سخن ناشر

اصلي‌ترين وظيفه‌اي كه انتشارات شاهد از آغاز فعاليت خود در عرصة نشر به عهده گرفته است، زنده نگاه داشتن ياد و خاطرة ايثارگران مجاهدي است كه در پاسداري از انقلاب اسلامي جانفشاني كرده‌اند و اگر از «شراب طهور» شهادت سيراب نشده باشند، متحمل مصائب مقدسي چون اسارت و جانبازي شده‌اند.

از مهم‌ترين و معتبرترين شيوه‌هاي برافروخته نگاه‌‌داشتن آتش ياد و خاطرة آن دلاور مردان عرصة مجاهده و پيكار به دست دادن گزارشهاي واقعي و عيني از زندگاني و سلوك آنان است در قالب ضبط خاطرات برجاي‌مانده از آنان كه ميزان تأثيرگذاري آن بر مخاطب آگاه به مراتب از شيوه‌هاي ديگر بيشتر است. چرا كه در اين گونة نگارش، عنصر خيال كمترين نقش را دارد و آن چه هست يكسره پهنة انكارناپذير واقعيت است.

از سوي ديگر انتشار خاطراتي كه از مجاهدان راه حق در حافظه‌ها باقي مانده است دستماية بكر و بي‌بديلي است براي آن عده از محققان و هنرمنداني كه در آثار خود، دغدغة سالكاني را دارند كه روزگاري براي پاسداري از سرزمين اسلامي خويش، به ميدان آمدند و حماسه‌ها آفريدند تا آن شجرة طبيه‌اي كه به دست مبارك آن پير فرزانه در خاك اين مرز و بوم كاشته شده بود ببالد و به ثمر بنشيند.

مقدمه

 آنچه پيش رو داريد خاطرة عمليات بزرگ و افتخارآفرين والفجر 8 در بهمن 1364 است كه به همت رزمندگان پرتوان اسلام در منطقة فاو كشور عراق انجام گرفت. اين خاطره از زبان شهيد محمود دوستاني دزفولي فرمانده گروهان غواص گردان بلال از لشكر 7 ولي‌ عصر (عج) بيان گرديده است.

آن شهيد بزرگوار پس از عمليات و بازگشت به زادگاهش (شهر دزفول) خاطرة خود از اين عمليات را در قالب سه نوار كاست در نشستي در منزل شهيد غلامرضا عارفيان و به اصرار برادران ارجمند هادي عارفيان، عبدالامير مطيع رسول و محمدحسين درچين، بازگو كرد تا گوشه‌اي از آن همه ايثار و شهادت را براي نسل آينده به يادگار باقي بگذارد.

از آنجا كه شهيد فرمانده گروهان غواص بوده و در بسياري از جزئيات مراحل مختلف از آموزش تا عمليات حضور فعال داشته است، توانسته است به‌خوبي مخاطب را با حال و هواي رزمندگان اسلام آشنا سازد. سوز و گدازي كه در بيان او در تأسف از شهادت دوستان و همرزمانش يافت مي‌شود، بار عاطفي و احساسي خاطره را بيشتر كرده و بر جذابيت آن افزوده است.

لازم به يادآوري است كه اين شهيد عزيز خاطرة خود در اين نوارها را به لهجة دزفولي بيان كرده كه پياده كردن آن بسيار مشكل بود، اما تلاش شد تا در برگردان آن به زبان نوشتار، اصل خاطره چنان‌ بازنویسی گردد كه بيان شده است، و دخل و تصرف خاصي در آن انجام نگيرد.

اميد است اين كتاب توانسته باشد گوشه‌هايي از آن همه فداكاري و شجاعت آميخته با عرفان و معنويت رزمندگان اسلام را به تصوير بكشد و نسل امروز و فردا را با حماسه‌هاي هشت سال دفاع مقدس آشنا سازد.

سيد حبيب حبيب‌پور

        دزفول

روزهاي آمادگي

 مأموريت ما با اعزام نيرو در 18/8/1364 شروع شد. گردان بلال كادر خود را براي مأموريت باخبر كرده بود.

بچه‌ها همگي، با اين اميد كه عمليات در راه است، جمع شدند و صبحگاه هجدهم آبان با نام خدا از دزفول حركت كردند.

بعد از گذشت يك روز و نصفي كه در پادگان شهيد مصطفي خميني بوديم، نيروها را تقسيم كردند. كادر گردان بلال هم تقسيم شدند كه حدود 130 نفر بودند و ما هم از آنها بودیم. از آنجا به پادگان كرخه رفتيم و دوباره بچه‌هاي قديمي دور هم جمع شدند.

حدود شانزده روز همان‌جا مانديم. در آن مدت، كاري انجام نمي‌شد، چون نيرو كم داشتيم و فقط جلسات قرائت قرآن و عقيدتي بر پا مي‌شد.

يادم نمي‌رود كه آنجا استادم، حميد كياني، جلسة تفسير نهج‌البلاغه داشت و با شور و حرارت، خطبه‌هاي مولا علي عليه‌السلام را تفسير مي‌كرد. به‌راستي هر چه پيرامون نهج‌البلاغه مي‌گفت، در خودش ديده مي‌شد.

آن پانزده- شانزده روز گذشتند. يك روز كه تنها نشسته بودم، فرمانده گردان، برادر عبدالحسين خضريان، آمد و گفت كه اين مأموريت قرار است يك گروهان غواص داشته باشيم و در اين مورد صحبتهاي زيادي كرد.

از همان روز اين جرقه در ذهنم زده شد كه اين عمليات بايد چيزي فراتر از عمليات گذشته باشد كه اين همه نيروي غواص نياز دارند. اين مأموريت به ما محول شد. تعداد زيادي از بچه‌هاي زبده و كساني كه در عمليات بدر به عنوان غواص شركت داشتند، انتخاب شدند و گروهاني غواص از گردان بلال به نام گروهان مالك تشكيل شد، ولي هنوز نيرو كم داشت. سرانجام روز سي‌ام آبان گروهان تكميل شد و با گردان كه هنوز كسري داشت، به سمت پلاژ حركت كرديم.

حدود پنج الي شش روز در پلاژ گذشت و بچه‌ها چند روز پيش از شروع تمرين و آموزش، به خودسازي بيشتري مشغول بودند و كمتر كسي را مي‌توانستي بيكار پيدا كني.

بعد از گذشتن هفت الي هشت روز، كلاسهاي غواصي شروع شد و نخستين نفرات كه وارد آب شدند نه نفر بودند، البته نه دست لباس بيشتر نداشتيم.

يادم نمي‌رود كه از همان لحظات اول، ماجراهایی آغاز شد كه بسيار زياد مي‌باشند. گروهانهاي ديگر نيز كم‌كم كامل مي‌شدند. گروهان ما نيز مي‌بايست افرادي كه پيش از آن در عمليات شركت داشتند و به قول معروف، «جبهه‌اي» را يكي يكي انتخاب مي‌كرد.

وقتي مي‌خواستيم نيروهايي را كه توان غواصي نداشتند از كادر گروهان جدا كنيم و به گروهانهاي ديگر كه غواص نبودند بفرستيم، با يك شور و علاقه خاصي اصرار مي‌كردند كه به هر شكلي كه باشد مي‌مانيم، ولي در هر صورت آنها را جدا كرديم و به گروهانهاي خشكي فرستاديم.

همان‌طور كه گفتم، روز اول كه در آب رفتيم، نه نفر و روز دوم پانزده نفر بوديم و به اين شكل، كار شروع شد.

در اواخر آذر ماه كه كار غواصي را شروع كرديم، هوا خيلي سرد بود. بچه‌هايي كه با ما بودند بچه‌هاي باحالي بودند و مي‌توانستي روی آنها حساب کني.

در راه شنا و غواصي، بچه‌ها صلوات مي‌فرستادند و شعار مي‌دادند. از همه باحالتر، شهيد عبدالنبي‌ پور‌هدايت بود كه خاطراتش از ذهن هيچ يك از بچه‌ها نمي‌رود و مربي غواصي هم در آموزش، وقتي كه در بچه‌ها خستگي را مي‌ديد و مي‌خواست روحيه بگيرند، به عبدالنبي اشاره مي‌كرد و مي‌گفت شعار بگيرد.

بچه‌ها نيز، از جمله شهيد عبدالنبي‌ پور‌هدايت و شهيد جمال قانع، در راه بازگشت از آموزش، شعار مي‌گرفتند و از سختي آموزش – به شوخي – انتقاد مي‌كردند و با همين شوخيها و پشت‌گرميها و نيز يكدلي بچه‌ها فشار ناشي از سختي آموزش كم مي‌شد.

چند روز گذشت و كارهاي مقدماتي انجام شد. كار ما حالت تاكتيكي گرفت و هيچ وقت يادم نمي‌رود آن روز كه مربي غواصي آن را روز ريختن ترس بچه‌ها نام گذاشته بود. آن روز بچه‌ها از يك بلندي به ارتفاع پانزده متر مي‌پريدند و با اين همه خيلي شوخي مي‌كردند و براي هر كس كه مي‌پريد، صلوات مي‌فرستادند.

بعد از باران، آب به شدت گل‌آلود شده بود. به قول بچه‌ها، مصيبت آنها اين بود كه هر وقت آب گل‌آلود مي‌شد، مربي مي‌آمد و مي‌گفت: «امروز، تمرين ما در آبهاي گل‌آلود است.» وقتي آب زلال بود مي‌گفت: «تمرين ما در آبهاي زلال است.» وقتي آب باتلاقي مي‌شد، مي‌گفت: «امروز تمرين در آبهاي باتلاقي است.» خلاصه براي هر نوع آب يك نوع آموزش مخصوص آن نوع درست مي‌شد.

يك روز وقتي در آب رفتيم، آب آنقدر كم شد كه ديگر چيزي نماند و تقريباً آب بسته شد. بچه‌ها نيز به شوخي به آقاي عليزاده، مربي غواصي، گفتند: «آقاي عليزاده! در هر نوع آبي كه شما گفته‌ايد، رفته‌ايم؛ آب زلال و باتلاقي و گل‌آلود. امروز دیگر هيچ توجيهي نخواهيد داشت.» مربي خنديد. او واقعاً درمانده بود كه نام اين آموزش را چه بگذارد.

وقتي به بچه‌ها نگاه مي‌كردي، جز ايماني كه در دلشان بود چيز ديگري نمي‌ديدي. چون كسي را نمي‌توانستي پيدا كني كه در اواسط آذر و دي ماه و در زمستان اين گونه آموزش ببيند و تا كمر در گل فرو برود. وقتي نگاهشان مي‌كردي، سراپا گل بودند و جز ايمان به خدا چيز ديگري در عملشان نمي‌ديدي.

بچه‌ها ساعت 5:30 صبح بيدار مي‌شدند و بعد از خواندن نماز، براي آموزش آماده مي‌شدند و به آب مي‌زدند. من خودم آن ساعتها ياد سحرهاي ماه مبارك رمضان مي‌افتادم.

خدا رحمت كند شهيد حميد كياني را! نماز شبش كه تمام مي‌شد، مي‌آمد دم چادر و ما را بيدار مي‌كرد و از ما سراغ كلوچه مي‌گرفت.

برنامه ما به اين شكل بود كه قبل از اذان صبح بيدار مي‌شديم. صبحانه يا به قول بچه‌ها، سحري مي‌خورديم و با اذان صبح، نماز مي‌خوانديم. پس از آن به خط مي‌شديم تا به آموزش غواصي در آب سرد برويم. در آن صبحهاي زود، هر كس بچه‌ها را مي‌ديد كه وارد آب مي‌شدند – اگر چه لباس گرم به تن داشت – به جاي آنها وحشت مي‌كرد كه البته همين صبر و استقامت بچه‌ها نتيجة ايمان آنها به خدا بود.

در مورد لباسها نيز نخست بايستي آنها، را خيس مي‌كرديم و بعد مي‌پوشيدیم و اين براي ما خيلي مشكل بود، چون بدنمان از آب يخ به لرزه مي‌افتاد و صبح كه مي‌خواستيم لباس بپوشيم- حدود ساعت 6 صبح – بدنمان از شدت سرما مي‌لرزيد. ولي بچه‌ها، با آن همه مشكل، براي رضاي خدا طاقت مي‌آوردند.

نماز جماعت نيز به امامت حاج آقا يوسفي در پلاژ برگزار مي‌شد. او چون خودش با بچه‌هاي غواص بود، حرفهايش به دل مي‌نشست. نماز كه مي‌خواند، همه‌اش گريه مي‌كرد. بچه‌ها هم با او گريه مي‌كردند و بين‌الصلاتين كه براي بچه‌ها سخن مي‌گفت، از اول سخنانش با او اشك مي‌ريختند و اين به دلیل آن بود كه با بچه‌ها بود و در دل آنها جا داشت.

يادم نمي‌آورد برادران شهيد مسعود اكبري، فرمانده گروهان غواص گردان حمزه، از لشكر 7 ولي‌ عصر(عج) و عظيم مسعودي چند شب كه حاج‌ آقا سيفي را نمي‌ديدند، مي‌گفتند: چون حاج‌ آقا نيست، حال بچه‌ها گرفته شده است.

بچه‌ها با وجود سرماي زياد و سختيهاي غواصي، هميشه به خدا توكل مي‌كردند، چون عمليات آبي با عملیات خشكي تفاوت فراوان داشت. اگر مي‌خواستند كاري كنند، بايد به كسي جز خدا توكل نمي‌كردند و به راستي راه را خوب تشخيص داده بودند.

قبل از آن زمان، من خودم، وقتي در رودخانه مي‌رفتم، فقط يك ساعت و شايد كمتر مي‌توانستم در آب باشم، ولي در آنجا تمام ما ساعتها در آب بوديم و آموزش مي‌ديديم و جز ياري و لطف خدا چيز ديگري در كار نبود.

شبها بعضي از بچه‌ها از فرط خستگي بعد از نماز مغرب و عشا به خواب مي‌رفتند. بعضي روزها بود كه بچه‌ها ساعت 6 صبح به داخل آب مي‌رفتند و ساعت 12:30 ظهر بيرون مي‌آمدند و اين مي‌طلبيد كه بچه‌ها پشتوانة قلبي قوي‌اي داشته باشند؛ چيزي كه در وجود آنها موج مي‌زد. با آن همه خستگي، شبها بچه‌ها جلسة قرائت قرآن و اخلاق داشتند و مراسم دعا و توسل و عزاداري بود. آنجا شهيد حميد كياني، با قاطعيت تمام، روحيه‌اي عجيب به بچه‌ها مي‌داد و همه با گفتار و سخنانش سر حال مي‌آمديم. حميد نسبت به تمام بچه‌ها خيلي رئوف و مهربان بود و صميميت خاصي با آنها داشت.

يادم مي‌آيد كه يك شب رزم شبانه داشتيم. حدود ساعت 8:30 شب، بعد از پوشيدن لباس غواصي به داخل آب رفتيم. آن شب، هر چه آموزش ديده بوديم انجام داديم. با بچه‌ها هم قرار گذاشته بوديم كه آية «وجعلنا» را هر شب بخوانيم تا در شب عمليات يادمان نرود، چون آنجا مي‌بايست دشمنان اسلام كور می‌شدند.

در طول آموزش، پيش مي‌آمد كه بچه‌ها روزي سه بار نرمش مي‌كردند و مربي‌اي كه داشتيم اين آموزشها را در ارتش ديده بود و مي‌گفت: «ما فقط روزي دو ساعت آموزش ديده‌ايم و غذايي كه به ما مي‌دادند انواع غذاهاي تقويتي بوده و هر كدام از ما يك دست لباس غواصي داشته‌ايم.»

خدا شاهد است كه ما با نان و خرما و شيره بچه‌ها را سير مي‌كرديم و به عنوان غذاي تقويتي به بچه‌ها مي‌داديم و در آن حال، روزي شش ساعت در آب بوديم، آن هم فقط با چند دست لباس غواصي براي تمام گروهانهاي لشكر. ولي با همة اينها بچه‌ها با توكل به خدا همة آموزشها را پشت سر گذاشتند و بسيار قانع بودند.

اين را مي‌گويم كه بعدها ببينيد چه بايد مي‌بود و چه بود. غواصهاي ارتش هيكلي بزرگ و تنومند، ولي بچه‌هاي ما همگي جثه‌اي كوچك و روحي بزرگ داشتند و اصل براي ما روح بلند و بزرگ بود. به دليل جثه‌هاي كوچك، لباسها گشاد بودند و بچه‌ها اذيت مي‌شدند، ولي بايستي كار مي‌كردند و آموزش مي‌ديدند. با كمال استقامت، آن همه رزم شبانه و آموزش را پشت سر گذاشتند، فقط براي رضاي خدا.

آن دوره بعد از چهل روز تمام شد.

شهيد عبدالصمد بلبلي جولا خيلي خودش را ساخته بود. او دانشجوي دانشكدة حقوق دانشگاه تهران بود و ذهن بسيار خوبي داشت. پدرش در يكي از كشورهاي حاشية خليج‌فارس به بنايي مشغول بود. در مسابقات علمي كه در گردان برگزار مي‌شد، تنها كسي كه خيلي زود و سريع پاسخ داد عبدالصمد بود و باور كنيد پرسشهاي مشكلي بودند كه حتي طراح آنها جوابشان را در كتابها ديده بود وگرنه خودش پاسخ پرسشها را نمي‌دانست! ولي عبدالصمد به راحتي و با سرعت به سؤالات پاسخ مي‌داد.

