَمُونَ

باز چنان نيست (كه شما مى پنداريد); بزودى خواهيد دانست!(4)

5 كَلاّ لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقينِ

هرگز چنان نيست (كه شما خيال مى كنيد); اگر شما علم اليقين (به آخرت) داشتيد (افزون طلبى شما را از خدا غافل نمى كرد)!(5)

6 لَتَرَوُنَّ الْجَحيمَ

به يقين شما جهنم را خواهيد ديد.(6)

7 ثُمَّ لَتَرَوُنَّها عَيْنَ الْيَقينِ

سپس (با ورود در آن) آن را به عين اليقين مشاهده خواهيد كرد.(7)

8 ثُمَّ لَتُسْئَلُنَّ يَوْمَئِذ عَنِ النَّعيمِ

سپس در آن روز (همه شما) از نعمتها (ى الهى) بازپرسى خواهيد شد.(8)

▲

[103] سوره عصر

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 وَ الْعَصْرِ

به عصر سوگند،(1)

2 إِنَّ الإِنْسانَ لَفي خُسْر

كه انسانها همه در زيانند;(2)

3 إِلاَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ وَ تَواصَوْا بِالْحَقِّ وَ تَواصَوْا بِالصَّبْرِ

مگر كسانى كه ايمان آورده و اعمال صالح انجام داده اند، و يكديگر را به (اداى) حق سفارش كرده و يكديگر را به استقامت و شكيبايى توصيه نموده اند.(3)

▲

[104] سوره همزه

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَة لُمَزَة

واى بر هر عيبجوى مسخره كننده اى!(1)

2 الَّذي جَمَعَ مالاً وَ عَدَّدَهُ

همان كس كه مال فراوانى جمع آورى و آماده ساخته (بى آنكه حلال و حرام آن را حساب كند)!(2)

3 يَحْسَبُ أَنَّ مالَهُ أَخْلَدَهُ

او مى پندارد اموالش او را جاودانه مى سازد.(3)

4 كَلاّ لَيُنْبَذَنَّ فِي الْحُطَمَةِ

چنين نيست (كه مى پندارد); بزودى در «حطمه» [= آتشى خردكننده ] پرتاب مى شود.(4)

5 وَ ما أَدْراكَ مَا الْحُطَمَةُ

و تو چه مى دانى «حطمه» چيست؟!(5)

6 نارُ اللّهِ الْمُوقَدَةُ

آتش برافروخته الهى است،(6)

7 الَّتي تَطَّلِعُ عَلَى الأَفْئِدَةِ

كه از دلها سر مى زند.(7)

8 إِنَّها عَلَيْهِمْ مُؤْصَدَةٌ

اين آتش بر آنها فرو بسته شده،(8)

9 في عَمَد مُمَدَّدَة

در ستونهاى كشيده و طولانى.(9)

▲

[105] سوره فيل

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِأَصْحابِ الْفيلِ

آيا نديدى پروردگارت با فيل سواران [= لشكر ابرهه كه براى نابودى كعبه آمده بودند] چه كرد؟!(1)

2 أَ لَمْ يَجْعَلْ كَيْدَهُمْ في تَضْليل

آيا نقشه آنها را در ضلالت (و تباهى) قرار نداد؟!(2)

3 وَ أَرْسَلَ عَلَيْهِمْ طَيْراً أَبابِيلَ

و بر سر آنها پرندگانى را گروه گروه فرستاد، (3)

4 تَرْميهِمْ بِحِجارَة مِنْ سِجِّيل

كه با سنگ هايى از گل متحجّر آنان را هدف قرار مى دادند;(4)

5 فَجَعَلَهُمْ كَعَصْف مَأْكُول

سرانجام آنها را همچون كاه خورده شده (و متلاشى) قرار داد.(5)

▲

[106] سوره قريش

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 لاِيلافِ قُرَيْش

(نابودى فيل سواران) بخاطر اين بود كه قريش (به اين سرزمين مقدّس) الفت گيرند (و زمينه ظهور پيامبر فراهم شود).(1)

2 إيلافِهِمْ رِحْلَةَ الشِّتاءِ وَ الصَّيْفِ

الفت آنها (به اين سرزمين و بازگشت آنها به آنجا) در سفرهاى زمستانه و تابستانه.(2)

3 فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هذَا الْبَيْتِ

پس (به شكرانه اين نعمت بزرگ) بايد پروردگار اين خانه را عبادت كنند،(3)

4 الَّذي أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوع وَ آمَنَهُمْ مِنْ خَوْف

همان كس كه آنها را از گرسنگى نجات داد و از ترس و ناامنى ايمن ساخت.(4)

▲

[107] سوره ماعون

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 أَ رَأَيْتَ الَّذي يُكَذِّبُ بِالدِّينِ

آيا كسى كه پيوسته روز جزا را انكار مى كند ديدى؟!(1)

2 فَذالِكَ الَّذي يَدُعُّ الْيَتيمَ

او همان كسى است كه يتيم را با خشونت مى راند،(2)

3 وَ لا يَحُضُّ عَلى طَعامِ الْمِسْكينِ

و (ديگران را) به اطعام مسكين تشويق نمى كند.(3)

4 فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّينَ

پس واى بر نمازگزاران،(4)

5 الَّذينَ هُمْ عَنْ صَلاتِهِمْ ساهُونَ

همان كسانى كه در نمازخود سهل انگارى مى كنند.(5)