آيندگان بايد بدانند كه چه كساني در اين راه آمده‌اند. قطعاً كساني كه اين همه آگاهي داشتند مي‌توانسته‌اند راهشان را خوب انتخاب كنند و همينها بودند كه آن همه سختي را تحمل كردند.

در سختيها، چهرة هميشه خندان شهيد امير خادمعلي فراموش نمي‌شود. او كه اگر روزي ده بار از جلوي چادر مي‌گذشت، سلام مي‌كرد. همین‌طور چهرة شهيد عظيم مسعودي كه واقعاً نمونه بود. بعد از همة سختيهاي آموزش، عظيم را جز در حال خواندن كتاب و مطالعه نمي‌ديدي. او عاشق كتاب بود و خودش را با مطالعة كتاب ساخته بود. وقتي به نزد او مي‌رفتم، روحيه مي‌گرفتم و برمي‌گشتم. او را سالها بود كه مي‌شناختم.

به يادم مي‌آيد كه روزي گفتند چند نفر براي آموزش خاصي مي‌خواهند و به هيچ‌كس حتي به من -كه فرمانده گروهان بودم- هم محل آن را نگفتند و با تلاش فراواني كه كردم، متوجه شدم كه براي كار در منطقه است.

جمعي از برادران، مانند شهيد حسين انجيري و جمال قانع و بچه‌هاي ديگر كه حالا زخمي و در بيمارستانها بستري هستند، انتخاب و فرستاده شدند.

همان‌طور كه قبلاً گفتم، آموزشها يكي از ديگري سخت‌تر بود. ما بعضي مواقع پنج الي شش ساعت در آب غواصي مي‌كرديم. بچه‌ها حدود دو كيلومتر آن طرف‌تر از كوپيته مي‌بايست شنا كنند تا پلاژ. برخي مواقع حدود 12 كيلومتر غواصي مي‌كردند كه خدا شاهد است كسي مي‌تواند اين را درك كند كه خودش اين سختي را تجربه كرده‌ باشد.

بچه‌ها مي‌بايستي اين همه مسافت را فين مي‌زدند و فقط و فقط خدا اين همه تلاش را ببيند تا شايد شب عمليات به واسطة اين تلاشها نظر لطفي كند.

هيچ وقت يادم نمي‌رود كه آن شب، در كلاس قرآن، شهيد حميد كياني مي‌گفت: «ما اين همه تلاش كرده‌ايم و سختي كشيده‌ايم تا خدا در شب عمليات به ما نظري كند.» او مي‌گفت: «به هر چه خدا گفته است عمل كرده‌ايم. گفته است: مسلمان باشيد، شده‌ايم. گفته است: نماز بخوانيد، خوانده‌ايم. گفته است: جهاد كنيد، كرده‌ايم. گفته است: جنگ سخت بكنيد، سخت‌ترين جاي جنگ هم آمده‌ايم و از فضل خدا دور است كه ما را كمك نكند.» حميد با اين صحبتها بچه‌ها را دلگرم مي‌كرد.

بعد از پايان دورة آموزش، 48 ساعت به بچه‌ها مرخصي دادند. خودم هم مريض بودم و به دزفول رفتم. ساعت 8 صبح به دزفول رسيدم و حدود ساعت يازده بود كه گفتند بايد به گردان برگردم. وقتي برگشتم، گفتند بايد به منطقه بروم و اين اولين بار بود كه فهميدم منطقه كجاست.

در اين سفر، پنج نفر بوديم كه نمي‌دانم چه رمزي بود كه از بين اين پنج نفر فقط من مانده‌ام. آنها عبارت بودند از برادران شهيد مجيد شعبانپور، عسكري، حميد محمودنژاد و مسعود اكبري كه با هم به منطقه رفتيم و الآن آن چهار نفر شهيد شده‌اند. من مانده‌ام و معلوم نيست تقدير چيست و حقيقتاً اين بار من متعجب مانده‌ام.

در راه، بچه‌ها با همديگر صحبت مي‌كردند و از تجربه‌ها و خاطرات خود مي‌گفتند. خدا رحمت كند عسكري را كه در ديدار اوليه، مجذوب آن همه افتادگي، فروتني، مهرباني و خضوع‌ او شدم، چون تا آن زمان فردي مثل او نديده بودم.

شب به آبادان رسيديم و شام را در آشپزخانه لشكر 7 ولي‌ عصر(عج) خورديم. فردا مي‌بايستي كاري را كه به ما محول كرده بودند انجام می‌دادیم، ولي چون دير شده بود، انجام نشد.

فردا من و عسكري و حميد محمودنژاد و مسعود اكبري به منطقة اروند رفتيم و از روي دكل، منطقه را ديد زديم. شب مي‌بايست به عنوان نيروي اطلاعاتي از آب بگذريم و در خاك دشمن، موانع را شناسايي كنيم و برگرديم.

شب جمعه بود. بعد از نماز، وقت نكرديم دعاي كميل را بخوانيم، چون با توجه به وضعيتي كه آب داشت، نمي‌شد زياد معطل شد.

آن شب سه نفر بوديم: من و برادر شهيد عبدالنبي‌ پور‌هدايت و يكي ديگر از بچه‌ها. لباس پوشيديم و به آب زديم. فقط يك نارنجك با خود داشتيم.

حدود دو ساعت كنار اروند رود منتظر بوديم تا شرايط حركت، يعني حالت سكون در آب ايجاد شود.

هوا خيلي سرد بود. نشسته بوديم و چون دو-‌  سه بار در آب رفته بوديم، سرما بر ما اثر كرده بود. خدا رحمت كند عبدالنبي‌ پور‌هدايت را كه گفت: «محمود! پانزده دقيقه است كه از سرما مي‌لرزم و حالا نوبت توست كه بلرزي!»

به نوبت در آب مي‌رفتيم و برمي‌گشتيم تا حالت جزر و مد آب را به دست آوريم و حركت كنيم. نفر اول رفت و بعد از آن، نفر دوم كه عبدالنبي‌ پور‌هدايت بود و هي دعا مي‌كرد كه نوبت من هم بشود، ولي با رفتن او در آب، شرايط فراهم شد و نوبت من نشد.

آب جزر شد و حركت كرديم. در اول مسير، هر سه نفرمان به خاطر حساس بودن منطقه، به درگاه خداوند دعا كرديم كه خداوند به ما نظري داشته باشد تا به راحتي و بدون مشكل، مأموريت را انجام دهيم و برگرديم.

حسن اولين نفر بود، من نفر دوم و عبدالنبي، كه دست در دست او داشتم، نفر سوم. فين مي‌زديم و مي‌رفتيم. حدود 40 دقيقه فين زديم. با نشانه‌اي كه از ستاره‌ها گذاشته بودم، احساس كردم كمي به سمت چپ منحرف شده‌ايم، ولي كسي كه راهنماي ما بود گفت كه درست مي‌رويم. بعد از رسيدن به محل، دريافتيم كه اشتباه آمده‌ايم.

در آنجا حدود 15 متر با دشمن فاصله داشتيم. از همان‌جا حدود 110متر به عقب آمديم و مقداري به سمت راست كشيديم. از آنجا مسيرمان را درست كرديم و به جاي مورد نظر رسيديم.

موانع دشمن را با چشم خود ديديم. من زير لب دعا مي‌خواندم. عبدالنبي را همان‌جا گذاشتيم و خودمان فينها را درآورديم و داخل موانع شديم. در موانع دوم هم يكي ديگر از بچه‌ها را گذاشتيم و به داخل رفتيم و به خاطر اصراري كه فرماندهان داشتند و گفته بودند كه زياد داخل نشويم، ما نيز بيشتر از آن داخل نرفتيم و از مانع دوم نگذشتيم. حدود يك ساعت در آنجا مانديم و دربارة وضعيت موانع و منطقه صحبت كرديم.

اين كارها براي اين بود كه مدتي ديگر مي‌بايستي آنجا عمليات می‌شد و بايد قبل از آن، كسي شناسايي روي منطقه داشته باشد؛ مخصوصاً وقتی كسي  مي‌خواهد عمليات كند، مي‌بايستي تجاربي در اين منطقه داشته باشد. آن شب حدود يك ساعت‌ و نيم در خط دشمن مانديم و منطقه را به خوبي شناسايي كرديم و بحمد ا... دشمن متوجه قضيه نشد.

بعد از شناسايي، دوباره با نام خدا شروع به بازگشت كرديم و به سوي ساحل خودي آمديم. در آن هنگام به دليل مد، آب زيادي موج مي‌زد كه باعث بروز مشكلاتي در برگشت ما شد و هر كدام از ما حدود دو پارچ آب خورديم! با لطف خدا، به همان‌جا رسیدیم كه فكر نمي‌كرديم برسيم و درست جايي كه مي‌بايستي مي‌آمديم، از آب بيرون آمديم و آنقدر دقيق رسيده بوديم كه اول باور كردنش مشكل بود.

در مسير بازگشت، در روي خشكي، ترس از نيروهاي خودي بيشتر بود تا دشمن و از دور صدا مي‌زديم: «نگهبان! نگهبان!» ترس ديگر از شيارهايي بود كه در آن منطقه بود. آن شب چندين بار در آن شيارها افتادیم كه در چولانهاي بلند بودند و بر اثر تاريكي، آنها را نمي‌ديديم. به خوبي به ياد دارم وقتي عبدالنبي در شياري مي‌افتاد و درمي‌آمد صدا مي‌زد: «محمود! اين بار نوبت توست و من همان موقع در شيار مي‌افتادم.»

آن شب، به خاطر همين مشكلات، خيلي اذيت شديم، ولي به هر حال خودرويي كه منتظرمان بود سوارمان كرد و حدود ساعت چهار صبح به مقر رسيديم.

خيلي گرسنه بوديم و با زحمت زياد، با كتري كمي آب آورديم و سر و صورت خود را شستيم. عبدالنبي نيز مثل مادري مهربان به ما رسيدگي كرد. او با كمي سيب‌زميني غذايي درست كرد و تا نخورديم، نگذاشت بخوابيم.

فردا صبح، با همان برادران، به دزفول برگشتيم.

به مقر گردان كه رسيديم، همۀ بچه‌ها بودند. احساس مي‌كرديم كه روزها روزهاي آخر است. چند روز در آنجا مانديم و فرماندهان را در مورد عمليات توجيه كرديم و آخرين آموزش نيرو، كه رزم شبانه بود، آماده شد.

منطقه‌اي كه مي‌بايست در آنجا عمليات فرضي انجام می‌دادیم، هيچ شباهتي به منطقة عملياتي نداشت و نبايد كسي نيز از اين مسئله بويي مي‌برد و نمي‌بايد به كسي چيزي مي‌گفتيم. مثل اين بود كه مقداري شيشة خردشده در دهان كسي بريزند و به او بگويند: «حرف بزن!» وقتي هم به آموزشهاي آبي- خاكي مي‌رفتيم، هر كسي مي‌پرسيد: «چه خبر است كه اين آموزشها را مي‌بينيم؟» نمي‌توانستم چيزي بگويم.

يادم است در آموزشهاي نخلستان كه مجبور بوديم در نخلها – آن هم شبانه – آموزش ببينيم، شهيد محمد كياني مي‌گفت: «بابا، اين چه آموزشي است كه مي‌بينيم و چه لزومي دارد؟» ولي بعدها كه توجيه شد و از جريان آگاهي يافت، معذرت‌خواهي كرد و گفت: «ببخشيد! من نمي‌دانستم و اشتباه كردم كه معترض بودم.»

مانور شب آخر آغاز شد. گروهان غواص با تمام تجهيزات خود وارد عمل شد و از اولين نيروهايي بود كه به آب زد. آنجا همگي دريافتيم كه هيچ تواني نداريم. اين را از فرماندهي گردان تا آخرين نفر از نيروها دريافته بودند و آن شب همگي به اين پي برديم كه اگر قرار است كاري شود، بايد خدا انجامش دهد، نه ما.

در آن شب، خودم -كه خيلي آموزش ديده بودم- زير آب رفتم. بيشتر بچه‌ها مثل من اذيت شدند، چون اگر يك لحظه فين نمي‌زدند، زير آب مي‌رفتند.

مانور را، به هر قيمتي بود، انجام داديم و بحمد ا... خوب اجرا شد. دستة شهيد حميد كياني، بدون اطلاع ديگران، خط‌شكن و اول شناخته شد و همت و ثبات قدم و استواري او باعث شد كه كسي جز او را اول قرار ندهيم. خودش هم بارها گفته بود: «محمود! نكند من نفر دوم نيروهاي خط‌شكن باشم. اگر خودت جلوي من باشي، باش، ولي كس ديگری جلوتر از من نباشد!»

آن شب بچه‌ها حدود نيم ساعت در ساحل خوابيده و از شدت سرما يخ زده بودند و مي‌لرزيدند. لبا‌سها حتي تا شب آخر هم كامل نبودند. بعد از پايان مانور، با قايق، بچه‌ها را به مقر آورديم.

همان شب بچه‌ها را روي اسكله به خط كردم و براي آنها سخن گفتم. به آنها گفتم: «بچه‌ها! خودتان همه چيز را ديديد و دريافتيد ما كه 45 روز دوره ديده‌ايم، در عمل، هيچ نبوديم.» در آنجا از آنها پرسيديم: «كدام‌يك از شما آب نخورد؟ كداميك از شما خفه نشد؟» هيچ‌كس دست بلند نكرد، چون همه آب خورده و خفه شده بودند.

بچه‌هايي كه از آموزش برگشته بودند از سوي برادران ديگر سؤال و جواب مي‌شدند كه: «شما آبادان رفته‌ايد؟» ولي هيچ‌كس حرفي نمي‌زد. يكي از بچه‌ها جلو آمد و گفت: «به نظرم اين بار عمليات در منطقة آبادان است.» مي‌خواست چوب در تاريكي پرتاب كند تا نتيجه بگيرد، ولي با يك حركت، ذهنش را منحرف كردم و گفتم: «اگر عمليات آبي است پس در مانور، آن تپه‌ها و شيارها چه بود؟» با اين سخن، نظرش را عوض كردم.

من خودم نيز كه بارها به خط دشمن رفته بودم، به يقين نمي‌دانستم كه بالاخره در آنجا عمليات مي‌كنيم يا نه، چون براي رفتن به آنجا مي‌بايست لباس غواصي می‌داشتیم و از اساسي‌ترين و ابتدايي‌ترين اركان غواصي، لباس غواصي است و ما لباس كافي و درست و حسابي نداشتيم.

در كنار رودخانه

چند روز پس از مانور، حدود پانزدهم دي ماه بود كه به سمت منطقه حركت كرديم و در راه با بچه‌ها خيلي خوش گذشت.

آن روز هم، مثل هميشه و قبل از حركت، آن چهار سوره كه با قل شروع مي‌شوند را تلاوت مي‌كرديم كه سفر به خير بگذرد. آنجا هم صداي شهيد حميد كياني بلند بود و بچه‌ها با او تكرار مي‌كردند. حدود پنجاه و چهار نفر بوديم و وقتي به آنجا رسيديم، هنوز هيچ‌كس از جزئيات منطقه چيزي نمي‌دانست.

محلي كنار بهمنشير براي نيروها آماده شده بود. شب كه به آنجا رسيديم، در يك مرغداري بزرگ كه براي ما در نظر گرفته شده بود، جا گرفتيم. آنجا پر از بوي مرغ و تخم‌ مرغ و ساير فضولات بود. گفتند: «گروهانهاي گردان بلال بايد تا فردا صبح در اينجا بخوابند.» بچه‌هایی كه بازيگوش بودند با ديدن مرغداري، صداي مرغ و خروس از خود درمي‌آوردند و داد و بيداد مي‌كردند.

در آن شب يك خانه براي خودمان پيدا كرديم و گروهان غواص مالك را در آن جا داديم. من و شهيدان حميد كياني و حسين انجيري و برادران عزيز حاجي محمد سعادت و حاج عليرضا زماني رفتيم در واحد بسيج خوابیدیم كه الآن بمباران شده است.

قبل از اذان صبح از خواب بيدار شدم. دوباره قامت رشيد حميد را در حال نماز و نيايش ديدم و خجالت‏زده شدم؛ با آن حالتي كه واقعاً خاص خودش بود. او در حالي كه اوركت خود را بر دوش داشت و كلاهش را روي سر گذاشته بود، نماز شب مي‌خواند. بچه‌ها هم بيدار شدند. نماز خوانديم و كارها را شروع كرديم.

اين را بگويم كه فقدان حميد ما را كشته است و چون بچة خوب و بامعرفتي بود. كه همه چيز او براي ما الگو بود و مدتها بود كه مانند برادر در كنار هم بوديم.

يك يا دو روز در آنجا بوديم و بالاخره به ما لباس غواصي دادند، اما چه لباسهايي! من قبلاً پيش‌بيني كرده و به بچه‌ها گفته بودم كه ممكن است لباس نباشد و ما بدون لباس در صحنة جنگ وارد شويم. گويا آن پيش‌بيني داشت محقق مي‌شد.

پوشيدن لباسها برايمان مصيبتي شده بود، چون اصلاً متناسب ما نبودند و در هر جلسه‌اي، حرف از لباسها و بدي آنها بود.

در جلسه‌اي كه فرماندهان گروهانهاي غواص از گردانهاي بلال، حمزه و عمار، از لشكر هفت ولي‌ عصر(عج) شركت داشتند، آقاي عبدالمحمد رئوفي، فرمانده لشكر، اولين توصیه‌اش دربارة گله نكردن از لباسهاي غواصي بود و مي‌گفت: «كسي از لباسها صحبت نكند.»

اين جريان لباس زبانزد خاص و عام شده بود و حتي بچه‌هاي خشكي هم دنبال تهية لباس ما بودند. همين بدي لباس باعث شده بود كه پاهاي بچه‌ها زخمي شوند، چون فينها تنگ بودند و به پاي بچه‌ها فشار مي‌آوردند و كف پاهايشان زخمي مي‌شد. به همين دليل نمي‌توانستند به تمرين غواصي بيايند و وارد آب شوند، چون به داخل آب كه مي‌رفتند، پاهايشان عفونت مي‌كرد. در اينجا هم بچه‌ها از خودشان مايه گذاشتند و به راستي خدا كه اين زحمات را ديد، اين پيروزي بزرگ فتح فاو را به ما عنايت كرد.

كم‌كم لباسها كامل شدند و چون گشاد بودند، براي درست كردنشان يك خياط از لشكر آمده بود و آنها را بر اساس اندازة بچه‌ها كوچك و بزرگ مي‌كرد، به طوري كه مي‌گفتند استاندارد شده‌اند.

يك شانس كه آورده بوديم آن بود كه از فرماندهي لشكر دستور آمده بود كه لباسها تا شب عمليات دست‌نخورده باقي بمانند و بيشتر از يك بار آن هم براي اندازه‌گيري، آنها را نپوشيم. ديگر از تمرين معاف بوديم و قرار شد تا شب عمليات در آب نرويم و به همين دليل، خاطرمان جمع بود.

بعد از مستقر شدن، مشكل لباسهاي غواصي هم حل شد. جلسات متعددي برگزار شد تا توجيه صورت بگيرد، ولي هنوز بچه‌هاي ديگر خبر نداشتند. حدود بيست نفر از گروهان پنجاه نفري از عمليات، مطلع بودند، ولي به بقيه چيزي نمي‌گفتند و آن سي نفر هم اطلاع نداشتند و اين نشان‌دهندة اين است كه حفاظت به چه اندازه رعايت شده بود.

كسي كه در كنار تو بود همه چيز را مي‌دانست، ولي تو، كه در كنار او بودي، هيچ نمي‌دانستي و اين در حالي بود كه تمام مسایل در سينة او بود. او هيچ نمي‌گفت و تو هيچ نمي‌پرسيدي و اين رعايت حفاظت را مي‌رساند كه باعث پيروزي در اين عمليات شد. اينها نشان‌دهندة پايبندي بچه‌ها به احكام اسلام و شرع بود، چون گفته شده بود كه شرعاً نبايد به كسي چيزي بگوييد.

گردان نماز جماعت و ناهار وحدت باحالي داشت. همان‌جا در روستاي خضر و در كنار آب بهمنشير، بعد از نمازجماعت، ناهار را با بچه‌هاي گردان خورديم.

آن روز همان روزي بود كه خياط لشكر با چند نفر از كارگردان زيردست خود براي تنگ كردن لباسهايمان آمده بود. خياط فردي باحال بود و براي بچه‌ها لطيفه تعريف مي‌كرد و بچه‌ها را مي‌خنداند.

خدا رحمت كند جمال قانع را! آن روز راديويي در دستش بود كه به طرف ما آمد. وقتي رسيد، پرسيد: «آيا خبر را شنيده‌‌ايد؟»

تا اين را گفت، تمام بچه‌ها به او خيره شدند تا خبر را بگيرند و پرسيدند: «چه خبر شده؟» او در آنجا خبري را به ما داد كه اصلاً در آن زمان انتظار آن را نداشتيم. او گفت: «آيت‌ا... قاضي فوت كرده است و همين الآن اين خبر را راديو اعلام كرده است.»

با شنیدن اين خبر، تمام شور و شادي نزديكي عمليات به غم تبديل شد و اندوه سراپاي بچه‌ها را فراگرفت؛ غم كسي كه براي همه مردم دلسوزي مي‌كرد و براي بچه بسيجيها يك پدر بود.

آن محفل شادي به مجلس غم تبديل شد و بچه‌ها همه سكوت كردند و فاتحه خواندند. آنها سرها را از تأثر تكان مي‌دادند.

اولين سخنان را حميد گفت. او گفت: «مي‌دانستم اينطور مي‌شود. قدر اين پيرمرد بزرگوار را ندانستيم تا از ما گرفته شد.»

حميد مثل بقية بچه‌ها بسيار ناراحت بود و با همان ناراحتي و از سوز دل، از بزرگواري آن امام جمعه مهربان و آن پدر خوب دزفوليها ياد مي‌كرد و بچه‌ها با سخنان او اشك مي‌ريختند.

آن اجتماع با اندوه و گريه به پايان رسيد و همه بلند شديم و به محلهاي استقرار خود در منازل آن روستا رفتيم.

به محل گردان كه رسيديم، ديديم بچه‌هاي تبليغات همت كرده و به سرعت محل را سياهپوش كرده‌اند. در نماز مغرب و عشاي آن شب هم يادي از آن پيرمرد نوراني شد و همة بچه‌ها در اندوه و غم بودند. پس از نماز هم مراسم عزاداري انجام شد و چون در ايام فاطميه و سالروز شهادت حضرت فاطمه زهرا(س) قرار داشتيم، با ياد او شب بعد نيز عزاداري باشكوهتري برپا شد.

بچه‌ها در سوگ آن پير دلسوز كه براي اسلام و انقلاب و دزفول و از پيش از پيروزي انقلاب تا بعد از آن و در دوران جنگ، زحمتهاي زيادي كشيده بود اشك مي‌ريختند. آن شب بود كه بچه‌ها احساس يتيمي كردند و عزاداري را تا دير وقت طول دادند.

مراسم رحلت آيت‌ا... قاضي گذشت تا آنكه شنيديم پيكر او به خاك سپرده شده است و حميد همان‌جا گفت: بايد نماز ليلة‌الدفن بخوانيم. او بلند شد و جلوي بچه‌ها ايستاد. او نماز مي‌خواند و بچه‌ها تكرار مي‌كردند. آن شب همه با هم نماز ليلة‌الدفن را خوانديم و براي روح آن مرحوم دعا كرديم. اميدوارم كه خداوند درجات او را متعالي گرداند!

در آن ده – دوازده روز كه در منطقة بهمنشير بوديم، هر لحظه كه به عمليات نزديك‌تر مي‌شديم، حالات بچه‌ها بيشتر عوض مي‌شد. آنهايي كه قبلاً هم جبهه بوده‌اند، عوض شدن حالات را درك مي‌كردند. بيشتر شبها كه از خواب بلند مي‌شدم، مي‌ديدم كه همه نماز شب مي‌خوانند و اصلاً كسي نيست كه نماز شب نخواند.

خدا رحمت كند جليل شريفي را! از بچه‌هاي كميتة اهواز بود كه با ما بود و دو- سه فرزند داشت. وقتي به او گفته بودند كه براي غواصي، نيرو نياز است، التماس كرده و به جبهه آمده بود. او واقعاً يك مرد بود، با روحيه‌اي عالي و چهره‌اي مصمم.

از ديگر مراسمی كه در آنجا انجام مي‌شد، رفتن به دوی صبحگاهي بود و صداي شهيد جمال قانع در آن دوی صبحگاهي، تكميل‌كنندة روحية بچه‌ها بود.

وقتي بچه‌ها خسته مي‌شدند، به دنبال جمال مي‌گشتيم و او هم با اشارة من شروع به خواندن مي‌كرد و از فضایل حضرت علي(ع) مي‌خواند، از شعارهاي دزفولي و محلي گرفته تا انواع و اقسام شعارها و رجزها و به همين دليل اگر صد كيلومتر هم مي‌دويديم، كسي متوجه نمي‌شد.

از ديگر برادران كه شعار مي‌دادند، برادر شهيد عبدالنبي‌ پور‌هدايت بود كه صداي رسايي داشت و وقتي بچه‌ها خسته مي‌شدند، به من اشاره مي‌كردند: «لااقل عبدالنبي‌ را بگو شعار بگيرد تا خستگي‌مان در بيايد.»

فرماندهان دسته‌ها و تيمها بر اساس كالك، توجيه مي‌شدند و در مورد مانور خودمان، برنامه‌ريزي كرديم كه چه كسي اول باشد و چه كسي آخر.

بعد از حدود سيزده روز، يك روز صبح زود، آقاي عبدالحسين خضريان فرماندهي گردان گفتند كه بايد حركت كنيم. سه روز قبل از آن هم سيد جمشيد صفويان معاونت گردان سخنراني كردند و در سخنان خود از عملياتها و برنامه‌هاي گذشته ياد كردند. بعد از آن يك «يزله» گرفتيم مثل عملياتهاي گذشته كه زمين را مي‌لرزانيد. بچه‌ها پر از شور و حرارت بودند و سر از پا نمي‌شناختند و فريادهاي شادي و «اليوم‌ يوم‌ الافتخار» آنها فضا را پر كرده بود.

در آنجا شهيد حميد كياني با شوري عجيب براي بچه‌ها شعار مي‌داد. بچه‌ها تمام نخلستان را دور مي‌زدند و براي آخرين بار يزله مي‌گرفتند. در آن روز بچه‌ها حسابي روحيه گرفتند و شارژ شدند.

شايد تا آن زمان اين نخلستانهاي بهمنشير و خاك و فضاي آن چنين افرادي را با چنين برنامه‌هايي نديده بود و بي‌شك دیگر هم نخواهد ديد. كي خاك بهمنشير افرادي را ديده بود كه شبها نماز بخوانند و روزها فعاليت بدني فراواني داشته باشند؟

بعد از چند روز گفتند كه بايد از اينجا حركت كنيم و تذكراتي هم دادند كه مي‌بايست رعايت مي‌شدند. همان‌جا هم آخرين جلسه تشكيل و آخرين تذكرات داده شد.

يكي از نكات حساس اين عمليات حفاظت بود كه به شدت رعايت مي‌شد و به همين دليل قرار بود با كمپرسي به عنوان بار گِل! حركت كنيم، چون تقريباً در آن محور، خودرويي جز كمپرسي رفت و آمد نداشت.

در هنگام حركت حاج‌آقا عابدي، روحاني بسيجي لشكر، قرآن را بالا گرفته بود و بچه‌ها از زير آن رد شدند. يكي يكي از هم حلاليت مي‌طلبيدند. آنجا حالات روحاني بچه‌ها اوج گرفته بود.

نزديك غروب بود كه با كمپرسي حركت كرديم. در راه بسيار اذيت شديم و هر دقيقه، بر اثر دست‌اندازهاي مسير، به بالا پرت مي‌شديم و محكم به كف كمپرسي مي‌خورديم. مسيري كه كوتاه بود و مي‌بايست حدود يك ساعت طي می‌کردیم، حدود چهار ساعت طول كشيد، آن هم با آن آزار و اذيت دست‌اندازها.

برادراني كه جبهه بوده‌اند مي‌دانند در هر عمليات، با صلوات فرستادن و سردادن شعار و پرچمهايي كه در دست بچه‌ها در اهتزاز بودند، حركت مي‌كرديم. ولي اين باربه خاطر مسایل امنيتي و حفاظتي مي‌بايست در كمپرسي و بدون سر و صدا در حالي كه حتي پرچم هم با خود نداشتيم، به عنوان بار گل به خط مقدم مي‌رفتيم. كه الحمدالله دشمن هم متوجه نشد.

در اينجا بايد از گروهانهاي پياده و خشكي نيز يادي شود، چون اگر از آنها نام نبرم، شايد بي‌انصافي باشد، چرا كه خدا مي‌داند آنها در اين عمليات چه زحمتهايي كشيدند.

هيچ وقت چهر‌ة خستگي‌ناپذير و مصمم شهيد فرج‌ا... پيكرستان را از ياد نمي‌برم كه با چه عشق و علاقه‌اي در نخلستانها به بچه‌هاي دسته خود، جنگ در نخلستان را آموزش مي‌دادند و تمرين مي‌كردند!

شايد بتوان گفت كه تمرينهاي نيروهاي پياده و خشكي مشكل‌تر از آن ما غواصها بودند؛ چون لباسي كه ما داشتيم متناسب با آب بود، ولي آنها لباسشان عادي بود و وقتي به گل و باتلاق مي‌زدند، خيلي اذيت مي‌شدند. يادي هم مي‌كنم از شهيدان عزيز عبدالمحمد مشاك و مسعود پامار كه واقعاً زحمت مي‌كشيدند.

خلاصه به هر زحمتي كه بود، بعد از حدود چهار الي پنج ساعت كه در كمپرسيها بوديم، به منطقة اروندكنار رسيديم و خوابيديم. صبح زود كه از خواب بيدار شدم، ديدم كه همه نماز شب مي‌خوانند و بعضي هم در حال تكميل كردن وصیت‏نامه‌هايشان هستند.

گفته شده بود كه اروندكنار جايي است كه حدود يك كيلومتر و نيم با دشمن فاصله داريم و به راحتي در تيررس خمپاره شصت آنها هستيم.

از نكات جالب اين عمليات اين بود كه ما چهار – پنج روز در همان‌جا، بدون اينكه دشمن پي ببرد، مانده بوديم.

همة لوازم ما جور بود. خودمان چاي درست مي‌كرديم و هر كس با خود مختصر اسباب و اثاثيه‌اي آورده بود تا دشمن از رفت و آمد زياد به حضور ما پي نبرد.

در عمليات قبلي در فاصلة پنج كيلومتري دشمن بوديم و هر چند بيشتر از دو الي سه ساعت در آنجا نبوديم، اما از بس دشمن بر سر ما آتش مي‌ريخت، خسته و كلافه‌مان مي‌كرد. ولي اين بار، با حفاظتي كه رعايت شده بود، ما توانسته بوديم بدون اطلاع دشمن پنج روز در آنجا بمانيم.

نزديك نهر حنين در يك حسينيه مستقر شديم و چند روزي آنجا بوديم. جاي خوبي بود.

يادم مي‌آيد براي توجيه منطقه با چند تا از بچه‌ها از جمله شهيد محمدرضا شيخي كنار اروندرود رفته بوديم و محفل گرمي داشتيم. بچه‌هاي صميمي و باحالي بودند و آن روز خيلي خوش گذشت.

برنامة اروندكنار همراه با دعا و از جمله زيارت عاشورا بود كه مخصوصاً هر روز صبح، همراه اشك و زاري، بعد از اقامة نماز خوانده مي‌شد. نماز جماعت هم كه هميشه برپا بود.

بچه‌ها براي عمليات بي‌تابي مي‌كردند. كسي كه آماده‌تر از بقية ما بود حميد كياني بود. او بي‌تابي عجيبي داشت و هر وقت مرا مي‌ديد، مي‌گفت: «محمود، چه خبر؟ پس چرا حمله شروع نمي‌شود؟ مي‌ترسم دشمن بفهمد و عمليات لو برود.»

خلاصه انتظارها داشت به سر مي‌آمد. آن همه سختيها كه تا آن موقع كشيده بوديم، براي آن موقع بود و حاصل آن همه كار آنجا بود.

ما در يك حسينيه بوديم. در آن هواي سرد، محفل بچه‌ها گرم و جايمان هم خوب بود. دستشوييها كه يكي از مهم‌ترين مشکلات عملياتهاي گذشته بود و بچه‌ها نسبت به رعایت طهارت در آنها حساس بودند، در بيرون از حسينيه قرار داشتند و بچه‌ها به نوبت، آن هم با اجازة فرماندهي، به دستشويي مي‌رفتند.

دم در حسينيه هم نگهباني گذاشته بوديم كه هر كس مي‌خواست بيرون برود با اطلاع و اجازة او بيرون برود و برگردد. بچه‌هاي هر گردان هم اتاقها را دو‌سقفه كرده بودند تا بر اثر بمباران، ويران نشوند.

هر چه به عمليات، نزديك‌تر مي‌شديم، لحظات شيرين‌تر مي‌شدند. من به اين مطلب معتقدم كه شيرين‌ترين لحظات زندگي يك مسلمان هنگامي است كه در جبهه است و شيرين‌ترين لحظات يك رزمنده زماني است كه به عمليات نزديك‌تر مي‌شود؛ يعني آن لحظات و شبهاي آخر.