6 الَّذينَ هُمْ يُراءوُنَ

 همان كسانى كه ريا مى كنند،(6)

7 وَ يَمْنَعُونَ الْماعُونَ

و حتى از (عاريه) دادن وسايل ضرورى زندگى (به ديگران) خوددارى مى كنند.(7)

▲

[108] سوره كوثر

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 إِنّا أَعْطَيْناكَ الْكَوْثَرَ

به يقين ما به تو كوثر (و خير و بركت فراوان) عطا كرديم.(1)

2 فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَ انْحَرْ

پس براى پروردگارت نماز بخوان و قربانى كن.(2)

3 إِنَّ شانِئَكَ هُوَ الأَبْتَرُ

(و بدان) دشمن تو به يقين ابتر و بريده نسل است.(3)

▲

[109] سوره كافرون

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 قُلْ يا أَيُّهَا الْكافِرُونَ

بگو: اى كافران!(1)

2 لا أَعْبُدُ ما تَعْبُدُونَ

آنچه را شما مى پرستيد من نمى پرستم.(2)

3 وَ لا أَنْتُمْ عابِدُونَ ما أَعْبُدُ

و نه شما آنچه را من مى پرستم مى پرستيد،(3)

4 وَ لا أَنا عابِدٌ ما عَبَدْتُّمْ

و نه من آنچه را شما پرستش كرده ايد مى پرستم، (4)

5 وَ لا أَنْتُمْ عابِدُونَ ما أَعْبُدُ

و نه شما آنچه را كه من مى پرستم پرستش مى كنيد;(5)

6 لَكُمْ دينُكُمْ وَ لِيَ دينِ

(حال كه چنين است) آيين شما براى خودتان، و آيين من براى خودم!(6)

▲

[110] سوره نصر

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 إِذا جاءَ نَصْرُ اللّهِ وَ الْفَتْحُ

هنگامى كه يارى خدا و پيروزى (بر مشركان مكه) فرا رسد،(1)

2 وَ رَأَيْتَ النّاسَ يَدْخُلُونَ في دينِ اللّهِ أَفْواجاً

و ببينى مردم گروه گروه وارد دين خدا مى شوند،(2)

3 فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَ اسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كانَ تَوّاباً

پروردگارت را تسبيح و حمد گوى و از او آمرزش بخواه كه او بسيار توبه پذير است. (3)

▲

[111] سوره مسد

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 تَبَّتْ يَدا أَبي لَهَب وَ تَبَّ

بريده باد هر دو دست ابولهب و مرگ بر او باد!(1)

2 ما أَغْنى عَنْهُ مالُهُ وَ ما كَسَبَ

هرگز ثروتش و آنچه را به دست آورد به حالش سودى نبخشيد.(2)

3 سَيَصْلى ناراً ذاتَ لَهَب

و بزودى وارد آتشى شعلهور و پرلهيب مى شود;(3)

4 وَ امْرَأَتُهُ حَمّالَةَ الْحَطَبِ

و (نيز) همسرش، در حالى كه هيزم كش (دوزخ) است،(4)

5 في جيدِها حَبْلٌ مِنْ مَسَد

و در گردنش رشته اى از ليف خرما.(5)

▲

[112] سوره اخلاص

بِسمِ اللّهِ الرَّحمانِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 قُلْ هُوَ اللّهُ أَحَدٌ

بگو: «او خداوند، يكتا و يگانه است;(1)

2 اللّهُ الصَّمَدُ

خداوندى بى نياز است كه همه نيازمندان قصد او مى كنند;(2)

3 لَمْ يَلِدْ وَ لَمْ يُولَدْ

(هرگز) نزاد، و زاده نشد;(3)

4 وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَد ٌ

و براى او هيچ گاه شبـيه و مانندى نبوده است.»(4)

▲

[113] سوره فلق

بِسمِ اللّهِ الرَّحمانِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ

بگو: «پناه مى برم به پروردگار سپيده صبح،(1)

2مِنْ شَرِّ ما خَلَقَ

از شرّ آنچه آفريده است;(2)

3وَ مِنْ شَرِّ غاسِق إِذا وَقَبَ

و از شرّ هر موجود شرور هنگامى كه شبانه وارد مى شود;(3)

4 وَ مِنْ شَرِّ النَّفّاثاتِ فِي الْعُقَدِ

و از شرّ آنها كه (با افسون و سحر) در گره ها مى دمند;(4)

5 وَ مِنْ شَرِّ حاسِد إِذا حَسَدَ

و از شرّ حسود هنگامى كه حسد مى ورزد.»(5)

▲

[114] سوره ناس

بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ

به نام خداوند بخشنده مهربان

1 قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النّاسِ

بگو: «پناه مى برم به پروردگار مردم،(1)

2 مَلِكِ النّاسِ

مالك و حاكم مردم،(2)

3 إِلهِ النّاسِ

معبود مردم،(3)

4 مِنْ شَرِّ الْوَسْواسِ الْخَنّاسِ

 از شرّ وسوسه گر پنهانكار.(4)

5 الَّذي يُوَسْوِسُ في صُدُورِ النّاسِ

كه در درون سينه مردمان وسوسه مى كند،(5)

6 مِنَ الْجِنَّةِ وَ النّاسِ

خواه از جنّ باشد يا از انسان»(6)