مسئلة مهمي كه در اين عمليات لازم بود رعايت شود و الحق توسط بچه‌ها رعايت مي‌شد، مسئلة حفاظت بود، چرا كه بر اثر عدم رعايت حفاظت، در عملياتهاي گذشته، ضربه خورده بوديم و ديگر بچه‌ها مسئله را درك كرده بودند و حاضر نمي‌شدند كه سهل‌انگاري كنند. آنها به پرسشهاي هيچ كس پاسخ نمي‌دادند. حتي بعضي از اوقات، راننده‌هايي كه به دنبال مسير بودند، از آنها سؤال مي‌كردند، اظهار بي‌اطلاعي مي‌كردند. آنها به التماس مي‌افتادند، ولي بچه‌ها به آنها لطف مي‌كردند و فقط مي‌گفتند: ؟«نمي‌دانيم» و آنها هاج و واج مي‌ماندند!

هيچ‌كس به كسي اطلاعات نمي‌داد و حتي برخي خودشان را به بچه‌ها معرفي مي‌كردند كه مثلاً من فرمانده فلان يگان هستم، ولي هيچ‌كدام از بچه‌ها نشاني يا اطلاعاتي به او نمي‌دادند. بچه‌ها در پاسخ «اهل كجاييد؟»، «از كدام گردانيد؟»، «كجايي هستيد؟» و ... فقط «نمي‌دانم» را بلد بودند و بس.

يادم مي‌آيد براي انجام كاري به فرماندهي گردان رفته بودم. همه داشتند خود را آماده مي‌كردند. شهيد عظيم مسعودي كه از مدتها پيش خودش را براي شهادت آماده كرده بود، آمد و گفت: «خوب است امشب يك روحاني بيايد و همراه هم دعا بخوانيم.»

شايد من خيلي نام شهيد حميد كياني را برده باشم، ولي خدا شاهد است كه او به گردن ما حق دارد. او دعاخوان ما بود و هر جا كم مي‌آورديم، حميد دعا را مي‌گرفت و از اول تا آخر مي‌خواند و خسته هم نمي‌شد. او به راستي يكي از سربازان امام زمان(عج) بود.

صبحهاي جمعه، مراسم دعاي ندبه برپا بود و اگر كسي ديگر دعا را مي‌خواند، حميد ناراحت مي‌شد. او مي‌گفت: «من بايد دعاي ندبه را بخوانم و اگر كسي قسمتي از دعا را از من بگيرد، ناراحت مي‌شوم. من بايد همه‌اش را بخوانم.»

آن دو-  سه روز گذشتند و موقع رفتن فرا رسيد. آن لحظات لحظاتي حساس و فراموش‌نشدني بود و تنها كسي كه در آنجا بوده است متوجه سخنان من مي‌شود.

حماسه‌هاي عاشقان

صبح روز 20 بهمن ماه 1364، آقاي خضريان فرمانده گردان بلال آمد و گفت: «اگر خدا ياري كند، امشب عمليات است.»

به راستي اگر خدا ياري نمي‌داد، ما نمي‌توانستيم هيچ كاري كنيم، چون جزر و مد آب دست ما نبود.

ماهها براي تعيين برنامة جزر و مد و ساعت دقيق آن كار شده بود، اما در روز هفدهم يا هجدهم بهمن بود كه تمام آن محاسبات به هم خورد و تمامي فرماندهان تعجب كردند، چون شديدترين مد آمد و در حدود دو متر جهش مدي در اروندرود پديد آورد.

خلاصه روز بيستم بهمن گفتند: «امشب عمليات است.» بچه‌ها دلگرم شدند و قرار شد آخرين توجيهات توسط آقاي خضريان انجام شود.

بچه‌ها در سنگر ما جمع شدند. نيروهاي گروهان خودمان 53 نفر بودند. هفت نفر از تخريبچيها و هفت يا هشت نفر از بچه‌هاي واحد اطلاعات و عمليات لشكر هم آمدند و جمعاً حدود 70 نفر شديم كه به صورت فشرده نشسته بوديم.

بچه‌ها در زير نور فانوس توسط آقاي خضريان بر روي كالك توجيه شدند. پيام و آخرين تذكرات توسط اين فرمانده شجاع به بچه‌ها داده شد. پيامي از آقاي محسن رضايي، فرمانده كل سپاه، براي گروهانهاي غواص خط‌شكن آمده بود كه خودم هنوز آن را نخوانده و براي آن زمان گذاشته بودم.

وقتي آن را باز كردم و شروع كردم به خواندن، تا گفتم: «از فرماندهي كل قوا» بچه‌ها زدند زير گريه. همه اشك مي‌ريختند. چون لحظات آخر بود. آن پيام پيامي عجيب و شورانگيز بود. يك كلمه كه مي‌خواندم، صداي گرية بچه‌ها بيشتر مي‌شد. در آن پيام آمده بود:

«به ياري خداوند، لباس بپوشيد! چشم مظلومان دنيا به شماست. چشم مادران شهدا نظاره‌گر شماست. اين راهي است كه امام حسين(ع) رفته است. ما دنباله‌رو امام حسين(ع) هستيم.» نام امام حسين(ع) را كه مي‌برديم، داغ بچه‌ها تازه‌تر و ناله و ضجه‌شان بلندتر مي‌شد.

به هر شكلي بود، پيام را تمام كردم. بغض راه گلويم را گرفته بود و خودم را به زحمت، نگه مي‌داشتم، ولي گرية بچه‌ها نمي‌گذاشت.

مي‌توان روي نيرويي كه با پيام فرماندهي اينچنين تكان مي‌خورد و منقلب مي‌شود حساب باز كرد و بچه‌ها همه اينگونه بودند. در پايان هم از تمام بچه‌ها به خاطر اينكه اگر در كارها ناراحتي از خودم و فرماندهان دسته ديده‌اند، معذرت‏خواهي كردم و حلاليت طلبيدم.

در آن جلسه حميد كياني كه فرمانده دسته اول ما بود، با دست اشاره‌اي به من كرد و دريافتم كه مي‌خواهد براي بچه‌ها حرف بزند، چون قبلاً به من گفته بود كه در آخرين روز مي‌خواهم با بچه‌ها سخن بگويم.

اگرچه وقت تنگ بود، بچه‌ها را كه هنوز گريه مي‌كردند، به شنيدن سخنان حميد دعوت كردم. حميد برخاست و با ديدن او بچه‌ها زدند زير گريه. او خودش را به زحمت كنترل مي‌كرد. يكي– دو تا تذكر داد و از بچه‌ها خواست در اين ساعات آخر، دست توسل را به سوي ائمه اطهار(ع) دراز كنند و با يقين مي‌گفت: «قطعاً خدا و امام زمان(عج) ما را كمك مي‌كنند؛ چون هر چه فرموده و خواسته‌اند، انجام داده‌ايم، آنها هم ياري‌مان خواهند كرد.» و مي‌گفت: «براي بي‌بي حضرت‌ زهرا(س)، خيلي بر سر و سينه زده‌ايم و الآن بايد به ما كمك كند و مي‌كند. بايد در همة لحظات، چه در آب كه خودمان را گم مي‌كنيم و چه در خشكي و چه در وسط صحنة جنگ، از او كمك بخواهيم. او را بايد ياد كنيم و او هم بايد به ما كمك كند و مي‌كند.»

او صحبتهايش را با صلابت خاص خودش ادامه داد و محكم و با يقين به امداد و نصرت الهي اشاره داشت. او حدود شش دقيقه سخن گفت و همه را به گريه واداشت و در دل بچه‌ها تأثير خوبي گذاشت.

بعد از سخنان حميد، دوباره بلند شدم و در رابطه با مسایل عمليات تذكراتي دادم. پس از جلسه، براي رفع برخي مشكلات لباسهاي غواصي، از جمله فين، رفتم و با ياري خدا حل شد. ساعت دقيق لباس پوشيدنمان پنج عصر اعلام شد.

نماز جماعت ظهر و عصر هم خوانده شد. نمازي كه بچه‌ها روحية بالایي نشان مي‌دادند. بعد از نماز، زيارت حضرت زهرا(س) را خوانديم، آن هم با چه ناله و ضجه‌هايي!

ناهار را خورديم و چون سرم درد مي‌كرد، كمي دراز كشيدم، ولي از هيجان عمليات، بيدار شدم و كنار بچه‌ها رفتم.

همان موقع حميد آمد و گفت: «بيا برويم براي خداحافظي با بچه‌ها.» به خوبي به ياد دارم كه من بودم و حميد كه حسين انجيري صدايم كرد و گفت: «محمود پس من چه؟» چون كفش كتاني به پا داشت، ايستاديم. او رفت و پوتينهايش را پوشيد و با يكي ديگر از بچه‌ها آمد و چهارنفري براي خداحافظي با بچه‌ها حركت كرديم.

اول با بچه‌هاي گروهان فتح خداحافظي كرديم و حلاليت طلبيديم. از آنجايي كه وقت كم بود، عجله مي‌كرديم. حميد مثل گذشته مي‌گفت: «بگذار درست خداحافظي كنيم!»

بعد از آن نزد بچه‌هاي گروهان قائم رفتيم و آنها را هم زيارت كرديم، از جمله شهيد عبدالمحمد مشاك كه او نيز دلاوري از دلاوران گردان بود. او جواني خدايي و پاك بود. خدا را ديده بود و همة پرده‌ها از جلوي چشمانش برداشته شده بود. وقتي به او نگاه مي‌كردم، مي‌ديدم كه وجودش در خدا حل شده است. برادر فرج‌ا... پيكرستان كه ما را ديد، گفت: «باز هم آمدي ما را به گريه بيندازي؟» در آنجا امير پريان هم بود و توانستيم با همه خداحافظي كنيم.

پس از خداحافظي به مقر خودمان برگشتيم. لباسهايمان را پوشيديم و حدود ساعت 4:30 عصر بود كه آماده شديم.

در حياط گروهان، يكي از بچه‌ها روي يك بلندي رفت و پيام آقاي عبدالمحمد رئوفي، فرماندهي لشكر، را براي بچه‌ها خواند. خود آقاي رئوفي هم آمده بود براي خداحافظي. چون جمعيت زياد بود، از حياط خارج شديم و رفتيم پشت آن خانه كه يك منطقة باز بود. بچه‌هاي ديگر هم آمده بودند. چند نفر ديگر، از جمله حاج‌ آقا عابدي، حاج ‌صادق آهنگران، حاج ‌محمدحسن كوسه‌چي (معاون فرماندهي لشكر)، حاج‌ غلامحسين كلولي (از فرماندهي لشكر) هم حضور داشتند.

در همان‌جا حاج‌ آقا عابدي چند جمله صحبت كرد و پس از آن برادر آهنگران، آية‌‌الكرسي را خواند و همگي با او زمزمه كرديم. برادر سيد جمشيد صفويان هم برايمان سخن گفت و بعد مراسم خداحافظي آخر شروع شد. بچه‌ها به ستون يك ايستادند تا از زير قرآن رد شوند.

روزهاي آخر را مي‌توان روزهاي اشك و گريه و روز حلاليت طلبيدن نامید، چون لحظه‌اي نبود كه يك نفر را در حال گريه كردن نبيني.

آقاي رئوفي هم صورت و پيشاني بچه‌ها را مي‌بوسيد. دعايمان اين بود كه خداوند همگي را سالم و زنده نگه دارد چون می‌دانستیم اينها ذخيرة انقلابند، ولي هر چه تقدير بود، بايد همان‌طور مي‌شد.

در آن روز خداحافظي، بچه‌هايي آمده بودند و فكر مي‌كردند ما شهيد مي‌شويم، ولي خودشان سعادت پيدا كردند، از جمله برادر بهروز دينوي‌زاده كه با من خداحافظي گرمي كرد. من فكر نمي‌كردم او شهيد بشود و من زنده بمانم.

بچه‌ها يكي يكي خداحافظي كردند و نوبت خداحافظي به حميد كياني رسيد. او جلوتر از من بود و من آخرين نفر بودم. آقاي رئوفي مي‌خواست پيشاني‌اش را ببوسد، ولي او جلوگيري مي‌كرد و او مي‌خواست دست آقاي رئوفي را ببوسد كه اجازه نداد.

نوبت من شد و من از آقاي رئوفي و ديگران خداحافظي كردم. هر چه مي‌خواستم جلوي خودم را بگيرم و گريه نكنم تا بچه‌ها ناراحت نشوند، نمي‌توانستم. وقتي جلوي دوستان قديمي رسيدم، ديگر طاقت نداشتم چون بالاخره مدتي بود با آنها رفت و آمد داشتيم و بيش از چهار ماه بود كه با هم بوديم. با هم غذا خورده بوديم. با هم خوابيده بوديم و اين لحظه‌ها لحظه‌هاي سختي بود.

حاج‌احمد نونچي را ديديم و با او كه آخرين نفر بود هم خداحافظي كرديم. پس از پايان خداحافظي تا كنار آب رفتيم. آنجا مي‌بايست نماز می‌خواندیم. وضو داشتيم. چند دقيقه به اذان مغرب باقي بود كه تجهيزاتمان را محكم كرديم. آنجا مسعود شاحيدر را ديدم و با او خداحافظي كردم.

وقت نماز كه شد، به دنبال حميد مي‌گشتم تا به او اقتدا كنم، ولي او را نيافتم. به تعبير من، آن نماز نماز عشق بود. فكر مي‌كنم اين بهترين نام براي آن نماز باشد. نماز را با پوتين خوانديم.

وقتي به بچه‌ها نگاه مي‌كردم، همه گريه مي‌كردند. ظاهر و باطن و تمام وجودشان خدايي شده بود. آنجا مي‌بايست خدا كمكشان مي‌كرد.

نماز كه تمام شد، به ستون يك حركت كرديم. ساحل خودمان تا كمر، چولان بود. به علت وجود چاله‌هاي سر راه، هر لحظه يكي از بچه‌ها به زمين مي‌خورد كه اين از مشكلات ما بود و خيلي اذيت شديم، ولي همچنان شوق عمليات بر همة مشكلات غلبه داشت.

در حدود نيم ساعت يا بيشتر راه رفتيم تا رسيديم به خط خودمان. در آغاز راه، بين نيروها اختلاف بود كه آيا راه صحيح است يا خير و آنجا به خداوند گفتم: «خدايا خودت كمك كن، چون هنوز اول مسير است كه داريم شك مي‌كنيم، چه برسد به بقية مسير! تو خودت بايد كمك كني.» آنجا فهميديم كه اگر خدا كمك نكند، نمي‌تونيم كاري كنيم، چون در ساحل خودمان راه را گم مي‌كنيم، چه رسد به ساحل دشمن.

نمي‌دانم اين را گفته‌ام يا نه. چون پيش از عمليات در مانورها قرار بود كه يك تيم (حدود 13 نفر) از ما جلوتر برود و بقيه (موج دوم) پشت سر آنها حركت كنند. ولي حدود هفت ساعت قبل از آغاز عمليات، به دليل به هم‌خوردن وضعيت جزرومد آب، همة اين نقشه‌ منتفي شد و وقتي داشتيم نماز مي‌خوانديم، فقط سه نفر به آب زدند و به سوي دشمن حركت كرده بودند. يكي از آنها شهيد عبدالنبي‌ پور‌هدايت بود. او واقعاً يك شير براي سپاه اسلام بود. او يك مرد بود.

پيش از حركت، وقتي مي‌خواستم پيام فرماندهي كل سپاه را براي بچه‌ها بخوانم، عبدالنبي در كنارم نشسته بود و وقتي پاكت را از جيبم درآوردم، گفت: «اجازه بده من پيام را بخوانم!» ولي من گفتم: «بگذار اين افتخار نصيب من شود!» او هيچ سخني نگفت و الآن ناراحتم كه شايد افتخار خواندن اين پيام براي او بود كه من نگذاشتم بخواند و شايد به عقل ناقص من نمی‌رسید كه او شهيد مي‌شود.

خلاصه سه نفر به جاي سيزده نفر حركت كرده بودند. بچه‌ها ما هم به آب زدند و به صورت پيكان حركت كردند.

دستة اول به ستون يك در جلو بود. دستة ديگر سمت راست و دستة سوم سمت چپ، البته كمي عقب‌تر.

قدري در كنار آب به بحث پرداختيم و نمي‌دانستيم اول مد است يا وسط يا آخر آن. مشخص نبود و چون ساعت عمليات را به ما گفته بودند، ساعتهاي غواصي را -كه دو عدد بودند و يكي روي دست من بود و ديگري روي دست يكي ديگر از بچه‌ها- تنظيم كرده بوديم و با كمك شبنماهايي كه ساعت را نشان مي‌دادند، متوجه زمان مي‌شديم.

قرار بود ساعت 10 عمليات شروع شود و هر چه عقربه به 10 نزديكتر مي‌شد، اضطراب ما براي شروع عمليات اوج مي‌گرفت، چون مي‌بايست قبل از ساعت 10 به ساحل دشمن مي‌رسيديم تا براي نيروهاي خشكي مشكلي پيش نيايد و مي‌بايست تمام گروهانهاي غواص لشكرهاي مختلف با هم به خط دشمن مي‌زدند و عقب افتادن يكي باعث مشكلات زيادي براي ديگران مي‌شد.

يكي از عجایب و معجزات اين عمليات اين بود كه قرار بود چند صد نفر غواص با هم و در يك ساعت مشخص از اروندرود مي‌گذشتند، به خط دشمن مي‌رسيدند و به خط مي‌زدند.

حركت آغاز شد. تمام گروهان ما داخل آب شدند. از ساحل، حدود بيست متر فاصله گرفته بوديم كه وضعيت آب به شدت تغيير كرد و موجهاي بزرگ به طرف ما آمدند.

نفر اول، كه از بچه‌هاي اطلاعات – عمليات بود، مقدار زيادي آب خورد كه حالش بد شد به گونه‌اي كه سرفة زيادي مي‌كرد و اين در حالي بود كه نبايد صداي نفس كسي بالا مي‌آمد. به همين دليل به يكي ديگر از بچه‌هاي اطلاعات–‌  عمليات مأموريت داده شد تا او را به عقب برساند.

با اين قضيه از آن سه نفر از واحد اطلاعات – عمليات لشكر كه همراه ما بودند، دو نفر رفتند و فقط يك نفر همراه ما ماند كه برادر محمدرضا حقيقي  از بچه‌هاي اهواز بود.

بالاخره حركت كرديم. آب وضع ناجوري داشت و همان‌طور كه گفتيم، قبلاً هم از آنجا گذشته بوديم، ولي به اين شكل نبود، نه در رفتن و نه در برگشتن.

خدا شاهد است، موجي كه آن شب مي‌آمد حدود دو متر بود. خيلي از جاهاي سخت در رودخانه دزفول و ديگر جاها شنا كرده‌ام، ولي آنچنان موجهايي نديده بودم.

به سبب آن يك نفر كه به عقب برده شد، تمام نظم گروهان به هم خورد، چون مي‌بايستي در آب مي‌مانديم و او از كنارمان به عقب برده مي‌شد. ما كه سردسته بوديم، وقتي مانديم تا او رد شود، طنابهايي كه در دست سردسته بود، به دور همة ما پيچيده شدند و حتي طناب به دور گردن برخي از بچه‌ها گره خورد كه نزديك بود آنها را خفه كند.

وضعيت كاملاً دگرگون شد و من همان‌جا رو به خدا كردم و گفتم: «خدايا! خودت به ما كمك كن!»

گويا از همان اول خدا مي‌خواست به ما بفهماند كه ما هيچ هستيم. در همان لحظات چند نفر از بچه‌ها گم شدند و واقعاً وضعيت عجيبي‌ پيش آمد. اگر كسی حتي براي چند ثانيه دست ديگري را رها مي‌كرد، با موجهايي كه مي‌آمدند، از هم جدا مي‌شدند و همديگر را گم مي‌كردند.

آقاي خضريان پشت سرم بود و محمدرضا حقيقي جلويم؛ يعني او نفر اول بود و من نفر دوم.

محمدرضا در همان لحظه رو به من كرد و گفت: «صبر كن بروم جلو و بيايم.» دستم را رها كرد و تا خواستم به او بگويم «نرو! الآن گم مي‌شوي.»، او رفته بود و اصلاً او را نديدم و گم شد.

بلافاصله به آقاي خضريان رو كردم و گفتم: نيروي اطلاعات گم شد. بايد خودمان گروهان را به جلو ببريم.

با توكل به خدا و توسل به حضرت زهرا(س) حركت را ادامه داديم. آيه وجعلنا را همان‌جا چند بار خوانديم و به خدا گفتيم: «خدايا! باز هم خودت به ما كمك كن!»

حالت ما مانند غرق‌شده‌ها بود. اين حرفها را كسي كه يك‌بار غرق شده و سپس نجات پيدا كرده باشد متوجه مي‌شود. آن لحظات اميدها از همه بريده شده بود، حتي از رفيقي كه كنارمان بود. هر لحظه موجي مي‌آمد و به بچه‌ها مي‌خورد و تعدادي از آنها آب مي‌خوردند.

از بس آب خورديم، ساحل دشمن را هم گم كرديم. آقاي خضريان گفت: «ساحل دشمن را مي‌بيني؟» گفتم: «نه.» مانده بوديم در وسط آب كه چه كار كنيم.

هيچ‌كس ساحل خودي يا دشمن را نمي‌توانست تشخيص بدهد. همه ذكر مي‌گفتند. ابرها هم آسمان را پوشانده بودند و مانع مي‌شدند تا به كمك ستاره‌ها جهت را تشخيص بدهيم.

حميد دستم را مي‌فشرد و مي‌گفت: «چه مي‌خواهيد بكنيد؟» محمدرضا شيخي را صدا زدم. او از ستون ديگر به سمتم آمد. از او كه بيشتر از ما منطقه را مي‌شناخت، جهت را پرسيدم. او هم نمي‌دانست و ميان زمين و آسمان مانده بوديم و نمي‌دانستيم چه كنيم. از خدا خواستيم كمكمان كند، چون ما معتقديم كه صاحب داريم و اين عرض‌ ارادتها و توسلهايمان بي‌نتيجه نخواهد ماند.

همان‌جا راهي به فكرم خطور كرد. چون وقتي آب در حالت مد باشد، بايد به سوي داخل اروند رود برود و در هنگام جزر به سمت بيرون از اروندرود و به سوي دهانة خليج. وقتي مشخص مي‌شد كه آب به طرف اروندرود مي‌رود، خود به خود به سوي آب رو مي‌كردي، سمت چپ ساحل دشمن مي‌شد.

تقريباً يقين پيدا كرديم كه ساحل دشمن سمت چپ ماست و اگر اشتباه بود، بايد به سرعت برمي‌گشتيم. اين بهتر از ماندن در وسط آب بود چون در آن حالت به سمت پايين مي‌رفتيم و وضعيت پايين بدتر از بالا بود، چون دشمن سنگر داشت، ولي در همان‌جا كه ما بوديم، حدود يكصد متر با آب فاصله داشت.

همان‌طور كه قبلاً گفتم، تمام آسمان از ابر پوشيده بود، ولي در همان حالت كه با اضطراب به آسمان نگاه مي‌كردم، ناگهان ديدم كه در گوشه‌اي از آسمان ابرها به كنار رفته‌اند و علامت پيكان‌شكلي را مشاهده کردم كه براي جهت‏يابي استفاده مي‌شود و نوك آن شمال را و عقب آن جنوب را نشان مي‌دهد. با اين لطف و امداد خداوند كه فقط اين قطعه از آسمان از ابر خالي شد، سمت شمال و جنوب را پيدا كرديم.

با گفتن بسم‌ ا... به سوي ساحل دشمن حركت كرديم. حدود يك ساعت و ربع، فين زديم و در همان زمان نیز چند تن از بچه‌ها گم شدند.

توان اين مقدار فين زدن را با آن همه تجهيزات جز با ياري خدا نداشتیم. بچه‌هايي كه هيكلهاي بزرگ داشتند و من روي آنها حساب مي‌كردم، به من مراجعه مي‌كردند و مي‌گفتند: «ما خسته شده‌ايم. چه كار ‌كنيم؟» ولي در آن همه رنجها شهيد حميد كياني دست در دست من داشت. دستم را فشار مي‌داد. به من روحيه مي‌داد و مي‌گفت: «محمود! من هستم.»

در سمت راست، يعني سمت مكاني كه ما مي‌بايست به آن مي‌رسيديم، يك سه‌پاية بلند بود. روز قبل از عمليات كه نگاه كرده بوديم، يك مقدار پايين‌تر از آن در سمت چپ، دو تا لنج و پايين‌تر از آن يك لنج ديگر بود. آن شب گفتيم خب اين همان سه پايه است و بايد مقداري به سمت چپ بكشيم.

وقتي كمي تأمل كرديم، ديديم خيلي بالاتر از محلي كه مي‌بايست برسيم، رسيده‌ايم و آنجا محلي بود كه غواصهاي گردان عمار مي‌بايست از آب بيرون مي‌آمدند.

به هر شکلی بود، خود را در زير موانع خورشيدي كه با ميله‌هاي گرد به صورت شش‌پر درست شده و درون آنها سيم خاردار بود، مخفي كرديم.

كمي با برادر خضريان مشورت كردم. آن دو لنج را پيدا كرديم. ساعت نه و شش دقيقة شب بود و ما هنوز به معبر نرسيده بوديم.

جلوتر كه آمديم، بچه‌هاي اطلاعات–‌ عمليات گردان عمار را ديديم. آنها سه نفر بودند كه قبل از نيروهاي غواص آن گردان حركت كرده بودند تا با چراغ دستي به بقيه خبر دهند. از آنها پرسيديم: «پس بچه‌هاي غواص گردانتان كجا هستند؟» پاسخ دادند: «هنوز نرسيده‌اند.» كمي پس از رفتن آنها از آن طرف‌تر كسي مرا صدا زد. ديدم شهيد عبدالنبي‌ پور‌هدايت است. او با سه نفر از بچه‌هاي اطلاعات–عمليات لشكر، نيم ساعت قبل از ما به آب زده بودند و قرار بود كه همديگر را در معبر ببينيم كه او هم راه را گم كرده و روي معبر گردان عمار، همان‌جايي كه ما بوديم، درآمده بود. زير پاي سنگرهاي دشمن كه قرار شده بود هيچ‌كس سخن نگويد، دور هم جمع شديم كه ببينم چه بايد بكنيم؟

حدود ساعت نه و پانزده دقیقه بود كه تصميم گرفتيم از همان‌جا كار را آغاز كنيم. علت اينكه نمي‌خواستيم از جايمان تكان بخوريم و به معبر خودمان برويم اين بود كه يك اتاق سيماني كه در داخل آن كمين عراق واقع بود درست سر راه ما قرار داشت.

ما پنجاه و چهار غواص از گردان بلال بوديم كه با دوازده نفر بچه‌هاي اطلاعات‌–‌عمليات لشكر، شصت و شش نفر مي‌شديم. حدود هشت نفر از بچه‌هاي ما گم شده بودند كه بعدها شنيديم آنها در ساحلي درآمده‌اند كه ساحل خودي بوده است، نه ساحل دشمن.

چند تا از سيم خاردارها را بريديم و موانع خورشيدي را به عقب كشيديم. بچه‌هاي اطلاعات‌–‌عمليات لشكر با چند نفر از بچه‌هاي ما به جلو رفتند. من و برادر خضريان مانديم تا همه رد شدند. از موانع دوم كه مي‌گذشتيم، تمام مينها و تله‌هاي انفجاري را خنثي كرديم تا اينكه به موانع سوم رسيديم. اين حركت از ساعت 9:15 تا 9:55 دقيقه طول كشيد.

بچه‌ها به جاي مهم و حساس، يعني بيست متري دشمن، رسيده بودند. صداي نگهبانان عراقي به خوبي شنيده مي‌شد و از سخنانشان كه «عَدّد، عَدّد»   مي‌گفتند، مشخص بود كه بو برده‌اند. تيربار عراق در بالاي سرمان كار مي‌كرد و ما در زير پاي سنگرها خوابيده بوديم.

آنچه پيش از آن به ما گفته شده بود اين بود كه در آن محل، سراشيبي‌اي وجود دارد كه مي‌بايست از آن بالا بكشيم و به راحتي پايين برويم، ولي وقتي به آنجا رسيديم، ديديم يك ديوار بسيار بلند قرار دارد.

چون نفرات اول وضعيت ديوار را نمي‌دانستند با سر و كله از بالا به زمين خورده بودند، از جمله شهيد حميد كياني كه وقتي رفت و آن‌گونه افتاد، گفت: «واقعاً چقدر بلند است!»

خدا رحمت كند شهيد عبدالنبي‌ پور‌هدايت را كه حدود سه -  چهار قدم رسيده به آن ديوار با انفجار نارنجك دشمن به شهادت رسيد.

در همان‌جا درگيري سختي شروع شد كه برادر جمال قانع و چند نفر به سمت چپ رفتند و يك سنگر مهمات دشمن را منهدم كردند. گلوله به سر جمال خورد و زخمي شد و به حالت اغما افتاد كه بعد از چند دقيقه شهيد شد.

قرار شد كه زياد به طرف چپ نرويم. حدود چهل‌-‌ پنجاه متر برويم سمت چپ تا حفاظ محورمان باشد و با بقية بچه‌ها به سمت راست برويم تا به محور خودمان برسيم؛ يعني هم مسير گردان عمار را پاكسازي كنيم و هم مسير خودمان را. پنجاه نفر از بچه‌ها تا آخر سمت راست رفتند و من پس از چند دقيقه به آنها رسيدم.

در موانع سوم و در داخل آب، در كنار برادر خضريان بودم. يك‌دفعه چند گلوله به طرفمان آمد. برادر خضريان چرخي خورد و گفت: «محمود! تير نخوردي؟» گفتم: «نه. گفت: فكر مي‌كنم تير خورده‌ام.» بي‌سيم هم خراب شده بود و او به شدت احساس ناراحتي مي‌كرد.

خط شكسته شده بود و مي‌بايست قايقهايي كه حامل بچه‌هاي خشكي بودند، مي‌رسيدند. از پنجاه نفر ما حدود چهار يا پنج نفر شهيد شده بودند و بيست نفر زخمي. تعداد كمي سالم بوديم و مجروحيني را كه از ناحيه پا زخمي شده بودند، به گونه‌اي نشانديم كه اسلحه‌هايشان به طرف دشمن بود تا اگر دشمن بيايد، بتوانند با تيراندازي نشسته او را سركوب كنند.

مشكل اين بود كه چگونه به نيروهاي خشكي كه در قايقها بودند بگوييم تا به طرف ما بيايند. چند چراغ دستي با ما بود، ولي همة آنها نزد كساني مانده بود كه گم شده بودند، جز يكي كه به كمر برادر خضريان بود. به او گفتم: «بگذار آن را باز كنم!» گفت: «خودم باز مي‌كنم.» آن را از كمر باز كرد و تا آمد به من بدهد، در آب افتاد. آنجا من و او با هم به گريه افتاديم.

هر چه در آن سرما زير آب مي‌رفتم، نمي‌توانستم چراغ دستي را پيدا كنم. در اين فاصله هم درد برادر خضريان بيشتر شده بود و مي‌گفت: «زخمم سوز مي‌زند.»

نمي‌دانستم چه كنم و از طرفي هم مي‌بايستي قايقها را با علامت چراغ دستيها خبردار مي‌كرديم. برادران تخريبچي، كه قرار بود قبل از ما موانع خورشيدي را بردارند تا قايقها بتوانند به خشكي برسند، هم گم شده بودند.

ارتش عراق به ذهنش هم نمي‌رسيد كه نيرويي بتواند به اينجا بيايد. موانع خورشيدي را براي قايقها گذاشته بود تا با برخورد با آنها سوراخ شوند.

چند تا از آن موانع خورشيدي‌ را خودمان برداشته بوديم. حدود يكصد متر آن طرف‌تر در سمت چپ ما هنوز عراقيها بودند. در كنارم يك نفر از واحد تخريب ايستاده بود. به او گفتم: «مي‌تواني تله- منورها را خنثي كني؟» گفت: «بله.» سر نيزه‌ام را به او دادم و شروع به كار كرد كه در حين خنثي‌ كردن، يكي از آنها منفجر و فضا روشن شد.

همه در آب نشستيم و فقط سرهايمان از آب بيرون بود. با روشن شدن منور، تيربار دشمن بر روي ما آتش گشود. ما هم به خيال اينكه تير نخوريم، سرمان را پشت ميله‌هاي شش‌پرها، كه يك سانتيمتر عرض داشتند، مي‌گرفتيم، چون هيچ پناهگاهي بجز همان ميله‌ها نداشتيم. ما به اين اميد كه اگر تير بيايد، به اين ميله‌هاي يك سانتي‌متري مي‌خورد و كمانه مي‌كند، پشت آنها سنگر گرفته بوديم.

نمي‌دانم در آنجا چه شده بود كه بي‌سيمها چند دقيقه كار مي‌كردند و پس از آن چند دقيقه از كار مي‌افتادند. اتفاق مي‌افتاد كه بارها با التماس كردن به بي‌سيم با عقب تماس مي‌گرفتم و مي‌گفتم كه نيروها را بفرستند، ولي از آن طرف بي‌سيم صدا مي‌آمد كه: «تكرار كن.» اين تكراركردنها بسيار ناراحتم مي‌كردند. در آن جهنم آتش دشمن، تازه وقتي مي‌خواستي تكرار كني، بي‌سيم خراب مي‌شد و كلافه مي‌شدی.

بعد از مدت زيادي، چند قايق از دور پيدا شدند. خط هنوز پاكسازي نشده بود. دشمن هم، كه متوجه جريان شده بود، به شدت روي آنها آتش مي‌كرد. بچه‌ها در قايقها به پيش مي‌آمدند كه بارها دشمن منور مي‌زد و آن عزيزان به اميد این كه مثلاً دشمن آنها را نبيند يا گلوله نخورند، در قايقها درازكش مي‌شدند كه اين خود باعث مي‌شد عراقيها فكر كنند كه داخل قايقها نيرو نيست، ولي دشمن به شدت تيراندازي مي‌كرد.

كاري از دست ما برنمي‌آمد، چون تعداد كمي از بچه‌هاي غواص سالم مانده بودند و اميدمان بعد از شكستن خط به نيروهاي خشكي بود كه برسند.

قايقها در آب مانده بودند كه چه كنند. من و يكي از بچه‌هاي خودمان و آن برادر تخريبچي هر چه صدا مي‌كرديم و تكبير مي‌گفتيم و فرياد مي‌زديم: «سكاني! قايق! قائم! فتح! بياييد اينجا!» و مي‌خواستيم آنها را به طرف خودمان هدايت كنيم، موفق نمي‌شديم، چون اصلاً صدا به صدا نمي‌رسيد.

پس از مدتي حدود سيزده نفر از رزمندگان به ما ملحق شدند. پرسيدم: «شما از كجاييد؟» پاسخ دادند: «از لشكر 19 فجر.» آنها به اشتباه به طرف ما آمده بودند. هدايتشان كرديم تا به طرف خط خودشان بروند. آنها سر راه خود، سنگرهاي دشمن را پاكسازي مي‌كردند و مي‌رفتند به طرف محل لشكر 19 فجر.

در آن هنگام، برادر شيخي هم به ما ملحق شد. پس از چند دقيقه، حدود بيست نفر از بچه‌هاي غواص گردان عمار از لشكر خودمان هم رسيدند، از جمله شهيد عبدالحميد محمودنژاد، فرمانده گروهان غواص و مصطفي معيري كه آنها هم راه را گم كرده بودند.

پرسيدم: «شما چرا اينجاييد؟» پاسخ دادند: «گم شده‌ايم. راه كجاست؟»

آنها را به طرف خط خودشان هدايت كرديم، ولي متأسفانه هنوز به خط دشمن نرسيده بودند كه دشمن متوجه شده و آنها را به رگبار بسته بود. همان‌جا چند نفر از آنها شهيد و مجروح شدند، از جمله محمودنژاد و معيري كه به شهادت رسيدند.

لحظة جدايي از يادم نمي‌رود. وقتي معيري از كنارم مي‌گذشت، با حالتي خندان دست به شانه‌ام زد و گفت: محمود! چطوري؟ وقتي برگشتم ديدم مصطفي است.

شهيد محمدرضا شيخي را به دنبال آنها فرستادم تا از آنها خبري بياورد، ولي يكي از بچه‌ها آمد و گفت: «شيخي هم شهيد شد.»

خلاصه با داد و فرياد ما چند قايق آمدند. پرسيديم: «از كدام گردان هستيد؟» پاسخ دادند: «گردان حمزه.» هر چه می‌گفتيم: «بياييد پايين.» مي‌گفتند: «بايد روي معبر خودمان برويم.» با هر زحمتي بود آنها را پياده كرديم.

وقتی هر كدام از آنها با آن بدنهاي نحيف خود را به آب مي‌انداخت، تا ناف در آب سرد فرو مي‌رفت. در آن هواي زمستان، آن بسيجيهاي دلاور در آب مي‌پريدند و ما آنها را به خشكي و خط دشمن هدايت كرديم. آنها، با آن بدنها و لباسهاي خيس، در خشكي عمليات را آغاز كردند.

با آمدن اولين قايق به برادر خضريان گفتم: «سوار شو.» گفت: «چطور سوار شوم؟ نمي‌توانم. بايد كمك كني.» خلاصه به هر شكلي بود، زير پايش زدم و او را در قايق انداختم و به سكاني گفتم: «يا علي، حركت كن!» او هم حركت كرد و رفت.

بعدها برادر خضريان تعريف مي‌كرد: «وقتي مرا در قايق انداختي، كمي كه حركت كرديم، ديدم تيربارهاي دشمن به شدت در بالاي سطح آب آتش مي‌كنند. هر چه فشار آوردم كه لبة قايق را بگيرم و ببينم كه سكاني ما را به كدام سمت مي‌برد، نكند راه را گم كند و به سمت عراق ببرد، نمي‌توانستم تا اينكه رسيديم به ساحل خودمان.»

ديگر هر كاري كه مي‌بايستي كرده بوديم و منتظر نيروهاي خشكي بوديم. تنها مانده بودم. قبلاً به برادر خضريان گفته بودم: «وقتي به ساحل خودي رسيدي، من مي‌زنم و اين تله- منورها را روشن مي‌كنم و خودم در آب مي‌خوابم. شما به علامت اين تله- منورها بچه‌هاي خشكي و پياده را بفرستيد بيايند.

دل به دريا زدم و اين كار را كردم و تله- منورها منفجر شدند. ديدم نيروهاي پياده در قايقها، كه معاون گردان، سيد جمشيد صفويان، با آنها بود، آمدند. سيد گفت: «محمود! تويي؟» پاسخ دادم: «بله. از اين سمت بياييد!»

كمي قايق را كشيدم و از معبر اول و دوم كه راه را باز كرده بوديم گذراندم، ولي نمي‌شد آنها را به طرف معبر سوم ببرم. گفتم: «بياييد پايين.»

همه از قايقها پياده شدند و تا حدود سينه در آن آب سرد فرو رفتند و پس از كمي پياده‌روي در آب به ساحل رسيدند.

هيچ‌ وقت فراموش نمي‌كنم مسعود خشت‌چين را. وقتي مي‌خواست از قايق پياده شود، او را در آغوش گرفتم و در آب گذاشتم. فقط چند ثانيه بعد از آن، در حالي كه من جلوي آنها حركت مي‌كردم تا آنها را به ساحل راهنمايي كنم، گلوله‌اي به سر مسعود خورد و همان‌جا به شهادت رسيد. كسي هم متوجه تيرخوردن او نشده بود. وقتي به خشكي رسيديم، بچه‌ها او را نديدند و سراغ او را مي‌گرفتند كه سرانجام جنازه‌اش را در آب پيدا كرديم. خود معاون گردان يعني سيد جمشيد هم فكر نمي‌كرد كه خط دشمن به اين شكل باشد؛ يعني به حالت بالا پريدن و خزيدن به طرف بالا و اين طرف افتادن.

بچه‌ها را بردم. من بالا بودم و نفر بعدي كه يك بي‌سيم‌چي بود، پايش را رها كرد و مثل يك توپ به زمين خورد. آن برادر، هنوز كه هنوز است، مي‌گويد: از آن شب كمرم درد مي‌كند. او با بي‌سيم به زمين خورد و تصور مي‌كرد كه آن ديوار بلند، يك حالت شيب دارد كه پايش را ادامه دهد و به پايين بيايد. در صورتي كه وقتي پايت را رها مي‌كردي، چون هوا تاريك بود و جلوي پايت را نمي‌ديدي، از بالاي ديوار مثل توپ به زمين مي‌خوردي.

ناگفته نماند، وقتي به سمت ساحل دشمن مي‌رفتم، يك قطعه‌اي بود كه قبلاً خودمان پاكسازي كرده بوديم، در برگشت، آن را گم كرديم، اما حميد كياني مثل يك شير ايستاده بود. صدايش كردم. او با صداي رسا و بلند فرياد زد: «محمود! چه شده؟» گفتم: «بچه‌ها را آورده‌ام. يكي از بچه‌ها بيايد و سيم‌خاردارها را ببرد.»

او خودش در حالي كه سيم‌بر در دستش بود، از سر خط آمد و مقداري از سيم‌خاردارها را بريد و راه را باز كرد. به ساحل دشمن رسيديم. به او گفتم: «همين‌جا بايست و قدر زيادي از سيم‌خاردارها را ببر چون الآن است كه بقية بچه‌ها برسند.»

حميد كسي نبود كه آرام بگيرد. كسي كه آنقدر براي عمليات بي‌تابي كرده بود چگونه مي‌توانست آرام باشد؟ چون آن شب همان شبي بود كه خودش به چشم ديده بود. خدا شاهد است، قبل از عمليات من و حميد خيلي با هم بوديم. خيلي با هم مي‌نشستيم و حرف مي‌زديم. او مي‌گفت: «محمود، به خدا قسم اين دفعه يك چيز به دلم برات شده است. روشن است كه اين دفعه خدا به‌راحتي و با كمترين تلفات كه خودمان هم باورمان نمي‌شود، خط را مي‌شكند.» آن شب هم وقتي به خط رسيديم، دستش را به شانه‌ام زد و گفت: «ديدي گفتمت؟ ديدي گفتمت راحت است.»

بچه‌ها آمدند. يك چراغ دستي پيدا كرده و روشن كرديم. با چراغ دستي علامت داديم و با داد و فرياد، قايقهاي بعدي را متوجه خودمان كرديم. تعدادي از نيروهاي ما كه پايين‌تر از معبر رفته و خودشان در آن نقطه با دشمن درگير شده بودند به ما ملحق شدند. چند شهيد هم در قايقها داده بوديم. به هر ترتيبي بود، بيشتر بچه‌ها را از محور خودمان به داخل كشيديم.

همة نيروها را مي‌بايست نيروي دريايي يا آبي بناميم، چون همه خيس بودند و وضع ما غواصها بهتر از همه بود.

در آنجا حرف بچه‌هاي غواص آن بود كه خدا را شكر كه ما را از غواصان قرار داد، چون لااقل لباس غواصي به تن داريم. نيروهاي پياده كه لباس نظامي و عادي به تن داشتند، همه لباسهایشان خيسِ خيس شده بود. حالا خودتان حساب کنید چه وضعيتي پيدا كرده بودند!

خدا رحمت كند شهيد فرج‌ا... پيكرستان را كه با نيروهاي خشكي آمده بود! فرج‌ا... آمده بود سر خط كه همان اوايل شهيد شد. عبدالمحمد مشاك هم در آنجا به شهادت رسيد.

ما علاوه بر قسمتي از محدودة گردان عمار كه پاكسازي كرده بوديم، تا نزديك محلي كه يك يا دو نهر مانده به محدوده گردان خودمان (بلال)، تا نهر شماره يازده، رفته بوديم، اما حدود دويست متر پاكسازي نكرده بوديم.

خدا خيلي كمك كرد. تمام عراقيها در آن منطقه هم كشته شده بودند. بچه‌ها هم آمدند و قدري خيالمان آسوده شد. در آن حال، سرما بر ما مسلط شده بود و به شدت مي‌لرزيديم.

صبح كه نگاه كردم و ديدم چند نفر بوده‌ايم، از تعجب خنده‌ام گرفت!‍ در حدود دو متر، هشت يا نه نفر كنار هم نشسته بوديم كه وقتي به محل نگاه مي‌كردي كه مثلاً چگونه ديشت اينجا بوده‌ايم، حيرت مي‌كردي! از سوز سرما دور هم جمع شده بوديم، آن هم در حالي كه تا صبح مي‌لرزيديم.

براي نماز صبح نمي‌دانستيم چه كنيم. چون لباسها و دست‌ و پايمان، خون‌آلود بود و وضعيت پاكي و نجاستمان معلوم نبود. از حميد پرسيدم: «حميد! حالا وضعيت نمازمان چه مي‌شود؟ با اين وضعيت لباسها كه نماز نمي‌چسبد.» حميد بلافاصله پاسخ داد: «مثل من باش! به دل نگير! بهترين نماز الآن است. اتفاقاً اين نماز خوبي است. خط دشمن را شكسته‌ايم. آيا نمازي بهتر از اين سراغ داري؟» پرسيدم: «پس مهر و جانماز چه؟» جواب داد: همين پتو كافي است. در حالي كه پتو روي پايمان بود، نمازي جانانه خوانديم.

پس از نماز، از سمت راست كه كاملاً پاكسازي نشده بود، صداي درگيري مي‌آمد. بچه‌ها همت كردند و خط آنجا هم شكسته شد.

ما در سمت راست محور لشكر هفت ولي‌ عصر(عج) بوديم و تقريباً يكصد و پنجاه متر بين لشكر ما و لشكر 25 كربلا پاكسازي نشده بود. بچه‌ها در آنجا به‌شدت آتش كردند. ما هم به كمك آنها رفتيم.

در آنجا شهيد حسين انجيري، از نيروهاي غواص كه گم شده بود، را پيدا كرديم. پرسيدم: «حسين، كجا بوده‌اي؟» پاسخ داد: «ما رفتيم و به ساحل خودمان زديم. حالا با هزار مصيبت به اينجا رسيده‌ايم.»

همان شب شنيده بودم كه فرج‌ا... شهيد شده است، ولي جنازه‌اش را نديده بودم. تقريباً ساعت 9 صبح بود كه آمدم و ديدم قامت رشيد او بر زمين افتاده است. انگار خواب بود؛ خدا شاهد است او خواب خواب بود؛ شهيد شده بود. آمدم اين طرف‌تر. بچه‌هايي كه زخمي شده بودند كمك مي‌خواستند و من آنها را دلداري مي‌دادم.

آن موقع شهيد مسعود شاحيدر هنوز زنده بود و حرف مي‌زد. به بالاي سرش رفتم. گفتم: «مسعود، چطوري؟» پاسخ داد: «الحمد لله خوبم.» او را كشيدم و در يك سنگر بردم و بر او پتويي انداختم، ولي خيلي بي‌حال بود.

بالاي سر بچه‌هاي ديگر رفتم. جمال قانع در حالت اغما بود، ولي هنوز نفس مي‌كشيد. آن طرف عبدالنبي روي زمين افتاده بود، ولي در آن حالت هم با بچه‌هايي كه زخمي بودند، شوخي مي‌كرد و سر به سرشان مي‌گذاشت تا دردهايشان را كمتر احساس كنند.

تقريباً ساعت 9:30 صبح، آن منطقه پاكسازي شد و به لشكر 25 كربلا الحاق كرديم. نيروهاي ديگر هم آمدند و در همان صبح، در عمق خط دشمن و تا جايي كه مشخص شده بود، يعني جاده ظفر، رفتند. آنجا حدود سيصد متري ساحل و خط دشمن بود.

آن روز تقريباً به همين صورت گذشت و تا فردا صبح در آنجا بوديم. در خط، گشتي زديم. آن اتاق سيماني -كه اشاره كردم- سنگري بود كه هيچ‌كس در آن نبود، ولي چند نفر از بسيجيهاي بازيگوش و شيطان آن را با موشك آر.پي‌.جي هفت مي‌زدند. هر چه مي‌گفتيم: «بابا! شليك نكنيد. خودمان حال و حوصله سر و صدا نداريم.»، توجه نمي‌كردند.

يكي از خصوصيات صبح عمليات اين است كه بچه‌ها حال سر و صدا ندارند و اگر كسی گلوله‌اي شليك کند، دوست دارند سرش را ببرند، چون از تيراندازي بيزارند. ولي آن بچه‌ها هر چند دقيقه يك موشك آر.پي‌.جي هفت به سمت آن اتاق شليك مي‌كردند. ما نمي‌فهميديم كه جنس اين سنگر سيماني از چيست، ولي مي‌ديديم كه هيچ صدمه‌اي به بدنة آن وارد نمي‌شود. ظاهراً از داخل آتش گرفته بود، چون مقداري دود كرد.

چند لحظه بعد از آنكه من اعتراض كرده بودم كه چرا شليك مي‌كنند، دو نفر از بسيجيها خود را به اتاقك رسانده و بالاي آن دو سه نارنجك انداختند. فرياد زدم: «بابا! بياييد اينجا!»

آنها حدود يكصد متر از ما دور بودند. خدا شاهد است وقتي بيست يا سي متر از آن اتاقك دور شدند، ناگهان از آنجا، دو- سه دست هي بالا مي‌رفتند و پايين مي‌آمدند. داد زدم: «بچه‌ها! مثل اينكه كساني آنجا هستند و مي‌خواهند اسير شوند!»

در يك لحظه يك نفر از آنجا بلند شد. بچه‌ها به طرف او تيراندازي كردند. او دوباره نشست. فرياد زدم: «بابا! شليك نكنيد. بگذاريد بلند شود!»

با قطع تيراندازي، آن عراقي بلند شد و با ترس و هراس به سمت ما آمد. پس از او، نفر بعدي هم بلند شد. خلاصه چهار نفر از آن سنگر بيرون آمدند. آنها در آن همه انفجار و با آن همه سر و صداي تكبير ما در آن سنگر مخفي شده بودند.

براي تصرف اين سنگر مهم و خطرناك كه در محور ما بودسه نفر را مأمور كرده بوديم كه بيايند و راه‌پلة ورودي آن را پيدا و منهدمش كنند.

در آن لحظه كه آن چهار عراقي اسير شدند، نگاه مي‌كردم كه اينها مي‌خواهند چگونه و از كجا بيرون بيايند. چون چهار طرف آن بسته و صاف و يكدست بود و هيچ دري نداشت. در ناباوري ديدم كه يكي از آنها طنابي را كه آويزان شده بود، گرفت و پايين آمد. آن وقت چگونه مي‌توانستيم بفهميم كه آنها با طناب به داخل اين سنگر مي‌روند و بيرون مي‌آيند؟ اين هم از لطف خدا بود كه آنها اسير شدند.

چهار نفر از آن طناب به پايين آمدند و خود را تسليم كردند. حتم داشتيم كه آنها در شب گذشته با تيراندازي خود، چند نفر از نيروهاي ما را شهيد و يا مجروح كرده‌اند و حالا آمده‌اند كه تسليم شوند. آنها را بالاي سر شهدا برديم و شهدا را نشانشان داديم و پرسيديم: «اينها را چه كسي زده است؟» مات و مبهوت مانده بودند و فقط نگاه مي‌كردند.

مي‌خواستيم بچه‌هاي مجروح را به عقب بفرستيم، ولي نه قايقي بود و نه وسيله‌اي. هر چه مي‌گفتيم: «قايق بياوريد!» مي‌گفتند: «قايق نيست. ديشب تير و تركش خورده و خراب شده‌اند.» خودمان هم مي‌ديديم كه بعضي از آنها واژگون و برخي هم در ساحل خراب بودند.

كمي از سر خط پايين‌تر رفتم كه ديدم قايقي در موانع گير كرده است. شهيدي در آن بود. داشتم نفر بعدي را كه در قايق بود، نگاه مي‌كردم كه ديدم سرش تكان خورد. سرش را برگردانيد. جا خوردم. اول احساس كردم شهيد است، ولي بعداً دريافتم كه زخمي است و هفت‌–‌هشت ساعت است كه آنجا افتاده است. خيلي برايش ناراحت شدم. به طرفم رو كرد و گفت: «برادر، كمك نمي‌كني؟» فارسي حرف مي‌زد. دلم برايش سوخت، اما هيچ چاره‌اي نداشتم. آنجا چه مي‌توانستم بكنم؟ در آنجا تكان كه مي‌خوردي تا زانو در گل و لجن فرو مي‌رفتي. بهترين محل همان جايي بود كه او مانده بود.

ساعت تقريباً 11 صبح بود. تماس مي‌گرفتيم، ولي قايق نبود. بچه‌هاي غواص را، كه سالم بودند، بسيج كرديم. آنها قدري از موانع را كنار زدند. معبري با زحمت فراوان باز شد. فكر اينكه داريم جان بچه‌ها را نجات مي‌دهيم به ما نيرو مي‌داد، چون مجروحين داشتند يكي يكي تمام مي‌كردند. خدا رحمت كند شهيد جليل شريفي را كه آنقدر از او خون رفت تا شهيد شد! حميد حويزي هم اگر در آنجا مي‌ماند، تمام مي‌كرد.

موانع را كنار زديم و یک‌یک مجروحان را با زحمت زياد به روي دوش گرفتيم و به طرف قايقها برديم.

به لب اروندرود كه مي‌رسيدي، به علت جزر آب، تا كمر در يك گِل نرم فرو مي‌رفتي. حساب كنيد مجروحي را كه از ناحية پا زخمي شده بود، مي‌‌خواهيد حمل كنيد. يكي از آنها را روي دوشم گرفته بودم. تكان كه مي‌خوردم، فرياد آخ او به هوا مي‌رفت. فرياد او مثل يك چكش بر سر من فرود مي‌آمد. هم خسته بودم و هم درد او عذابم مي‌داد. تازه در گِل هم فرو مي‌رفتم.

با ديدن قايق، روحيه مي‌گرفتي و مي‌گفتي: «الحمد لله نزديك است. الآن مجروح را مي‌رسانم.» ولي از بس گِلها چسبناك بود و در آنها فرو مي‌رفتي، از آن قسمت كه حدود بيست متر بود، حدود ده دقيقه طول مي‌كشيد تا به سمت قايقي كه در گل و لاي ساحل گير افتاده بود، يك قدم برداري.

براي حمل بهتر مجروح، روي گِلها دراز كشيدم و به او گفتم كه به پشت من بخوابد تا او را بكشم. او هم به پشتم خوابيد. او را حدود دو متر كشيدم كه چشمهايم رو به سياهي رفتند. جايي را نمي‌ديدم و بي‌حس شده بودم. به هر جان كندن و زحمتي كه بود، او را كشيدم تا قايق.

دو‌-سه قايق ديگر هم آمدند. بچه‌هاي تخلية شهدا هم خود را رساندند. بنا را گذاشتيم كه نخست مجروحان و سپس شهدا را منتقل كنيم. مقداري حلبي آورديم و روي گل و لاي ساحل انداختيم تا يك سطح اتكا باشد براي انتقال آنها و الحمد لله مجروحان و شهدا را منتقل كرديم.

آن روز، بعد از نماز و ناهار بود كه لباسهايمان را آوردند. حميد كياني، لباسهاي غواصي را كه درآورد، گفت: «اي غواصي! ديگر خداحافظ!» او كه در عمليات بدر هم غواص بود، وقتي لباسهاي غواصي را در كيسه مي‌گذاشت، رو به من كرد و گفت: «محمود! آنقدر اين لباسها را با فشار در كيسه مي‌گذارم كه هيچ‌كس نتواند آنها را بيرون بياورد! از ته دل مي‌گذارم، چون اينها خيلي اذيتمان كردند و جانمان را گرفتند.»

آنها را در كيسه گذاشت و در آن را محكم بست. لباسهاي تميز و نو را پوشيديم و برخلاف نيروها كه با لباسهاي گل‌آلود بودند، ما شيك شيك بوديم چون لباسهايمان را در كيسه آورده و خشك مانده بودند.

آن شب، در خط ايستاديم. نيروهاي ديگر به جلوتر رفته بودند، ولي هنوز خط حفاظت مي‌خواست، چون عراقيها به‌طور پراكنده در نخلها و آن اطراف بودند و ما مي‌بايستي آنجا مي‌مانديم و مانديم.

فردا صبح، نيروهاي پدافند هوايي هواپيمايي از دشمن را زدند كه براي روحية بچه‌ها خيلي خوب بود. شب دوم هم همان‌جا بوديم. روز سوم، گفتند كه به عقب برويم. تقريباً عصر بود كه به مقر خودمان در قبل از عمليات، يعني روستاي اروندكنار، رسيديم. پس از آن به بهمنشير و روستاي خضر رفتيم.

در فراق ياران

آن شب در روستاي خضر، شب دردناكي بود. وقتي دوباره وارد اتاقها شديم، ديدن جاي خالي شهدا براي‌مان بسيار دردناك بود. جمال قانع، كه هميشه با ما بود، ديگر نبود و مؤذني نداشتيم تا اذان بگويد. عبدالنبي‌ پور‌هدايت و محمدرضا شيخي را نداشتيم. فرج‌ا... پيكرستان و عبدالمحمد مشاك و جليل شريفي هم نبودند.

بچه‌هاي بسيجي و كم‌سن‌وسال دسته فرج‌ا...، وقتي به خانه‌اي رسيدند كه چند روز پيش شهدا در آن بودند، در حياط نشستند و وارد اتاقها نمي‌شدند. همه با هم گريه مي‌كردند. صحنة دردناكي بود كه دل سنگ را آب مي‌كرد. با ديدن اتاقها روحيه‌ها ضعيف مي‌شد، چون واقعاً طاقت داغ شهدا و خصوصاً فرج‌ا... را نداشتند. مسئولان به ما گفتند كه آن بچه‌ها و باقيمانده گروهان قائم را نزد خودمان ببريم. براي آنها جايي پيدا كرديم و در آن جا داديم.

البته ناگفته نماند، زماني كه مي‌خواستند ما را به عقب بياورند، مي‌گفتيم: «اگر مي‌خواهيد به خط جلو مي‌رويم، اما به عقب نمي‌رويم! اگر هيچ‌كدام نمي‌شود، حداقل ما را در همين خط نگه داريد!»

حاج ‌آقا عابدي و آقاي بادروج آمدند و قسم خوردند كه در آينده مأموريت داريد. برويد مقداري گردان را بازسازي كنيد و برگرديد.

الحمد لله گروهانهاي ديگر يكي‌–‌  دو نفر بيشتر شهيد نداده بودند! ما بيشتر از آنها شهيد و زخمي داده بوديم. گروهان مالك را به يك دسته تبديل كرديم؛ دسته ويژه‌اي با شش آر.پي‌.جي هفت و دو يا سه تيربار و چند نارنجك تخم‌مرغي. البته آنها بچه‌هاي زبده‌اي بودند.

ما هم به دسته‌اي ويژه تبديل شديم. من فرمانده بودم و يكي ديگر از بچه‌ها معاونم و شهيد حميد كياني هم معاون دوم. بدين ترتيب گردان بازسازي شد.

شب بود كه رسيديم و خوابيديم. چون خيلي خسته بوديم، پس از نماز صبح هم خوابيديم. همان صبح هواپيماهاي عراقي آمدند و منزل بغلي ما را بمباران كردند و مقر واحد پرسنلي لشكر را زدند. چهار يا پنج نفر شهيد شدند و چندين نفر هم زخمي و مجروح. در آنجا دوباره مرگ را به چشم خود مي‌ديديم، چون در و پنجره‌ها و قسمتي از ديوار به سر ما فروريخت. ما زير پتو خواب بوديم و با الله اكبر به بيرون فرار كرديم. الحمد لله تقدير خدا آن بود كه اين منزل بر سر ما خراب نشود! براي كمك به بچه‌ها به بيرون آمديم. بعضي از آنها به طرز فجيعي مجروح شده بودند. چند نفر از آنها در زير آوار مانده بودند و فقط سرهايشان از خاك بيرون بود. بچه‌ها با دست و با زحمت فراوان آنها را بيرون كشيدند و آنها را نجات داديم.

آن روز گذشت و بعد از بازسازي گردان، مأموريتها را مشخص كرديم. ظهر پنجشنبه بود كه يكي از گروهانها را به سرعت آماده كردند و گفتند كه بايد به خط برويد. بچه‌ها مرا دستپاچه كرده بودند و مي‌پرسيدند: «تكليف ما چيست؟» جواب دادم: «طاقت بياوريد! نوبت ما هم مي‌رسد.» ولي آنها گلايه مي‌كردند و مي‌گفتند: ما را بيكار گذاشتند؛ ما را مأموريت ندادند؛ سر ما بي‌كلاه ماند؛ آن گروهان را بردند و ما مانديم.

نماز مغرب و عشا برپا شد. بين‌الصلاتين بود كه شنيديم شهدا، از جمله جمال قانع و محمدرضا شيخي، را به خاك سپرده‌اند. باز هم حميد كياني بلند شد و تقسيم شديم به چند گروه سه-  چهار نفره و نماز ليلة‌الدفن را خوانديم.

شهيد بهروز مقدسيان هنوز با ما بود و براي آن شهدا نماز خواند و پس از چند روز، ما براي مقدسيان خوانديم. نمي‌دانيم دنيا چگونه است؟

خلاصه آن نماز را خوانديم و بعد از نماز عشاء مراسم دعاي كميل را برگزار كرديم. نمي‌دانم شام خورديم يا نه كه پيك گردان آمد و گفت: «آماده باشيد كه بايد حركت كنيم.» فكر نمي‌كردم به اين سرعت ما را ببرند. موضوع را به حميد گفتم. بچه‌ها پس از حدود يك ساعت آماده شدند. سوار شديم و حركت كرديم.

به اروندكنار كه رسيديم، شب بود. حميد ذوق‌زده بود و البته همه بچه‌ها. سوار قايق شديم و از اروندرود گذشتيم. از آنجا هم تا ستاد لشكر ولي‌ عصر(عج) رفتيم. تماس گرفتند كه دسته مالك (يعني دسته ما) آمده است ولي از خط خبر دادند كه نيازي نيست همة شما بياييد. من بي‌سيم را گرفتم و با سيد جمشيد صفويان صحبت كردم. سيد گفت: «فقط خودت با سه-  چهار نفر آر.پي‌.جي‌زن و با كمكهاي‌شان بلند شويد و بياييد!»

حتم داشتم كه اين حرف براي حميد خيلي سنگين است كه بايستي به او مي‌گفتم: «تو بايست!» اما چه مي‌توانستم بكنم؟ چون دستور فرماندهي بود. كنار بچه‌ها آمدم و وقتي آنها را جدا مي‌كردم، به وضوح مي‌ديدم كه حميد چگونه به من نگاه مي‌كند. خودش هم احساس مي‌كرد كه بايد يك گروه بماند. او آمد و به من گفت: «محمود! چه‌كار مي‌كني؟ من كه مي‌آيم.»

او حرف خودش را زد. گفتم: «صبر كن.» بچه‌ها را كه جدا كردم، به او گفتم: «حميد، بچه‌ها را ببر آن طر ف و بايستيد تا من بيايم.» ناگهان با عصبانيت گفت: «مي‌دانستم هميشه به فكر خودت هستي. اما شرط ما اين نبود!» خيلي ناراحت شده بود. به او گفتم: «حالا موقع بحث كردن نيست، برو!» طبق عادتي كه داشت در آخرين لحظه برگشت و گفت: «اميدوارم كه نه عراق پاتك كند و نه تو تيراندازي كني.»

او رفت و چون چند گلوله كلت منور از من پيش او بود، برگشت و گفت: «اين گلوله‌هاي كلت منور را ببر با خودت!» قدري از آنها را گرفتم. نه نفرمان سوار آمبولانس شديم و حركت كرديم. آنها هم -كه 23 نفر مي‌شدند- با حميد رفتند.

حدود دو كيلومتر به محور گردان فاصله داشتيم كه پياده شديم و با پاي پياده حركت كرديم. چند شب بود كه با بي‌خوابي مي‌گذشت و آن شب هم حدود ساعت 3 نيمه شب بود كه به محور گردان رسيديم و تا در سنگرها مستقر شديم، اذان صبح بود. نماز خوانديم و پس از آن بچه‌ها را در سنگرها تقسيم كرديم.

گروهان قائم از گردان بلال در خط بود. سيد جمشيد آنجا بود. تا ظهر درگيري نشد و فقط چند گلوله از سوي دشمن شليك شد. شب در سنگر خوابيديم كه جاي‌مان بسيار تنگ بود و يك پتو داشتيم كه به روي خود كشيديم.

جبهه اين چيزش خوب است كه همه چيزش گل است؛ در فكر اين نيستي كه خاكي بشوي يا گلي. يك پتو رويت مي‌اندازي و زير پايت گل. بالش تو هم گل است.

آن شب گذشت و صبح شد. نماز صبح را با تيمم، در حالي‌كه پوتين به پا داشتيم، خوانديم.

احساس مي‌كردم بچه‌ها در فشارند، چون دستشويي وجود نداشت. تصميم گرفتم هر طوري كه شده، تا آتش دشمن سبك است، يك دستشويي بزنيم.

بعضيها فکر می‌کردند نمي‌شود. ولي من قبول نمي‌كردم. سه نفر به كمك خود بردم با چند گوني. ديدم كه توپ دشمن در نقطه‌اي به زمين اصابت كرده و چاله بزرگي ايجاد كرده است. آن را به چاه دستشويي تبديل كرديم. گونيها را پر از خاك كرديم و دور گودال چيديم و با دو صندوق، جاي تير كلاش، يك توالت شاهنشاهي درست كرديم!

صبح همان روز، حسين انجيري، در حالي كه بالاي خاكريز بود، بر اثر اصابت گلوله، به سرش افتاد و شهيد شد. او يكي از فرماندهان دسته بود.

دشمن شروع به آتش كرد. بچه‌ها را سازماندهي كرديم. معاونت فرماندهي گردان، برادر سيد جمشيد صفويان، مقداري كسالت داشت. قرار شد كه او را به علت كسالت عقب بفرستند. فرماندهي، برادر خضريان، هم كه مجروح بود. بنا شد آقاي علي‌رضا زماني، فرماندهي گروهان قائم، به كمك عبدالكريم شعبانپور، معاون دوم گردان، برود. من هم مسئوليت گروهان قائم و بچه‌هاي (نه نفر) خودم را به عهده بگيرم. سيد جمشيد رفت و در حال بررسي كارها بوديم و تازه داشتيم خط را مرتب مي‌كرديم كه عراق پاتك كرد.

پاتك دشمن شروع شد. فاصله كم بود؛ شايد چهارصد متر. تانكها مانور مي‌دادند، حتي برخي از آنها تا يكصدوپنجاه متري نزديك شده بودند. در آنجا تعدادي نخل قطع شده بود كه نفرات عراقي تا پشت آنها آمده بودند.

يك لحظه آمدم اين طرف كه يكي ديگر از فرماندهان مجروح شد. بعد از او معاون دستة ديگر هم زخمي شد، همچنين چند نفر ديگر. همين‌طور داشتم با برادر علي‌رضا زماني مي‌رفتم كه يك لحظه گفت: «صبر كن.» ديدم گلوله به دو پايش خورد و بر زمين افتاد.

حالا خودم به تنهايي مانده بودم. نه فرمانده دسته‌اي بود و نه كسي كمك من. گفتم بروم به برادر شعبانپور بگويم كه وضعيت چطور است. وقتي عقب آمدم، بچه‌ها گفتند كه برادر شعبانپور هم مجروح شده است. خودم تنها مانده بودم. نه در فرماندهي كسي مانده بود و نه در خط. پاتك عراق هم شروع شده بود. بچه‌ها تكبير مي‌گفتند. يكي دو تا از تانكها را زده بودند و نفراتشان در نخلها تا حدود شصت متري پيش آمده بودند. درگيري داشت شدت مي‌گرفت.

اين لحظات لحظات خوبي است كه انسان مي‌تواند خود را محك بزند و بفهمد چقدر است. حقيقتاً يكي از تجربيات خوبم در اين چهار سال در آن ميدانهاست كه مرد مي‌تواند خود را بسنجد. خيليها هستند كه خوب قرآن مي‌خوانند، ولي آنجا در جا مي‌زنند و خود را مي‌بازند. ولي من بچه‌هايي را ديدم مخلص و پاك و چون شير جنگنده، مانند اينكه ملائكه از آسمان آمده بودند.

عراقيها تا حدود سي-   چهل متري پيش آمده و بچه‌ها خيلي آرام نشسته بودند. شايد هر كس ديگر كه بود از آنجا فرار مي‌كرد. وقتي از بچه‌ها مي‌پرسيدم: «چطوريد؟» مي‌گفتند: «مگر عراقيها پا روي جنازة ما بگذارند تا رد شوند. ما را گذاشته‌اند اينجا تا بجنگيم.» حدود بيست دقيقه گذشت و عراقيها جرئت نكردند كه جلوتر بيايند. تعدادي تلفات دادند و قدري به عقب كشيدند. الحمد لله حاج عظيم محمدي، مسئول محور و از فرماندهي لشكر كه مسئوليت خط با ايشان بود، آمد و بعد از ايشان هم سيد جمشيد صفويان خودش را به ما رسانيد.

شب شد. نيروها را مرتب كردم و دراز كشيدم. بعد از نماز صبح، بنا شده بود كه گروهان قائم تعويض شود. به دليل اينكه تعدادي از فرماندهانش مجروح شده بودند و روحية نيروها ضعيف شده بود. خلاصه گروهان قائم را عقب فرستاديم و من و آن نه نفر مانديم.

بچه‌ها كه رفتند، بقية نيروهاي دسته خودمان آمدند. دومين نفرشان حميد بود. از دور، دستش را بلند كرد و گفت: «محمود، آمدم.» خدا شاهد است وقتي او را ديدم، دوباره تازه شدم، مثل اينكه اول عمليات بود.

بچه‌ها را همان‌جا چيدم. دو دسته ديگر هم از گروهان فتح آمده بودند. خود فرماندهي گروهان هم آمده بود. در آنجا زاويه‌اي بود كه خيلي حساس بود. بچه‌هاي خودمان را آنجا گذاشتيم و روي منطقه توجيه كرديم.

يادم است ماشين مهمات آمده بود. حميد مقداري برزنت داخل گاري گذاشت و بنا شد هر كدام روي دوشمان يك صندوق مهمات خمپاره ببريم. يك صندوق هم روي گاري حميد گذاشتيم. او گفت: «يكي ديگر!» گفتم: «خسته مي‌شوي.» گفت: «بگذار! من يك شيرم!» منطق او اين بود كه باید كار بكند. نه تنها از كار كردن شانه خالي نمي‌كرد، بلكه بيشتر هم كار مي‌كرد.

خلاصه شب سوم هم گذشت. صبح با بچه‌ها بوديم. تعدادي از بچه‌ها خودشان را مرتب كردند. خودم آمده بودم به سنگر فرماندهي گردان. مقداري دراز كشيدم و بعد رفتم پيش بچه‌ها. حميد و عظيم مسعودي آنجا بودند. نشستم.

حدود ساعت دوازده ظهر بود كه يك تانك شليك كرد. احساس كردم اين تانك حامل پيامي است. چند لحظه گذشت. ناگهان صدايم كردند. رفتم. ديدم چيزي كه نبايد مي‌شد شده است. از حميد فقط دو پا مانده بود و از سينه‌ به بالا چيزي نداشت. نمي‌دانم آن لحظات چگونه گذشتند. بچه‌ها را صدا كردم. كسي جرئت نمي‌كرد جلو برود. تانك بين دو تا سنگر را زده بود. عبدالصمد بلبلي جولا ₋كه دانشجوي متعهدي بود و اگر مي‌ماند آيندة خوبي داشت₋ سري در بدن نداشت. عظيم هم بدجوري تركش خورده و شهيد شده بود. يكي از بچه‌ها هم زخمي شده بود. آن روز عراق پاتك خود را انجام داد. يك تأسف كه مي‌خوردم اين بود كه حميد نماند تا از بالاي خاكريز جواب آنها را بدهد و آتش دلش را فرو نشاند.

در آن لحظات پاتك، ديگر حميد و بچه‌ها از يادم رفته بودند. به سنگر فرماندهي، كه تقريباً چهل- پنجاه متر با خط فاصله داشت، آمدم و اطلاع دادم كه عراق دارد مي‌آيد. چون عادت نداشتم در بي‌سيم درست صحبت كنم، خودم مي‌رفتم و پيام را مي‌دادم.

تانكها داشتند مي‌آمدند. دويست متر، يكصدو پنجاه متر و بالاخره يكصد متر فاصله ما با تانكها شد و اولين گلوله‌هاي آر.پي‌.جي شليك شد. شهادت حميد و بچه‌ها مقداري در روحية بچه‌ها تأثير گذاشته بود. عراق نفرات خود را تقريباً در هفتاد₋  هشتاد متري پياده كرده بود. ما مقداري مين ريخته بوديم آن جلو. عراق مقداري سمت چپ مي‌كشيد كه از آنجا وارد شود. اولين تانكها تا حدود بيست متري خاكريز آمده بودند. دو تانك پشت سر آن تانك زديم، ولي نمي‌دانم تقدير خدا چه بود كه به آن نمي‌خورد.

خودم هم احساس خطر مي‌كردم. دو نارنجك به دست گرفتم و احساس كردم كه جنگ تن به تن است. نفرات داخل تانك كه احساس مي‌كردند فاتح خط هستند از خاكريز بالا آمدند، ولي وقتي به بالاي خاكريز رسيدند، با اولين رگبار به هلاكت رسيدند. هفت يا هشت نفر بودند. بچه‌ها همان تانك را زدند. تانك بعدي همين‌طور و بعد از آن دو تانك ديگر را هم زدند.

عراقيها در فاصلة چهل₋  پنجاه متري‌ آمده بودند. درگيري عجيبي بود. تعدادي از بچه‌ها جا خورده بودند. چون آدم وقتي نيروي دشمن را در چهل₋ پنجاه متري خود ببيند، اين حالت را دارد. ديدم تنها حربه‌اي كه مي‌توانيم به‌كار ببريم، با صداي بلند تكبير گفتن است. خدا شاهد است در آنجا كمك تكبير را آشکارا ديديم. وقتي تكبير بلندي گفتم، گفتند: «چه خبر است؟» گفتم: «فرار كردند.» جداً هم آنها با تكبير ما فرار مي‌كردند. يك‌دفعه‌ همة نيروهاي خط تكبير مي‌گفتند.

شانزده تا هجده تانك را زديم. عراقيها برخي از تانكها را گذاشتند و فرار كردند و حدود ده تانك سالم ماند. آنجا بچه‌ها همين‌طور تيراندازي مي‌كردند.كمتر نفراتي توانستند فرار كنند.

چند دقيقه گذشت. دوباره تانكهايشان آمدند، ولي بچه‌ها نگذاشتند از دويست متري اين طرف‌تر بيايند. حدود شانزده گردان توپخانه روي منطقه آتش مي‌كردند. با آتش توپخانه چند تانك زده شد و ما با آر.پي‌.جي هفت راهشان را سد كرديم و آنها مقداري عقب كشيدند.

نزديك غروب روحية بچه‌ها عالي بود. در آنجا بسيجي مسنی بود كه پسر بزرگش همسن من بود و وقتي تيراندازي مي‌كردم، برايم خشاب پر مي‌كرد و از اين رو من خجالت مي‌كشيدم، رو به من كرد و گفت: تا من و شما هستيم، گذشتن اينها محال است. روحية او را كه ديدم، اميدوار شدم. خلاصه آن پاتك  نيز سركوب شد.

چون مي‌دانستيم كه عراق در شب مي‌ترسد و حمله نمي‌كند، بچه‌ها را مرتب كرديم و آن دسته سومي كه از گروهان فتح مانده بود را آورديم. بقية بچه‌هاي خودمان را، كه حدود 16 نفر بيشتر از آنها نمانده بود، جمع كردم و براي آنها حرف زدم. خيلي ناراحت بودند. گريه مي‌كردند.

در آنجا بچه‌هاي رشيدي بودند كه جنگیدند. ما مديون اينها هستيم. يكي از بچه‌ها آنقدر آر.پي‌.جي هفت شليك كرده بود كه دسته‌‌ي آر.پي‌.جي او آب شده بود. آنها به اين شكل می‌جنگیدند. اصلاً صداي يكديگر را نمي‌شنيديم. من كه حدود شانزده موشك آر.پي‌.جي هفت شليك كرده بودم، ديگر گوشهايم چيزي نمي‌شنيد.

قرار شد صبح كه شد گردان ما خط را تحويل گردان كربلا از لشكر 7 ‌
ولي‌ عصر(عج) بدهد و من بمانم تا بچه‌هاي گردان كربلا را بر روي منطقه توجيه كنم.

تا حدود ساعت يازده صبح در آنجا بودم. خدا شاهد است آن نصف روز را كه آنجا ماندم به خاطر اين بود كه شايد ديگر برنگردم، چون نمي‌توانستم برگردم، در حالي كه ديگر حميد و حسين نباشند. اما آقاي رئوفي، فرمانده لشكر، به آنجا آمدند و از شانس بد، مرا ديدند و دستور دادند كه به عقب بروم.

تقدير بر اين بود كه برگردم. به عقب آمدم. سر تا پا خاكي شده بودم. عقب آمدن اين دفعه خيلي دردناك‌تر از دفعة اول بود. جريان بچه‌هاي دسته شهيد فرج‌ا... پيكرستان را گفتم. اين دفعه، آن حالت براي خودم پيش آمده بود. اتاق حميد را كه مي‌ديدم، به شدت متأثر مي‌شدم و جاي حسين را كه مي‌ديدم، همين‌طور...

زندگي‌نامه شهيد

 شهيد محمود دوستاني دزفولي در اول تير ماه سال 1343 در دزفول به دنيا آمد. او از كودكي به همراه برادر شهيدش، علي و خواهرزاده‌اش، شهيد حسين ناجي، به مسجد امام حسن عسكري(ع) می‌رفت و در مجالس قرآني شركت مي‌كرد.

در دوران انقلاب اسلامي، نوجواني 14 ساله بود كه در راهپيماييهاي ضدرژيم شركت و در پخش اعلاميه‌هاي انقلابي و نوشتن شعار روی دیوارها فعاليت داشت.

او پس از پيروزي انقلاب اسلامي توانست با اخلاق اسلامي و رفتارهاي جذاب خود نوجوانان را به مسجد بكشاند و با روي آوردن به كارهاي فرهنگي آنها را با تعاليم اسلام آشنا سازد.

با آغاز تهاجم رژيم بعث عراق به ميهن اسلامي ما در شهريور ماه سال 1359، به سوي جبهه‌ها شتافت و در جبهة شهدا (در منطقه كرخه) بود كه مجروح گرديد و يكي از انگشتان خود را از دست داد، اما پس از مداواي نسبي به سرعت به جبهه اعزام و در عمليات بزرگ فتح‌المبين شركت كرد.

او خستگي نمي‌شناخت و در بين رزمندگان شايع بود كه «محمود» مي‌گويد: «وقتي خسته شدي، تازه اول كار است.» او پا به پاي انجام آموزشها و عمليات نظامي به خودسازي نيز مي‌پرداخت و اين را از نمازهاي شب سرشار از گريه و زمزمه‌هاي زيارت عاشورا و دعاي عهد در هر صبح او درمي‌يافتيم.

او عاشق و شيفتة حضرت سيدالشهدا(ع) بود و از هفته‌ها مانده به ماه محرم، به همراه دوستانش، مسجد را مهياي عزاداري مي‌ساخت. در روزهاي تاسوعا و عاشوراي حسيني سر از پا نمي‌شناخت و با چشمان اشك‌آلود، سينه مي‌زد و عزاداري مي‌كرد.

او در كنار شركت در دفاع مقدس به كسب علم و تحصيل نيز مشغول بود و با هوش و ذكاوت خود تحصيلاتش را تا ديپلم به انجام رسانيد.

محمود اعتقاد داشت شركت در جنگ يك تكليف شرعي است و اگر كسي به اين تكليف الهي عمل نكند، فرداي قيامت بايد جوابگوي خون شهدا باشد.

او در عملياتهاي مختلف از جمله فتح‌المبين، بيت‌المقدس، والفجر مقدماتي، بدر و سرانجام والفجر 8 و در بسياري از مناطق پدافندي شركت كرد و حماسه‌ها آفريد. او توانست با هوش سرشار و پشتكار خود و با اصرار مسئولين به فرماندهي گروهان غواص گردان بلال از لشكر 7 ولي‌ عصر(عج) مفتخر گردد و در عمليات والفجر هشت، اين مسئوليت را به عهده داشت.

شهيد محمود دوستاني دزفولي پس از پيروزي افتخارآفرين والفجر 8 و فتح فاو در هنگام برگشت از منطقة عملياتي در تاريخ 5/12/1364، در حالي كه در كنار همرزمانش در اتوبوس نشسته بود، بر اثر اصابت راكت هواپيماي دشمن متجاوز، به شهادت رسيد و به دوستان و برادر شهيدش پيوست. يادش گرامي و راهش پر رهرو باد.

وصیت‏نامة شهيد

 وصيت‏نامة شهيد محمود دوستاني دزفولي

بسم الله الرحمن الرحيم

اینجانب، محمود دوستاني دزفولي، فرزند محمدحسن، ايمان و عقيده راسخ خود را به يگانگي خداوند تبارك و تعالي اعلام داشته و اظهار تسليم در مقابل او مي‌نمايم و اعلام مي‌دارم كه صد و بيست وچهار هزار پيامبر خدا برحقند كه اولين آنها حضرت آدم و آخرينشان حضرت خاتم‌الانبياء محمد مصطفي(ص) مي‌باشد و كتاب معظم قرآن بر حق است و اذعان مي‌دارم كه دوازده گوهر پاك خدا جانشينان به حق پيامبر اسلام در روي زمينند كه اولين آنها
مولي‌‌ الموحدين حضرت علي بن ابيطالب (ع) و آخرين آنها حضرت مهدي(عج) است و افتخار مي‌كنم كه طوق ولايت آن بزرگواران را به گردن نهاده‌ام و اميدم اين است كه با ولايتشان چشم از اين جهان فرو بندم.

مردم! و الله قيامت بر حق است؛ معادي هست؛ حساب و كتابي هست. بكوشيد تا اين چند روزه دنيا را در طاعت و بندگي خدا سپري كنيد كه
ان‌ شاء الله در آن روز واويلا روسفيد درگاه خدا و پيامبرش باشيد!

حرف چنداني ندارم، چون هر چه مي‌خواهم بگويم، مي‌بينم مسئوليت‌آور است و پايم در لغزش. از اين رو به يكي دو نكته اكتفا مي‌نمايم:

اول اينكه از تمامي شما مي‌خواهم در كارها رضايت خدا را بر هر چيز مقدم بداريد و پشتيبان اسلام و انقلاب و رهبر جامعه باشيد. وحدت را حفظ كنيد كه رمز پيروزي‌مان بوده و هست. از همه جوانان غيرتمند هم‌سنگرم مي‌خواهم كه راه و هدف را هميشه مد نظر داشته باشند و در كوره‌راهها و فراز و نشيبهاي راه، مصلحت انقلاب و اسلام را بر هر کار مقدم داشته و هر جا احتياج بود، حاضر شوند و بكوشند تا جوانمردانه اسلحه شهيدان را به طرف دشمنان نشانه روند. به هيچ وجه جبهه را خالي نكنيد كه خيانت است!

از پدر بزرگوار و مادر عزيز، اظهار شرمندگي مي‌كنم كه نتوانستم فرزند خوبي براي‌تان باشم و از زحمات فراواني كه برايم كشيديد، بسيار تشكر مي‌كنم.

پدرم، مادرم، افتخار كنيد كه فرزندي ديگر به راه خدا قرباني داديد! دعا كنيد كه مقبول خدا قرار گيرد و بدانيد اجر زيادي در نزد خدا داريد! از همه افراد خانواده خودمان، برادران و خواهران، طلب حلاليت مي‌كنم و خدمتشان اظهار ارادت مي‌كنم بسيار ممنونم از زحماتتان.

برادران، ياد ما همان راهمان است كه ان ‌شاء الله فراموش نشود.

از همه شما خداحافظي نموده و طلب عفو و بخشش مي‌كنم. از برادران مسجد مي‌خواهم كه جلسات و نماز جماعت را پابرجا و زنده نگه‏داری کنند و مراسم عزاداري امام حسين(ع) را حتماً بر پا دارند. برادران، در مراسمتان يادمان كنيد و دعاي‌مان كنيد!

مقداري حساب و كتاب دارم كه در كاغذي جداگانه مي‌نويسم.

همه‌ شما را به خدا سپرده و وعده‌ام ديدار روز قيامت، در محضر رسول خدا. ان‌ شاء الله.

      والسلام

محمود دوستاني دزفولي

ساعت 10 شب 18/11/1364